«شهرت» نویسنده: مارک رولندز؛ ترجمه افشین خاکباز؛ نشر نو جنون شهرت از منظر خرد

دکتر علی غزالی‌فر*،   3971022268
جنون شهرت از منظر خرد

برخلاف آن دیدگاه فلسفی باستانی، امروزه زندگی آرمانی بیشتر افراد این است که مشهور شوند. میل شدید به شهرت باعث شده که افراد برای مشهور شدن حاضر باشند دست به هر کاری بزنند؛ بله، دقیقا هر کاری

«شهرت»

نویسنده: مارک رولندز

مترجم: افشین خاکباز

ناشر: فرهنگ نشر نو، چاپ دوم 1397

152 صفحه، 15000 تومان

 

****

 

در تاریخ هر چه بیشتر به عقب بازگردیم، رابطه فلسفه با زندگی بیشتر و عمیق‌تر می‌شود. در دوران باستان که اساسا فلسفه در اصل شیوه زندگی بود و فیلسوفان کسانی بودند که می‌خواستند خردمندانه‌ترین روش زیستن را فهم و تجربه کنند. طبیعتا پس از آن، یافته‌های خود را به دیگران نیز ارائه می‌کردند. در همان حال‌وهوا، بسیاری از فیلسوفان بر این باور بودند که آرمان زندگی خردمندانه در گمنامی است و شعار مشهور آنان این بود: «گمنام بزی!» و برخی بر این سخن این مطلب را هم می‌افزودند: «آن‌کس که خوب پنهان شد، خوب زندگی کرد.» اما امروزه اوضاع از هر نظر متفاوت است. همان‌گونه که فلسفه از زندگی فاصله گرفته است، زندگی نیز از آن آرمان فلسفی دور شده است. بهترین نشانه و شاهد برای این امر، همین شهرت و شهرت‌طلبی است.

برخلاف آن دیدگاه فلسفی باستانی، امروزه زندگی آرمانی بیشتر افراد این است که مشهور شوند. میل شدید به شهرت باعث شده که افراد برای مشهور شدن حاضر باشند دست به هر کاری بزنند؛ بله، دقیقا هر کاری. شهرت سودی است که به هر هزینه‌ای می‌ارزد؛ هدفی است که هر گونه ابزاری و هر کاری را توجیه می‌کند، حتی کارهای بی‌معنی، زشت، غیراخلاقی و... . پس آیا شهرت خر است و باید به آن فحش رکیک داد؟ نه، مسئله اصلا به این سادگی نیست. یکی از پیچیدگی‌های مسئله شهرت این است که انواع گوناگونی دارد. برای مثال همان فیلسوفانی که دعوت به گمنامی می‌کردند، مشهور شدند و امروزه شهرت جهانی دارند. همه افراد مشهور یک‌جور نیستند.

برای این‌که به کسی برنخورد و هموطنان عزیز ناراحت نشوند، از موارد وطنی مثالی ذکر نمی‌کنیم. به جای افراد بومی، مهاتما گاندی و لیدی گاگا را مقایسه کنید! هر دو مشهورند و شهرت آنها نیز جهانی است. اما آیا شهرت آنها از یک نوع است؟ با کمی تامل روشن می‌شود که در اینجا با دو نوع شهرت مواجه هستیم. یک: شهرتی که ناشی از تلاش و استعداد و دستاوردهای باارزش است. و دومی شهرتی بادآورده که مبتنی بر هیچ چیز فوق‌العاده‌ای نیست. کارنامه گاندی روشن است. اما لیدی گاگا به خودی خود چه دارد که او را در جهان از دیگران متمایز کرده است؟ سواد، صدا چهره یا... ؟ حتی ارزشمندترین چیزی که دارد، یعنی عینک‌های آفتابی‌اش، هم صدها نمونه مشابه دارد؛ عینک‌هایی که هر کدام از شیشه‌هایش به اندازه یک ماهی‌تابه است و نیمی از چهره پر هرج‌ومرج او را می‌پوشانند. بدبختی بزرگ اینجاست که لیدی گاگا یک مورد استثنایی نیست. نمونه‌های موفقِ دیگر، بازیکنان مشهور فوتبال هستند؛ همان‌ها که موهایی برای خود ساخته‌اند که گویی یک قابلمه ماکارونی روی جمجمه آنها خالی کرده‌اند. البته این کتاب درباره خود شهرت است و نه افراد مشهور. جستاری فلسفی در شهرت است؛ شهرتی که امروزه رایج شده و با شهرت سنتی بسیار متفاوت است. امروزه شهرت کلا از همین نوع است. مصیبت بزرگ‌تر هم این است که نه‌تنها خوانندگان و بازیگران و بازیکنان، بلکه بیشتر افراد همین را می‌پسندند و برای آن له له می‌زنند.

