وزارت خارجه در سالی که گذشت؛ از خروج آمریکا از برجام و ثبت اینس‌تکس تا استعفای ۳۰ ساعته وزیر و سفر به عراق/کارنامه ظریف مثبت بود یا نه؟

گروه سیاسی الف،   3971222044 ۱۹ نظر، ۰ در صف انتشار و ۳ تکراری یا غیرقابل انتشار

دستگاه دیپلماسی در سال گذشته بدلیل خروج ترامپ از برجام تحرک فراوانی جهت نیل به توافق جدید با اروپایی ها داشت که منجر به نتیجه خاصی و عینی تا کنون نشده اما تقویت ارتباطات با همسایگان هر چند بسیار دیرهنگام صورت گرفت اما نکته مثبتی در روابط خارجی دولت به حساب می آید.

وزارت خارجه در سالی که گذشت؛ از خروج آمریکا از برجام و ثبت اینس‌تکس تا استعفای ۳۰ ساعته وزیر و سفر به عراق/کارنامه ظریف مثبت بود یا نه؟

به گزارش الف، وزارت خارجه در سالی که گذشت فراز و نشیب های فراوانی را پشت سر گذاشت. تقریبا اوائل سال گذشته بود که دونالد ترامپ از برجام خارج شد و تحریم های تعلیق شده ایران را دوباره برگرداند. بعد از این اتفاق، وزارت خارجه درگیر مذاکرات طولانی با اتحادیه اروپا در زمینه های مختلف شد که در نهایت خروجی آن رونمایی از اینس‌تکس بود. در اواخر سال هم محمدجواد ظریف بدلیل برخی ناهماهنگی ها در جریان سفر بشار اسد به ایران از منصب خود استعفا داد و در روزهای آخر اسفند نیز وزیر خارجه به همراه رئیس جمهور به عراق سفر کرد. در ادامه تلاش شده تا این محورها به طور مفصل تر توضیح داده شوند.

خروج ترامپ از برجام و آغاز مذاکرات برای حفظ برجام

برجام را بدون شک می توان ماحصل روی کار آمدن حسن روحانی در انتخابات 92 و رسیدن محمدجواد ظریف به وزارت خارجه دانست. به عبارتی بهتر توافق هسته ای تنها دستاورد جدی دولت اعتدال در عرصه سیاست خارجی بوده است(فارغ از داده و ستانده های آن). به همین دلیل بود که خروج آمریکا از توافق هسته ای، دولت و وزارت خارجه را در سال 97 با چالش جدی روبه رو کرد.

روز 18 اردیبهشت، دونالد ترامپ رسماً خروج آمریکا از توافق هسته ای را اعلام کرد. برجام حاصل مذاکرات طولانی با وزرای خارجه گروه 1+5 بود که در نهایت در قالب قطعنامه 2231 نیز ظاهراً به تثبیت رسیده بود. اما دونالد ترامپ از زمان آغاز رقابت‌های انتخاباتی ریاست جمهوری در آمریکا وعده بود حتماً توافق هسته ای با ایران را کنار خواهد گذاشت. پیرو خروج ترامپ از برجام، تحریم‌های تعلیق شده دوباره مرحله به مرحله و به فاصله 90 و 180 روز اجرایی و عملیاتی شد. این تحریم ها مرتبط با نفت، فروش هواپیما، خودروسازی، ارز، طلا و ... بود.

حسن روحانی بعد از اعلام خروج امریکا از برجام در گفت‌وگوی تلویزیونی با بیان اینکه برجام توافقی بین‌المللی و مورد تایید سازمان ملل بود، تصریح کرد:... امریکا بگوید از زمان توافق هسته‌ای تا امروز چه زمانی به همه تعهدات خود عمل کرده بوده است؛ جز چند امضا و چند بیانیه، آیا هرگز به نفع مردم ایران و در چارچوب تعهدات برجام عمل کرده بودند یا نه؟

روحانی در ادامه گفت: ...از یک نظر متاسفم که مردم امریکا که مردم بزرگی هستند، گرفتار زمامدارانی شده‌اند که حیثیت آنها را زیر پا گذاشته است و از طرفی خوشحال هستم که یک موجود مزاحم از برجام خارج شده است.

