نفسِ شهر باستانی را حوالی تهران بریده‌اند...

گروه فرهنگی الف،   3971109086

از «چشمه‌علی» راه‌پله‌ها و نوک دژ را به راحتی می‌توان دید، حتی از همان مسافت دور، تعداد کسانی را که از پله‌ها بالا می‌روند هم می‌توان شمرد. اما انگار این یادگار اشکانی‌ها بی‌پناه‌تر از آن است که به جز ماشین‌آلات روغنی، کثیف و سنگین کارخانه‌های اطرافش، توجه دیگری را به خود جلب کرده باشد.‌

به گزارش ایسنا، شاید بتوان به تعداد انگشتانِ یک دست، برای توجه به آثار باستانی ری قدمت گذاشت، توجهی که زنگِ هشدارها را برای جلوگیری از هر نوع تخریب به صدا درآورده و حتی باعث شده برای یکی دو بنای باستانی این شهر چند هزار ساله هم بلیت ورودی از گردشگران گرفت، اما انگار هنوز «رشکان» ۲۳۰۰ ساله، به ارزشی که برای آن؛ چنین تکلفی را ایجاد کند، نرسیده است. یا شاید مالکِ شخصی دژ، هنوز نمی‌داند چه گوهری در اختیار دارد که بخواهد آن را هم‌پایه‌ی یکی دو بنای انگشت‌شمار شهرش برساند.

غربت این اثر چند هزار ساله به حدی است که شش سال پیش و در زمان عبور بزرگراه امام علی (ع) هم هیچ صدایی از آن در نیامد وقتی بخشی از ترانشه‌های باستان‌شناسانی که هفتاد سال پیش در این محوطه‌ی باستانی به دست آورده بودند را زیرخروارها خاک پنهان کرد.

تابلو اعلام کاوش در محوطه تاریخی دژ رشکان

مسیرِ دژِ «ارشک» بنیانگذار سلسله‌ی اشکانی‌ها امروز به حاشیه‌ی شهرری ختم می‌شود. صفائیه، چهارراه خط آهن، روبروی کارخانه گلیسیرین‌سازی، روی کوه باروت‌کوبی. جایی که امروز آن را بیشتر به کارخانه‌ی سیمان می‌شناسند. حتی راهِ ورودی‌اش از بوستان «رشکان» می‌گذرد، بوستانی که پُر واضح است توجه‌ها را بیشتر به خود جلب کرده تا دژِ بیچاره‌ای که تفاوت شب و روزش سفیدی و سیاهی آسمان است، نه نبود گردشگر به خاطر تاریکی هوا!

نه مانعی برای ورود به این دژ که شاید بتوان آن را بزرگ‌تر از قلعه الموت قزوین دانست وجود دارد، نه کیوسکی که بتواند گردشگران را به سمت مسیر درست راهنمایی کند، هر چند تنها راه بالا رفتن از این دژ - که به واسطه‌ی وجود چند سازه‌ی نیمه مخروبه در مسیرش شاید چند طبقه باشد - راه‌پله‌های داربست شده و چوبی است که باید قبل از راه رفتن روی آن، تمرین صخره‌نوردی کرده باشید تا سالم به بالاترین نقطه‌ی دژ برسید.

قله‌ی دژ رشکان و سازه‌ای که جز آوار چیزی از ان باقی نمانده است

داربست‌های فلزی و قدیمی و زنگ زده قرار گرفته در مسیرِ راه بالارو، انگار برای کارهایی مانند پهن کردن لباس‌های شسته شده یا علامت‌گذاری در زمان‌های مختلف استفاده شده‌اند، حالا این‌که قرارباشد نگرانی برای حضور گردشگر، یا آبرو و شان این بنای چند هزار ساله وجود داشته باشد، جای خود دارد. هر چند به خاطر نبود هیچ تابلوی معرفی نیازی به نگرانی نیست، چون گردشگرِ چندانی به جز بومی‌ها نام و راه آن را نمی‌دانند و نمی‌شناسند...

