ایران و دیپلماسی سازمان های بین المللی

هادی حق پرست، گروه تعاملی الف،   3970913056
ایران و دیپلماسی سازمان های بین المللی

از یک سو در جهان امروز دولت ها به تنهایی نمی توانند سیاستی را اتخاذ و پیش ببرند وبه همکاری، همیاری و همسویی سایر دولت ها را در اجرای اهداف خود نیازمنداند. پس سازمان های بین المللی وسیله و ابزاری مناسب برای تامین منافع کشورها محسوب می شود. برای ایفای نقش فعال و پویا در سازمان های بین المللی می بایست رویکردی چند جانبه در سیاست خارجی داشت.

از دیگر سو چند جانبه گرایی گزینه ای گریز ناپذیر در جهان کنونی است که سازمان های بین المللی حاکمیت دولت ها را هر روز بیشتر تضعیف می کنند. چند جانبه گرایی به نظامی اشاره دارد که در آن دولت ها به صورت گروهی و از طریق مذاکره در چارچوب سازمان های بین المللی عمل می کنند. چندجانبه گرایان معتقداند که دولت ها هنوز هم در برخی اوقات به تنهایی عمل می کنند اما این موضوع یک استثنا در رفتار دولت ها تبدیل شده است (paul wapener:1996).

نمونه بارز چندجانبه گرایی تشکیل اتحادیه اروپاست، که نوعی از حاکمیت جدید را در 27 کشور رقم زده است. این 27 کشور با بازار تجاری مشترک، نظام قانون گذاری و سیاست خارجی و سیاست های زیست محیطی مشترک برخوردار اند. در چندجانبه گرایی همه دولت ها فارغ از جمعیت، وسعت سرزمینی و قدرت اقتصادی و سیاسی خود یک رای در وضع قواعد و همکاری دارند. به تعبیری دیپلماسی چندجانبه گرا دموکراتیک تر و قابل انتخاب تر از دیپلماسی تک یا دو جانبه است.

سازمان بین المللی یک واحد حقوقی است، متشکل از دولت ها برای وصول به هدف معین و دارای اراده آزاد است که از طریق ارکان خاص و دائمی خود بیان کند(کایر، فیلیپ:1964). در ایران بعضی که گاه در دستگاه سیاست خارجی کشور و مراکز تحقیقات روابط بین الملل نیز حضور دارند، با شوقی عجیب که گویی کشفی تازه کرده باشند در رابطه نهادهای بین المللی چون سازمان ملل می گویند که سازمان ملل در مقاطع‌ای حامی منافع کشورها و قدرت های بزرگ بوده است. در صورتی که چنین چیزی کاملا بدیهی است و با مطالعه و بررسی سطحی سازمان ملل متحد و همه سازمان های بین المللی خواهیم فهمید که برای منافع تعدادی از کشورها تاسیس شده است. درست است که ملل متحد متفاوت از دیگر سازمان ها است، اما با این حال در منشور سازمان ملل که در بدو فعالیت آن مورد تصویب کشورها در سانفرانسیسکو قرار گرفت تمایزاتی قابل مشاهده است و در ساختار اجرایی ملل متحد نیز نارسایی هایی موجب استثنا قائل شدن برای ابر قدرت ها و نفوذ و ایفای نقش آنها در جهت منافع خود شده است. حتی عده ای بر این باوراند که دوام سازمان ملل و دچار نشدن آن به سرنوشت جامعه ملل همین تمایزاتی چون حق وتو به کشورهای پیروز جنگ جهانی دوم و از آن مهم تر حضور قدرت هایی چون آمریکا و روسیه است که توانسته خوی درندگی و تجاوز آنها را با حفظ منافع و اهرم تاثیرگذاری کنترل کند.

لذا بعضی از این نارسایی ها و نواقص سازمان ملل را در ادامه ذکر می کنیم تا سرانجام نتیجه ای از آن بگیریم:

1. اولین امتیاز برای کشور ایالات متحده، وجود سازمان ملل متحد در خاک این کشور است.

2. پابستگی و وابستگی سازمان تجارت جهانی به اتحادیه اروپا و امریکا به دلیل اعتبار و نقش آنها در تجارت بین الملل که خود موجب امتیاز برای این دو کشور است و آنها را صاحب نفوذ در قواعد سازمان می کند.