این روزها تقریبا همه و به هر قیمتی می‌خواهند مشهور شوند. دست به هر چیزی می‌زنند تا افراد بیشتری به آنها نگاه کنند. یکی از علل این امر آن است که امروزه شهرت در دسترس همگان است. به عبارت دیگر امکانات مشهور شدن برای همگان میسر است؛ چیزی که در گذشته فقط برای تعداد بسیاری اندکی از افراد فراهم بود. این وضعیت باعث شده که با نوعی خاص از شهرت مواجه شویم که نویسنده آن را شهرت بادآورده می‌نامد. در این کتاب همین شهرت است که مورد تامل قرار می‌گیرد.

شهرت بادآورده نشان‌دهنده این امر است که اساسا فرهنگ دچار انحطاط کلی شده است. منظور از فرهنگ در این‌جا فرهنگ غرب است. البته منظور از غرب، غرب جغرافیایی نیست، بلکه ایده غرب است. این ایده محصور در غرب جغرافیایی نیست و امروزه در سراسر جهان تحقق پیدا کرده است. به تبع این رواج، شهرت بادآورده نیز در سراسر جهان شایع شده است. اما این نوع شهرت مبتنی بر دیدگاهی است که از جنس فلسفه است. به عبارت دیگر، پیش‌فرض‌های فلسفی دارد. بنابراین برای فهم یا نقد آن به‌طور طبیعی پای فلسفه به میان می‌آید. غرب به آن معنا مبتنی بر دو اصل فلسفی است که یکی ریشه در یونان باستان دارد و دیگری مربوط به دوران روشنگری در قرن هجدهم. اولی عینیت یا واقع‌گرایی است و دومی فردیت یا فردگرایی. نویسنده نشان می‌دهد که هر کدام از این دو ایده، یک معنای درست دارد و یک شکل انحرافی. شهرت بادآورده مبتنی بر شکل انحرافی آنهاست. بنابراین شهرت مبتذل و بادآورده غربی مبتنی بر تحریف دو دیدگاه فلسفی است. البته در جزئیات و تفصیل مباحث نظریه‌های فلسفی دیگری نیز مورد توجه و استفاده نویسنده هستند؛ برای مثال نظریه‌های همترازسازی کیرکگور، افیون توده‌های مارکس، سبکی تحمل‌ناپذیر هستی میلان کوندرا و نظریه ارزش کار مارکس.

ترکیب همه این مباحث، اثر دلکشی را به وجود آورده است که در عین حال عمیق است. از این روی، این کتاب از نوع آثار زرد و لمپن نیست. واقعا یک کتاب فلسفی  تمام‌عیار است. اگرچه اصلا خشک و سخت و عبوس نیست. برعکس، روان و شیرین و جذاب است و حتی خالی از طنز و شوخی هم نیست، اما در عین حال درست و دقیق است. در سراسر کتاب نیز مباحث با مثال‌ها و نمونه‌های عینی همراه است؛ مواردی از رسانه‌ها، هنر، سیاست و ورزش.

ارزش این کتاب اندک نیست؛ زیرا همه آن‌چه می‌گوید منحصر به شهرت نمی‌شود. سخنان نویسنده تبعاتی دارد که در اخلاق و سیاست هم بسیار اثرگذار است. در یک کلمه این کتابی است که درباره زندگی مدرن معاصر امروزی نوشته شده است. ‌مطالعه این کتاب یاد گرفتن مطالبی معدود درباره یک موضوع محدود نیست، بلکه یک آشنایی عمیق با کل زمانه‌ای است که در آن به‌سر می‌بریم.

عناوین مرتبط

پربحث‌های امروز

  1. جناب آقای سفیر! اینجا ایران است

  2. سخنگوی ناجا: برخورد پلیس با جرایم مشهود فارغ از جنسیت است

  3. آقای رئیسی لطفا ما را امیدوار نگه دارید!

