«و چشم‌هایش کهربایی بود»؛ مهری بهرامی؛ نشر هیلا روایت متفاوتِ دردی آشنا

رضا فکری،   3980218220
روایت متفاوتِ دردی آشنا

نویسنده در این رمان به مسئله‌ی جنسیت و مهجوریت‌‌های تاریخی جنس زن می‌پردازد. در واقع زن را و وضعیت او را در بستری تاریخی و در یک روند مشاهده می‌کند. رمان «وچشم‌هایش کهربایی بود» همان سیلی محکمی است که نویسنده به مخاطب ساده‌انگار می‌زند

«و چشم‌هایش کهربایی بود»

نوشته: مهری بهرامی

ناشر: هیلا؛ چاپ اول1397

151 صفحه، 15000 تومان

 

****

«جیغ‌های آن روز مادرم را که افتاده بودم توی تشت هنوز می‌شنوم. تشت را که بردند توی حیاط، پدرم را برای آخرین بار دیدم. هراسان از روی پله بلند شد. چشمش که به تشت افتاد رویش را برگرداند. یادم است که استفراغ کرد و مثل زن‌ها زد زیر گریه»

 

از همان ابتدا و در اپیزود اول کتاب «و چشم‌هایش کهربایی بود» پای خانه‌ای قدیمی به میان می‌آید. خانه‌ای که پرجزئیات توصیف می‌شود تا بر محوری بودن این مکان انگشت تاکید بگذارد. چاهک کف حیاط، یکی از اجزای بسیار مهم این خانه است که با گلوگاهی قطور به جوی کوچکی متصل می‌شود. جویی که در نهایت به چاه فاضلاب می‌رسد. تفاوت این چاهک با معادل‌های دیگرش این است که این یکی محل تخلیه‌ی خون و خصم و جفت هم هست. این‌جا خانه‌ای است که قابله‌ای در آن سکونت دارد و به اقتضای شغلش باید خود را از شر فضولات مربوطه خلاص کند. مرد کارچاق‌کن نشانی قابله را به درماندگانی می‌دهد که از ترس آبرو به دنبال رهایی از مصیبت وارده‌اند و چاهک هم محلی است برای خلاص شدن اهالی خانه از خون و جنین ناخواسته و محتویات تراشیده شده از رحم زنان سقط‌کرده. جنین‌هایی که چند هفته بیشتر از عمرشان نمی‌گذرد و هنوز به درستی شکل نگرفته‌اند و دست و پای تکمیل‌شده‌ای ندارند. آن‌ها به جبر از زهدان گرم مادر جدا می‌شوند تا به چاهک و چاه فاضلاب سرد و تاریک و نمور سرازیر شوند. این روند تا مدت‌ها به همین شکل ادامه دارد اما ماجرای کتاب درست از جایی آغاز می‌شود که چاهک بالا می‌زند و حیاط شش هفت متری این خانه را پر از خونابه و کثافت می‌کند و اهل خانه (قابله و وردستش) هر چه تلاش می‌کنند راه آب باز نمی‌شود. از همین رو و به ناچار کاسه کاسه منجلاب را از حیاط خانه جمع می‌کنند و درون بشکه‌ای می‌ریزند و چاه بی‌مصرف را هم مسدود می‌کنند. داستان در ادامه با تشریح وضعیت اسف‌بار خانه و خون و خونابه و ترسیم فضاهای رعب‌آور چاه و چاهک و حیاط خانه پیش می‌رود. در واقع روایت بر مدار شرح وضعیت و بر مبنای فضاسازی استوار شده است. تصویرسازی‌هایی متعفن و بویناک که بناست مخاطب را درگیر فضای عق‌آور خانه کنند و او را به مرز انزجار از اتفاقات تلخی که در این خانه در حال وقوع است برسانند.

