«آتش»؛ حسین سناپور؛ نشر چشمه مرا پناه دهید‌ای چراغ‌های مشوش!

آرش محسنی،   3971016154
مرا پناه دهید‌ای چراغ‌های مشوش!

این شروع توفانی «آتش» تازه‌ترین رمان حسین سناپور است. حدیث نفس «لادن»، قهرمان داستان که از «خاکستر» و «دود»، دو رمان پیشین سناپور سر برآورده است. آتش روایت چون ققنوس پریشانی از کلام غم‌زده‌ی لادن شعله می‌کشد و خطاب‌های پرشور او به همه‌چیز، خواننده را در بهتی مداوم نگاه می‌دارد.

«آتش»

نویسنده: حسین سناپور

ناشر: چشمه؛ چاپ اول ۱۳۹۷

۱۲۴ صفحه، ۱۵۰۰۰ تومان

 

****

 

«ای کرم‌پودر کارتیه، چاله‌چوله‌هام را بپوشان لطفا! ای خط لب ایوسن لورن، نشان‌شان بده تمام لب‌هام را، تمامش را. ای کوکو شانل، ای کوکو شانل، که من را می‌بری به باغ‌های پر از شیرینی و پر از خنکی، از خنکی باغ‌هات پرم کن. خواهش می‌کنم، تمنا می‌کنم، پناه بدهید به من همه‌تان. کاری بکنید از خودتان بشوم، اصلا شما از من بشوید، ای کشیده‌گی شلوار زارا، از برازنده‌گی پالتو بنتون. دارم خفه می‌شوم با این پالتو. خفه‌گی‌اش اما می‌ارزد. مرا پناه دهید ای چراغ‌های مشوش / ای خانه‌های روشن شکاک/ که جامه‌های شسته در آغوش دودهای معطر / بر بام‌های آفتابی‌تان تاب می‌خورد…»

این شروع توفانی «آتش» تازه‌ترین رمان حسین سناپور است. حدیث نفس «لادن»، قهرمان داستان که از «خاکستر»  و «دود»، دو رمان پیشین سناپور سر برآورده است. آتش روایت چون ققنوس پریشانی از کلام غم‌زده‌ی لادن شعله می‌کشد و خطاب‌های پرشور او به همه‌چیز، خواننده را در بهتی مداوم نگاه می‌دارد. لادن که «فروغ»ی سرخورده و مغموم درون خود دارد با زمزمه‌ی مداوم پاره‌هایی از «وهم سبز»، یکی از رشک‌برانگیزترین شعرهای فروغ فرخ‌زاد در پی آن است تا از فرو رفتن تن بزند. هنگامی که می‌داند عشق از دسترس او دور است و بی‌شمار مانع بر سر راه پیشروی اوست، هنگامی که او زنی از پیش باخته است و جامعه، خانواده، دوستان و همکاران برای رهایی او چون زنجیر و پابند عمل می‌کنند، این روایت اول شخص، مخاطب را در جایگاه این زن تنها قرار می‌دهد. این آخرین پاره از سه‌گانه‌ی «دود»، «خاکستر» و «آتش»، پاسخ سوالات بی‌جواب او را در روایت‌های پیشین می‌دهد و مهم‌ترین پاسخ به گمانم کشف شخصیت پیچیده‌ی «مظفر» و تاثیر او بر زندگی لادن است.

آتش با توصیف صحنه‌ای آغاز می‌شود که راوی پشت میز توالت نشسته و خودش را آرایش می‌کند تا به مهمانی‌ای برود که به آن دعوت نشده است. او از پیش می‌داند که ورودش به این مهمانی که بسیار به ضیافت‌های مافیایی لابی‌های قدرت و سرمایه شباهت می‌برد، او را بیش از پیش در معرض سوء‌ظن و اتهام قرار می‌دهد و حضور ناخوانده‌اش می‌تواند در به دست آوردن دل مظفر (رئیس و معشوقش) نتیجه‌ی عکس بدهد. سناپور نام‌ها را تا آن‌جا که توانسته به صورت کنایی به کار برده است. نام‌های هر سه رمان، دود، خاکستر و آتش جدای از مراعات نظیری که ایجاد می‌کند، در برملا کردن سویه‌های رفتاری شخصیت‌های داستان نقشی اساسی دارد. در این معنی، لادن اگر آتش باشد، مظفر خاکستر است و نسیم که باید عنصری باشد که به داد آتش برسد و او را در تفوق‌اش بر خاکستر و دود یاری کند، نابه‌کاری است که به او پشت می‌کند. گو این‌که آتش نسیم را از ویرانی قطعی نجات داده است. لادن آرایش می‌کند تا به مهمانی برود و در همین حال نسیم، دوستی که رابطه‌اش را با همسرش از دست رفته می‌بیند به او پناه می‌آورد و این دروازه‌ی ورود نسیم به بازی است. نویسنده با اشاره به این‌که نام اصلی شراره، مرضیه است خود به این کاربردهای استعاری صحه می‌گذارد. شراره‌ای که به لطف لادن (آتش) از دستفروشی در مترو و فقر مطلق نجات پیدا کرده است و وجودش را مدیون آتش است هم در حق او جفا می‌کند.

