«خاطره نگاری بر پرده سینما»؛ مزدا مراد عباسی؛ انتشارات علمی و فرهنگی ضرورت بده و بستان سینما و ادبیات

نیره رحمانی،   3971105004
ضرورت بده و بستان سینما و ادبیات

با توجه به تجربه‌های خارجی و داخلی نقش تاثیرگذار و سازنده اقتباس ادبی در سینما امری اثبات شده و بدیهی محسوب می‌شود؛ اما کماکان در سینمای ایران با بی‌مهری روبه‌رو می شود

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 «خاطره نگاری بر پرده سینما»

(بازشناسی اقتباس سینما از ادبیات داستنی)

نویسنده: مزدا مراد عباسی

ناشر: انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ اول 1396

872 صفحه، 45000تومان

 

*****

 

بده و بستان ادبیات داستانی و سینما در ایران از نظر کمی هیچگاه تعریفی نداشته است، برعکس کیفیت آن که در بسیاری موارد به نتایج قابل قبولی ختم شده است. سه فیلم از چهار فیلمی که به عنوان آغازگران موج نوی سینمای ایران در اواخر دهه چهل شناخته می‌شوند، به طور مستقیم یا غیر مستقیم اقتباس هایی ادبی بودند: گاو، آرامش در حضور دیگران و حسن کچل که دوتای اولی  از داستانهای غلامحسین ساعدی شده و حسن کچل نیز براساس قصه‌ای فولکلوریک ساخته شده بود. در سالهای بعد از آن نیز کم نبوده‌اند شاخصی که آثار ادبی پشتوانه فیلمنامه آنها بوده‌اند.

با توجه به تجربه‌های خارجی و داخلی نقش تاثیرگذار و سازنده اقتباس ادبی در سینما امری اثبات شده و بدیهی محسوب می‌شود؛ اما کماکان در سینمای ایران با بی‌مهری روبه‌رو می شود. از این روست که در جشنواره فیلم فجر نیز چنین بخشی هیچگاه نتوانسته بصورتی رقابتی پا بگیرد.

پای صحبت سینماگران ایرانی که بنشینی، دلایل خاص خود را برای این بی میلی دارند که برخی از آنها ناشی از موانعی است که سیاستگذاری های متفاوت در حوزه ممیزی داستان و فیلم پیش پای آنها می گذارد. اما با همه این ها نقش سازنده اقتباس ادبی چنان هست که به همه این دردسر بیارزد. از همین رو کم نیستند نویسندگان و صاحب نظرانی که دغدغه آشتی ادبیات و سینما را دارند.

کتاب «خاطره نگاری بر پرده جادو» با عنوان «فرعی باز شناسی اقتباس سینما از ادبیات داستانی» کار مزدا عباسی که توسط نشر علمی و فرهنگی منتشر شده محصول این قسم دغدغه‌هاست.

چنانکه نویسنده اثر حاضر در پیشگفتار کوتاهش نوشته، این کتاب مولود حرکتی فرهنگی است که در کار گروه اقتباس بنیاد ادبیات داستانی ریشه دواند و سعی در بازنمایی تاثیر  ادبیات داستانی بر ساخت آثار سینمایی و شناخت نقاط ضعف و قوت ارتباط شکل گرفته میان دو رسانه داشت.به این ترتیب  طی جلساتی تحت عنوان  «عصر اقتباس» در نه ماه سی و دو اقتباس ادبی مورد بررسی و تحلیل قرار گرفت. نویسنده کتاب که مسئولیت برگزاری این جلسات را برعهده داشت، برایند آن را در قالب کتاب حاضر مکتوب و در اختیار علاقمندان قرارداده است. «خاطره نگاری بر پرده جادو» از دو بخش تشکیل شده است: «واژه ها و قابها» و «سینمای واژه ها».

«واژه ها و قابها» بخش نظری کتابی میباشد که قرار است خواننده را با فرایند اقتباس سینما از ادبیات داستانی و عناصر تاثیرگذار برآن آشنا کند. داستان در آینه سینما، نقش مایه های اقتباس و مسیر اقتباس سه فصلی هستند که در آنها خواننده به شکلی موجز با ویژگی‌های اقتباس سینما از ادبیات، جنبه های مختلف آن، همچنین نحوه و تاثیر آن آشنا می‌شوند.

این بخش از کتاب اگر چه به طرح مباحث نظری اختصاص دارد اما نویسنده کوشیده تا حد امکان اثری کاربردی را پیش روی خواننده بگذارد. به خصوص در فصل مسیر اقتباس که مرحله به مرحله این فرایند را شرح و بسط داده است. از خط داستانی در اقتباس، صحنه‌های کلیدی در اقتباس، شخصیت در اقتباس، درونمایه در اقتباس، سبک در اقتباس، گفتگو در اقتباس و فضا و صحنه در اقتباس.

اما عمده کتاب حاضر را بخش «واژه‌ها و قابها» تشکیل می دهد که در آن سی و دو اثر شاخص و برگرفته از رمان و داستان کوتاه از منظر بازشناسی شیوه استخراج روایت تصویری از منبع ادبی مورد بررسی قرار گرفته است.

