نفسِ شهر باستانی را حوالی تهران بریده‌اند...

گروه فرهنگی الف،   3971109086

از «چشمه‌علی» راه‌پله‌ها و نوک دژ را به راحتی می‌توان دید، حتی از همان مسافت دور، تعداد کسانی را که از پله‌ها بالا می‌روند هم می‌توان شمرد. اما انگار این یادگار اشکانی‌ها بی‌پناه‌تر از آن است که به جز ماشین‌آلات روغنی، کثیف و سنگین کارخانه‌های اطرافش، توجه دیگری را به خود جلب کرده باشد.‌

به گزارش ایسنا، شاید بتوان به تعداد انگشتانِ یک دست، برای توجه به آثار باستانی ری قدمت گذاشت، توجهی که زنگِ هشدارها را برای جلوگیری از هر نوع تخریب به صدا درآورده و حتی باعث شده برای یکی دو بنای باستانی این شهر چند هزار ساله هم بلیت ورودی از گردشگران گرفت، اما انگار هنوز «رشکان» ۲۳۰۰ ساله، به ارزشی که برای آن؛ چنین تکلفی را ایجاد کند، نرسیده است. یا شاید مالکِ شخصی دژ، هنوز نمی‌داند چه گوهری در اختیار دارد که بخواهد آن را هم‌پایه‌ی یکی دو بنای انگشت‌شمار شهرش برساند.

غربت این اثر چند هزار ساله به حدی است که شش سال پیش و در زمان عبور بزرگراه امام علی (ع) هم هیچ صدایی از آن در نیامد وقتی بخشی از ترانشه‌های باستان‌شناسانی که هفتاد سال پیش در این محوطه‌ی باستانی به دست آورده بودند را زیرخروارها خاک پنهان کرد.

تابلو اعلام کاوش در محوطه تاریخی دژ رشکان

مسیرِ دژِ «ارشک» بنیانگذار سلسله‌ی اشکانی‌ها امروز به حاشیه‌ی شهرری ختم می‌شود. صفائیه، چهارراه خط آهن، روبروی کارخانه گلیسیرین‌سازی، روی کوه باروت‌کوبی. جایی که امروز آن را بیشتر به کارخانه‌ی سیمان می‌شناسند. حتی راهِ ورودی‌اش از بوستان «رشکان» می‌گذرد، بوستانی که پُر واضح است توجه‌ها را بیشتر به خود جلب کرده تا دژِ بیچاره‌ای که تفاوت شب و روزش سفیدی و سیاهی آسمان است، نه نبود گردشگر به خاطر تاریکی هوا!

نه مانعی برای ورود به این دژ که شاید بتوان آن را بزرگ‌تر از قلعه الموت قزوین دانست وجود دارد، نه کیوسکی که بتواند گردشگران را به سمت مسیر درست راهنمایی کند، هر چند تنها راه بالا رفتن از این دژ - که به واسطه‌ی وجود چند سازه‌ی نیمه مخروبه در مسیرش شاید چند طبقه باشد - راه‌پله‌های داربست شده و چوبی است که باید قبل از راه رفتن روی آن، تمرین صخره‌نوردی کرده باشید تا سالم به بالاترین نقطه‌ی دژ برسید.

قله‌ی دژ رشکان و سازه‌ای که جز آوار چیزی از ان باقی نمانده است

داربست‌های فلزی و قدیمی و زنگ زده قرار گرفته در مسیرِ راه بالارو، انگار برای کارهایی مانند پهن کردن لباس‌های شسته شده یا علامت‌گذاری در زمان‌های مختلف استفاده شده‌اند، حالا این‌که قرارباشد نگرانی برای حضور گردشگر، یا آبرو و شان این بنای چند هزار ساله وجود داشته باشد، جای خود دارد. هر چند به خاطر نبود هیچ تابلوی معرفی نیازی به نگرانی نیست، چون گردشگرِ چندانی به جز بومی‌ها نام و راه آن را نمی‌دانند و نمی‌شناسند...

با وجود همه‌ی این محسنات! در این اثر تاریخی و ارزشمند، اما گوئی باستان‌شناسان این منطقه تاریخی را یکی از بهشت‌های باستان‌شناسی ایران می‌دانند، بهشتی که آثار و ابزار جنگی کهن زیادی در زمان انجام مطالعات باستان‌شناسی در آن کشف شده و امروز در موزه ایران باستان نگهداری می‌شوند.