سناپور تعابیری درخشان و کم‌نظیر از شکست و ویرانی یک انسان به دست داده است. لحن غم‌بار لادن در توصیف احوالاتش این تابلوی سراسر شکست و ویرانی را به اثر ادبی ماندگاری تبدیل کرده است. از این نگاه بسیاری از اشارات سیاسی داستان که به طور مستقیم به حلقه‌های قدرت و کارتل‌های عظیم قاچاق و واردات نظر دارد، به حاشیه می‌رود و خواننده مسحور کلامی می‌شود که ادامه‌ی زمزمه‌های با خویشتن زنی تنها در وهم سبز فروغ است:

«آن‌قدر زیر این دوش می‌نشینم تا آب این شهر تمام بشود. آبش که تمام بشود، همه‌چیزش تمام می‌شود؛ خودنمایی و ظاهرسازی و خور و خوابش. همه‌چیزش. کثافت‌هاش می‌زند بالا و همه‌چیزش تمام می‌شود.» لادن برای آن‌که از این مرداب متعفن خودش را بالا بکشد و به تعبیر خودش پا روی دیگران بگذارد و بالا برود مدام خودش را تغییر می‌دهد. چنان که خاصیت آتش است، به طور مداوم رنگ‌هایش را دگرگون می‌کند و این تحولات در داستان با لباس‌های رنگارنگ و تغییر ظاهر لادن نمود پیدا کرده است. هنگامی که مظفر، پیروز مطلق، همچون خاکستر راه تنفس او را بسته است، او مجبور است تا با کوششی مذبوحانه و جنون‌آمیز، خودش را از تنگنای سقوط و تباهی رها کند و به بازیکن شطرنجی می‌ماند که تنها سرباز‌هایی برای مقابله با ابزارهای قدرتمند او در اختیار دارد و همین مهره‌های بی‌دست و پا را به سرعت حرکت می‌دهد.

سناپور داستانی نوشته است که باید آن را در رده‌ی رئالیسم اجتماعی دسته‌بندی کنیم. قهرمان داستان او زنی تنهاست در محاصره‌ی اجتماعی که تابع قانون جنگل است. در این الگو، نویسنده به آسانی می‌تواند در دام آموزه‌های فمنیستی بغلتد و روایتش را به اثری شعاری تبدیل کند. اما رویکرد او به شخصیت لادن رویکردی از اساس انسانی است که جنسیت راوی در آن به عنوان تکیه‌گاه مباحث جنسیتی تبدیل نمی‌شود. از همین رو سناپور شخصیت لادن را کاراکتری قدرتمند تصویر کرده است که زن است اما در تقابل با مردان قدرتمند دارای خصوصیات نیرومند زنانه است. او زنی است که به آسانی پا پس نمی‌کشد و به قول مظفر مثل گربه از هرجا که رهایش کنی چهار دست و پا روی زمین می‌افتد. زنی که به هنرمندی تمام، ضعف‌هایش را پنهان می‌کند، در برابر نگاه‌های آتشین همکارانش استوار گام بر می‌دارد و با این‌که خود در آستانه‌ی فروپاشی است، جوانمردانه دست افتاد‌گان دور و برش را می‌گیرد.

تابلویی که حسین سناپور در سه‌گانه‌اش ترسیم کرده است، شومینه‌ای پر از آتش است که در آن خاکستر، دود، شراره، نسیم و آتش به عناصری تمثیلی تغییر ماهیت داده‌اند تا در هیئتی شاعرانه، اجتماع پر از تبانی، ظلم و بی‌عدالتی را به مخاطب نشان بدهد. او در این راه نه به صدور بیانیه‌های سیاسی و شعاری روی می‌‌آورد و نه از مهارت‌های زبانی و ادبی‌اش به نفع خواننده‌ی خوگرفته به نثر ساده دست می‌کشد.