با وجود همه‌ی این محسنات! در این اثر تاریخی و ارزشمند، اما گوئی باستان‌شناسان این منطقه تاریخی را یکی از بهشت‌های باستان‌شناسی ایران می‌دانند، بهشتی که آثار و ابزار جنگی کهن زیادی در زمان انجام مطالعات باستان‌شناسی در آن کشف شده و امروز در موزه ایران باستان نگهداری می‌شوند.

بالا رفتن از دژ گاهی آن‌قدر سخت می‌شود که اگر بخواهی شب به محدوده‌ی بوستان «رشکان» یا پای پله‌های ورودی دژ بروی، هیچ نور و نگهبانی برای حفاظت نیست. البته نور کم رنگِ آتش‌هایی که معتادان با بی‌سرپناهان در نیمه‌های شب پای سازه‌های دو هزار ساله‌اش روشن می‌کنند.

بخش ابتدایی ورود به محوطه‌ی دژ رشکان

شاید هم حق دارند چون به جز چند میله‌ی داربستی که راه را برای ورودشان به بخش‌های بالایی هموار می‌کند و تابلویی که خبر از انجام فصل دوم کاوش‌های باستان شناسی «محوطه تاریخی دژ رشکان ری» در پاییز ۱۳۸۶ می‌دهد، هیچ اطلاعات دیگری از این همه آوار خشت و سنگ و ساروج وجود ندارد، چه برسد به این‌که کسی بخواهد در شب این تابلو را ببیند، چه معتاد باشد و چه حفار غیرقانونی که دنبال گنجِ قارون است...

رد پایِ حضورِ حفاران غیرمجاز به واسطه‌ی چاله‌های متعدد، معتادان با ردِ نشانی سیاهی‌های اندود شده روی بدنه‌ی سازه‌های میانی و حتی بیکاران به واسطه‌ی زباله‌هایی که در بخش‌های مختلف فضا پخش شده‌اند، به وضوح مشخص است. چه برسد به ردپای باد و باران و برف‌هایی که هر سال بخش زیادی ازبدنه‌ی این دژ سنگ و ساروجی را با آوار یکی می‌کنند و صدایی از قعر این تاریخ دو هزار ساله بلند نمی‌شود.

نمونه حفاری غیرمجاز در بین سازه‌های باقی مانده دژ

باستان‌شناس معاصر دژ که حدود ۱۰ سال قبل بررسی‌هایی را در این فضای تاریخی انجام داده، وضعیت «رشکان» چند هزار ساله را آن طور توصیف می‌کند که «"اریک فریدریش اشمیت"، در زمان کاوش خود در کنار بنای دژ یک شهر تاریخی کشف می‌کند که بعد از حفاری و نتایجی که به دست می‌آورد دستور می‌دهد روی آن را دوباره بپوشانند» شهری که امروز برای عبور توسعه از مرز تاریخِ کهن، یبا خروارها خاک پوشیده شده و حالا پای بزرگراه و کشاورزانی که کاهو کشت می‌کنند به آن باز شده و حتی باروی دژ را به حدفاصل تقسیم زمین‌هایشان درنظر می‌گیرند.

اگر حتی بدون هیچ ذهنیتی از چوب‌های شکسته که با کمک داربست‌های فلزی که یا به خاطر آفتاب در تابستان از گرما دست را می‌سوزانند و در زمستان می‌توانند دست را به فلزهای زنگ‌زده بدوزند، نقش مسیری هموار را ایفا می‌کنند، بالا بروید، اما بلندترین نقطه‌ی این دژ اشکانی، نفس را در سینه‌تان حبس می‌کند. تا چشم کار می‌کند قبرستان ماشین‌های متحرک کارخانه‌ی سیمان که یا دپو شده‌اند یا آماده کار در فضای کارخانه که نه، بلکه درست زیر پای دژی که در دوره‌ی "ارشک"ِ اشکانی ساخته شده جولان می‌دهند.

باقی مانده‌ای از حضور افراد بی‌خانمان و معتاد در کنار سازه‌های دژ

جست‌وجوهای اینترنتی، هر چند هیچ نشانی از ثبت ملی بودن این محوطه‌ی تاریخی از خود بروز نمی‌دهند، اما کاربری این سازه را به زمان برگزاری مراسم و آئین‌های نوروزی در دوره ساسانی نسبت می‌دهند، حتی بدون هیچ منبع موثقی آخرین کاوش‌ها و مطالعات در این محوطه‌ی باستانی را به سازه‌های معماری کاخ سیاوش در اواخر دوره‌ی ساسانی‌ها متعلق می‌دانند.