  4. پشت پرده ارتباط زن جاسوس با ۱۶ مدیر ارشد وزارت نفت چیست؟

  5. حاجی‌بابایی: دریافت کنندگان حقوق های نجومی، ۱۸ درصد به حقوقشان اضافه شده/ قانون اصلاح شود

  6. شمارش معکوس برای راه‌اندازی کانال مالی مشترک ایران و اروپا

  7. تصویری دردناک از دختران وزنه‌بردار

  8. نوبخت: افزایش حقوق برای همه کارکنان دولت اعمال شده است/ دولت با مشکلات فراوان حقوق‌ها را افزایش داد

  9. آیا خودرو ارزان می‌شود؟/ علت نوسانات قیمت خودرو

  10. ماکرون: به روحانی گفتم خروج از برجام اشتباه است

  11. ظریف: آمریکا در جایگاه نابودی ایران نیست

  12. قوی‌ترین و پیشرفته‌ترین پهپاد‌های نظامی دنیا  

  13. انگلیس خواستار کاهش تنش میان ایران و آمریکا شد

  14. صحنه دلخراش تصادف فجیع قهرمان نامدار کشتی  

  15. رئیسی: رابطه‌بازان و مفسدان در آینده کشور هیچ جایی ندارند

  16. فشار بازار اجاره بیشتر شد+ قیمت

  17. محسن افشانی به زندان اوین رفت

  18. موضع نامزدهای دموکرات ریاست جمهوری آمریکا درباره برجام

  19. زمان راه اندازی خط اعتباری اینستکس بین ایران و اروپا

  20. چگونه در شکار «پهپاد» متخصص شدیم؟

  21. پایان کنفرانس بحرین با سخنان جنجالی داماد ترامپ

  22. استخراج بیت‌کوین، قاچاق انرژی الکتریکی است/ نرخ استخراج هر بیت‌کوین در جهان ۷ هزار دلار است

  23. فلاحت پیشه: جهانگیری باید در کنار روحانی پاسخگوی عملکرد دولت باشد

  24. دلار ارزان‌تر شد

  25. خداحافظی متفاوت دوبلور پیشکسوت  

پربحث‌های دیروز

  1. جزئیات حادثه در زندان فشافویه/ قتل علیرضا شیرمحمدعلی در ۹۰ ثانیه

  2. سفارت بریتانیا در تهران: اوضاع اقتصادی در ایران در حال وخیم شدن است

  3. توکلی: وضعیت خراب است ولی بن‌بستی وجود ندارد/ اشرار یقه‌سفید امروز پست و منصب دارند

  4. درباره برخورد پلیس با دختری در پارک تهرانپارس/ کاهش تنش، وظیفه پلیس آموزش دیده

  5. در حاشیه انتشار عکس گلزار با پوشش نامناسب

  6. درباره #امیر_جعفری

  7. راز بوسه آن روز سردار سلیمانی

  8. سکانس جنجالی در رسانه ملی درباره مصونیت اطرافیان مسئولین  

  9. ترامپ: برای مذاکره با ایران خیلی مشتاقیم/ بسیاری از دوستانم ایرانی هستند/ آن‌ها مردمان خارق‌العاده‌ای هستند

  10. اعتراف وزیر خزانه داری آمریکا به استفاده از FATF برای جلوگیری از دور زدن تحریم‌ها

  11. ترامپ: امیدوارم جنگی با ایران اتفاق نیفتد

  12. ربیعی: صداوسیما درباره "گاندو" همه‌چیز را پخش کند/ روحانی درباره اتفاق تهرانپارس با وزیر کشور صحبت کرده است

  13. یک ورزشکار دیگر به ایران بازنگشت

  14. عوارض «مالْچ‌ْپاشی» بر محیط‌ زیست خوزستان  

  15. نشست شورای امنیت؛ فرانسه: پایان برجام عقب‌گردی خطرناک خواهد بود/ انگلیس: به ایران توصیه می‌کنیم از محدودیت‌های برجام فراتر نرود

  16. نوبخت: مصوبه مجلس را برای افزایش حقوق کارمندان اجرا کردیم

  17. بالاترین مدال افتخار ارتش آمریکا بر گردن سرباز سابق جنگ عراق  

  18. جزئیات ۵ برنامه دولت برای بازار مسکن/ امتیاز ویژه دولت به کارمندان در طرح «تام‌کاد»

