آینده تحریم و سیاست‌گذاری در ایران

دکتر هادی صالحی اصفهانی،   3971022196

اقتصاد ایران نیاز مبرمی به یکسری سرمایه‌گذاری بزرگ دارد تا بتواند در سال‌های پیش‌رو به اندازه کافی اشتغال با کیفیت ایجاد کرده و موقعیت کشور را هم از نظر رفاه و ثبات در داخل و هم از زاویه اقتدار در صحنه بین‌المللی تقویت کند. برآوردن این نیاز کار آسانی نیست، به‌ویژه در برهه کنونی که تحریم‌ها و فشارهای دولت آمریکا دسترسی ایران به بازارها و سرمایه و فناوری جهانی را مشکل‌تر کرده است.

برجام قرار بود زمینه‌ساز حل این مساله باشد و به کمک سرمایه و فناوری خارجی توسعه اقتصادی را تسهیل کند. ولی اکنون با خروج آمریکا از برجام، آن زمینه محدود شده است. به‌نظر می‌رسد در این شرایط، اقتصاد ایران موقتا ایستا شده و ممکن است در آینده نزدیک دچار رکود تازه‌ای شود، به‌ویژه که درآمد صادرات نفت احتمالا افت قابل‌ملاحظه‌ای را تجربه خواهد کرد. در نتیجه کل کالاها و خدمات اقتصادی موجود برای سرمایه‌گذاری و مصارف خصوصی و عمومی در کشور کاهش خواهد یافت.

اگر مطمئن باشیم فشار تحریم‌ها موقتی است و وعده‌های برجام تا یکی دو سال دیگر عملی خواهد شد، شاید رویکرد درست این باشد که سعی کنیم سطح مصرف را زیاد پایین نبریم و موقتا قدری از سرمایه‌گذاری چشم بپوشیم و وقتی محدودیت‌های تحریم برداشته شد، به کمک سرمایه خارجی کمبودها را جبران کنیم. ولی اگر احتمال ادامه یافتن تحریم‌ها کم نباشد، چنین رویکردی ممکن است در چند سال آینده کشور را به سوی یک رکود عمیق و حتی یک بحران اقتصادی براند. بنابراین برای درک بهتر و ارزیابی گزینه‌های سیاست‌های کلان اقتصاد کشور در حال حاضر باید نخست پاسخ چند سوال محوری در مورد تحریم‌ها را بررسی کرد.

سوال اول این است که آیا تحریم‌هایی که دولت آمریکا علیه اقتصاد ایران برقرار کرده است گذرا هستند و با کمک اروپا و چین و دیگر کشورها می‌توان آثار آنها را محدود کرد یا اینکه تحریم‌ها تا مدت مدیدی ماندگار خواهند بود و آثار عمده‌ای به همراه خواهند داشت؟ سوال دوم این است که با توجه به جواب سوال اول، سیاست اقتصادی نسبت به مصرف و سرمایه‌گذاری در کوتاه و درازمدت چه باید باشد؟ آیا رویکرد فعلی دولت که به‌نظر می‌رسد مبنی‌بر کاهش سرمایه‌گذاری جهت حفظ سطح مصرف باشد راه درستی است یا به یک تحول بزرگ در رویکرد دولت و جامعه در برابر شرایط بین‌المللی جدید نیاز داریم؟ و بالاخره اگر تحول رویکرد لازم است، چه تغییراتی و چگونه باید انجام شود؟

در اینجا من در پاسخ سوال اول استدلال می‌کنم که به احتمال قوی عمده تحریم‌ها سال‌ها به‌طور موثری برقرار خواهند بود و بر این اساس نتیجه خواهم گرفت که باید به فکر یک دگرگونی عمده در رویکرد به مصرف و سرمایه‌گذاری و تولید بود و به مشخصات و ملزومات آن فکر کرد.

چرا محتمل است که عمده تحریم‌ها مدت مدیدی، شاید یک دهه یا بیشتر، پابرجا بمانند؟ بخش اول استدلال من مربوط می‌شود به ترکیب نیروهای سیاسی در آمریکا که طرفدار اعمال تحریم‌های شدید علیه ایران هستند. کم نیستند کسانی در ایران یا خارج از ایران که بر این باورند که نیروی محرکه سیاست فعلی آمریکا، شخص ترامپ و افراد و گروه‌های سیاسی دور و بر او هستند. ولی واقعیت این است که ائتلاف سیاسی ضد نظام ایران در آمریکا بسیار فراتر از ترامپ و اطرافیانش گسترش دارد.