3. در صندوق بین المللی پول هر عضو دارای سهمیه ای است که بر اساس حق برداشت مخصوص عنوان می شود و سهمیه هر عضو نیز معادل عضویت آن در صندوق است. آمریکا 4/17 درصد کل آراء را به خود اختصاص داده که از این جهت نقش اساسی در تصویب یا عدم تصویب تصمیمات دارد.

4. در تصمیم گیری قطعنامه های شورای امنیت پنج عضو دائم شورا که شامل امریکا، انگلستان، روسیه، فرانسه و چین دارای حق وتو هستند که با هر قطعنامه خلاف منافع خود مخالفت کنند.

5. شورای امنیت به دلیل آنکه فاقد توانایی و نیروی انسانی نظامی است، برای اجرای قطعنامه ها متوسل به نیروی نظامی کشورهای عضو می شود و نیروی نظامی فعال در منطقه به ظاهر مجری شورای امنیت ملل متحد، اما در واقع نماینده کشور خود است.

6. اقتصاد دانانی که به عنوان یک پژوهشگر در صندوق بین المللی پول فعالیت و حقوق خود را در یافت می کنند، گزارش عملکرد را به سازمان ارائه و نسبت به فعالیت خود به آن پاسخگو هستند. در مقابل یک عضو شورای حکام صندوق بین المللی پول نماینده دولت خود و همچنین نماینده منافع آن کشور در سیاست گذاری های صندوق بوده و به دولت خود پاسخگو است (ساموئل جی.بارکین:1382).

مجمع عمومی تنها رکنی است که تمام کشورهای عضو سازمان ملل متحد در آن نماینده ای دائم داشته و هر یک نیز از رای برابر برخوردار اند. قطعنامه هایی که در مجمع به تصویب می رسد، الزام آور نبوده و اهرمی برای اجرا وجود ندارد، اما اولاَ نشان دهنده عقیده و نظر اکثریت ملل جهان است، دوماَ می تواند برای افزایش یا کاهش وجهه کشورها موثر باشد و سوماَ به لحاظ اخلاقی و حیثیتی می تواند کشورها را در اجرا تحریک یا حداقل در تغییر روش و روند خود ترغیب کند.

در نوامبر 1950 قطعنامه ای برای افزایش نقش مجمع عمومی به تصویب رسید که بر اساس آن ورود و ایفای نقش عملی مجمع عمومی در حفظ صلح و تامین امنیت بود. انگیزه صدور قطعنامه این بود که شورای امنیت نتوانست در مورد تجاوز در اثر وتوی اعضای دائم اقدام کند، مجمع در صورتی که اجلاس نداشته باشد ظرف 24 ساعت از تاریخ درخواست اجلاسی فوق العاده تشکیل و توصیه های لازم را برای اقدامات دسته جمعی، حتی به کارگیری زور از طریق قوای مسلح، علیه دولتی که صلح را به خطر انداخته یا مرتکب تجاوز شده، به عمل می آورد(غفوری، محمد:1394). هرچند مجمع در عرصه عمل هیچگاه به دلیل پیش بینی نکردن چگونگی و راه تجمیع نیروی نظامی و اعزام آن، نتوانست موفق باشد.

اما رشد قدرت نرم یک کشور تنها از سیاست های داخلی و پیوندهای دوجانبه آن ملل بیگانه سرچشمه نمی گیرد، بلکه مشارکت آن در پیمان ها و معاهدات بین المللی نیز عامل موثری در رشد قدرت نرم یک کشور به حساب می آید. دستگاه سیاست خارجی ما در هیچ موضوعی نه برای اقدام عملی، بلکه حتی اقدامی موثر برای حضور و ایفای نقش یا برپایی یک مانور سیاسی در سازمان های بین المللی و ملل متحدتوان استفاده از این ظرفیت ها را نداشته است. فضای سازمان های بین المللی به خصوص سازمان ملل متحد و مجمع عمومی آن، فرصت مناسبی است تا کشورها با ارائه پیشنهادات و طرح های مفید و شایسته، جایگاه خود را در میان دولت و ملت های جهان اعتلا بخشند. اما متاسفانه به دلیل پویا نبودن مراکز تحقیقاتی و دانشگاهی در کشور، جمهوری اسلامی کمتر توانسته از این ظرفیت استفاده کند تا وجهه بین المللی خود را ارتقا بخشد و هم چنین توانایی خود را در ایفای نقش چندجانبه به معرض نمایش بگذارد.