محمد جواد ظریف هم به تصمیم دونالد ترامپ واکنش نشان داد و در توئیتر نوشت: «در پاسخ به نقض‌های مداوم آمریکا و خروج غیرقانونی این کشور از توافق هسته‌ای، طبق دستور رئیس‌جمهور روحانی، من تلاشی دیپلماتیک را پیش خواهم برد تا بررسی کنم که آیا دیگر اعضای برجام می‌توانند منافع کامل را برای ایران تضمین کنند یا نه. نتیجه، پاسخ ما را مشخص خواهد کرد.»

مذاکرات طولانی با اروپایی ها؛ زیاده خواهی تمام نشدنی و فعلاً ثبت اینستکس

با خروج ترامپ از برجام، مذاکرات با اروپایی ها آغاز شد. در واقع قرار بود بدلیل تعهد ایران به توافق هسته ای و بازگشت تحریم های ثانویه، راهی برای تامین منافع ایران در نظر گرفته شود. اما اروپایی ها از همان ابتدا ثابت کردند نه تنها در برداشتن گام هایی جهت تامین منافع ایران دچار تعلل و سختی هستند بلکه همصدا با رئیس جمهور آمریکا خواستار از بین بردن مولفه های قدرت ایران هستند. به همین دلیل بود که اروپایی ها از لزوم مذاکره و پذیرش تعهدات جدید در زمینه برنامه هسته ای و موشکی ، نقش منطقه ای و ... سخن می گفتند.

اما بالاخره بعد از حدود 9 ماه، اروپایی ها از سازوکار خود برای ادامه مبادله اقتصادی با ایران رونمایی کردند.

روز 11 بهمن ماه بود که خبر ثبت رسمی مکانیسم مالی حمایت از تبادلات تجاری با ایران توسط سه کشور آلمان، انگلیس و فرانسه منتشر شد.

اگر چه مشخص نیست این مکانیسم چه زمانی عملیاتی شود اما ظاهراً ابتدا باید یک شرکت بدهکار به ایران، مبلغ بدهی خود را به اینس‌تکس پرداخت کند و سپس کالاهای مورد نیاز به ایران صادر خواهد شد.

این سازوکار هیچ تمهیدی در مقابل تحریم های روزافزون آمریکایی ها در نظر نگرفته؛ این در حالی است که در ابتدای مذاکرات با اروپایی‌ها، صحبت از مسدود شدن تحریم‌های ثانویه آمریکا بود. با توجه به این شرایط تن دادن به کانال اینس‌تکس با چنین مختصاتی نه تنها بعید است آورده ای برای ایران به همراه داشته باشد بلکه موجب تحمیل تعهدات جدیدی نیز خواهد شد.

جنجال استعفای ظریف

ساعات پایانی روز 6 اسفند، محمدجواد ظریف در اینستاگرام متنی منتشر کرد که حدود 30 ساعت، فضای سیاسی و رسانه ای کشور را تحت تاثیر قرار داد؛ برداشت همگان از این متن کناره گیری ظریف از منصب وزارت خارجه بود.

استعفا در زمانی رخ داد که بشار اسد بعد از مدت ها از زمان جنگ سوریه به تهران آمده بود و همان روز به دمشق بازگشته بود.  

الف روز بعد در یادداشتی نوشته بود: درباره دلیل استعفای ظریف حدس و گمانه‌زنی متفاوتی گفته شده است. اختلاف در دولت، ناهماهنگی نهادها در سیاست خارجی، ارائه پیام به خارج، فشار به مجمع برای تصویب لوایح FATF، شکست پروژه برجام، به‌نتیجه نرسیدن مذاکرات با اروپایی‌ها، بن‌بست سیاست خارجی و... بخشی از دلائل ارائه‌شده برای استعفای ظریف در رسانه‌هاست.