از کنار اطلاعات باستان‌شناسی دیگری که از وجود یک ارگ حکومتی در سده‌های اولیه دوره اسلامی خبر می‌دهند یا مسجد جامع ری که بگذریم، بی‌توجهی نسبت به این سازه‌ی عظیم که ارتفاع‌اش را حدود ۱۱ متر محاسبه کرده‌اند، باید به عنوانِ یکی از بدترین دردهای این شهر نام برد.

دژ رشکان از بالاترین نقطه‌ی این قلعه و تعبیه فضای ناایمن برای ورود گردشگران

دردی که به نظر می‌رسد آشکارا در حال تحمیل شدن به این دژ باستانی است، دژی که حتی مرحوم باقر آیت‌الله زاده شیرازی هم در سال ۶۲ و با سمت مدیر کل دفتر آثار تاریخی که در آن زمان زیر نظر وزارت فرهنگ و آموزش عالی بود، جزئیات کاملی درباره آن در اختیار مرکز باستان‌شناسی آن زمان قرار می‌دهد. اما حالا به نظر می‌رسد حتی توجه آن زمان یکی از بنیانگذاران سازمان میراث فرهنگی هم دیگر اهمیتی ندارد.

بخشی از سازه و برج و باروی دژ رشکان و زمین‌های کشاورزی
که در طول سال‌های گذشته روی شهر تاریخی دژ ایجاد شده‌اند
ماشین‌آلات کارخانه سیمان زیر پای دژ ۲۰۰۰ ساله جولان می‌دهند
بخشی از سازه‌ی سالم مانده دژ رشکان در فضای میانی بین دامنه دژ تا نوک قله
راهرو ایجاد شده برای حضور گردشگران در دژ رشکان
ورودی دژ رشکان در شب، بدون هیچ نورپردازی و تابلوی معرفی
بوستان رشکان در چند قدمی ورودی دژ رشکان

عناوین مرتبط

پربحث‌های اخیر

  1. یک عکس؛‌ یک شرح | یقه‌های سفید در پوشش چادر سیاه؟!

  2. مشروح جلسه دادگاه شبنم نعمت‌زاده/ فعالیت غیرقانونی و کسب ۱۸۰۰ میلیارد مال نامشروع/ ماجرای بدهی ۱۰۰ میلیاردی به شستا

  3. دفاعیات نعمت‌زاده: پدرم وزیر بود اما ۵ سال بیکار بودم/ کاملا قانونمند کار کرده‌ام/ اتهام اکتسابی را قبول ندارم

  4. حضور شبنم نعمت‌زاده در دادگاه  

  5. حمله به آرامکو و مرزهای قدرت آمریکا

  6. قرار نبود"چادر" لباس متهمان باشد!  

  7. دیدار حسن روحانی با ترامپ  

  8. توکلی: روحانی از برچسب جناحی بودن اقدامات ضدفساد قوه قضائیه پرهیز کند

  9. وزیر خارجه انگلیس: مشخص نیست چه کسی به آرامکو حمله کرده است

  10. وزیر آمریکایی ایران را عامل حمله به آرامکو خواند

  11. وثیقه‌ ۲۰ میلیاردی جوان ۲۵ ساله برای شبنم نعمت‌زاده

  12. پوشش متفاوت شبنم نعمت‌زاده در دادگاه  

  13. آیا روحانی هم به دیدار با ترامپ نیاز دارد؟!

