«خاطره نگاری بر پرده سینما»؛ مزدا مراد عباسی؛ انتشارات علمی و فرهنگی ضرورت بده و بستان سینما و ادبیات

نیره رحمانی،   3971105004
ضرورت بده و بستان سینما و ادبیات

با توجه به تجربه‌های خارجی و داخلی نقش تاثیرگذار و سازنده اقتباس ادبی در سینما امری اثبات شده و بدیهی محسوب می‌شود؛ اما کماکان در سینمای ایران با بی‌مهری روبه‌رو می شود

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 «خاطره نگاری بر پرده سینما»

(بازشناسی اقتباس سینما از ادبیات داستنی)

نویسنده: مزدا مراد عباسی

ناشر: انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ اول 1396

872 صفحه، 45000تومان

 

*****

 

بده و بستان ادبیات داستانی و سینما در ایران از نظر کمی هیچگاه تعریفی نداشته است، برعکس کیفیت آن که در بسیاری موارد به نتایج قابل قبولی ختم شده است. سه فیلم از چهار فیلمی که به عنوان آغازگران موج نوی سینمای ایران در اواخر دهه چهل شناخته می‌شوند، به طور مستقیم یا غیر مستقیم اقتباس هایی ادبی بودند: گاو، آرامش در حضور دیگران و حسن کچل که دوتای اولی  از داستانهای غلامحسین ساعدی شده و حسن کچل نیز براساس قصه‌ای فولکلوریک ساخته شده بود. در سالهای بعد از آن نیز کم نبوده‌اند شاخصی که آثار ادبی پشتوانه فیلمنامه آنها بوده‌اند.

با توجه به تجربه‌های خارجی و داخلی نقش تاثیرگذار و سازنده اقتباس ادبی در سینما امری اثبات شده و بدیهی محسوب می‌شود؛ اما کماکان در سینمای ایران با بی‌مهری روبه‌رو می شود. از این روست که در جشنواره فیلم فجر نیز چنین بخشی هیچگاه نتوانسته بصورتی رقابتی پا بگیرد.

پای صحبت سینماگران ایرانی که بنشینی، دلایل خاص خود را برای این بی میلی دارند که برخی از آنها ناشی از موانعی است که سیاستگذاری های متفاوت در حوزه ممیزی داستان و فیلم پیش پای آنها می گذارد. اما با همه این ها نقش سازنده اقتباس ادبی چنان هست که به همه این دردسر بیارزد. از همین رو کم نیستند نویسندگان و صاحب نظرانی که دغدغه آشتی ادبیات و سینما را دارند.

کتاب «خاطره نگاری بر پرده جادو» با عنوان «فرعی باز شناسی اقتباس سینما از ادبیات داستانی» کار مزدا عباسی که توسط نشر علمی و فرهنگی منتشر شده محصول این قسم دغدغه‌هاست.

چنانکه نویسنده اثر حاضر در پیشگفتار کوتاهش نوشته، این کتاب مولود حرکتی فرهنگی است که در کار گروه اقتباس بنیاد ادبیات داستانی ریشه دواند و سعی در بازنمایی تاثیر  ادبیات داستانی بر ساخت آثار سینمایی و شناخت نقاط ضعف و قوت ارتباط شکل گرفته میان دو رسانه داشت.به این ترتیب  طی جلساتی تحت عنوان  «عصر اقتباس» در نه ماه سی و دو اقتباس ادبی مورد بررسی و تحلیل قرار گرفت. نویسنده کتاب که مسئولیت برگزاری این جلسات را برعهده داشت، برایند آن را در قالب کتاب حاضر مکتوب و در اختیار علاقمندان قرارداده است. «خاطره نگاری بر پرده جادو» از دو بخش تشکیل شده است: «واژه ها و قابها» و «سینمای واژه ها».

«واژه ها و قابها» بخش نظری کتابی میباشد که قرار است خواننده را با فرایند اقتباس سینما از ادبیات داستانی و عناصر تاثیرگذار برآن آشنا کند. داستان در آینه سینما، نقش مایه های اقتباس و مسیر اقتباس سه فصلی هستند که در آنها خواننده به شکلی موجز با ویژگی‌های اقتباس سینما از ادبیات، جنبه های مختلف آن، همچنین نحوه و تاثیر آن آشنا می‌شوند.

این بخش از کتاب اگر چه به طرح مباحث نظری اختصاص دارد اما نویسنده کوشیده تا حد امکان اثری کاربردی را پیش روی خواننده بگذارد. به خصوص در فصل مسیر اقتباس که مرحله به مرحله این فرایند را شرح و بسط داده است. از خط داستانی در اقتباس، صحنه‌های کلیدی در اقتباس، شخصیت در اقتباس، درونمایه در اقتباس، سبک در اقتباس، گفتگو در اقتباس و فضا و صحنه در اقتباس.

اما عمده کتاب حاضر را بخش «واژه‌ها و قابها» تشکیل می دهد که در آن سی و دو اثر شاخص و برگرفته از رمان و داستان کوتاه از منظر بازشناسی شیوه استخراج روایت تصویری از منبع ادبی مورد بررسی قرار گرفته است.