داستان با اپیزودهایی کوتاه و از زبان اشیاء ادامه می‌یابد. بخش‌هایی که گاه چند صد کلمه بیشتر نیستند و مخاطب را با تعلیقی از جنس «بعد چه می‌شود؟» مواجه می‌کنند. مثلا در بخشی از داستان، موزاییک‌هایی که اهل این خانه با نابلدی و به شکل لق کنار هم چسبانده‌اند، زبان می‌گشایند و حرف می‌زنند و از آن‌چه که طی این سال‌ها بر سرشان رفته، نقل می‌کنند. به غیر از موزاییک‌ها سایر اشیای درگیر ماجراهای این خانه و مراجعه‌کنندگان هم به حرف می‌آیند و هر کدام بخشی از روایت را به عهده می‌گیرند. روایت از منظر اشیایی هم‌چون کهربا، چادر مشکی و یا جنین مرده پیش می‌رود و به نوعی می‌تواند هم‌چون داستان «خانه روشنان» گلشیری، ناظر لخت و بدون پیش‌داوری قضایا باشد. البته در عمل این‌گونه نیست و هر شیئی ویژگی‌های انسانی، حس و حال و منش خود را دارد و به شکل نمادین استفاده شده است. برای نمونه چادر نگران درد سوزن بر تن‌اش است هنگامی که بناست درز پاره‌اش را بدوزند. در واقع با توجه به زبان و لحن روایت می‌توان تشخیص داد که هر شیئی دارای چه جنسیتی است و مثلا برای موزاییک جنسیت مذکر و برای کهربا جنسیت مونث قائل شد. کهربایی که عاشق گرمای گردن زنانه است و از چربی دست‌های شخصیت مرد داستان عق‌اش می‌گیرد. کهربا حس و حال و لحنی زنانه دارد و موزاییک مردانه و زمخت است. حتی چاقویی که در جیب یکی از شخصیت‌های داستان است به نوعی لوطی مسلک است و سر مرغی را که تخم در بدن دارد نمی‌برد. از جنسیت در مورد جنین‌های نارس هم استفاده شده است. جنینی ایکس‌ایکس و جنینی دیگر ایکس‌وای است. در این مدل استفاده‌ی نویسنده از جاندارپنداری اشیاء، یک جور غایت‌اندیشی هم وجود دارد. اگر موزاییک به شکل سفت و سخت و با ملاط مناسب سر جای مربوطه‌ی خودش قرار بگیرد و لق نزند، به کمال خودش رسیده و نخاله شدن برای او ته خط است. برای جنین‌ها هم رسیدن به باغچه غایت است و ماندن در چاهک و رفتن به فاضلاب ته خط است.

نویسنده در این رمان به مسئله‌ی جنسیت و مهجوریت‌‌های تاریخی جنس زن می‌پردازد. در واقع زن را و وضعیت او را در بستری تاریخی و در یک روند مشاهده می‌کند. رمان «وچشم‌هایش کهربایی بود» همان سیلی محکمی است که نویسنده به مخاطب ساده‌انگار می‌زند. به مخاطبی که عادت کرده با تن و بدن زنانه، مواجهه‌ای جنسی و از سر لذت داشته باشد. او لحظه به لحظه این بدن را و مسئله‌های درگیر آن را در فجیع‌ترین شکل ممکن پیش چشم مخاطب می‌آورد، طوری که کام او را تلخ کند. مهری بهرامی با ریختن این زهر به کام مخاطبش، پشت پرده‌ی یک زایمان زودرس و یک سقط جنین کنترل‌نشده و غیر بیمارستانی را عیان می‌کند.

عناوین مرتبط

پربحث‌های امروز

  1. برخورد با ماموری که با دختر جوان در تهرانپارس درگیر شد

  2. بازداشت و عزل دو مامور متخلف در ماجرای درگیری با دختری در تهرانپارس + جزئیات ماجرا

  3. دنیای امروز دنیای موشک‌هاست

  4. برای مقابله با هوسرانی مردها چه باید کرد

  5. نباید در زندگی خصوصی مردم مداخله کرد/ کاخ سفید دچار معلولیت ذهنی شده/ دست سپاه را می‌بوسم/ قرارداد می‌بستیم، ایراد می‌گرفتند و وقتی قرارداد به هم می‌خورد باز غُر می‌زدند!