فرصت هایی نظیر جلسات اضطراری مجمع عمومی و قطعنامه اتحاد برای صلح باید در دستور کار سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران قرار گیرد و از این موضع تدافعی در سازمان های بین المللی خارج شود.

عناوین مرتبط

پربحث‌های امروز

  1. توهین نماینده سراوان در مجلس به یک کارمند  

  2. اولین واکنش نماینده‌ مجلس به انتشار فیلم توهین‌اش به یک کارمند

  3. درباره کلیپ منتشر شده نماینده سراوان و چند نکته

  4. جشن مختلط طراحان یک مسجد جنجالی!   

  5. چرا روحانی زبان گفت‌وگو با آمریکا را ترک کرد؟

  6. استیضاح وزیر اقتصاد به علت توهین کارمند گمرک کلید خورد!

  7. عذرخواهی وزیر اقتصاد از نماینده‌ای که به کارمند گمرک توهین کرد!

  8. واکنش کاربران توییتر به فیلم منتشر شده از نماینده سراوان/ عذرخواهی عجیب از ترس استیضاح/ هیئت نظارت بر رفتار نمایندگان کجاست؟

  9. دلیل مشاجره نماینده مجلس با کارمند گمرک

  10. تحلیل جالب علی علیزاده از برخورد نماینده سراوان با کارمند گمرک

  11. پیشنهاد نمایندگان به خودروسازها درباره قیمت خودرو

  12. متروسواری معصومه ابتکار در سه‌شنبه بدون خودرو  

  13. جهانگیری: بخش‌های مهم اقتصادی مورد تهاجم دشمن است/ آمریکا می‌خواهد مردم با تنگنا رو به رو شوند

  14. توضیح دژپسند در گفت‌وگو با الف در مورد عذرخواهی از نماینده سراوان

  15. پیوند ترامپ با مغزهای کوچک زنگ زده

  16. رهبر انقلاب: نباید دنبال ریاست بدویم

  17. ظریف: نتانیاهو ایران را به نابودی با سلاح اتمی تهدید می‌کند

  18. ایرانی‌ها خانه‌هایشان در گرجستان را به حراج گذاشتند

  19. مجمع عمومی سازمان ملل ایران را به نقض حقوق بشر متهم کرد

  20. فوت چند دانش‌آموز در آتش‌سوزی مدرسه/ بازداشت مدیر و مربی آموزشی + تصاویر

  21. شروط نمایندگان اصفهان برای پس گرفتن استعفا

  22. گزافه‌گویی برایان هوک علیه ایران در گفتوگو با صدای آمریکا

  23. خرازی: اروپا تعهداتش را اجرا نکند متضرر می‌شود

  24. داستان اقتصاد و احتکار

  25. علی کفاشیان استعفا کرد

پربحث‌های دیروز

  1. دولت زیر بار فرمول خودروسازان رفت؛ خودرو گران شد/ حواله کاهش قیمت به آینده‌ای نامعلوم/ پراید ۳۳میلیون و ۷۰۰ هزار تومان؟

  2. واکنش وزیر صنعت به انتصاب داماد رئیس‌جمهور؛ هرکس سوابق داماد روحانی را دید، تبریک گفت

  3. داماد روحانی استعفا کرد + متن استعفا

  4. اولین تصویر داماد حسن روحانی در سمت جدیدش  

  5. توضیحات سید احمد خاتمی درباره انتصاب دامادش در دولت روحانی + عکس

  6. سرانجام قیمت بنزین و سناریوهای مختلف برای آن

  7. تصمیم جدید نمایندگان مستعفی استان اصفهان

  8. تصویری از بچه‌های پایگاه بسیج شانزه‌لیزه  

  9. محسن رضایی: فشارهای اقتصادی آخرین تست دشمن است/ جمهوری اسلامی متعلق به ملت است

  10. ادعای نتانیاهو: جاسوسان اسراییلی به صورت عادی به ایران می‌روند!

