نفسِ شهر باستانی را حوالی تهران بریده‌اند...

گروه فرهنگی الف،   3971109086

از «چشمه‌علی» راه‌پله‌ها و نوک دژ را به راحتی می‌توان دید، حتی از همان مسافت دور، تعداد کسانی را که از پله‌ها بالا می‌روند هم می‌توان شمرد. اما انگار این یادگار اشکانی‌ها بی‌پناه‌تر از آن است که به جز ماشین‌آلات روغنی، کثیف و سنگین کارخانه‌های اطرافش، توجه دیگری را به خود جلب کرده باشد.‌

به گزارش ایسنا، شاید بتوان به تعداد انگشتانِ یک دست، برای توجه به آثار باستانی ری قدمت گذاشت، توجهی که زنگِ هشدارها را برای جلوگیری از هر نوع تخریب به صدا درآورده و حتی باعث شده برای یکی دو بنای باستانی این شهر چند هزار ساله هم بلیت ورودی از گردشگران گرفت، اما انگار هنوز «رشکان» ۲۳۰۰ ساله، به ارزشی که برای آن؛ چنین تکلفی را ایجاد کند، نرسیده است. یا شاید مالکِ شخصی دژ، هنوز نمی‌داند چه گوهری در اختیار دارد که بخواهد آن را هم‌پایه‌ی یکی دو بنای انگشت‌شمار شهرش برساند.

غربت این اثر چند هزار ساله به حدی است که شش سال پیش و در زمان عبور بزرگراه امام علی (ع) هم هیچ صدایی از آن در نیامد وقتی بخشی از ترانشه‌های باستان‌شناسانی که هفتاد سال پیش در این محوطه‌ی باستانی به دست آورده بودند را زیرخروارها خاک پنهان کرد.

تابلو اعلام کاوش در محوطه تاریخی دژ رشکان

مسیرِ دژِ «ارشک» بنیانگذار سلسله‌ی اشکانی‌ها امروز به حاشیه‌ی شهرری ختم می‌شود. صفائیه، چهارراه خط آهن، روبروی کارخانه گلیسیرین‌سازی، روی کوه باروت‌کوبی. جایی که امروز آن را بیشتر به کارخانه‌ی سیمان می‌شناسند. حتی راهِ ورودی‌اش از بوستان «رشکان» می‌گذرد، بوستانی که پُر واضح است توجه‌ها را بیشتر به خود جلب کرده تا دژِ بیچاره‌ای که تفاوت شب و روزش سفیدی و سیاهی آسمان است، نه نبود گردشگر به خاطر تاریکی هوا!

نه مانعی برای ورود به این دژ که شاید بتوان آن را بزرگ‌تر از قلعه الموت قزوین دانست وجود دارد، نه کیوسکی که بتواند گردشگران را به سمت مسیر درست راهنمایی کند، هر چند تنها راه بالا رفتن از این دژ - که به واسطه‌ی وجود چند سازه‌ی نیمه مخروبه در مسیرش شاید چند طبقه باشد - راه‌پله‌های داربست شده و چوبی است که باید قبل از راه رفتن روی آن، تمرین صخره‌نوردی کرده باشید تا سالم به بالاترین نقطه‌ی دژ برسید.

قله‌ی دژ رشکان و سازه‌ای که جز آوار چیزی از ان باقی نمانده است

داربست‌های فلزی و قدیمی و زنگ زده قرار گرفته در مسیرِ راه بالارو، انگار برای کارهایی مانند پهن کردن لباس‌های شسته شده یا علامت‌گذاری در زمان‌های مختلف استفاده شده‌اند، حالا این‌که قرارباشد نگرانی برای حضور گردشگر، یا آبرو و شان این بنای چند هزار ساله وجود داشته باشد، جای خود دارد. هر چند به خاطر نبود هیچ تابلوی معرفی نیازی به نگرانی نیست، چون گردشگرِ چندانی به جز بومی‌ها نام و راه آن را نمی‌دانند و نمی‌شناسند...

با وجود همه‌ی این محسنات! در این اثر تاریخی و ارزشمند، اما گوئی باستان‌شناسان این منطقه تاریخی را یکی از بهشت‌های باستان‌شناسی ایران می‌دانند، بهشتی که آثار و ابزار جنگی کهن زیادی در زمان انجام مطالعات باستان‌شناسی در آن کشف شده و امروز در موزه ایران باستان نگهداری می‌شوند.