بالا رفتن از دژ گاهی آن‌قدر سخت می‌شود که اگر بخواهی شب به محدوده‌ی بوستان «رشکان» یا پای پله‌های ورودی دژ بروی، هیچ نور و نگهبانی برای حفاظت نیست. البته نور کم رنگِ آتش‌هایی که معتادان با بی‌سرپناهان در نیمه‌های شب پای سازه‌های دو هزار ساله‌اش روشن می‌کنند.

بخش ابتدایی ورود به محوطه‌ی دژ رشکان

شاید هم حق دارند چون به جز چند میله‌ی داربستی که راه را برای ورودشان به بخش‌های بالایی هموار می‌کند و تابلویی که خبر از انجام فصل دوم کاوش‌های باستان شناسی «محوطه تاریخی دژ رشکان ری» در پاییز ۱۳۸۶ می‌دهد، هیچ اطلاعات دیگری از این همه آوار خشت و سنگ و ساروج وجود ندارد، چه برسد به این‌که کسی بخواهد در شب این تابلو را ببیند، چه معتاد باشد و چه حفار غیرقانونی که دنبال گنجِ قارون است...

رد پایِ حضورِ حفاران غیرمجاز به واسطه‌ی چاله‌های متعدد، معتادان با ردِ نشانی سیاهی‌های اندود شده روی بدنه‌ی سازه‌های میانی و حتی بیکاران به واسطه‌ی زباله‌هایی که در بخش‌های مختلف فضا پخش شده‌اند، به وضوح مشخص است. چه برسد به ردپای باد و باران و برف‌هایی که هر سال بخش زیادی ازبدنه‌ی این دژ سنگ و ساروجی را با آوار یکی می‌کنند و صدایی از قعر این تاریخ دو هزار ساله بلند نمی‌شود.

نمونه حفاری غیرمجاز در بین سازه‌های باقی مانده دژ

باستان‌شناس معاصر دژ که حدود ۱۰ سال قبل بررسی‌هایی را در این فضای تاریخی انجام داده، وضعیت «رشکان» چند هزار ساله را آن طور توصیف می‌کند که «"اریک فریدریش اشمیت"، در زمان کاوش خود در کنار بنای دژ یک شهر تاریخی کشف می‌کند که بعد از حفاری و نتایجی که به دست می‌آورد دستور می‌دهد روی آن را دوباره بپوشانند» شهری که امروز برای عبور توسعه از مرز تاریخِ کهن، یبا خروارها خاک پوشیده شده و حالا پای بزرگراه و کشاورزانی که کاهو کشت می‌کنند به آن باز شده و حتی باروی دژ را به حدفاصل تقسیم زمین‌هایشان درنظر می‌گیرند.

اگر حتی بدون هیچ ذهنیتی از چوب‌های شکسته که با کمک داربست‌های فلزی که یا به خاطر آفتاب در تابستان از گرما دست را می‌سوزانند و در زمستان می‌توانند دست را به فلزهای زنگ‌زده بدوزند، نقش مسیری هموار را ایفا می‌کنند، بالا بروید، اما بلندترین نقطه‌ی این دژ اشکانی، نفس را در سینه‌تان حبس می‌کند. تا چشم کار می‌کند قبرستان ماشین‌های متحرک کارخانه‌ی سیمان که یا دپو شده‌اند یا آماده کار در فضای کارخانه که نه، بلکه درست زیر پای دژی که در دوره‌ی "ارشک"ِ اشکانی ساخته شده جولان می‌دهند.

باقی مانده‌ای از حضور افراد بی‌خانمان و معتاد در کنار سازه‌های دژ

جست‌وجوهای اینترنتی، هر چند هیچ نشانی از ثبت ملی بودن این محوطه‌ی تاریخی از خود بروز نمی‌دهند، اما کاربری این سازه را به زمان برگزاری مراسم و آئین‌های نوروزی در دوره ساسانی نسبت می‌دهند، حتی بدون هیچ منبع موثقی آخرین کاوش‌ها و مطالعات در این محوطه‌ی باستانی را به سازه‌های معماری کاخ سیاوش در اواخر دوره‌ی ساسانی‌ها متعلق می‌دانند.