گرچه بیشتر مخالفت با برجام در آمریکا از طرف جناح‌های محافظه‌کار و حزب جمهوریخواه ابراز شده است، این دیدگاه در میان لیبرال‌ها و اعضای حزب دموکرات هم طرفداران زیادی دارد. به‌خصوص، لابی پرقدرت اسرائیل که مخالف سرسخت کنار آمدن آمریکا با ایران است، در هر دو حزب اصلی آمریکا نفوذ عمیقی دارد و نقش یکی از هماهنگ‌کننده‌های ضدیت با برجام را در آمریکا بازی می‌کند. نباید فراموش کرد که اوباما که بر اساس دیدگاه خاص خودش برجام را امضا کرد هیچ وقت آن را به تصویب کنگره نرساند و فقط با تهدید وتو و به کمک اقلیتی از نمایندگان و سناتورها، آن هم در مواردی به زور، مانع رد آن موافقت‌نامه توسط اکثریت اعضای کنگره شد. در واقع، تمام تحریم‌هایی که توسط کنگره قبل و بعد از برجام وضع شده، تقریبا به اتفاق آرا به تصویب رسیده است.

آن اکثریت بزرگ هنوز هم پا برجا است و از تصمیم ترامپ در مورد برجام حمایت می‌کند. این را هم باید به خاطر داشت که دستگاه‌های اداری دولت آمریکا چند دهه است که روی ساز و کار تحریم‌ها به‌خصوص در رابطه با ایران سرمایه‌گذاری کرده‌اند و اقتصاد آمریکا بیشتر هزینه نظام تحریم را پرداخته است. در ضمن ممکن است دولت آمریکا منافعی هم در ادامه تحریم‌ها ببیند، مثل یادگیری برای قوی‌تر کردن ابزار فشار اقتصادی علیه دیگر کشورها که بخواهند آمریکا را به چالش بکشند، هر چند ممکن است استفاده بیش از حد و درازمدت از این ابزار، واکنش قوی و وسیعی در دنیا برای محدود کردن قدرت آمریکا ایجاد کند.

به هر تقدیر، در مجموع می‌توان نتیجه گرفت که نگه داشتن تحریم‌های اقتصادی ایران لااقل در چندین سال آینده هزینه زیادی به آمریکا تحمیل نمی‌کند؛ بنابراین با توجه به این ترکیب نیروهای سیاسی در آمریکا خیلی بعید است هیچ رئیس جمهوری بعد از ترامپ بخواهد دوباره آمریکا را به برجام باز گرداند. هزینه سیاسی این کار خیلی بالاست و هر چند هم رئیس جمهور بعدی طرفدار بهبود روابط با دیگر کشورها باشد، آنقدر درگیر رفع مشکلات داخلی و خارجی آمریکا خواهد بود که سرمایه سیاسی لازم برای رویارویی با اکثریت مخالف برجام را نخواهد داشت.

به گمان من بعید است در چندین سال آینده و شاید خیلی بیشتر تغییری در این وضع ایجاد شود. در ضمن خروج آمریکا از برجام، ایران را در شرایطی گذاشته که به‌نظر نمی‌رسد امکانی برای مذاکره‌ای شامل عقب‌نشینی از آنچه در برجام به دست آمده وجود داشته باشد.

شاید استدلال شود که اتحادیه اروپا که علاقه‌مند به حفظ برجام است یا چین و روسیه و دیگر کشورها بتوانند ساز و کارهایی برای دور زدن تحریم‌های آمریکا علیه ایران درست کنند. البته چنین کوشش‌هایی صورت می‌گیرد و با موفقیت‌هایی هم همراه خواهد بود. ولی مشکل اینجاست که شرکت‌ها و بانک‌های بزرگ جهانی که بالقوه بهترین منابع سرمایه و فناوری‌های مورد نیاز ایران هستند، همه در بازار آمریکا شرکت دارند و خیلی بعید است آن بازار را به خاطر کار کردن با ایران واگذارند.