بالا رفتن از دژ گاهی آن‌قدر سخت می‌شود که اگر بخواهی شب به محدوده‌ی بوستان «رشکان» یا پای پله‌های ورودی دژ بروی، هیچ نور و نگهبانی برای حفاظت نیست. البته نور کم رنگِ آتش‌هایی که معتادان با بی‌سرپناهان در نیمه‌های شب پای سازه‌های دو هزار ساله‌اش روشن می‌کنند.

بخش ابتدایی ورود به محوطه‌ی دژ رشکان

شاید هم حق دارند چون به جز چند میله‌ی داربستی که راه را برای ورودشان به بخش‌های بالایی هموار می‌کند و تابلویی که خبر از انجام فصل دوم کاوش‌های باستان شناسی «محوطه تاریخی دژ رشکان ری» در پاییز ۱۳۸۶ می‌دهد، هیچ اطلاعات دیگری از این همه آوار خشت و سنگ و ساروج وجود ندارد، چه برسد به این‌که کسی بخواهد در شب این تابلو را ببیند، چه معتاد باشد و چه حفار غیرقانونی که دنبال گنجِ قارون است...

رد پایِ حضورِ حفاران غیرمجاز به واسطه‌ی چاله‌های متعدد، معتادان با ردِ نشانی سیاهی‌های اندود شده روی بدنه‌ی سازه‌های میانی و حتی بیکاران به واسطه‌ی زباله‌هایی که در بخش‌های مختلف فضا پخش شده‌اند، به وضوح مشخص است. چه برسد به ردپای باد و باران و برف‌هایی که هر سال بخش زیادی ازبدنه‌ی این دژ سنگ و ساروجی را با آوار یکی می‌کنند و صدایی از قعر این تاریخ دو هزار ساله بلند نمی‌شود.

نمونه حفاری غیرمجاز در بین سازه‌های باقی مانده دژ

باستان‌شناس معاصر دژ که حدود ۱۰ سال قبل بررسی‌هایی را در این فضای تاریخی انجام داده، وضعیت «رشکان» چند هزار ساله را آن طور توصیف می‌کند که «"اریک فریدریش اشمیت"، در زمان کاوش خود در کنار بنای دژ یک شهر تاریخی کشف می‌کند که بعد از حفاری و نتایجی که به دست می‌آورد دستور می‌دهد روی آن را دوباره بپوشانند» شهری که امروز برای عبور توسعه از مرز تاریخِ کهن، یبا خروارها خاک پوشیده شده و حالا پای بزرگراه و کشاورزانی که کاهو کشت می‌کنند به آن باز شده و حتی باروی دژ را به حدفاصل تقسیم زمین‌هایشان درنظر می‌گیرند.

اگر حتی بدون هیچ ذهنیتی از چوب‌های شکسته که با کمک داربست‌های فلزی که یا به خاطر آفتاب در تابستان از گرما دست را می‌سوزانند و در زمستان می‌توانند دست را به فلزهای زنگ‌زده بدوزند، نقش مسیری هموار را ایفا می‌کنند، بالا بروید، اما بلندترین نقطه‌ی این دژ اشکانی، نفس را در سینه‌تان حبس می‌کند. تا چشم کار می‌کند قبرستان ماشین‌های متحرک کارخانه‌ی سیمان که یا دپو شده‌اند یا آماده کار در فضای کارخانه که نه، بلکه درست زیر پای دژی که در دوره‌ی "ارشک"ِ اشکانی ساخته شده جولان می‌دهند.

باقی مانده‌ای از حضور افراد بی‌خانمان و معتاد در کنار سازه‌های دژ

جست‌وجوهای اینترنتی، هر چند هیچ نشانی از ثبت ملی بودن این محوطه‌ی تاریخی از خود بروز نمی‌دهند، اما کاربری این سازه را به زمان برگزاری مراسم و آئین‌های نوروزی در دوره ساسانی نسبت می‌دهند، حتی بدون هیچ منبع موثقی آخرین کاوش‌ها و مطالعات در این محوطه‌ی باستانی را به سازه‌های معماری کاخ سیاوش در اواخر دوره‌ی ساسانی‌ها متعلق می‌دانند.