در این فصل نویسنده کوشیده ضمن ترسیم سیمای کاربردی اقتباس ادبی در سینما در کنار بازنمایی شیوه ها و تمهیدهای بکار رفته در این مسیر علاقمندان را به شناختی بهتر و روشمند در برگردان روایت ادبی به زبان دیداری یاری کند.

از میان سی و دو فیلمی که در فصل دوم کتاب  به عنوان خوانشی سینمایی از ادبیات مورد استفاده قرار گرفته اند، به این نمونه ها می توان اشاره کرد: «شاهین مالت» به کارگردانی جان هیوستن، «مرد سوم» به کارگردانی کارول رید، «ربکا» به کارگردانی آلفرد هیچکاک، «سکوت بره‌ها» به کارگردانی جاناتان دمی، «قطار سه و ده دقیقه به مقصد یوما» به کارگردانی جیمز منگولد، «دره من چه سرسبز بود» به کارگردانی جان فورد، «ذهن زیبا» به کارگردانی ران هاوارد، «مسیر سبز» به کارگردانی فرانک دارابونت، «فارست گمپ» به کارگردانی رابرت زمکیس، «ماهی بزرگ» به کارگردانی تیم برتون و...

حسن ترکیب فیلمهای انتخاب شده در آن است که هم شاهد تنوع ژانری در آن هستیم و همین که علاوه بر فیلمهای غیر ایرانی، شاهد مثالهایی از سینما و ادبیات ایران نیز در آن مورد توجه قرار گرفته است: پاداش سکوت ساخته مازیار میری، اتوبوس شب ساخته کیومرث پوراحمد، چکمه ساخته محمد علی طالبی و شب‌های روشن ساخته فرزاد موتمن از جمله اقتباس ادبی سینمای معاصر ایران محسوب می شوند که در کتاب حاضر مورد شرح و بررسی قرار گرفته اند.

 

 

عناوین مرتبط

پربحث‌های امروز

  1. ارزهای دیجیتال فرصت طلایی برای اقتصاد ایران و دورزدن تحریم‌ها

  2. سفر عادل عبدالمهدی به تهران، یک تیر و چند نشان

  3. منابع مطلع: احتمال قتل آمانو توسط اسرائیل قوی‌تر شد

  4. نقوی‌حسینی: کریمی قدوسی تابعیت ایرانی دارد اما ایرانی‌الاصل نیست

  5. هشدار وزارت خزانه‌داری آمریکا به ارائه‌دهندگان خدمات به شرکت‌های هواپیمایی ایران

  6. جشنواره بهترین دیواره نگاره   

  7. بیست و دومین جلسه دادگاه پرونده بانک سرمایه

  8. عقد صوری به خاطر گرفتن وام ازدواج

  9. آتش سوزی گسترده در یک مجتمع تجاری در تهران

  10. ورود کاروان جانبازان به مدینه  

  11. افزایش ابتلا به سرطان روده بزرگ در جوانان

  12. دکوراسیون داخلی و بازسازی ساختمان خود را به یک تیم حرفه‌ای و کاربلد بسپارید

  13. زن و مردی که شبانه ۷۰۰ خودرو ثبت نام کردند!

  14. «قصاب پکن» درگذشت  

  15. با گرمازدگی کودکان چه کنیم؟

  16. افزایش امنیت فروشگاه‌ها با استفاده از تجهیزات امنیتی

  17. حسینیان: رهبر انقلاب با استعفای دولت موافقت نمی‌کنند

  18. خرید چمدان، کوله پشتی و کیف لپ تاپ باکیفیت از نمایندگی برند دلسی در تهران

  19. هشدار ایران به برزیل درباره جلوگیری از سوخت‌گیری کشتی‌های ایرانی

  20. تولد یک نوزاد در مترو دروازه دولت

  21. زندگی سخت، پس از سیل در بنگلادش  

  22. لاوروف: ایران باید بخشی از راه حل مشکل منطقه باشد

  23. ورود سازمان بازرسی به ساخت‌وسازهای غیرقانونی در «باستی‌هیلز»

  24. زنی که سیاست ترامپ علیه ایران را هدایت می‌کند  

  25. چشمی به الاهلی قطر پیوست!  

پربحث‌های دیروز

  1. آیا ما ایرانی‌ها نژادپرستیم؟

  2. جهانگیری: بابت فشارهای اقتصادی چندسال اخیر شرمنده مردم هستیم

  3. رئیس پلیس دبی: چرا ترامپ که در برابر عرب‌ها شیر بود، حالا در برابر ایران خرگوش است؟

  4. مزدک به سلامت  

  5. اسناد جدیدی از تخلفات دانشگاهی حسین فریدون به دست آمده است

  6. عراقچی حامل پیشنهاد جدید روحانی به مکرون است

  7. سرانجام نجفی در صورت غیر عمدی بودن قتل چه خواهد شد؟

  8. لحظه شهادت «داریوش رضایی‌نژاد» چگونه گذشت  

  9. کریمی‌قدوسی: لیست دوتابیعتی‌ها را به رسانه‌ها می‌دهم/ من نگفتم که روحانی دوتابعیتی است

  10. واکنش رئیس دفتر رهبری به باستی‌هیلز/ بازگشت بخت‌آزمایی به تلویزیون/ شرمندگی جهانگیری دردی از مردم دوا نمی‌کند

  11. نامه نمایندگان مجلس به روحانی: رئیس بنیاد شهید را برکنار کنید

  12. ادعای واهی دوم آمریکا درباره سرنگونی پهپاد ایران!