از کنار اطلاعات باستان‌شناسی دیگری که از وجود یک ارگ حکومتی در سده‌های اولیه دوره اسلامی خبر می‌دهند یا مسجد جامع ری که بگذریم، بی‌توجهی نسبت به این سازه‌ی عظیم که ارتفاع‌اش را حدود ۱۱ متر محاسبه کرده‌اند، باید به عنوانِ یکی از بدترین دردهای این شهر نام برد.

دژ رشکان از بالاترین نقطه‌ی این قلعه و تعبیه فضای ناایمن برای ورود گردشگران

دردی که به نظر می‌رسد آشکارا در حال تحمیل شدن به این دژ باستانی است، دژی که حتی مرحوم باقر آیت‌الله زاده شیرازی هم در سال ۶۲ و با سمت مدیر کل دفتر آثار تاریخی که در آن زمان زیر نظر وزارت فرهنگ و آموزش عالی بود، جزئیات کاملی درباره آن در اختیار مرکز باستان‌شناسی آن زمان قرار می‌دهد. اما حالا به نظر می‌رسد حتی توجه آن زمان یکی از بنیانگذاران سازمان میراث فرهنگی هم دیگر اهمیتی ندارد.

بخشی از سازه و برج و باروی دژ رشکان و زمین‌های کشاورزی
که در طول سال‌های گذشته روی شهر تاریخی دژ ایجاد شده‌اند
ماشین‌آلات کارخانه سیمان زیر پای دژ ۲۰۰۰ ساله جولان می‌دهند
بخشی از سازه‌ی سالم مانده دژ رشکان در فضای میانی بین دامنه دژ تا نوک قله
راهرو ایجاد شده برای حضور گردشگران در دژ رشکان
ورودی دژ رشکان در شب، بدون هیچ نورپردازی و تابلوی معرفی
بوستان رشکان در چند قدمی ورودی دژ رشکان

عناوین مرتبط

پربحث‌های امروز

  1. قراردادهای مالی خانگی را ثبت کنید تا جرائم کمتر شود

  2. کاشانی: واقعا برانکو را دوست داشتم/ پاداش نگرفتم، میناوند دروغ می‌گوید

  3. پرواز مخترع سوئیسی با «جت بال» برفراز کوه‌های شرق ایتالیا  

  4. ترامپ: می‌دانم حملات ۱۱ سپتامبر کار چه کسی بود/حضور نظامی در خاورمیانه وحشتناک بود

  5. شبهات امنیتی قانون اعطای تابعیت به فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی و مردان خارجی

  6. حسینی: پرسپولیس وضعیت نامشخصی دارد/ با همه قوا در کنار هواداران هستیم

  7. ترامپ: ببینیم درباره ایران چه پیش می‌آید

  8. چرا عقب‌نشینی؟ چرخش موضع بن‌سلمان مقابل ایران؛ از ۲۰۱۷ تا ۲۰۱۹

  9. ابهام جدید در ماجرای افزایش حقوق ۹۸/ تایید مصوبه دولت از طرف هیئت تطبیق قوانین مجلس

  10. اینفوگرافی/ یارانه هر ایرانی چند دلار است؟  

  11. حمله موشکی به محل استقرار مشاوران آمریکایی در موصل

  12. موافقت یواشکی وزرا با بازگشت کوپن/ روحانی هنوز مخالف است

  13. سازمان ملل خواهان تحقیق درباره مرگ مرسی شد

  14. احتمال سفر وزرای خارجه سه کشور اروپایی به ایران برای نجات برجام

  15. آخرین عناوین روزنامه‌های اقتصادی

  16. آخرین عناوین روزنامه‌های ورزشی

  17. آخرین عناوین روزنامه‌های سیاسی

  18. تصاویر زیبای زمین از آسمان  

  19. بازتاب گسترده حضور برانکو در الاهلی در رسانه‌های عرب زبان+ تصاویر

  20. پیش‌بینی سال ۲۰۱۳ والرشتین: افول هژمونی آمریکا

  21. با مصرف روغن ماهی به جنگ «آب سیاه» بروید

  22. خانه‌نشینی فارغ التحصیلان به چه قیمتی؟

  23. امیرعبداللهیان: موضوع مرگ مشکوک مرسی درخور توجه است

  24. اروپا در آستانه محک جدی در قبال بازطراحی راکتور اراک/ مبادلات مالی و تضمین فروش نفت؛ خطوط قرمز ایران