از کنار اطلاعات باستان‌شناسی دیگری که از وجود یک ارگ حکومتی در سده‌های اولیه دوره اسلامی خبر می‌دهند یا مسجد جامع ری که بگذریم، بی‌توجهی نسبت به این سازه‌ی عظیم که ارتفاع‌اش را حدود ۱۱ متر محاسبه کرده‌اند، باید به عنوانِ یکی از بدترین دردهای این شهر نام برد.

دژ رشکان از بالاترین نقطه‌ی این قلعه و تعبیه فضای ناایمن برای ورود گردشگران

دردی که به نظر می‌رسد آشکارا در حال تحمیل شدن به این دژ باستانی است، دژی که حتی مرحوم باقر آیت‌الله زاده شیرازی هم در سال ۶۲ و با سمت مدیر کل دفتر آثار تاریخی که در آن زمان زیر نظر وزارت فرهنگ و آموزش عالی بود، جزئیات کاملی درباره آن در اختیار مرکز باستان‌شناسی آن زمان قرار می‌دهد. اما حالا به نظر می‌رسد حتی توجه آن زمان یکی از بنیانگذاران سازمان میراث فرهنگی هم دیگر اهمیتی ندارد.

بخشی از سازه و برج و باروی دژ رشکان و زمین‌های کشاورزی
که در طول سال‌های گذشته روی شهر تاریخی دژ ایجاد شده‌اند
ماشین‌آلات کارخانه سیمان زیر پای دژ ۲۰۰۰ ساله جولان می‌دهند
بخشی از سازه‌ی سالم مانده دژ رشکان در فضای میانی بین دامنه دژ تا نوک قله
راهرو ایجاد شده برای حضور گردشگران در دژ رشکان
ورودی دژ رشکان در شب، بدون هیچ نورپردازی و تابلوی معرفی
بوستان رشکان در چند قدمی ورودی دژ رشکان

عناوین مرتبط

پربحث‌های اخیر

  1. سلیمی‌نمین: احمدی‌نژادی‌ها درمانده شده‌اند

  2. روزنامه دولت: ریزش قیمت خودرو آغاز شده است

  3. دستگیری 2 زورگیر که گوش طعمه‌هایشان را می‌بریدند

  4. ویلموتس دست پر به ایران می‌آید؟

  5. ظریف: منطقه شرایط بسیار دشواری را می‌گذراند

  6. پیگیری نامگذاری خیابانی به نام «ناصر حجازی»

  7. تکذیب اظهارات متهم نفتی در دادگاه

  8. صدور بیش از ۴۵ میلیون کارت ملی هوشمند

  9. کوچک ترین اشتباه آمریکا نفت را به ۲۰۰ دلار می رساند

  10. ژاوی: تصور نمی‌کردم در ایران از فوتبال خداحافظی کنم/ برای مربیگری انگیزه زیادی دارم/ تیمم را با فلسفه کرایوف و گواردیولا بنا می‌کنم+ فیلم

  11. راز‌هایی درباره ویروس ایدز که کمتر شنیده‌اید

  12. ۲ گزینه جدید استقلال روی میز مدیران

  13. ثبت نام ۷۵درصدی لیسانسه ها برای طرح کارورزی

  14. مسیر دولت در اصلاح ساختار بودجه شفاف نیست/ ۵ اشکال اساسی در نظام بودجه‌ریزی ایران