در این فصل نویسنده کوشیده ضمن ترسیم سیمای کاربردی اقتباس ادبی در سینما در کنار بازنمایی شیوه ها و تمهیدهای بکار رفته در این مسیر علاقمندان را به شناختی بهتر و روشمند در برگردان روایت ادبی به زبان دیداری یاری کند.

از میان سی و دو فیلمی که در فصل دوم کتاب  به عنوان خوانشی سینمایی از ادبیات مورد استفاده قرار گرفته اند، به این نمونه ها می توان اشاره کرد: «شاهین مالت» به کارگردانی جان هیوستن، «مرد سوم» به کارگردانی کارول رید، «ربکا» به کارگردانی آلفرد هیچکاک، «سکوت بره‌ها» به کارگردانی جاناتان دمی، «قطار سه و ده دقیقه به مقصد یوما» به کارگردانی جیمز منگولد، «دره من چه سرسبز بود» به کارگردانی جان فورد، «ذهن زیبا» به کارگردانی ران هاوارد، «مسیر سبز» به کارگردانی فرانک دارابونت، «فارست گمپ» به کارگردانی رابرت زمکیس، «ماهی بزرگ» به کارگردانی تیم برتون و...

حسن ترکیب فیلمهای انتخاب شده در آن است که هم شاهد تنوع ژانری در آن هستیم و همین که علاوه بر فیلمهای غیر ایرانی، شاهد مثالهایی از سینما و ادبیات ایران نیز در آن مورد توجه قرار گرفته است: پاداش سکوت ساخته مازیار میری، اتوبوس شب ساخته کیومرث پوراحمد، چکمه ساخته محمد علی طالبی و شب‌های روشن ساخته فرزاد موتمن از جمله اقتباس ادبی سینمای معاصر ایران محسوب می شوند که در کتاب حاضر مورد شرح و بررسی قرار گرفته اند.

 

 

عناوین مرتبط

پربحث‌های اخیر

  1. سلیمی‌نمین: احمدی‌نژادی‌ها درمانده شده‌اند

  2. روزنامه دولت: ریزش قیمت خودرو آغاز شده است

  3. دستگیری 2 زورگیر که گوش طعمه‌هایشان را می‌بریدند

  4. ویلموتس دست پر به ایران می‌آید؟

  5. ظریف: منطقه شرایط بسیار دشواری را می‌گذراند

  6. پیگیری نامگذاری خیابانی به نام «ناصر حجازی»

  7. تکذیب اظهارات متهم نفتی در دادگاه

  8. صدور بیش از ۴۵ میلیون کارت ملی هوشمند

  9. کوچک ترین اشتباه آمریکا نفت را به ۲۰۰ دلار می رساند

  10. ژاوی: تصور نمی‌کردم در ایران از فوتبال خداحافظی کنم/ برای مربیگری انگیزه زیادی دارم/ تیمم را با فلسفه کرایوف و گواردیولا بنا می‌کنم+ فیلم

  11. راز‌هایی درباره ویروس ایدز که کمتر شنیده‌اید

  12. ۲ گزینه جدید استقلال روی میز مدیران

  13. ثبت نام ۷۵درصدی لیسانسه ها برای طرح کارورزی

  14. مسیر دولت در اصلاح ساختار بودجه شفاف نیست/ ۵ اشکال اساسی در نظام بودجه‌ریزی ایران

  15. ترامپ: نیازی به اعزام نیرو به خاورمیانه نیست

  16. فتح‌الفتوح امروز در «رونق توليد» است/ دولت از بی‌خيالی خارج شود

  17. قرارداد تراکتور با لیکنز فسخ شد

  18. سخنگوی شورای عالی امنیت ملی: به هیچ وجه مذاکره‌ با آمریکا در کار نخواهد بود

  19. دانش‌آموزان شین‌آبادی لیزردرمانی می‌شوند

  20. برخورد شدید خودرو پلیس با قطار  

  21. بیانیه جبهه مردمی نیروهای انقلاب اسلامی به مناسبت سالروز فتح خرمشهر

  22. بشار رسن برای ماندن چه‌قدر می‌خواهد؟

  23. دستگیری سارق خیر نما

  24. پیشنهاد سه ساله باشگاه استقلال به سرمربی ایتالیایی سابق اینترمیلان

  25. واشنگتن: درباره وقوع حمله شیمیایی در سوریه به جمع‌بندی نرسیده‌ایم

پربحث‌های دیروز

  1. صدای خاموش تجرد قطعی

  2. ظریف: ما پای میز مذاکره هستیم؛ آمریکا میز مذاکره را ترک کرده

  3. مرگ غم انگیز مادر و پسر در شب چهلم

  4. کیهان به اروپا: 365 روز گذشته چه غلطی کردید که 120 روز دیگر مهلت می‌خواهید؟!