در واقع بعضی از آن شرکت‌ها و بانک‌ها که در گذشته با ایران کار کرده‌اند و جریمه شده‌اند، ترجیح داده‌اند جریمه‌های سنگینی را بپردازند و از همکاری با ایران دست بکشند تا بتوانند به کارشان در آمریکا ادامه دهند و البته خروج شرکت‌های بزرگ جهانی را از طرح‌های اقتصادی ایران طی سال‌جاری دیده‌ایم.

اگر استدلال بالا را بپذیریم که عمده تحریم‌ها برای مدتی طولانی پابرجا خواهند ماند، می‌رسیم به این سوال که چه تغییراتی در سیاست اقتصادی ایران لازم است تا در این شرایط جلوی کاهش اشتغال و سطح درآمدها تا حد ممکن گرفته شده و رشد ایجاد شود.

چون امکان ورود سرمایه خارجی خیلی محدود است و سرمایه فعلی کشور هم به‌تدریج مستهلک خواهد شد، روشن است که اگر عمده درآمد ملی به مصرف اختصاص پیدا کند و چیز زیادی برای سرمایه‌گذاری باقی نماند، به‌زودی درآمدها و اشتغال مولد از آنچه اکنون هست بسیار کمتر خواهد شد.

این در حالی است که اقتصاد ایران نیاز مبرمی به سرمایه‌گذاری بسیار زیادی دارد تا با تحریم‌ها مقابله کند، نیروی بیکار فعلی را به کار بگیرد، بهره‌وری تولید را بالا ببرد، از اتلاف منابع جلوگیری کند و برای آینده شغل‌های مولد بیشتری ایجاد کند؛ بنابراین برای تغییر مسیر اقتصاد در این شرایط به دو عامل نیاز داریم: یکی پس‌انداز ملی قابل‌ملاحظه برای تامین منابع مالی سرمایه‌گذاری و دوم بالا بردن بهره‌وری سرمایه‌گذاری و تولید. برای دستیابی به عامل اول باید حداقل برای مدتی مصرف کل به‌صورت عمده‌ای کاهش پیدا کند و منابع اقتصادی خیلی بیشتری به سرمایه‌گذاری اختصاص یابد. رسیدن به عامل دوم نیاز به بهبود نحوه حکمرانی دارد. تفصیل اینکه این رویکردها چطور باید انجام بگیرد، فرصت دیگری می‌طلبد.

به‌نظر می‌رسد این دیدگاه با تحلیل دولت از آینده تحریم‌ها و ملزومات تغییر روند اقتصاد تفاوت دارد چون نه در بودجه و سیاست‌های اقتصادی فعلی و نه در برنامه‌ریزی‌های آتی دولت نشان زیادی از تجهیز منابع برای حرکت در این جهت‌ها نیست. بر عکس تاکید دولت ظاهرا بیشتر بر این است که در حال حاضر مردم نباید نگران کاهش سطح مصرف‌شان باشند.

این رویکرد شاید نشانه‌ای از آن باشد که دولت تحریم‌ها را گذرا می‌داند. شاید هم دلایل دیگری پشت این رویکرد دولت است. مثلا شاید مساله این است که دولت نگران بی‌اعتمادی مردم به سیاست‌های اقتصادی و موثر بودن سرمایه‌گذاری است؛ به این معنی که مردم سیاست کاهش مصرف را قبول نخواهند کرد چون فکر می‌کنند دولت پس‌انداز حاصله را به درستی به سوی سرمایه‌گذاری مولد هدایت نخواهد کرد.

به هر تقدیر، تجدید تحریم‌ها از طرف آمریکا چالش بزرگی را پیش روی ایران قرار داده است. ولی این شرایط می‌تواند فرصت بزرگی هم باشد برای بهره‌برداری بهتر از نیروی عظیم کار کشور و پایه‌گذاری یک اقتصاد نو و خلاق.