  15. ترامپ: نیازی به اعزام نیرو به خاورمیانه نیست

  16. فتح‌الفتوح امروز در «رونق توليد» است/ دولت از بی‌خيالی خارج شود

  17. قرارداد تراکتور با لیکنز فسخ شد

  18. سخنگوی شورای عالی امنیت ملی: به هیچ وجه مذاکره‌ با آمریکا در کار نخواهد بود

  19. دانش‌آموزان شین‌آبادی لیزردرمانی می‌شوند

  20. برخورد شدید خودرو پلیس با قطار  

  21. بیانیه جبهه مردمی نیروهای انقلاب اسلامی به مناسبت سالروز فتح خرمشهر

  22. بشار رسن برای ماندن چه‌قدر می‌خواهد؟

  23. دستگیری سارق خیر نما

  24. پیشنهاد سه ساله باشگاه استقلال به سرمربی ایتالیایی سابق اینترمیلان

  25. واشنگتن: درباره وقوع حمله شیمیایی در سوریه به جمع‌بندی نرسیده‌ایم

پربحث‌های دیروز

  1. صدای خاموش تجرد قطعی

  2. ظریف: ما پای میز مذاکره هستیم؛ آمریکا میز مذاکره را ترک کرده

  3. مرگ غم انگیز مادر و پسر در شب چهلم

  4. کیهان به اروپا: 365 روز گذشته چه غلطی کردید که 120 روز دیگر مهلت می‌خواهید؟!

  5. بی‌توجهی به پیام‌های تصویری که می‌فرستیم

  6. سلیمی‌نمین: احمدی‌نژادی‌ها درمانده شده‌اند

  7. روزنامه دولت: ریزش قیمت خودرو آغاز شده است

  8. دستگیری 2 زورگیر که گوش طعمه‌هایشان را می‌بریدند

  9. گزینه‌های روحانی برای سخنگویی دولت

  10. ماجراهای تاسف بار و دردناک زن 48 ساله: شوهرم می خواهد طلاقم دهد

  11. اگر حسین هدایتی پرسپولیس را خریده بود، الان این تیم چه وضعی داشت؟

  12. نسخه عضو جبهه پایداری برای خروج از برجام

  13. راهکار مجلس برای مدیریت بازار مسکن

  14. ادعای وزیر دفاع موقت آمریکا درباره جنگ با ایران

  15. پمپئو هم از تندروی بولتون نگران شد

  16. بیانیه جبهه مردمی نیروهای انقلاب اسلامی به مناسبت سالروز فتح خرمشهر

  17. بشار رسن برای ماندن چه‌قدر می‌خواهد؟

  18. دستگیری سارق خیر نما

  19. پیشنهاد سه ساله باشگاه استقلال به سرمربی ایتالیایی سابق اینترمیلان

  20. واشنگتن: درباره وقوع حمله شیمیایی در سوریه به جمع‌بندی نرسیده‌ایم

  21. واکنش جواد زرینچه به سرمربی‌گری مجیدی در استقلال

  22. تردد ماشین‌های سنگین در شب‌های لیلالی قدر ممنوع شد

  23. استقبال «برنی سندرز» از ایده استیضاح ترامپ

  24. سقوط مرگبار ۴ کارگر در چاه

  25. کاهش نرخ رشد اقتصادی عربستان در سال جاری

پربحث‌های هفته

  1. کشتیم که کشتیم دیه‌شو میدیم! / نظر شما درباره‌ی این فیلم چیست؟!

  2. آیا دوچرخه سواری بانوان جرم است؟

  3. لفاظی تازه ترامپ علیه ایران: هرگز دوباره آمریکا را تهدید نکنید

  4. محکومیت «یاسین رامین» در پرونده شیرخشک‌های آلوده وارداتی به ۱۷ سال حبس

  5. برجام؛ ترامپ و توافق جدید

  6. عابربانک پرسپولیس و وزیر سابق کجا شلاق می‌خورند؟

  7. فرار از جنگ صلح به بار نمی‌‌آورد

  8. واکنش‌ها به درخواست روحانی برای اختیارات ویژه/ تاکتیک دو سر برد رئیس جمهور/ بگوید در چه مواردی محدودیت دارد/ خیری ندیده ایم از این اختیارها

  9. صدای خاموش تجرد قطعی

  10. توضیح نماینده خرمشهر درباره انتشار عکسی افطاری وی در فضای مجازی

  11. محسنی اژه‌ای: از بی‌عفتی فیلم بگیرید و برای ما بفرستید/ روحانی چه اختیار ویژه‌ای می‌خواهد؟/ رضایت اصحاب رسانه از جلسه با رئیسی

  12. تخریب ویلاهای خاص با قاطعیت دستگاه قضا/ از ویلای داماد شمخانی تا دختر وزیر سابق

  13. اوباما همزمان لبخند می‌زد و تحریم می‌کرد/ روحانی و جهانگیری چه وعده‌های به ملت دادند؛ جوابگو باشند/ اصلاح‌طلبان بعد از رای آوردن بجای پاسخگویی می‌گویند اختیار نداشتیم

