چرا نه به ستادی و حکومتی شدن امر به معروف؟

رضا اصغری آذر، گروه تعاملی الف،   3980203002 ۳ نظر، ۰ در صف انتشار و ۲ تکراری یا غیرقابل انتشار
چرا نه به ستادی و حکومتی شدن امر به معروف؟

دکتر حسن محدثی سالهاست که در حوزه جامعه‌شناسی دین پژوهش داشته و آثار ارزشمندی در این زمینه ارائه کرده اند. مباحثه اخیر ایشان با حجت الاسلام جلیل محبی دبیر ستاد احیا امر به معروف و نهی از منکر بسیار قابل توجه و محل تأمل است. ضمن موافقت با مواضع محدثی در این مصاحبه، در ادامه نظرات ارائه شده ایشان، نقدهای زیر نسبت به ستاد احیا امر به معروف و نهی از منکر بیان می شود:

تشخیص غلط و تجویز اشتباه: همواره علل مختلف جامعه شناختی در انجام یا ترک یک فعل دینی در جامعه دخیل هستند، اما در بیشتر مواقع از سوی این ستاد به صورت تک بعدی به مساله نگریسته شده و چاره کار صرفاً اقدامات تبلیغی عنوان میشود.

یکسان و منفعل پنداری مخاطب: محتواهای ارائه شده این ستاد در محیط نماز جمعه، در دانشگاه ها نیز توزیع و نصب میشود. تبلیغات ستاد در فضاهای عمومی شهر نیز غالباً به همان سبک تبلیغات مستقیم حجاب دنبال شده و چنین تصور میشود با جملات یک خطی انگیزشی و مسابقه میتوان در اذهان مخاطبان ورود کرده و او را به حمایت و کنش وادار کرد.

بی تفاوتی به تفاوت سطح دینداری مردم: اگر امر به معروف و نهی از منکر در قالب نصیحت خیرخواهانه یا در حوزه قوانین اجتماعی با مرجعیت قانون مورد اتفاق عموم مردم و با رعایت شرایط لازم انجام شود، امر به معروف و نهی از منکر کار دشواری به نظر نرسیده و معمولاً در اکثر جوامع با عناوین دیگر انجام می شود. اما اگر ورود با ادبیات دین یا در حوزه دین صورت بگیرد، در جامعه امروز ایران با انواع دینداری ها با عنوان اسلام مواجه ایم.

گروهی از افراد معتقد به نظام استفتاء و تقلید از مراجع بوده و برخی دیگر مانند پیروان اکثر مکاتب روشنفکری دینی اصولاً این چهارچوب ها را برنتافته و اگر آمر به معروف در قالب فقهی و حلال و حرام وارد شود، ارتباط معرفتی لازم میان او و طرف مقابلش برقرار نمیشود.

از طرف دیگر، در کنار وجود گروه های مختلف دین ناباور، دینداری برخی نیز به صورت غیررسمی و گزینشی است. برخی متدینان با علم به حرام اعلام شدن یک یا چند فعل از جانب مراجع تقلید، همچنان اقدام به انجام آن فعل میکنند. برای مثال در مواجهه با گروه های رقص محلی مردان یا آوازخوانی زنان، برخی متدینان به تماشا و تشویق آنان پرداخته و برخی به دلیل حرام اعلام شدن آن در پی تذکر و امر به معروف برآمده اند. در اینجا برخی با فهم آگاهی مخاطب نسبت به حکم شرعی و دینی، ترجیح داده اند به عقاید و قرائت های دینی یکدیگر احترام گذاشته و عرصه عمومی را به محل رهنمودهای دینی تبدیل نکنند.

حاکمیتی بودن و محافظه کاری: همانگونه که محدثی در این گفتگو به درستی اشاره کرده اند، «نیرویی در درون حکومت می‌خواهد به مردم بگوید که به حکومت نظارت کند». همین حکومتی بودن اقدامات نظارتی ستاد را در اذهان نمایشی و کنترل شده جلوه داده و از طرفی این نهاد به دلیل تعریف در جریان حکومت، به خط قرمزهای متناسب با آن تن می دهد. برای مثال جهت عضویت در سامانه اینترنتی آمرین به معروف، از شما تعهد گرفته میشود که ملتزم به ولایت مطلقه فقیه باشید. این یعنی حتی تعدادی از مراجع تقلید و مقلدان آنان نیز از سوی این ستاد به رسمیت شناخته نمیشوند. در سالهای گذشته نیز فعالان عدالتخواه در دادگاه های مختلف محاکمه شده و این ستاد ورود حمایتی و نظارتی در این زمینه نداشته و البته برخی شکایت ها از جانب ائمه جمعه مراکز استان ها که رؤسای ستاد امر به معروف هر استان هستند، صورت گرفته است.