  19. واکنش کاربران توییتر به تحریم ظریف؛ چیز عجیبی نیست/ دیدی نمی‌شود؟/ آقای ترامپ در تهران فقط نظامیان با تو سخن می‌گویند/ ادعای مذاکره آمریکا، نمایشی است  

  20. عملیات جمع آوری پل گیشا  

  21. چهره دستوری مقام فرانسوی مقابل نماینده عربستان  

  22. ۱۸ تیر ماه پایان مهلت ایران به اروپا

  23. وزیر دفاع آتی آمریکا کیست و انتصابش چه معنایی برای ایران دارد؟

  24. ماکرون: با آمریکا به دنبال عقد توافقی دقیق‌تر با ایران هستیم

  25. تایید دستگیری زن نفوذی در وزارت نفت/ خاطره یک خبرنگار از دیدار با رئیسی/ واکنش دولت به ماجرای پارک پلیس تهرانپارس

پربحث‌های هفته

  1. برخورد با ماموری که با دختر جوان در تهرانپارس درگیر شد

  2. ترامپ: حمله به ۳ سایت ایران در دستورکار بود/ ۱۰ دقیقه پیش از حمله آن را متوقف کردم

  3. شما نظر دهید/ سوال و موضوعاتی که انتظار دارید امشب ابراهیم رئیسی به آن پاسخ دهد، چیست؟

  4. موشک فوق افسانه‌ای ایران در سرنگونی پهپاد آمریکایی

  5. بازداشت و عزل دو مامور متخلف در ماجرای درگیری با دختری در تهرانپارس + جزئیات ماجرا

  6. جهانگیری و فریب مردم؛ چرا معاون رئیس‌جمهور جامعه را سرکار می‌گذارد؟

  7. سرنگونی پهپاد جاسوسی «گلوبال هاوک» در هرمزگان/ پرواز RQ-۴ از پایگاه آمریکایی در جنوب خلیج فارس/ سنتکام با صدور بیانیه‌ای رسما تایید کرد+واکنش ترامپ

  8. تلاش خانواده نجفی برای گرفتن رضایت/ خانواده استاد: فقط قصاص/ نجفی خطاب به مادر میترا: دخترتان امانت بود اما امانتدار خوبی نبودم

  9. روایت واقعی از گودال جنجالی رآکتور اراک

  10. هزينه‌هاي يك دروغ!

  11. یک مقام عالی‌رتبه در وزارت خارجه به الف خبر داد: اگر ظریف تحریم شود، دیگر ویزا نخواهد گرفت/ ظریف در خارج از کشور حتی یک حساب بانکی و یک وجب ملک ندارند

  12. دنیای امروز دنیای موشک‌هاست

  13. جناب آقای سفیر! اینجا ایران است

  14. سرنگونی پهپاد جاسوسی آمریکا در سواحل هرمزگان

  15. فیلمی از لحظه انهدام پهپاد امریکایی توسط سامانه سوم خرداد  

  16. بحث شدید روحانی با جهانگیری/ معاون اول قهر کرد/ روحانی خطاب به جهانگیری: شما دنبال سرنگونی دولت هستید+تکذیب ها و تایید ها

  17. پیام سرنگونی پهپاد آمریکایی توسط ایران

  18. ترامپ: آماده مذاکره بدون پیش شرط با ایران هستم

  19. واکنش کاربران توییتر به سرنگونی پهپاد آمریکایی/ مقابله و برد- برد یعنی این.../ تعریف جدید بی‌بی‌سی از جاسوسی!/ شیرها دندان‌های خود را برای لبخند به نمایش نمی‌گذارند  

  20. توکلی: روحانی فرافکنی می‌کند؛ عامل نابسامانی اقتصادی داخلی است/ FATF با برخی اصول قانون اساسی مغایرت دارد

  21. فریاد اجاره نشین‌ها را کسی می‌شنود؟

  22. برای مقابله با هوسرانی مردها چه باید کرد

  23. واکنش زنگنه به سعید جلیلی/ در حضور سران قوا مناظره کنیم

  24. دادستان کل کشور: هر کسی نمی‌تواند بگوید هر جور دلم می‌خواهد می‌پوشم/ پشت فرمان و داخل اتومبیل را حریم خصوصی نمی‌دانیم

  25. روسیه: ایران به اس 400 نیاز خواهد داشت

آخرین عناوین