در ادامه این یادداشت آمده بود: بدون شک انتظار و خواسته اولیه از وزارت خارجه این است همیشه تحقق منافع و مصالح ملی را سرلوحه و مبنای فعالیت خود قرار دهد و این خواسته در درجه اول باید توسط شخص وزیر امور خارجه مراعات شود. آیا استعفای وزیر امور خارجه را می‌توان برآورده‌کننده این امر دانست؟

بعدها مشخص شد دلیل اصلی استعفا به ناهماهنگی های بوجود آمده در پاستور برمی گشت. اما بدون شک آن استعفا در آن مقطع زمانی اقدام منطقی و درستی نبود.

سفر روزهای پایانی به عراق

در حالی دولت اعتدال و دستگاه دیپلماسی تمام هم و غم خود را به تقویت ارتباطات با اروپایی ها اختصاص داده بود سفر پایان سال اعضای دولت را باید تحرکی جدی در راستای تقویت مبادلات اقتصادی بین دو کشور و بی اثر کردن تحریم ها ارزیابی کرد. به خصوص در این موقعیت که دولت ترامپ به شدت تلاش دارد تا حلقه محاصره علیه ایران را هر روز شدیدتر کند. تمام رسانه های جهان سفر روحانی  به عراق را موفق و نشان دهنده دست بالای ایران در منطقه دانستند.

به خصوص اینکه دونالد ترامپ چندی قبل مجبور شده بود شب هنگام وارد عراق شود و در یک پایگاه نظامی آمریکایی مستقر شود اما روحانی در روشنایی و در روز آن هم به مدت سه روز در عراق حضور داشت. اما در این مدت کشورهای عربستان و آمریکا تلاش گسترده ای برای خنثی کردن اثرات این سفر داشته اند. به همین علت ضرورت دارد دولت و به خصوص وزارت خارجه در سال 98 توجه ویژه ای به تقویت ارتباطات با عراق داشته باشند.

در مجموع باید گفت دستگاه دیپلماسی در یک ساله گذشته بدلیل خروج ترامپ از برجام تحرکات فراوانی جهت نیل به توافق جدید با اروپایی ها داشت که منجر به نتیجه خاص و عینی نشد اما تقویت ارتباط با همسایگانی مثل عراق هر چند بسیار دیرهنگام صورت گرفت اما نکته مثبتی در روابط خارجی دولت بود.