بودجه از بیت‌المال: مردم توصیه های این ستاد را به جای توصیه‌های ایمانی، بخشنامه‌های سازمانی برداشت می‌کنند. اگر منابع مالی مورد نیاز این ستاد به جای اخذ از بیت‌المال و با فرض وجود دغدغه و نبود حکومت دینی، از کمک‌های مردمی و وجوهات شرعیه مراجع تأمین و ساختار آن غیرحاکمیتی شود، این مسأله رفع میگردد.

اشکالات متعدد ساختاری ستاد در نحوه چینش اعضا و غلبه نگاه امنیتی، تهدیدمحور و ابزار قدرت در برخی ستادها و تداوم موضع گیری های پرشمار سیاسی دبیر کشوری ستاد به مثابه خبرنگار و فعال سیاسی در شبکه های اجتماعی نیز دو نقد دیگر بود که به اجمال به آنها اشاره شد.

سخن با جمله‌ای از محدثی به پایان میرسد: «مشکل امر به معروف و نهی از منکر در جهان مدرن تنها با تجدیدنظر در مراحل «زبانی» و «یدی» و بازتعریف همه جانبه و محدودسازی همه جانبه آمر و ناهی و حذف آمرانه بودن و برتری‌جویانه بودن امر به معروف و نهی از منکر قابل حل است. بدون حل بنیادی مشکل که ریشه‌های آن در بینش فقهی موجود در باب این آموزه قرار دارد، مزایای آموزه امر به معروف و نهی از منکر از بین می‌رود و عمل به آن در جهان مدرن به «تخریب قلمرو دینی» می‌انجامد.»

دیدگاه کاربران

ناشناس۸۶۸۳۲۱۱۰:۵۹:۱۵ ۱۳۹۸/۲/۳
در قرآن هیچ صحبتی در مورد اجباری بودن حجاب نیست و به همین دلیل مجازاتی برای بی حجابی تعیین نشده در هیچ حدیث و روایتی هم نمی بینید پیامبر یا ائمه در این مورد صحبت کرده باشند در کشورهای اسلامی دیگر نیز حجاب اجباری نیست بنابراین نمی شه بر خلاف سایر مسلمانان موضوعی را به جامعه تحمیل کرد
ناشناس۸۶۸۳۲۶۱۱:۰۲:۳۳ ۱۳۹۸/۲/۳
الان در میهمانی ها و مشاعات ساختمان و اماکن عمومی مثل پارک و کوه و دیگر تفریح گاهها عملا حجاب نیست ..با این بگیر و ببند ها فقط جوانان را از اصل دین فراری داده ایم
ناشناس۸۷۱۲۲۰۲۱:۳۵:۳۴ ۱۳۹۸/۲/۴
بهترین نوع اشاعه فرهنگ امربه معروف ونهی ازمنکر عمل خود شخص است یعنی یک انسان مسلمان مومن معروف را انجام بدهدواز منکر دوری کند .امر به معرف زبانی واجباری نداریم ونمیشود. باستاد وبگیر وببند و بنر و بودجه گزارش وبه دیگر ... وضع بدتر میشود که شده است والسلام

پربحث‌های امروز

  1. رئیس انجمن خودروسازان: قیمت تمام شده پراید ۳۹ میلیون‌تومان است

  2. قالیباف در پیامی به جوانان: اگر به میدان انتخابات نیایید، در برهمان پاشنه خواهد چرخید/ نباید منتظر دستور از بالا به پایین باشیم

  3. آقای روحانی، حالا وقت تعویض طلایی است

  4. ادعای بن‌سلمان: دست عربستان برای صلح با ایران گشوده است/ از برجام حمایت کردیم

  5. نشریه آلمانی دی ولت‌ آلمان :جنگ با ایران، دیوانگی خواهد بود/ ترامپ فردی لاف زن است