  13. به دنبال سرنخ‌هایی از مزدک میرزایی

  14. پاسخ‌های رئیس اتحادیه مشاوران املاک‌ به مخاطبان الف: قیمت مسکن کاهش و سامانه کد رهگیری اجرایی می‌شود

  15. بوریس جانسون نخست وزیر انگلیس شد

  16. اظهارات جنجالی کریمی‌قدوسی درباره لیست محرمانه دوتابعیتی‌ها  

  17. آیا مزدک میرزایی بخشی از آرشیو صداوسیما را هم با خود برده است؟

  18. درخواست نمایندگان سه استان شمالی از روحانی برای ممنوعیت واردات برنج

  19. آزمون سراسری ۹۹ را بدون اعمال تأثیر قطعی معدل برگزار کنید

  20. حکم قاتلان شیرمحمدعلی صادر شد

  21. برادر میترا استاد: تصمیم نهایی با من است/ برای رضایت صحبت شده ولی موافقت نکرده‌ایم

  22. سرمقاله گاردین درباره بحران نفتکش‌ها: توقیف کشتی ایرانی کبریت‌زدن به بنزین بود

  23. ترامپ: پلیس تنگه هرمز برای حفاظت از کشتی‌های سعودی و چینی نخواهیم بود

  24. توکلی: روحانی برخی از اعضای کابینه را تغییر دهد/ اشتباهاتی که دولت در داخل مرتکب می‌شود وضع را خراب می‌کند

  25. بازیگران قدرتمند دلالی بازار مسکن چه کسانی هستند!

پربحث‌های هفته

  1. روحانی بودجه صداوسیما را قطع کرد

  2. تحريم صداوسيما به دليل گاندو؛ دولت كوتاه آمد يا تغيير تاكتيك داد؟

  3. آیا ما ایرانی‌ها نژادپرستیم؟

  4. واکنش احتمالی انگلیس به توقیف نفتکش: مصادره دارایی‌ها و تحریم ایران

  5. تكمله اي بر حرف و حديث هاي گاندو/ لطفا حكم كلي صادر نکنید!

  6. ضرب شستی به گستاخی‌های تاریخی انگلیس

  7. پرسش‌های خود را از رئیس اتحادیه مشاوران املاک کشور با «الف» در میان بگذارید

  8. واکنش کاربران فضای مجازی به توقیف نفتکش انگلیسی: هنوز مانده تا با هم بی حساب شویم!  

  9. ادعای ترامپ درباره رویارویی کشتی آمریکایی و پهپاد ایرانی

  10. حمایت احمدی‌نژاد از مذاکره با ترامپ!/ واکنش ابطحی به توقیف نفتکش انگلیسی/ چرا نمایندگان اصلاح‌طلب به دهقان رای دادند؟

  11. اولین تصاویر از جاسوسان بازداشت‌شده "سیا" در ایران  

  12. جهانگیری: بابت فشارهای اقتصادی چندسال اخیر شرمنده مردم هستیم

  13. تصاویر دیده نشده از داخل ناو یو اس اس باکسر آمریکا  

  14. رئیس پلیس دبی: چرا ترامپ که در برابر عرب‌ها شیر بود، حالا در برابر ایران خرگوش است؟

  15. نامه دولت برای تحریم مالی صداوسیما در شورای نظارت بررسی می‌شود

  16. روحانی: میزان اجاره‌بها در تهران به طور متوسط ۳۰ درصد افزایش یافته/ این رقم امیدوارکننده است

  17. توقیف یک فروند نفتکش انگلیسی در تنگه هرمز توسط نیروی دریایی سپاه

  18. ورود برق آسا تکاوران سپاه به نفتکش انگلیسی  

  19. فرمانده نیروی انتظامی: خودرو حریم خصوصی نیست و کشف حجاب در آن جرم است

  20. توانا بود هرکه با ما بود!

  21. دستور رئیس جمهور برای بودجه صداوسیما غیر قانونی است

  22. غلامی: قطع بودجه صداوسیما به خاطر یک سریال رفتاری قجری است

  23. بودجه صدا و سیما قطع شد/ حمایت سعید جلیلی از وزیر دولت/ عباس عبدی: چرا خبر خودکشی نجفی منتشر نشد؟

  24. مزدک به سلامت  

  25. خط و نشان پلیس برای سلبریتی‌های بد حجاب در فضای مجازی

آخرین عناوین