 

حسین سناپور متولد ۱۳۳۹ در کرج، از شاگردان موفق کلاس‌های داستان‌نویسی هوشنگ گلشیری است. رمان «نیمه‌ی غایب» او که در سال ۷۸ منتشر شد، اقبال و تحسین بسیاری برای او به همراه آورد و در همان سال جایزه‌ی مهرگان ادب را از آن خود کرد. نیمه‌ی غایب از پرفروش‌ترین رمان‌های معاصر فارسی است و به چاپ هجدهم رسیده است. مجموعه داستان او، «سمت تاریک کلمات» که در سال ۸۴ منتشر شد به عنوان بهترین مجموعه داستان در ششمین دوره‌ی جایزه‌ی هوشنگ گلشیری معرفی شد. سناپور که سال‌هاست کارگاه‌های آموزش داستان‌نویسی‌اش را زنده نگه داشته است، در زمینه‌ی داستان‌نویسی و نقد داستان نیز آثار ارزشمندی تالیف کرده است. از آن میان می‌توان به کتاب «هم‌خوانی کاتبان» در شناخت زندگی و آثار هوشنگ گلشیری، «ده جستار داستان‌نویسی» و «تودرتویی شگردها اشاره کرد.

«ویران می‌آیی»، «با گارد باز»، «لب بر تیغ» و «سپیدتر از استخوان» از دیگر آثار داستانی این نویسنده‌اند.

 

 

 

 

عناوین مرتبط

پربحث‌های امروز

  1. مجلسی این‌چنینم آرزوست

  2. جهانگیری: دولت برای مقاومت در برابر فشارها برنامه دارد

  3. علی علیزاده: اگر نابغه‌ای همچون امام خمینی نبود انقلاب اسلامی یکساله نمی‌شد

  4. مسکن در یک قدمی دلار قرار گرفت

  5. کاهش تعهدات برجامی از سوی ایران، ادامه تحریم آمریکا و انفعال اروپا/ سرانجام برجام چه خواهد شد؟

  6. جایگاه «پرستو» در فقه اسلامی چیست؟

  7. توقیف اکران «ماهمه باهم هستیم» در کرمان

  8. مکرون: تا 8 جولای فرصت داریم تا برای حفظ توافق هسته‌ای مذاکره کنیم

  9. همسان‌سازی حقوق کارکنان قراردادی و پیمانی در دستور کار دولت قرار دارد

  10. تصاویر خشن ترین ورزش جهان  

  11. روحانی: طرف مقابل ما یک عده سیاستمدار کم‌تجربه هستند/ باید در برابر بدخواهان‌ ایستادگی کنیم

  12. ادامه «دورهمی» با مهران مدیری منتفی شد

  13. قانونگرایی ساده‌انگارانه؟!

  14. آلمان: همه باید اثبات کنند که خواستار جنگ نیستند

  15. شمخانی: با پدیده‌ای جهانی به اسم ترامپیسم مواجهیم که سلیقه‌ای و شخصی است

  16. سردار سلیمانی: شما آمریکایی‌ها ریاض و عربستان را زیر آتش قرار دادید+ فیلم

  17. اصابت موشک به پادگان نیروهای آمریکایی در بغداد

  18. جلیلی: از بین بردن فشار اقتصادی آمریکا با مقاومت حاصل می‌شود

  19. آیت الله مکارم شیرازی: اعتماد شرط مذاکره است

  20. تعدادی از بازنشستگان مقابل مجلس تجمع کردند

  21. ترامپ حادثه دریای عمان را «بسیار جزئی» خواند

  22. اگر خلافی دارید؛ سریعتر پرداخت کنید

  23. ۵۰۰ هزار واحد ساختمانی بدون سکنه در پایتخت داریم

  24. جمعیت جهان تا سال 2100 به 10.9 میلیارد نفر می رسد

  25. پیکر محمد مرسی در شرق قاهره به خاک سپرده شد

پربحث‌های دیروز

  1. آیا به افراد مشهور و سلبریتی‌ها بدهکاریم؟

  2. قوه قضائیه درباره قتل علیرضا شیرمحمدعلی شفاف سازی کند+ اطلاعیه سازمان زندان‌ها

  3. محمد مُرسی رئیس جمهور برکنارشده مصر فوت کرد

  4. خانه‌های خالی بلای بازار مسکن/ قانونی که اجرا نمی‌شود!

  5. معجزه افزایش ۴۰ میلیاردی ذخایر ارزی بدون فروش نفت

  6. ماکرون: ایران در قبال برجام صبور و مسئول باشد

  7. جوابیه علی مطهری به الف/ پیگیری قتل شیرمحمدعلی در قوه قضاییه/ انتقاد از سفر خانوادگی معاون وزیر به آمریکا در پوشش سفر کاری

  8. واکنش دولت آلمان به اظهارات سخنگوی سازمان انرژی اتمی ایران

  9. جزئیات تغییر ساعت کاری ادارات

  10. شمارش معکوس برای تصمیم مهم ارزی سران قوا

  11. تصویری دیده نشده از بشار اسد  

  12. سخنگوی قوه قضاییه خبر داد: دستور رئیسی برای بررسی قصور احتمالی در مورد قتل اخیر در زندان تهران بزرگ