  6. راز یک شعف

  7. درخواست بانک‌های خارجی برای پیوستن به جایگزین روسی سوئیفت

  8. شکست آرژانتین پس از ۴۰ سال توسط تیم کی‌روش

  9. قتل نوعروس به همراه مادر و خواهرش

  10. اهداف«گروه بی» از تنش آفرینی در بزرگترین آبراهه جهان

  11. آیا باید از شهرداری تهران متشکر بود؟

  12. وجود ۹۱ میلیارد دلار خانه بی‌استفاده در ایران!/ وعده دولت محقق می‌شود؟

  13. خشونت جنسی در فضای آموزشی  

  14. بیت‌المال در خدمت بازنشستگان!/ بازنشسته‌ها دل نمی‌کَنند

  15. پوتین: موفقیت در سوریه به لطف ایران، ترکیه و روسیه به دست آمده/ روابط اقتصادی روسیه و ایران در حال توسعه است

  16. طرح اعزام ۸ هزار ایرانی تحصیل‌کرده بیکار به خارج کشور در سال ۹۸

  17. شخصیت نجفی از نگاه عباس عبدی/ او ۳ اشتباه کرد

  18. جزئیات جسله بازار متشکل ارزی با رئیس بانک مرکزی

  19. درخواست تحقیق و تفحص از دانشگاه آزاد با 18 محور

  20. از ۱۰ هزار میلیارد تخلف بانک سرمایه چه خبر؟

  21. حسین‌ الله کرم دچار سانحه رانندگی شد+عکس  

  22. موافقت ۵۰ درصدی پایتخت‌نشینان با لغو طرح زوج و فرد

  23. آیا احتمال حمله به نفت‌کش‌های ایران هم می‌ر ود؟

  24. سارق با حوصله   

  25. انتخابات هیئت رئیسه کمیسیون‌های مجلس/ تکیه حضرتی بر ریاست کمیسیون اقتصادی/ زاهدی جایگزین عارف شد

پربحث‌های دیروز

  1. شناسايي ضاربان بانوي آمر به معروف در رشت  

  2. روزی که ژاپنی‌ها به ایرانی‌ها حسرت زیادی خوردند!

  3. آمريكا ديگر چيز چنداني در چنته ندارد كه تاكنون نشان نداده باشد

  4. حضور بانوان در تماشای مسابقات والیبال ایران و کانادا  

  5. باز هم نتیجه معکوس/ هدف آمریکا از آتش‌سوزی نفتکش‌ها چیست؟

  6. توکلی: دلار ۴۲۰۰تومانی من‌دَرآوردی بود/ دولت چاره‌ای جز توزیع کالابرگ الکترونیکی ندارد/ قدرت خرید حقوق یک میلیون و ۳۵۰هزار تومانی کارگر در سال۹۷ حدود ۶۵۰هزار تومان شد

  7. درباره معادله دروغینی به اسم «یا جنگ یا مذاکره»

  8. پرستو گلستانی: با هیچ آقایی نباید خندید، چون بی‌ظرفیت و بی‌جنبه هستند  

  9. تهیه‌کننده شهرزاد، گوشت هم وارد می‌کرد!/ پای هادی رضوی چطور به واردات گوشت باز شد؟

  10. ترامپ: رئیس‌جمهور نشوم، بازار چنان سقوطی می‌کند که کسی ندیده است!

  11. تاثیر سفر شینزو آبه بر بازار ارز و بورس

  12. علی لاریجانی در نقش هاشمی رفسنجانی/ اصلاح‌طلبان، پرستو و توهم توطئه/ رئیسی و تلاش برای استفاده از فضای مجازی

  13. کدام طرف پشت هدف گرفتن نفتکش‌ها ایستاده است؟

  14. ذوالنور: نباید مشکلات کشور را به گردن نظام انداخت/ مردم تحت‌فشار شدید اقتصادی هستند/ برخی از مسئولان توجهی به مشکلات ‌ندارند