  25. آخرین جزئیات مبارزه علیه موج دوم ورود ملخ‌های صحرایی/ خسارت جدی به باغات و مزارع وارد نشده است

پربحث‌های دیروز

  1. مجلسی این‌چنینم آرزوست

  2. نگاهی به مرگ محمد مرسی

  3. مرکل: عدم پایبندی به برجام برای ایران پیامدهائی را دارد

  4. جایگاه «پرستو» در فقه اسلامی چیست؟

  5. جهانگیری: دولت برای مقاومت در برابر فشارها برنامه دارد

  6. علی علیزاده: اگر نابغه‌ای همچون امام خمینی نبود انقلاب اسلامی یکساله نمی‌شد

  7. مسکن در یک قدمی دلار قرار گرفت

  8. سردار سلیمانی: شما آمریکایی‌ها ریاض و عربستان را زیر آتش قرار دادید+ فیلم

  9. واکنش اصلاح‌طلبان به فراخوان قالیباف/ برکناری ۶۰ قاضی و یک پرسش از محسنی اژه‌ای/ نمره مردودی اصلاح‌طلبان در ماجرای نجفی

  10. در سومین مناظره با تاجزاده/ زاکانی: هرگاه آمریکا به انسداد خورده، دوستان تاج‌زاده راه را باز کرده‌اند/ برادران خاتمی اول به توافق برسند، بعد سر مردم کلاه بگذارند

  11. ادامه «دورهمی» با مهران مدیری منتفی شد

  12. روحانی: طرف مقابل ما یک عده سیاستمدار کم‌تجربه هستند/ باید در برابر بدخواهان‌ ایستادگی کنیم

  13. کاهش تعهدات برجامی از سوی ایران، ادامه تحریم آمریکا و انفعال اروپا/ سرانجام برجام چه خواهد شد؟

  14. علت نجومی شدن دستمزد پزشکان، وکلا و دندانپزشکان چیست؟  

  15. واکنش سخنگوی وزارت خارجه آمریکا به تصمیم برجامی ایران

  16. دم خروس ماجرای نفتکش‌ها

  17. توقیف اکران «ماهمه باهم هستیم» در کرمان

  18. پیکر محمد مرسی در شرق قاهره به خاک سپرده شد

  19. واریز ارقام نجومی از سوی متهمان بانک سرمایه به حساب زنان خانه‌دار

  20. تصاویر خشن ترین ورزش جهان  

  21. مکرون: تا 8 جولای فرصت داریم تا برای حفظ توافق هسته‌ای مذاکره کنیم

  22. همسان‌سازی حقوق کارکنان قراردادی و پیمانی در دستور کار دولت قرار دارد

  23. عیادت محمدرضا عارف از سلطان/عکس  

  24. مجمع وزیران ادوار؛ اجتماع وزرا و معاونین چپ و راست  

  25. آلمان: همه باید اثبات کنند که خواستار جنگ نیستند

پربحث‌های هفته

  1. شناسايي ضاربان بانوي آمر به معروف در رشت  

  2. روزی که ژاپنی‌ها به ایرانی‌ها حسرت زیادی خوردند!

  3. ادعای وطن‌دوستی رامبد با سفر به کانادا برای تولد فرزند!

  4. رئیس انجمن خودروسازان: قیمت تمام شده پراید ۳۹ میلیون‌تومان است

  5. پرستو یا آشیانه!؟

  6. آمريكا ديگر چيز چنداني در چنته ندارد كه تاكنون نشان نداده باشد

  7. آقای روحانی، حالا وقت تعویض طلایی است

  8. آیا به افراد مشهور و سلبریتی‌ها بدهکاریم؟

  9. روحانی: فشار آمریکا علیه ملت ایران، تخلیه خواهد شد/ ملت نسبت به یکسال گذشته آرامش بیشتری دارد/ بدخواهان را مجبور می‌کنیم اشتباه خود را بپذیرند