  6. سخنی با رئیس جدید قوه قضائیه

  7. جزئیات تحریم‌های جدید آمریکا/اقدمات «عجیب و غریب» ترامپ برای شکستن مقاومت ایران

  8. درگیری لفظی شدید «لاریجانی» با «حاجی دلیگانی» در صحن مجلس

  9. ریزش دلار در پی تحریم‌های شب گذشته ایران

  10. وزیر اقتصاد: دست ایران برای مقابله با تحریم‌ها پُر است اما از بیان راهکارهایمان معذوریت داریم

  11. چادر دیگر لباس متهمان نیست

  12. اطلاعیه شرکت توانیر: نیاز به صرفه جویی در مصرف برق داریم

  13. واشنگتن: سیاست ما بر تلاش دیپلماتیک برای بازگرداندن ایران به میز مذاکرات استوار است

  14. جزئیات نحوه حذف قبوض کاغذی برق

  15. لوازم خانگی داخلی جایگزین چینی‌ها شدند

  16. موز ١٠٠٠ تومان ارزان شد + جدول

  17. بیت‌کوین‌ها برق را می‌بلعند!

  18. مخالف زورگویی و استبداد کانون وکلا هستیم/ مؤسسات حقوقی برای تأسیس نیاز به اخذ مجوز از کانون وکلا ندارند

  19. نباید از این فرمانده صحبتی می‌شد

  20. دره شیرز، پدیده طبیعت زاگرس  

  21. روحانی: انقدر زیادی در زندگی مردم دخالت نکنیم  

  22. روحانی: پرونده الکترونیک سلامت یکی از قول‌های دولت است/ امروز شاهد تحقق یکی از آرزوهای دیرینه‌ام هستم

  23. بدهکار بانکی قسط‌هایش عقب‌افتاد، ضامنش او را ربود!

  24. تخت‌روانچی: واشنگتن به ماجراجویی نظامی علیه مردم ایران پایان دهد

  25. روحانی: بعضی‌ها در برابر دولت نقش مادر شوهری دارند  

پربحث‌های دیروز

  1. تلاش خانواده نجفی برای گرفتن رضایت/ خانواده استاد: فقط قصاص/ نجفی خطاب به مادر میترا: دخترتان امانت بود اما امانتدار خوبی نبودم

  2. واکنش کاربران توییتر به سرنگونی پهپاد آمریکایی/ مقابله و برد- برد یعنی این.../ تعریف جدید بی‌بی‌سی از جاسوسی!/ شیرها دندان‌های خود را برای لبخند به نمایش نمی‌گذارند  

  3. توکلی: روحانی فرافکنی می‌کند؛ عامل نابسامانی اقتصادی داخلی است/ FATF با برخی اصول قانون اساسی مغایرت دارد

  4. مجادله روحانی و جهانگیری بر سر چه بود؟/ جنجال تازه درباره پرونده سعید طوسی/ پشت پرده سانسور سریال گاندو

  5. اعتراف بزرگ و غرورآور مجری الجزیره  

  6. آمریکا تحریم‌های تازه‌ای علیه ایران اعمال کرد/ تحریم بی نتیجه علیه فرماندهان سپاه

  7. ترامپ: احتیاجی نداریم در تنگه هرمز باشیم/ درخواست آمریکا از ایران

  8. واکنش پلیس تهران به هنجارشکنی 5 دختر و پسر در تهرانپارس

  9. این جنگ اقتصادی، جنگ اراده‌هاست/ چرا دولت آرایش جنگی ندارد؟

  10. بهای دروغ‌ها چیست؟

  11. کاش از این موشک‌ها در ۱۲ تیرماه 67 هم داشتیم

  12. گابارد خطاب به ترامپ: تا دیر نشده، به برجام بازگرد

  13. اعلام فهرست نجومی بگیران صندوق بازنشستگی کشوری/ حقوق ۳۸میلیون تومانی یک مدیر + جدول

  14. خاص‌ترین و گرانقیمت‌ترین تویوتا لندکروز ایران  

  15. ترامپ: گفت‌وگوی فوق‌العاده‌ای با بن سلمان داشتیم؛ گفتم "اینکه از شما محافظت می‌کنیم، باید پول بدهید"؛ گفت "بله"

  16. کشور وزارت تولید می‌خواهد، نه وزارت واردات

  17. جهانگیری: بودجه دولت در تنگنا و محدودیت قرار دارد/ نیازمند جراحی اقتصادی هستیم