  15. سعید معروف مصدوم شد

  16. حسین شریعتمداری: موسای ما عصا انداخت

  17. در این تصویر چند قایق وجود دارد؟  

  18. فراخوان رئیس قوه قضاییه در رابطه با فضای مجازی

  19. پورابراهیمی: تحریم‌ها بی‌خاصیت شده/ آمریکا توانایی یک روز جنگ با ایران را ندارد

  20. عباس عبدی: سناريوی پرستو توهین به شعور نجفی است

  21. هرجا مسئولان زندگی‌ می‌کنند، آسمان آبی‌تر، آب گواراتر، درختان سبزتر

  22. حضور پهپاد جاسوسی آمریکا قبل از وقوع حادثه نفتکش‌ها

  23. نامه عذرخواهی فدراسیون والیبال به خاطر رفتارهای کوبیاک  

  24. لاریجانی: مکانیزم اینستکس روی کاغذ مانده است

  25. ناگفته‌هایی از درگیری مسئولان وقت دانشگاه آزاد با خانواده «هادوی»  

پربحث‌های هفته

  1. موج حمایت از راننده قانونمدار اسنپ چگونه به‌راه افتاد؟ + عکس

  2. تولد فرزند رامبد جوان در کانادا با دلار ۱۰ هزار تومانی چقدر می‌شود؟

  3. وزیر نیرو: چینی‌ها با یک وعده غذا هم سیرند؛ ما زیاد می‌خوریم و می‌پوشیم!

  4. طبق دستور قرآن مثل سایر مسلمان، مهریه را زمان عقد بگیرید و جوانان را نجات دهید

  5. less for less چیست و چرا ظریف عصبانی شد؟

  6. بررسی ابعاد حقوقی تذکر راننده اسنپ و اقدام مسافر در هتک حیثیت راننده/ خودرو حریم شخصی و خصوصی نیست

  7. به آبه امیدی نیست

  8. شناسايي ضاربان بانوي آمر به معروف در رشت  

  9. روزی که ژاپنی‌ها به ایرانی‌ها حسرت زیادی خوردند!

  10. برنامه واقعی ترامپ در ماه‌های آینده برای ایران چیست؟

  11. ادعای وطن‌دوستی رامبد با سفر به کانادا برای تولد فرزند!

  12. پرستو یا آشیانه!؟

  13. راننده اسنپ جنجالی تعطیلات نوروز کجا بود؟!  

  14. مسافر هنجارشکن یا راننده متخلف

  15. واکنش کاربران توییتر به اظهارات جنجالی وزیر نیرو درباره مردم ایران و چین/ از فیش حقوقی مدیران تا مبارزه با فساد مسئولان نالایق به سبک چینی‌ها

  16. ادعا‌های برادر میترا استاد علیه نجفی: او سابقه عقد موقت با زنان دیگر هم داشته/ خواهرم با پی بردن به خیانت‌ها با او درگیری داشت/ میترا را به مرگ تهدید کرده بود

  17. آمريكا ديگر چيز چنداني در چنته ندارد كه تاكنون نشان نداده باشد

  18. رئیس انجمن خودروسازان: قیمت تمام شده پراید ۳۹ میلیون‌تومان است

  19. روحانی: فشار آمریکا علیه ملت ایران، تخلیه خواهد شد/ ملت نسبت به یکسال گذشته آرامش بیشتری دارد/ بدخواهان را مجبور می‌کنیم اشتباه خود را بپذیرند

  20. رهبر انقلاب: ترامپ را شایسته مبادله پیام نمی‌دانم و با آمریکا مذاکره نخواهیم کرد/ ترامپ بعد از بازگشت از ژاپن، پتروشیمی ایران را تحریم کرد آیا این پیام صداقت است؟

  21. آلمان: سقوط برجام به منزله بازگشت همه تحریم‎ها است

  22. مقامات بلندپایه از اروپا تا شرق آسیا در تهران چه می‌خواهند؟

  23. مسافر جنجالی اسنپ : با میل خودم توییت عذرخواهی را زدم

  24. ورشکستگی بیمه‌ها و افزایش هزینه‌های مردم تبعات افزایش تعرفه‌های خدمات درمانی

  25. سفر نوبخت به آمریکا برای دیدار با فرزندانش، انتخابات کمیسیون بهداشت را به تعویق انداخت/ پیام آقای نماینده از آن‌سوی دنیا

آخرین عناوین