*استاد اقتصاد دانشگاه ایلینوی در اوربانا-شمپین

منبع: دنیای اقتصاد

عناوین مرتبط

پربحث‌های امروز

  1. کودتا در ونزوئلا علیه مادورو/ کاراکاس دیپلمات‌های آمریکایی را اخراج کرد/ گوآیدو: نروید!/ حمایت چین، روسیه و ایران از دولت و ملت ونزوئلا

  2. ونزوئلا روابط دیپلماتیک با آمریکا را قطع کرد/مادورو: تسلیم نمی‌شوم

  3. «مرضیه هاشمی» بعد از ۱۱ روز بازداشت در آمریکا آزاد شد

  4. واکنش‌ها به سخنان روحانی درباره حجاب و فیلترینگ؛ طرح مسائل حاشیه‌ای برای انحراف از ناکارآمدی اقتصادی/ مشاور رئیس دولت اصلاحات: سخنان روحانی شوخی بود

  5. روسیه و حملات رژیم صهیونیستی به مواضع ایران در سوریه

  6. آشوب در ونزوئلا‎  

  7. فشار نظام پزشکی برای اجرا نشدن قانون مالیات

  8. نماینده مجلس: سهمیه‌بندی روزی یک لیتر بنزین برای هر فرد زیبنده ملت ایران نیست

  9. اصطلاحاتی که فقط سربازها می‌دانند!

  10. طعنه جهانگیری به احمدی نژاد  

  11. اشتباه رسانه‌ها در انتشار تصویر همسر شاهزاده سعودی+ عکس

  12. عشوه‌های مجری مسابقه تلویزیونی!

  13. دلار کاهشی شد

  14. عامل انتحاری پمپ بنزینی در لنگرود فاقد سلامت روان بوده است

  15. فساد آمریکا از این سیستماتیک‌تر؟!

  16. ترامپ برابر کنگره کوتاه آمد

  17. راه‌آهن تهران - مشهد کی برقی می‌شود؟

  18. تناقض مسئولان درباره مشمولان بسته حمایتی

  19. مشروعیت‌زدایی به سبک اینستاگرام!

  20. بیشتر چه نوع کالاهایی از روسیه وارد ایران می‌شود؟

  21. گام پنجم ایران برای قهرمانی در آسیا با طعم انتقام ۱۵ ساله/ شکست چین به لذت یک ضربه «چیپ»

  22. ابراز تمایل فیلیپ ششم برای سفر به ایران

  23. واکنش کشورهای آمریکایی به اعلام ریاست‌جمهوری گوآیدو در ونزوئلا

  24. سه شهر برتر کشور در نزاع و دعوا کدامند؟

  25. قیمت گوشت، مرغ و برنج در بازار

پربحث‌های دیروز

  1. از بازداشت یا گروگان‌کِشی مرضیه هاشمی تا مجمسه آزادی!

  2. آیت‌الله مکارم‌شیرازی: وام‌ قرض الحسنه بانک‌ها رباخواری آشکار و خلاف شرع است

  3. مدیرعامل سابق سایپا: پراید گران نیست/ وزیر صنعت طرفدار افزایش قیمت خودروهای داخلی است

  4. رهبر مخالفان ونزوئلا خود را رئیس جمهور خواند/ ترامپ به رسمیت شناخت

  5. تاجزاده: مردم از اعتراف گیری بخشی راضی نیستند/ زاکانی: صریحا بگوئید آمریکا را دشمن می‌دانید یا خیر؟

  6. نماینده مجلس: مالیات پزشکان ۷۲۰۰ میلیارد تومان است

  7. مجمع تشخیص جلوی این گروگان‌گیری و راهزنی را بگیرد

  8. حکم دادگاه یاشار سلطانی صادر شد

  9. پورابراهیمی: سال ۹۸ سخت، اما قابل مدیریت است

  10. شایعه قومیتی جدید با انتشار تصویر بازیگر زن عرب  

  11. انتقاد آیت الله مکارم شیرازی از سخنان روحانی: رئیس جمهور باید به قسم خود پایبند باشد

  12. پیشنهاد بانک‌ها برای جلوگیری از خروج سپرده‌ها

  13. نقاط قوت ایران در برابر آمریکا از نگاه یک نشریه عربی/ تحریم‌ها علیه ایران به شکست می‌خورد و احتمال جنگ بسیار ضعیف است

  14. جهانگیری: در صورت فینالیست شدن تیم ملی به امارات می‌روم

  15. دژپسند خطاب به پوری‌حسینی: به دنبال کار برای خودت باش، در تیم من جایی نداری!