عناوین مرتبط

دیدگاه کاربران

املی۸۲۹۵۷۷۱۳:۳۶:۱۷ ۱۳۹۸/۱/۲
بنظرم اقای ظریف دیپلمات کارکشته مذهبی باسوادوهیچکس دراین کشور نمیتواند جای ظریف راپرکند
ناشناس۸۲۹۸۲۵۱۹:۲۷:۳۴ ۱۳۹۸/۱/۲
کودک شو
ناشناس۸۳۰۱۷۳۱۱:۵۰:۵۱ ۱۳۹۸/۱/۳
موگرینی عید را تبریک گفت
ناشناس۸۲۹۸۸۰۲۱:۲۱:۰۶ ۱۳۹۸/۱/۲
استاد نمایش و فریب ملت خودشانند نه مذاکره صحیح و گرفتن امتیاز از طرف خارجی
علی۸۲۹۵۸۹۱۳:۵۰:۴۴ ۱۳۹۸/۱/۲
کاملا مثبت . خروج ترامپ از برجام ربطی به وزیر خارجه و دستگاه دیپلماسی ایران نداشت . این دیوانه به همه منجمله متحدان خود در افتاده . با همه به مشکل خورده . اروپا سر تعرفه واردات . کره سر تعرفه واردت و هزینه ارتش امریکا - مکزیک و کانادا سر نفتا - استرالیا و نیوزیلند و ژاپن سر پیمان ترانس پسیفیک - ترکیه- روسیه - و.... وزیر خارجه به نظر من با دیپلماسی فعال اجازه اجماع علیه ایران را نداد . اقای ظریف بهترین عملکرد را داشت
ناشناس۸۲۹۹۵۶۲۳:۲۶:۲۰ ۱۳۹۸/۱/۲
ظریف باید پاسخگو باشد که چرا امریکا بدون هیچ هزینه ای از برجام خارج شد ؟!
حمید۸۲۹۵۹۱۱۳:۵۶:۵۵ ۱۳۹۸/۱/۲
کارنامه ظریف مثبت بوده و هست اگر دوستان نا آگاه فرصت دهند مثبت تر هم خواهد بود
از تکرار عذرخواهم۸۲۹۶۴۲۱۵:۱۵:۵۸ ۱۳۹۸/۱/۲
مثبت اشتباه بود چون فکر کردم تیکه انداختی کدام مثبت؟ لطفا لیست کن
ناشناس۸۲۹۸۸۸۲۱:۳۵:۳۰ ۱۳۹۸/۱/۲
احسنت ظریف بهترین بوده
ناشناس۸۲۹۶۰۸۱۴:۱۶:۴۰ ۱۳۹۸/۱/۲
ظریف بعد از بازگشت به دولت: واعظی رفیق ۴۰ساله ام است!!؟ این هم روی بقیه نمایشهای شما
مارال۸۲۹۶۱۳۱۴:۲۵:۲۱ ۱۳۹۸/۱/۲
تا الان داریم هزینه ۶سال معطلی مذاکرات و نتیجه بی تضمینش را پرداخت میکنیم آخرش هم شد سامانه نفت در برابر غذا آنهم مشروط!!؟؟؟
ناشناس۸۲۹۹۴۱۲۲:۵۳:۵۹ ۱۳۹۸/۱/۲
شما راه بهتری سراغ داری.. البته نه اون راهی که احمدی نژاد رفت وهمه رامتحدکرد علیه ایران..یه راه منطقی..
عباسی۸۲۹۶۶۹۱۵:۵۲:۱۳ ۱۳۹۸/۱/۲
بیش ازحدبه ایشان پروبال دادن و بخاطر سطحی نگری ایشان ضررهای عمیقی بر معیشت مردم نشست
شیراز۸۲۹۶۷۵۱۶:۰۳:۴۸ ۱۳۹۸/۱/۲
افتضاح. با شاهان قاجار قابل مقایسه هست. فقط ایشون یه لابی خوب تبلیغاتی داره وگرنه خیانتش آینده مشخص میشه.البته خیانت عمدی نبوده اما نتیجه اقدامات بدون فکر و آینده نگری بوده. الان که سرشون به سنگ خورده بعده ۶ سال معطل گذاشتن کشور حالا فهمیدن که تنها یه کشور همسایه مثل عراق میتونه چن برابر کل اروپا برای ما منفعت داشته باشه. در کل افتضاح
ناشناس۸۲۹۷۵۴۱۷:۴۱:۱۲ ۱۳۹۸/۱/۲
کارنامه وزیر خارجه کاملاً مثبت است. اما درب وزارت خارجه‌ای که وزیرش را نامحرم میدانند باید گل گرفت!
ناشناس۸۲۹۸۸۶۲۱:۲۸:۴۹ ۱۳۹۸/۱/۲
فارغ از مرزبندی های گروهی و جناحی دکتر ظریف جوانمردانه تلاش کرد من به سهم خود از ایشان کمال تشکر رادارم
ناشناس۸۲۹۹۳۰۲۲:۴۰:۳۳ ۱۳۹۸/۱/۲
بله کارنامه اقای ظریف خیلی هم مثبت بوده بنده خدا تحریم های غیرهسته ای رو هم از دوش ما برداشت و به جای توئیتر بازی به ارتباط با کشور ها و گذاشتن سفیر در سفارت خانه های بدون سفیر مشغوله
ناشناس۸۳۰۰۴۳۰۱:۴۸:۱۳ ۱۳۹۸/۱/۳
تاریک‌ترین دوران وزارت خارجه در ۱۰۰ سال اخیر!
ناشناس۸۳۰۱۴۰۱۱:۰۰:۳۳ ۱۳۹۸/۱/۳
با این وضع موجود به نظر خود شما مثبت بوده یا منفی؟

پربحث‌های اخیر

    پربحث‌های دیروز

    1. طلاب ایرانی، پرستار سالمندان آمریکایی و اروپایی

    2. وزیر کار؛ حقوق بازنشستگان ۱۵ تا ۷۷ درصد افزایش می‌یابد

    3. کرونا و اشک کباب! ...