  13. چگونگی عملکرد پلیس راهور در مواجهه با کشف حجاب در خودرو

  14. درخواست از مردم برای مدیریت مصرف برق/افزایش۱۰۰۰مگاواتی مصرف

  15. انگلیس: همه گزینه‌ها را در برابر ایران بررسی می‌کنیم

  16. نمایندگان مجلس از وضعیت مسکن خود در تهران می گویند/ نمایندگان توان اجاره منزل را ندارند

  17. اطلاعیه سازمان زندان‌ها درباره جزئیات قتل شیرمحمدعلی در زندان فشافویه

  18. اردوغان: رحمت خداوند بر برادر شهید ما محمد مرسی باد

  19. واکنش سرخپوشان به خبر جدایی برانکو از پرسپولیس

  20. موگرینی: هدف ما حفظ برجام است/ملاک ارزیابی ما گزارشهای آژانس است

  21. چرا در کوچه‌ها و پارک‌ها درخت میوه نمی‌کاریم؟   

  22. واکنش‌های بین‌المللی به عبور قریب‌الوقوع ایران از سقف 300 کیلویی اورانیوم

  23. ترامپ، چین را به روسیه و ایران نزدیک می‌کند؟

  24. حاشیه های یک پرواز با هفت ساعت و 45 دقیقه تاخیر/از مریض بدحال و انتقال به بیمارستان تا عدم پرداخت خسارت به مسافران

  25. ترامپ به دور جدید غنی‌سازی اورانیوم در ایران واکنش نشان داد/عکس

پربحث‌های هفته

  1. less for less چیست و چرا ظریف عصبانی شد؟

  2. بررسی ابعاد حقوقی تذکر راننده اسنپ و اقدام مسافر در هتک حیثیت راننده/ خودرو حریم شخصی و خصوصی نیست

  3. شناسايي ضاربان بانوي آمر به معروف در رشت  

  4. روزی که ژاپنی‌ها به ایرانی‌ها حسرت زیادی خوردند!

  5. ادعای وطن‌دوستی رامبد با سفر به کانادا برای تولد فرزند!

  6. رئیس انجمن خودروسازان: قیمت تمام شده پراید ۳۹ میلیون‌تومان است

  7. پرستو یا آشیانه!؟

  8. واکنش کاربران توییتر به اظهارات جنجالی وزیر نیرو درباره مردم ایران و چین/ از فیش حقوقی مدیران تا مبارزه با فساد مسئولان نالایق به سبک چینی‌ها

  9. آمريكا ديگر چيز چنداني در چنته ندارد كه تاكنون نشان نداده باشد

  10. آقای روحانی، حالا وقت تعویض طلایی است

  11. روحانی: فشار آمریکا علیه ملت ایران، تخلیه خواهد شد/ ملت نسبت به یکسال گذشته آرامش بیشتری دارد/ بدخواهان را مجبور می‌کنیم اشتباه خود را بپذیرند

  12. رهبر انقلاب: ترامپ را شایسته مبادله پیام نمی‌دانم و با آمریکا مذاکره نخواهیم کرد/ ترامپ بعد از بازگشت از ژاپن، پتروشیمی ایران را تحریم کرد آیا این پیام صداقت است؟

  13. آلمان: سقوط برجام به منزله بازگشت همه تحریم‎ها است

  14. قالیباف در پیامی به جوانان: اگر به میدان انتخابات نیایید، در برهمان پاشنه خواهد چرخید/ نباید منتظر دستور از بالا به پایین باشیم

  15. مسافر جنجالی اسنپ : با میل خودم توییت عذرخواهی را زدم

  16. آیا به افراد مشهور و سلبریتی‌ها بدهکاریم؟

  17. قوه قضائیه درباره قتل علیرضا شیرمحمدعلی شفاف سازی کند+ اطلاعیه سازمان زندان‌ها

  18. سفر نوبخت به آمریکا برای دیدار با فرزندانش، انتخابات کمیسیون بهداشت را به تعویق انداخت/ پیام آقای نماینده از آن‌سوی دنیا

  19. مجلسی این‌چنینم آرزوست

  20. چرا برخی فکر می‌کنند زبان دیپلماتیک یعنی انفعال ؟ / آقای ظریف مچکریم!

  21. آگهی هم‌خانه خانم مجرد!  

  22. دیدار رهبری و نخست‌وزیر ژاپن؛ ۶ درخواست و ۶ پاسخ

  23. تجمع دانشجویان مقابل سفارت انگلیس   

  24. شعار انتخاباتی قالیباف/ علی مطهری و فریب مردم/ روایت باهنر از افطاری با حضور احمدی نژاد و ناطق نوری

  25. آقای نخست‌وزیر! چطور به جنایتکار جنگی اعتماد می‌کنید؟

آخرین عناوین