  14. اعلام شرایط فروش نقدی ۴ محصول سایپا

  15. جزئیات حملات پهپادی یمن به پالایشگاه‌های عربستان  

  16. ترامپ: به نفت خاورمیانه نیازی نداریم

  17. یک مصوبه ؛ یک اطلاعیه و چند پر سش از سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی

  18. حمله به استبداد با پرتقال  

  19. طلاب جهادی محرم  

  20. شبکه‌های برون مرزی بازوی جمهوری اسلامی هستند/ بودجه رسانه‌های برون مرزی ایران نباید تحت‌الشعاع تصمیمات دولت‌ها قرار گیرد

  21. کمیته انضباطی حریف استقلال را نقره داغ کرد

  22. ترامپ: ایران پهپاد ما را خارج از حریم هوایی خودش ساقط کرد

  23. آینده مبهم نتانياهو در انتخابات سرنوشت‌ساز رژیم صهیونیستی

  24. خبر روحانی از همکاری‌های دفاعی ایران و ترکیه

  25. اروپا: پیش از تشخیص مسئول حمله به عربستان باید حقایقی مشخص شوند

پربحث‌های دیروز

  1. یک عکس؛‌ یک شرح | یقه‌های سفید در پوشش چادر سیاه؟!

  2. در باب اپوزیسیون‌نمایی مسئولان!...

  3. مشروح جلسه دادگاه شبنم نعمت‌زاده/ فعالیت غیرقانونی و کسب ۱۸۰۰ میلیارد مال نامشروع/ ماجرای بدهی ۱۰۰ میلیاردی به شستا

  4. ادغام آموزش پزشکی در وزارت بهداشت به زیان مردم تمام شد/ پزشکی تهاجمی و جراح محور در مدل ایرانی نظام سلامت

  5. خداحافظی غم‌انگیز با علیرضا فغانی

  6. دفاعیات نعمت‌زاده: پدرم وزیر بود اما ۵ سال بیکار بودم/ کاملا قانونمند کار کرده‌ام/ اتهام اکتسابی را قبول ندارم

  7. حضور شبنم نعمت‌زاده در دادگاه  

  8. حمله به آرامکو و مرزهای قدرت آمریکا

  9. تصاویری از پالایشگاه‌های عربستان بعد از حملات پهپادی یمن

  10. قرار نبود"چادر" لباس متهمان باشد!  

  11. دیدار حسن روحانی با ترامپ  

  12. توکلی: روحانی از برچسب جناحی بودن اقدامات ضدفساد قوه قضائیه پرهیز کند

  13. وزیر خارجه انگلیس: مشخص نیست چه کسی به آرامکو حمله کرده است

  14. وزیر آمریکایی ایران را عامل حمله به آرامکو خواند

  15. وثیقه‌ ۲۰ میلیاردی جوان ۲۵ ساله برای شبنم نعمت‌زاده

  16. پوشش متفاوت شبنم نعمت‌زاده در دادگاه  

  17. با زندگی مردم چه کردیم؟/ آرزویی که بی‌خانمان‌ها باید به گور ببرند+ نمودار

  18. اعلام شرایط فروش نقدی ۴ محصول سایپا

  19. جزئیات حملات پهپادی یمن به پالایشگاه‌های عربستان  

  20. روایت یک خیانت/ خاک و شن مخلوط با گندم را در این فیلم ببینید

  21. چم سبز (چال کندی)، بهشت ایران  

  22. ترامپ: به نفت خاورمیانه نیازی نداریم

  23. یک مصوبه ؛ یک اطلاعیه و چند پر سش از سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی

  24. حمله به استبداد با پرتقال  

  25. طلاب جهادی محرم  

پربحث‌های هفته

  1. دختران آبی و سیاست‌های زرد! ...

  2. واکنش دختر سردار سلیمانی به هتاکی یک بازیگر و ماجرای دختر آبی  

  3. پناهیان و ماجرای بنشین و بفرما و بتمرگ!...

  4. آیا سخنان پناهیان درباره شفافیت مجلس اشتباه بود؟

  5. ایران باید فورا از برجام و NPT خارج شود

  6. تاملی دوباره بر حاشیه‌های یک خودسوزی ؛ پوپولیست نباشیم

  7. یک عکس؛‌ یک شرح | یقه‌های سفید در پوشش چادر سیاه؟!

  8. زنان را به استادیوم راه بدهید

  9. اظهارات پدر ٰ«سحر خدایاری»/ اجازه سو استفاده به دیگران نمی‌دهم

  10. شهردار اسبق صدرا از ایران فرار کرد/ تلاش برای بازگرداندن متهم از طریق اینترپل

  11. پزشکیان: پناهیان وجناحش در مطالبه شفافیت دنبال بهره برداری سیاسی اند

  12. در باب اپوزیسیون‌نمایی مسئولان!...