    4. نیویورک تایمز با اشاره به بحران کرونا: ترامپ برای پیروزی دوباره، استراتژی "فاجعه" را برگزید

    5. قتل موبایل‌فروشی که در شرایط قرنطینه مغازه‌اش را باز کرد

    6. ظریف: مراعات تحریم‌ها نباید بیش ازاین به جنایت جنگی بیانجامد

    7. حسینیه‌‌ای که به‌رغم توصیه‌ها تعطیل نیست!

    8. برادر علیرضا فغانی پناهنده شد

    9. جزئیات حادثه زندان عادل‌آباد شیراز/ هیچ زندانی موفق به فرار نشد

    10. تداوم برداشت‌ غیرمجاز از حساب‌ها/بانکها حرف رئیس‌کل رانمی‌خوانند؟

    11. سندروم دست بی قرار چیست؟

    12. موسوی: آقای روحانی! پیگیری منافع مردم و مصالح کشور، جنگ سیاسی نیست

    13. آیا «قهرمانی» در فوتبال ایران «مهندسی» می‌شود؟/ این بار پرسپولیس!

    14. تلاشگرانی که کرونا را دفن می کنند

    15. قالیباف: تلاش کنیم کارگران و کارمندان در مشاغل خود حفظ شوند

    16. دعای گوشه نشینان بلا بگرداند...

    17. لبنیات در روزهای کرونایی بخوریم یا نه؟

    18. آمار کرونا در کشور به ۴۱۴۹۵ نفر رسید

    19. وزارت بهداشت آمریکا از ابتلای ۲ میلیون تن به کرونا خبر داد

    پربحث‌های هفته

    1. «پایتخت ۶» و شوخی‌های مبتذل با ارزش‌های اساسی جامعه

    2. هنگامه حیرانی است...!

    3. انتقادات تند مسیح مهاجری از سریال پایتخت

    4. قالیباف: با خوش‌بینی کرونا کنترل نمی‌شود/ قرنطینه شدید تنها راه مقابله با کروناست

    5. وزارت بهداشت: حضور پزشکان بدون مرز در ایران منتفی شد

    6. طرح فاصله گذاری اجتماعی؛ لازم اما دیرهنگام

    7. حضور پزشکان بدون مرز در اصفهان منتفی شد/ نمکی در جریان نبود

    8. نوبخت:نرخ بیکاری به ۱۰ درصد رسید

    9. کرونا و برخوردهای جناحی

    10. طلبه جهادگر که مورد حمله جوان مست قرار گرفت، زیر تیغ جراحان است

    11. طلاب ایرانی، پرستار سالمندان آمریکایی و اروپایی

    12. بی‌هراس از کرونا در جستجوی زندگی در سطل‌های زباله

    13. "سخنان فریبنده" کافی است / دو روزنامه مهم آمریکایی خواستار رفع تحریم های ایران برای مقابله کرونا شدند

    14. ترامپ برای مبارزه با کرونا دست به دامن کره جنوبی شد/ دست رد کره به ترامپ

    15. ایران و آمریکا در پیچ کرونا

    16. تکذیب ساخت داروی کرونا/ تحقیق روی درمان کرونا با «سلول بنیادی»

    17. زیر پوست پایتخت...

    18. راهکار حجت‌الاسلام رئیسی برای تحقق جهش تولید

    19. اعلام جرم دیده بان علیه خریدار کشت و صنعت مغان و برخی دیگر از مسئولان مرتبط با این واگذاری غیرقانونی+ متن کامل شکایت

    20. اتهام زنی پمپئو به ایران در خصوص اهداف کشورمان برای رفع تحریم‌ها

    21. ماجرای شبیه‌سازی پاندمی بیماری شبه کرونا در سال ۲۰۱۹ میلادی چه بود؟

    22. ارتش کاری کرد،کارستان/افتتاح نقاهتگاه بی‌نظیر ارتش

    23. روحانی: طرح فاصله‌گذاری تا ۲۰ فروردین است/اختصاص ۱۰۰هزار میلیارد به کرونا

    24. کرونا چگونه ممکن است نظم جهانی را تغییر دهد؟ / چین جای آمریکا را می گیرد؟

    25. وزیر کار؛ حقوق بازنشستگان ۱۵ تا ۷۷ درصد افزایش می‌یابد

    آخرین عناوین