  16. اضافه کار و رفاهیات کارمندان در سال ۹۸ چقدر پیش‌بینی شد + جدول

  17. آیت‌الله جنتی: مدتی است گرانی‌ کالاهای اساسی ذهنم را مشغول کرده است

  18. بخشی در روزهای بازداشت: دوست داشتم مشهور شوم!

  19. چه کسی نمی‌گذارد حقوق مدیران شفاف شود؟/ نگرانی آیت‌الله جنتی درباره گرانی/ سرمایه اجتماعی روحانی افت کرده است

  20. کانال مالی ایران و سوئیس آماده راه‌اندازی شد

  21. فرانسه: کانال ویژه مالی با ایران احتمالاً ظرف روزهای آینده راه‌اندازی می‌شود

  22. پاسخ تامین اجتماعی به برخی اعتراضات و پرسش‌ها درباره «بسته حمایتی»

  23. قیمت بلیت هواپیما برای تعطیلات ۲۲ بهمن میلیونی شد+ عکس

  24. بطحایی: تنها راه نجات آموزش و پرورش بازنگری کلی مسیر است

  25. نوبخت: عیدی کارمندان و بازنشستگان با حقوق بهمن واریز می‌شود

پربحث‌های هفته

  1. نظر شما در مورد فرار مالیاتی پزشکان و عدم نصب کارتخوان در مطب‌ها چیست؟

  2. غیرت برای زنان کجا رفته؟

  3. از بازداشت یا گروگان‌کِشی مرضیه هاشمی تا مجمسه آزادی!

  4. تشدید اختلافات ایران و اروپا، احتمال تحریم‌های جدید و فروپاشی برجام

  5. اروپا به ایران: نمی‌توانیم برنامه موشکی‌تان را تحمل کنیم/ لغزش اروپا به سمت ترامپ

  6. الف منتشر کرد: طرح مجلس برای بنزین؛ اختصاص سهمیه به هر ایرانی ۲۴ لیتر در ماه/ قیمت بنزین خارج از سهمیه برمبنای ۹۰ درصد فوب خلیج فارس

  7. جهانگیری: ما برای برون رفت از مشکلات برنامه داریم/ نظام اسلامی را از رانت و فساد پاک می‌کنیم

  8. تاج و داورزنی کنارخواننده معروف لس آنجلسی   

  9. اسماعیل بخشی دستگیر شد

  10. توزیع دو کیلو گوشت یخ‌زده با کارت ملی!/ برای گرفتن گوشت منجمد، منجمد شوید!

  11. کودتا در ونزوئلا علیه مادورو/ کاراکاس دیپلمات‌های آمریکایی را اخراج کرد/ گوآیدو: نروید!/ حمایت چین، روسیه و ایران از دولت و ملت ونزوئلا

  12. جلسه امروز مجمع تشخیص مصلحت نظام با حضور ظریف و احمدی‌نژاد  

  13. کدامیک به برجام محتاج ترند، ایران یا اروپا؟

  14. روحانی از احمدی‌نژاد هم پایین‌تر است

  15. روحانی: ما نمی‌توانیم با خواست عمومی مردم مبارزه کنیم، این نه قانونی است و نه شرعی/ اولین کسی که رادیو را ممنوع کرد پهلوی اول بود/ روزانه اگر فیلترشکن آمد چه خواهیم کرد؟

  16. چرا پراید ۲۱ میلیون تومانی یک هفته‌ای ۳۶ میلیون تومان شد؟

  17. به جای کوکب خانم و پترس فداکار و چوپان دروغگو، بیرانوند را قصه کتابهای درسی کنید

  18. فقط ۳۰ ثانیه تا موفقیت

  19. ویدئو/ آقای مترجم کار دست کی‌روش و خیابانی داد  

  20. فیلم اعترافات اسماعیل بخشی و همدستانش   

  21. آیت‌الله مکارم‌شیرازی: وام‌ قرض الحسنه بانک‌ها رباخواری آشکار و خلاف شرع است

  22. سوختن سیم‌کارت در صورت استفاده از فیلترشکن!  