  13. تردد خودروهای پلاک شهرستان در تهران سهیمه‌بندی شود/ غیر تهرانی‌ها عامل نیمی از ترافیک پایتخت

  14. احمد توکلی: باید یک نهاد مستقل برای مبارزه با فساد تشکیل شود/ فساد شکل گرفته سازمان یافته است

  15. آخرین تصویر علیرضا فغانی قبل از ترک‌ ایران  

  16. به چه زبانی بگویند شکست خوردیم!

  17. دستور بازداشت هنرپیشه هتاک صادر شد

  18. اسدالله عسگراولادی درگذشت

  19. سناتور آمریکایی: ترامپ با پیشنهاد مکرون برای حفظ برجام موافقت کرد

  20. توکلی: به جای کارگران هفت‌تپه، اول سراغ خائنانی بروید که ارز و طلا و کارخانه‌های ملت را به تاراج داده‌اند

  21. گستاخی سناتور آمریکایی؛ باید به پالایشگاه‌های ایران حمله شود

  22. مشروح جلسه دادگاه شبنم نعمت‌زاده/ فعالیت غیرقانونی و کسب ۱۸۰۰ میلیارد مال نامشروع/ ماجرای بدهی ۱۰۰ میلیاردی به شستا

  23. اتهام اصلی شبنم نعمت‌زاده

  24. سخنگوی قوه قضائیه: سحر خدایاری در بازجویی‌ها به اشتباه خود اعتراف کرده بود

  25. جمعی از مسئولان قضایی در مراسم ترحیم سحر خدایاری حضور یافتند

پربحث‌های هفته

  1. دختران آبی و سیاست‌های زرد! ...

  2. واکنش دختر سردار سلیمانی به هتاکی یک بازیگر و ماجرای دختر آبی  

  3. پناهیان و ماجرای بنشین و بفرما و بتمرگ!...

  4. یک عکس؛‌ یک شرح | یقه‌های سفید در پوشش چادر سیاه؟!

  5. استاد ایرانی مقیم آمریکا: ۸۰ سال است هر روز زیارت عاشورا می‌خوانم

  6. پیشانی پینه بسته‌ها در برابر کدام عمل امام حسین ایستادند؟!

  7. گفت‌وگوی دوستانه با سپر و شمشیر!

  8. تحلیل حكيمانه رهبر انقلاب درباره قیام امام حسین (ع)

  9. توضیحات تهیه‌کننده «ستایش» درباره گریم نرگس محمدی

  10. «ستایش» مثل بنجامین باتن جوان شده است؟  

  11. ناگفته‌هایی در مورد برج 315 متری میلاد

  12. شبکه‌های برون مرزی بازوی جمهوری اسلامی هستند/ بودجه رسانه‌های برون مرزی ایران نباید تحت‌الشعاع تصمیمات دولت‌ها قرار گیرد

  13. پشت‌پرده انتشار مطالب توهین‌آمیز برخی سلبریتی‌ها چیست؟

  14. راز جوان‌تر شدن ستایش در فصل سوم چیست؟

  15. واکنش کارگردان «رستاخیز» به انتشار فیلمش در اینترنت

  16. امروز بلیت سینماها نیم‌بهاست

  17. چرایی تقدیر رهبر انقلاب از ابتکار یک مداح

  18. فرزند پرویز پرستویی بازیگر شد

  19. امام سجاد(ع) چگونه یزید را رسوا کرد

  20. تلاش فوق‌لیسانسه‌ها برای رسیدن به آنتن ۹۸

  21. تردد بیش از ۲ میلیون زائر از مرز مهران

  22. بهنام تشکر مجری تلویزیون شد

  23. سخن امام علی (ع) درباره حق‌طلبی و سکوت

  24. نمایش ۳۰۰ شی تاریخی اسپانیا در موزه ملی ایران

  25. نگارش فیلمنامه سریال ۳۰۰ قسمتی سیما ادامه دارد

آخرین عناوین