  10. رهبر انقلاب: ترامپ را شایسته مبادله پیام نمی‌دانم و با آمریکا مذاکره نخواهیم کرد/ ترامپ بعد از بازگشت از ژاپن، پتروشیمی ایران را تحریم کرد آیا این پیام صداقت است؟

  11. آلمان: سقوط برجام به منزله بازگشت همه تحریم‎ها است

  12. قالیباف در پیامی به جوانان: اگر به میدان انتخابات نیایید، در برهمان پاشنه خواهد چرخید/ نباید منتظر دستور از بالا به پایین باشیم

  13. مسافر جنجالی اسنپ : با میل خودم توییت عذرخواهی را زدم

  14. قوه قضائیه درباره قتل علیرضا شیرمحمدعلی شفاف سازی کند+ اطلاعیه سازمان زندان‌ها

  15. مجلسی این‌چنینم آرزوست

  16. چرا برخی فکر می‌کنند زبان دیپلماتیک یعنی انفعال ؟ / آقای ظریف مچکریم!

  17. آگهی هم‌خانه خانم مجرد!  

  18. نگاهی به مرگ محمد مرسی

  19. دیدار رهبری و نخست‌وزیر ژاپن؛ ۶ درخواست و ۶ پاسخ

  20. تجمع دانشجویان مقابل سفارت انگلیس   

  21. چگونگی عملکرد پلیس راهور در مواجهه با کشف حجاب در خودرو

  22. شعار انتخاباتی قالیباف/ علی مطهری و فریب مردم/ روایت باهنر از افطاری با حضور احمدی نژاد و ناطق نوری

  23. آقای نخست‌وزیر! چطور به جنایتکار جنگی اعتماد می‌کنید؟

  24. ۹ روز تا حذف طرح «زوج‌ وفرد» در پایتخت/ همه‌ چیز در مورد طرح جایگزین

  25. تصویری دیده نشده از بشار اسد  

پربحث‌های هفته

  1. ادعای وطن‌دوستی رامبد با سفر به کانادا برای تولد فرزند!

  2. ادامه «دورهمی» با مهران مدیری منتفی شد

  3. تولد نوزاد یک سلبریتی در کانادا چقدر هزینه دارد؟

  4. توقیف اکران «ماهمه باهم هستیم» در کرمان

  5. کمال تبریزی: فراستی ام‌الفساد حوزه منتقدان است

  6. انتقاد بهزاد فراهانی از دستمزد بالای نوید محمدزاده

  7. بازهم‌ مساله‌ دستمزدهای‌ نجومی‌ ستاره‌های‌ سینما خبرسازشد

  8. حکم استفاده از اموال دولتی توسط کارمندان

  9. چرا قبور ائمه بقیع را تخریب کردند؟/ وضعیت بقیع قبل از تخریب چگونه بود؟ + تصاویر

  10. واکنش معاون ‌صداوسیما به انتقادات از تولید ‌سریال‌های تلخ

  11. سردار سلیمانی: حیدر یکی از بهترین‌هایم بود

  12. اگر خلافی دارید؛ سریعتر پرداخت کنید

  13. نجات در ثانیه‌های آخر

  14. «آچمز» به جای «گاندو» می‌آید؟

  15. محمود بصیری: از کسانی که ممنوع‌الکارم کردند تشکر می‌کنم

  16. داغ‌ترین رشته‌های بازار کار کدامند؟ + نمودار

  17. ضرب‌المثل‌های فارسی از کجا آمده اند؟

  18. وزارت ارشاد: خلق اثر هنری نیاز به اخذ مجوز ندارد

  19. توقیف اکران «ماهمه باهم هستیم» در کرمان

  20. ترانه «الو ترامپ» شنیدنی شد + صوت  

  21. امروز رسالت رسانه‌ها صیانت از منابع و مطالبه شفافیت در امور کشور است

  22. عاملی: جلسه آینده شورای عالی انقلاب فرهنگی با حضور رئیس جمهور برگزار می‌شود

  23. کوچکترین اسیر جنگ تحمیلی چه کسی بود؟

  24. نظر شاعر لبنانی درباره خاطرات رهبر انقلاب/ «إنّ مع الصّبر نصراً» درس امید است و مقاومت

  25. سعید پیردوست: کار با مهران مدیری را دوست داشتم/ یک عده خاص همیشه سرِکارند

آخرین عناوین