  5. بی‌توجهی به پیام‌های تصویری که می‌فرستیم

  6. سلیمی‌نمین: احمدی‌نژادی‌ها درمانده شده‌اند

  7. روزنامه دولت: ریزش قیمت خودرو آغاز شده است

  8. دستگیری 2 زورگیر که گوش طعمه‌هایشان را می‌بریدند

  9. گزینه‌های روحانی برای سخنگویی دولت

  10. ماجراهای تاسف بار و دردناک زن 48 ساله: شوهرم می خواهد طلاقم دهد

  11. اگر حسین هدایتی پرسپولیس را خریده بود، الان این تیم چه وضعی داشت؟

  12. نسخه عضو جبهه پایداری برای خروج از برجام

  13. راهکار مجلس برای مدیریت بازار مسکن

  14. ادعای وزیر دفاع موقت آمریکا درباره جنگ با ایران

  15. پمپئو هم از تندروی بولتون نگران شد

  16. بیانیه جبهه مردمی نیروهای انقلاب اسلامی به مناسبت سالروز فتح خرمشهر

  17. بشار رسن برای ماندن چه‌قدر می‌خواهد؟

  18. دستگیری سارق خیر نما

  19. پیشنهاد سه ساله باشگاه استقلال به سرمربی ایتالیایی سابق اینترمیلان

  20. واشنگتن: درباره وقوع حمله شیمیایی در سوریه به جمع‌بندی نرسیده‌ایم

  21. واکنش جواد زرینچه به سرمربی‌گری مجیدی در استقلال

  22. تردد ماشین‌های سنگین در شب‌های لیلالی قدر ممنوع شد

  23. استقبال «برنی سندرز» از ایده استیضاح ترامپ

  24. سقوط مرگبار ۴ کارگر در چاه

  25. کاهش نرخ رشد اقتصادی عربستان در سال جاری

پربحث‌های هفته

  1. کشتیم که کشتیم دیه‌شو میدیم! / نظر شما درباره‌ی این فیلم چیست؟!

  2. آیا دوچرخه سواری بانوان جرم است؟

  3. لفاظی تازه ترامپ علیه ایران: هرگز دوباره آمریکا را تهدید نکنید

  4. محکومیت «یاسین رامین» در پرونده شیرخشک‌های آلوده وارداتی به ۱۷ سال حبس

  5. برجام؛ ترامپ و توافق جدید

  6. عابربانک پرسپولیس و وزیر سابق کجا شلاق می‌خورند؟

  7. فرار از جنگ صلح به بار نمی‌‌آورد

  8. واکنش‌ها به درخواست روحانی برای اختیارات ویژه/ تاکتیک دو سر برد رئیس جمهور/ بگوید در چه مواردی محدودیت دارد/ خیری ندیده ایم از این اختیارها

  9. صدای خاموش تجرد قطعی

  10. توضیح نماینده خرمشهر درباره انتشار عکسی افطاری وی در فضای مجازی

  11. محسنی اژه‌ای: از بی‌عفتی فیلم بگیرید و برای ما بفرستید/ روحانی چه اختیار ویژه‌ای می‌خواهد؟/ رضایت اصحاب رسانه از جلسه با رئیسی

  12. تخریب ویلاهای خاص با قاطعیت دستگاه قضا/ از ویلای داماد شمخانی تا دختر وزیر سابق

  13. اوباما همزمان لبخند می‌زد و تحریم می‌کرد/ روحانی و جهانگیری چه وعده‌های به ملت دادند؛ جوابگو باشند/ اصلاح‌طلبان بعد از رای آوردن بجای پاسخگویی می‌گویند اختیار نداشتیم

  14. هشدار شديد دهقان به روسای قوا؛ دستورالعمل چپاول اموال مردم را لغو كنيد

  15. چراغ‌های روشن به هنگام سحر  

  16. پاسخ به چند شبهه پرتکرار در موضوع حجاب

  17. اژه‌ای:‌ دشمن به دنبال رواج بی‌عفتی و بی‌اخلاقی در جامعه است/ چرا فیلم قانون‌گریزی‌ها را برای مقامات قضایی نمی‌فرستید؟

  18. روحانی: قیمت ارز ۱۳ هزار تومان و حتی ۸ هزار تومان نیست / بنگاه‌های دولتی باید واگذار شود

  19. آموزش فریب دادن زنان متاهل در سریال نمایش خانگی!

  20. رفتار عجیب نمایندگان برای تعویق کنکور/ موافقت 81 نفر به رغم فریادی های 150 نماینده

  21. دولت فعّال يا قوّال

  22. آدرس را اشتباه نرویم!

  23. صالحی امیری: با هر دولتی به‌جز دولت روحانی، شرایط بدتر می‌شد/ قیمت خودرو در انتظار تصمیم شورای رقابت/ بعد از سرافراز، اصلاح ساختار صدا و سیما منتفی شد

  24. پوتین درباره ایران دقیقا چه گفت؟

  25. شریعتمداری: علیرغم تلاش دولت همچنان مردم در شرایط مطلوبی به سر نمی‌برند

آخرین عناوین