  18. واکنش دادستان کل کشور به ادعایی درباره رسیدگی مجدد به پرونده سعید طوسی

  19. پناهیان: جریانی مشکوک موجب امنیت بی‌حجاب‌ها شده است

  20. دادستان کشور: «علاءالدین» متواری است/ معلوم نیست به چه شکل از زندان آزاد شده

  21. نوبخت: در خصوص نظام بانکی بی‌انصافی صورت گرفته/ موسسه‌های مالی غیرمجاز ۳۶ هزار میلیارد تومان به دولت خسارت زدند

  22. ادعای وزیر خارجه انگلیس: خرابکاری در نفت‌کش‌ها مطمئناً کار ایران است

  23. احتمالا اینستکس امروز تحریم می‌شود

  24. ریابکوف: روسیه و متحدانش تحریم‌های آمریکا علیه ایران را بی‌اثر می‌کنند

  25. رئیس قوه قضاییه: انقلاب اسلامی حقوق مردم را از حاشیه به متن آورد/ رعایت حقوق، مبنای هر تصمیم در ایران است

پربحث‌های هفته

  1. ترامپ: حمله به ۳ سایت ایران در دستورکار بود/ ۱۰ دقیقه پیش از حمله آن را متوقف کردم

  2. شما نظر دهید/ سوال و موضوعاتی که انتظار دارید امشب ابراهیم رئیسی به آن پاسخ دهد، چیست؟

  3. موشک فوق افسانه‌ای ایران در سرنگونی پهپاد آمریکایی

  4. برخورد با ماموری که با دختر جوان در تهرانپارس درگیر شد

  5. جهانگیری و فریب مردم؛ چرا معاون رئیس‌جمهور جامعه را سرکار می‌گذارد؟

  6. سرنگونی پهپاد جاسوسی «گلوبال هاوک» در هرمزگان/ پرواز RQ-۴ از پایگاه آمریکایی در جنوب خلیج فارس/ سنتکام با صدور بیانیه‌ای رسما تایید کرد+واکنش ترامپ

  7. هزينه‌هاي يك دروغ!

  8. روایت واقعی از گودال جنجالی رآکتور اراک

  9. سرنگونی پهپاد جاسوسی آمریکا در سواحل هرمزگان

  10. مدیر مالی وزارت نفت در حین خروج از کشور دستگیر شد

  11. می‌شود برجام را با روسیه و چین ادامه داد؟

  12. فیلمی از لحظه انهدام پهپاد امریکایی توسط سامانه سوم خرداد  

  13. تلاش خانواده نجفی برای گرفتن رضایت/ خانواده استاد: فقط قصاص/ نجفی خطاب به مادر میترا: دخترتان امانت بود اما امانتدار خوبی نبودم

  14. بازداشت و عزل دو مامور متخلف در ماجرای درگیری با دختری در تهرانپارس + جزئیات ماجرا

  15. بحث شدید روحانی با جهانگیری/ معاون اول قهر کرد/ روحانی خطاب به جهانگیری: شما دنبال سرنگونی دولت هستید+تکذیب ها و تایید ها

  16. پیام سرنگونی پهپاد آمریکایی توسط ایران

  17. ترامپ: آماده مذاکره بدون پیش شرط با ایران هستم

  18. نگاهی به مرگ محمد مرسی

  19. واکنش کاربران توییتر به سرنگونی پهپاد آمریکایی/ مقابله و برد- برد یعنی این.../ تعریف جدید بی‌بی‌سی از جاسوسی!/ شیرها دندان‌های خود را برای لبخند به نمایش نمی‌گذارند  

  20. توکلی: روحانی فرافکنی می‌کند؛ عامل نابسامانی اقتصادی داخلی است/ FATF با برخی اصول قانون اساسی مغایرت دارد

  21. شبهات امنیتی قانون اعطای تابعیت به فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی و مردان خارجی

  22. فریاد اجاره نشین‌ها را کسی می‌شنود؟

  23. دنیای امروز دنیای موشک‌هاست

  24. واکنش زنگنه به سعید جلیلی/ در حضور سران قوا مناظره کنیم

  25. دادستان کل کشور: هر کسی نمی‌تواند بگوید هر جور دلم می‌خواهد می‌پوشم/ پشت فرمان و داخل اتومبیل را حریم خصوصی نمی‌دانیم

آخرین عناوین