  23. مدیرعامل سابق سایپا: پراید گران نیست/ وزیر صنعت طرفدار افزایش قیمت خودروهای داخلی است

  24. آذری جهرمی: هزینه ساخت ماهواره پیام ۱.۲ میلیون یورو بود

  25. آقای روحانی! اینجا که واتیکان نیست!

پربحث‌های اخیر

  1. نماینده مجلس: سهمیه‌بندی روزی یک لیتر بنزین برای هر فرد زیبنده ملت ایران نیست

  2. دلار کاهشی شد

  3. راه‌آهن تهران - مشهد کی برقی می‌شود؟

  4. تناقض مسئولان درباره مشمولان بسته حمایتی

  5. بیشتر چه نوع کالاهایی از روسیه وارد ایران می‌شود؟

  6. قیمت گوشت، مرغ و برنج در بازار

  7. آیا گرانی به اقلام اساسی شب عید می‌رسد؟

  8. آلومینیوم المهدی به مدیریت جدید تحویل داده شد

  9. آیا حساب‌های مردم برای واریز سبد حمایتی چِک می‌شود؟! + سند

  10. معاملات عجیب ژیان در بازار خودرو

  11. میزان فرار مالیاتی همه اقشار از جمله پزشکان

  12. عضو کمیسیون برنامه و بودجه: قیمت بنزین در سال ۹۸ افزایش نمی‌یابد

  13. جدیدترین قیمت خودروهای خارجی در بازار

  14. زنگنه: روند اجرایی فازهای ۱۳ و ۲۲ تا ۲۴ پارس جنوبی تسریع می‌شود

  15. افزایش دلار و سکه پایان یافت/ زمان موازنه در معاملات ارز

  16. فشار نظام پزشکی برای اجرا نشدن قانون مالیات

  17. واردات نفت توسط ژاپن به کمترین میزان رسید

  18. مهلت ثبت سفارش‌ واردات ۳ ماه زیاد می‌شود

  19. پنج آمار گازی طی ۴۰ سال

  20. ۷۰ درصد از نقدینگی‌ها دست یک درصد از شرکت‌ها!

  21. از سیم‌کارتی‌ که بدون اطلاع شما ثبت‌شده خبر دارید؟!

  22. آخرین عناوین روزنامه‌های اقتصادی

  23. یورش تشدید شده غول های خودروسازی جهان به کارگران

  24. با ۱۰ میلیون تومان چه خودروهایی می‌توان خرید؟

پربحث‌های دیروز

  1. آیت‌الله مکارم‌شیرازی: وام‌ قرض الحسنه بانک‌ها رباخواری آشکار و خلاف شرع است

  2. مدیرعامل سابق سایپا: پراید گران نیست/ وزیر صنعت طرفدار افزایش قیمت خودروهای داخلی است

  3. پورابراهیمی: سال ۹۸ سخت، اما قابل مدیریت است

  4. پیشنهاد بانک‌ها برای جلوگیری از خروج سپرده‌ها

  5. دژپسند خطاب به پوری‌حسینی: به دنبال کار برای خودت باش، در تیم من جایی نداری!

  6. اضافه کار و رفاهیات کارمندان در سال ۹۸ چقدر پیش‌بینی شد + جدول

  7. کانال مالی ایران و سوئیس آماده راه‌اندازی شد

  8. قیمت بلیت هواپیما برای تعطیلات ۲۲ بهمن میلیونی شد+ عکس

  9. نوبخت: عیدی کارمندان و بازنشستگان با حقوق بهمن واریز می‌شود

  10. بررسی عملکرد قرض‌الحسنه بانک‌ها

  11. دهقان خبرداد: قاچاق ۱۷۰۰ کانتینر ظروف کریستال از طریق کارت‌های اجاره‌ای توسط آقای ه.الف+ عکس

  12. نسل جدید کابینت روشویی ها

  13. جزئیات تغییرات تورم یکساله ۱۰دهک جامعه/افزایش فاصله تورمی دهک‌ها

  14. عیدی ۹۷ چقدر است؟

  15. پاسخ وزارت نفت به مطالبه مردمی درباره مدیران پروازی/ فراخوان دیده‌بان: مدیران پروازی را معرفی کنید