  11. احمد توکلی خطاب به وزیر اقتصاد: جلوی خصوصی سازی خسارت بار آلومینیوم المهدی را بگیرید

  12. پاسخ جالب ظریف به سوال مجری درباره دخالت ایران در منطقه   

  13. «سردار مریم» تنها زن سردار ایرانی + عکس

  14. شکاف بین اصلاح طلبان بخاطر واعظی و لاریجانی/ حاشیه ماجرای دامادها/ کنایه جلیلی به روحانی و ظریف/ وقتی ناطق نوری آیت الله می شود

  15. سقوط قیمت‌ها به خودرو رسید/ قیمت خودروهای داخلی در بازار + جدول

  16. آملی لاریجانی: بی‌تدبیری‌ها موجب افزایش نرخ ارز شد/ نرخ ارز سیر نزولی دارد، اما برخی همچنان گرانفروشی می‌کنند/ دست اخلال گران اقتصادی را قطع خواهیم کرد

  17. واکنش محمود صادقی به خبر انتصاب داماد روحانی  

  18. جانبازان ۵۰ درصد از ممنوعیت به‌کارگیری بازنشسته‌ها مستثنی شدند

  19. نتانیاهو: ماموران ما داخل ایران هستند!

  20. سلیمی‌نمین: آمریکا برای ایران در سال۹۸ برنامه‌ریزی کرده است/ مشکلات ارزی و اقتصادی قابل تدبیر است/ فریب وعده و وعیدهای دشمنان را نخورید

  21. احضار وزیر صنعت به فراکسیون امید بابت انتصاب‌های اخیر/ اگر نمایندگان مجلس واقعا نماینده ملت باشند، استیضاح وزیر صنعت را باید در برنامه قرار دهند

  22. ارز 4200 تومانی  از کجا آمد؟

  23. «روحانی» و «احمد خاتمی» نسبت به انتصاب دامادهایشان اعلام برائت کنند  

  24. هاشمی‌طبا: اصلاح‌طلبان در انتخابات بعدی رای ندارند/ دولت روحانی به دنبال "لیبرالیسم کاذب" است

  25. وزیرصنعت: افزایش تولید، مشکلات خودرو را حل می‌کند

پربحث‌های هفته

  1. چه کسی اسلام را نمی‌فهمد آقای روحانی!

  2. ایمانی در گفتگو با الف:خطر بازگشت پوپولیسم جدی است / احمدی‌نژاد به دنبال بهره‌برداری به نفع خود است

  3. دولت زیر بار فرمول خودروسازان رفت؛ خودرو گران شد/ حواله کاهش قیمت به آینده‌ای نامعلوم/ پراید ۳۳میلیون و ۷۰۰ هزار تومان؟

  4. برای این عکس شما تیتر بزنید  

  5. طمع همایونِ رضا پهلوی‎

  6. توهین نماینده سراوان در مجلس به یک کارمند  

  7. واکنش وزیر صنعت به انتصاب داماد رئیس‌جمهور؛ هرکس سوابق داماد روحانی را دید، تبریک گفت

  8. داماد روحانی استعفا کرد + متن استعفا

  9. اولین تصویر داماد حسن روحانی در سمت جدیدش  

  10. نگاهی به هزینه و فایده برجام

  11. چرا نباید حقوق کارمندان افزایش یابد؟

  12. توضیحات سید احمد خاتمی درباره انتصاب دامادش در دولت روحانی + عکس

  13. از تزریق به ایرانیان در فرودگاه تفلیس تا دیپورت آنها به بهانه‌های واهی + عکس

  14. اولین واکنش نماینده‌ مجلس به انتشار فیلم توهین‌اش به یک کارمند

  15. درباره کلیپ منتشر شده نماینده سراوان و چند نکته

  16. جشن مختلط طراحان یک مسجد جنجالی!   

  17. واکنش روحانی به حکم معاونت دامادش در وزارت صنعت

  18. واکنش کاربران توییتر به افزایش قیمت خودرو/ مالک ایران خودرو و سایپا کیست؟/ وقتی وزیر هم بی‌خبر است!/ سلام به پراید ۴۰ میلیونی و دست‌های پشت پرده

  19. ضعیف‌ترین دوران وزارت خارجه ایران  

  20. نوبخت در پاسخ به احمدی‌نژاد: امکان افزایش یارانه‌ها وجود ندارد/ فعلا باید بدهی‌های دولت قبل را بپردازیم

  21. وعده ارزانی ۲۰ درصدی با FATF، پس از گرانی ۲۰۰ درصدی با برجام!

  22. وقتی اقوام حسن روحانی در دولت پست می‌گیرند + جدول

  23. واکنش‌ها به انتصاب داماد رئیس‌جمهوری به معاونت وزیر؛ کلید روحانی قفل شاه داماد را باز کرد

  24. واکنش واعظی به پیشنهاد یارانه ۹۰۰ هزار تومانی از سوی احمدی‌نژاد

  25. سرانجام قیمت بنزین و سناریوهای مختلف برای آن

آخرین عناوین