  14. هشدار شديد دهقان به روسای قوا؛ دستورالعمل چپاول اموال مردم را لغو كنيد

  15. چراغ‌های روشن به هنگام سحر  

  16. پاسخ به چند شبهه پرتکرار در موضوع حجاب

  17. اژه‌ای:‌ دشمن به دنبال رواج بی‌عفتی و بی‌اخلاقی در جامعه است/ چرا فیلم قانون‌گریزی‌ها را برای مقامات قضایی نمی‌فرستید؟

  18. روحانی: قیمت ارز ۱۳ هزار تومان و حتی ۸ هزار تومان نیست / بنگاه‌های دولتی باید واگذار شود

  19. آموزش فریب دادن زنان متاهل در سریال نمایش خانگی!

  20. رفتار عجیب نمایندگان برای تعویق کنکور/ موافقت 81 نفر به رغم فریادی های 150 نماینده

  21. دولت فعّال يا قوّال

  22. آدرس را اشتباه نرویم!

  23. صالحی امیری: با هر دولتی به‌جز دولت روحانی، شرایط بدتر می‌شد/ قیمت خودرو در انتظار تصمیم شورای رقابت/ بعد از سرافراز، اصلاح ساختار صدا و سیما منتفی شد

  24. پوتین درباره ایران دقیقا چه گفت؟

  25. شریعتمداری: علیرغم تلاش دولت همچنان مردم در شرایط مطلوبی به سر نمی‌برند

پربحث‌های هفته

  1. آموزش فریب دادن زنان متاهل در سریال نمایش خانگی!

  2. مراسم ازدواج بازیگر زن در زیر آب! + عکس

  3. رهبر انقلاب: راجع به زبان فارسی نگرانم؛ نگذارید فرسوده و ویران شود/ از صداوسیما گله‌مندم؛ بجای زبان معیار گاهی تعابیر غلط و فرنگی را ترویج می‌کنند

  4. سلبریتی‌ها اولین کسانی هستند که در جنگ به دشمن پناهنده می‌شوند

  5. تبلیغات دوش و کفش و قابلمه/ صدای« آشنا» درآمد

  6. تجملات لاکچری‌پسند ازدواج؛ از خواستگاری خانم بازیگر در زیر آب تا پرواز عروس هنگام عقد

  7. ورود گردشگران به ابیانه بدون راهنمای محلی ممنوع شد + عکس

  8. واکنش کاربران به پست اینستاگرامی مهناز افشار

  9. رضا رویگری: احمدی‌نژاد عیادتم آمد، افطاری‌اش رفتم

  10. دادسرای تهران و بابل بر سر پرونده مهناز افشار به اختلاف برخوردند!

  11. توضیحات وزیر آموزش و پرورش درباره تحصیل دانش‌آموزان افغان در مدارس

  12. کاهش سفر ایرانی‌ها به ترکیه

  13. بغض رهبر انقلاب پس از پایان یک شعر؛ به شهدای مظلوم فاطمیون پرداخته شود

  14. تغییر مجری برنامه تلویزیونی پس از تذکر رئیس رسانه ملی

  15. راه‌اندازی سامانه ثبت شکایات اولیاء از مدارس

  16. شأن اجرای معارفی اجازه نمی‌دهد مجری هر برنامه‌ای بشوم!

  17. مورد عجیب «کلاه قرمزی۹۸»

  18. تصویربرداری فوق لیسانسه‌ها هشت ماه طول می کشد/ اضافه شدن بازیگر جدید به پروژه

  19. معتمدآریا نمی‌تواند عضو هیأت مدیره خانه سینما باشد

  20. پنج توصیه زیبا از امام علی علیه‌السلام

  21. احساس شرم کارگردان اتریشی از سیاست‌های خصمانه علیه ایران

  22. این شعرخوانی‌ها و بهانه‌های ما برای گریستن!

  23. برنامه تعطیلی سینماها در شب‌های قدر

  24. شاعری که از رهبر انقلاب هدیه تولد گرفت

  25. انتقادات صریح شهرام شکیبا از صداوسیما/ می‌دانم ممنوع‌الکار می‌شوم

آخرین عناوین