  16. آغاز مذاکرات دستمزد ۹۸ از هفته آینده

  17. فروش بلیت‌های سیستمی به صورت چارتری ممنوع شد

  18. موضوع افزایش قیمت بنزین در کمیسیون انرژی مطرح نیست

  19. معاملات عجیب ژیان در بازار خودرو

  20. از نظر سوئیفت تحریم‌های آمریکا مهم‌تر است یا استانداردهای FATF؟

  21. پاسخ سازمان برنامه و بودجه کشوربه برخی خبرهای منتشر شده در شبکه‌های اجتماعی

  22. داستان رزمایش قطع اینترنت از زبان آذری جهرمی

  23. زنگنه: چاه اکتشافی آبادان به نفت رسیده است/ درباره میزان تولید نفت حرف نمی‌زنم

  24. با ۱۰ میلیون تومان چه خودروهایی می‌توان خرید؟

  25. آلمان با تحریم ماهان ایر کنوانسیون شیکاگو را نقض کرد

پربحث‌های هفته

  1. الف منتشر کرد: طرح مجلس برای بنزین؛ اختصاص سهمیه به هر ایرانی ۲۴ لیتر در ماه/ قیمت بنزین خارج از سهمیه برمبنای ۹۰ درصد فوب خلیج فارس

  2. توزیع دو کیلو گوشت یخ‌زده با کارت ملی!/ برای گرفتن گوشت منجمد، منجمد شوید!

  3. چرا پراید ۲۱ میلیون تومانی یک هفته‌ای ۳۶ میلیون تومان شد؟

  4. آیت‌الله مکارم‌شیرازی: وام‌ قرض الحسنه بانک‌ها رباخواری آشکار و خلاف شرع است

  5. مدیرعامل سابق سایپا: پراید گران نیست/ وزیر صنعت طرفدار افزایش قیمت خودروهای داخلی است

  6. آذری جهرمی: هزینه ساخت ماهواره پیام ۱.۲ میلیون یورو بود

  7. یارانه نقدی ۳۳۰ هزار میلیارد تومان را بلعید!

  8. «یک» بدعت خطرناک در لایحه بودجه/ مورادی که در بودجه مورد توجه نیست/ سرنوشت بودجه عمرانی و استان‌ها چیست؟

  9. فرمان قیمت در بازار خودرو و چند ابهام

  10. قیمت محصولات سایپا دوباره افزایش یافت

  11. نوبخت: درآمد برخی خانواده ها از محل یارانه هاست/به پرداخت یارانه ها افتخار می کنم

  12. مردم در تنگنا هستند

  13. واکنش سازمان بازرسی به افزایش ناگهانی قیمت محصولات سایپا و ایران‌خودرو: اگر مجوزی نداشته باشند، اقدام می‌کنیم!

  14. بی‌قانونی سایپا در افزایش قیمت محصولات/ تخلف قیمت هر محصول چقدر است؟+ جدول

  15. نوبخت: در حوزه صادرات نفتی مشکل داریم

  16. مدیرعامل سایپا تغییر کرد

  17. خودروسازی؛ صنعتی که چرخش به نفع خریدار نمی‌چرخد/ چرا شفاف نیستند؟

  18. چرا گوشت گوسفندی حکم طلا را پیدا کرده؟

  19. فشار معیشتی خانوار افزایش یافت، دولت اقدام کند، منتظر نماند/ میزان خط فقر چقدر است؟

  20. پورابراهیمی: سال ۹۸ سخت، اما قابل مدیریت است

  21. افزایش 60 هزار تومانی حق مسکن کارگران/مذاکرات مزد 98 از هفته آینده آغاز می شود

  22. کاهش ۳۰ درصدی قیمت ساخت مسکن در سال آینده

  23. همتی اعلام کرد: آغاز واردات نفت از ایران توسط ژاپن از امروز/ بازار ارز و صرافی‌ها خلوت است؛ بانک مرکزی جور تقاضای ارز را هم می‌کشد

  24. واکنش رحمانی به تغییر مدیرعامل سایپا/ اگر پراید صرفه ندارد محصول دیگری تولید کنند

  25. جزئیات طرح نمایندگان برای اختصاص سهمیه بنزین به ازای هر ایرانی

آخرین عناوین