اقتصاد ایران و درمان بیماری هلندی

محمد نعمتی، گروه تعاملی الف،   3970814024 ۴ نظر، ۳ در صف انتشار و ۱ تکراری یا غیرقابل انتشار
اقتصاد ایران و درمان بیماری هلندی

درآمدهای سرشار نفتی هر چند می‌تواند موهبتی برای اقتصاد باشد اما تجارب ایران و بسیاری از کشورهای غنی از لحاظ منابع نشان می‌دهد این موهبت نه تنها موجبات رشد اقتصادی بیشتر را برای کشور فراهم نکرده است ، بلکه با ایجاد آسیب‌های جدی به اقتصاد ملی راه پیشرفت کشور را ناهموارتر نموده است.

یکی از آسیب‌های درآمدهای ارزی ناشی از مناع طبیعی، بیماری هلندی است. تجربه تاریخی در برخی از کشورها بیماری هلندی را تایید کرده و نشان داده است که ثروت فراوان طبیعی، در صورتی که به خوبی مدیریت نشود رشد اقتصادی را در بلندمدت کاهش می‌دهد. چهار نشانه بیماری هلندی که در اغلب مطالعات به آن اشاره شده است عبارتند از:

1. تقویت سریع پول ملی و افزایش مازاد تراز پرداخت ها و انباشت ذخایر بین المللی
2. افزایش در دستمزد­های واقعی اقتصاد
3. افزایش قیمت نسبی و حجم بخش غیر قابل مبادله (خدمات)
4. کاهش در تولیدات صنعتی

برخی راهکارها که در سایر کشورها و مطالعات مختلف برای کاهش آثار بیماری هلندی پیشنهاد شده است، عبارتند از:

1) سیاست‌های ضد تورمی، همچون کاهش مخارج دولت
2) سازوکارهای نهادی لازم جهت انتقال آسان عوامل تولید بین بخش‌های مختلف اقتصاد
3) اعطای یارانه‌­ها به بخش تحقیق‌وتوسعه، ایجاد فضای رقابتی در تولیدات صنعتی و کمک به تقویت تشکیل سرمایه در بنگاه‌­های خصوصی
4) تشکیل صندوق نفت ملی با هدف جداسازی بخش‌های غیرنفتی از درآمدهای نفتی
5) سرمایه‌گذاری در خارج از کشور(به صورت مستقیم در بازارهای مالی)
6) کنترل نرخ تولید نفت و گاز

یکی از روش‌هایی که برای آزمون زمان وقوع بیماری هلندی در کشورهای مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرد، مدل حدّ آستانه‌ای اتورگرسیو است. در این مطالعه از این مدل برای تحلیل وقوع بیماری هلندی در کشور بهره برده‌ایم.

بر اساس نتایج آن، دو متغیر قیمت نسبی بخش ساختمان و قیمت نسبی بخش خدمات به عنوان متغیرهای اقتصادی تعیین شده‌اند که وقوع بیماری هلندی در ایران را توضیح می‌دهند. بر این اساس اگر رشد درآمدهای نفتی دوره قبل بیش از 5/16 درصد باشد، آثار بیماری هلندی در بخش ساختمان ظاهر می‌شود. همچنین اگر رشد درآمدهای نفتی دوره قبل بیش از 45 درصد باشد، نشانه‌های بیماری هلندی در بخش خدمات بروز می‌کند. لذا به طور خلاصه می­‌توان گفت که اگر چه بیماری هلندی در هر دو بخش ساختمان و خدمات امکان وقوع دارد، اما شرایط ساختاری بخش ساختمان به­ گونه‌­ای است که هم احتمال وقوع بیماری هلندی در آن بیشتر است و هم شدت آثار آن به مراتب بیشتر از بخش خدمات است.

تفاوت میان بخش‌های ساختمان و خدمات، می‌تواند دلالتی بر این نکته باشد که نحوه تخصیص درآمدهای نفتی تاثیر ثابل توجهی در بروز بیماری هلندی دارد. اگر افزایش درآمد نفت به بخش خدمات تخصیص یابد، تا 45 درصد افزایش درآمد، نگرانی بیماری هلندی وجود ندارد؛ اما اگر این درآمدها در قالب سرمایه‌­های کلان به بخش ساختمان و مسکن تخصیص یابد، بیماری هلندی پس از یک افزایش 16درصد در درآمدهای نفتی بروز می­‌کند.

بنابراین تخصیص درآمد نفتی در چارچوب وجوهِ خُرد مانند یارانه به اقشار مختلف مرد،م وقوع بیماری هلندی را تا حدودی کنترل و به تعویق خواهد انداخت، زیرا این وجوه اغلب برای تامین نیازهای اساسی در بخش‌های خوراک، پوشاک و خدمات تخصیص می­‌یابد. خوراک و پوشاک جزو کالاهای قابل تجارت هستند و حرکت وجوه به سمت آن، بیماری هلندی را تا حدودی بهبود می­‌بخشد. بروز بیماری هلندی در بخش خدمات نسبت به ساختمان نیز به مراتب با تاخیر بیشتری صورت می‌گیرد.

راهکارهایی را که با توجه به تجارب سایر کشورها، نتایج سایر مطالعات و شرایط اقتصادی کشور می‌توان برای رهایی از اقتصاد هلندی برشمرد عبارتند از:

1- باقی‌گذاشتن ذخایر هیدروکربوری در زیر زمین(کاهش سرعت برداشت به صورت فیزیکی و/یا قراردادی)
2- صرف درآمدهای ارزی نفت برای طرح‌های تولیدی دارای توجیه فنی، اقتصادی و زیست محیطی.
3- سرمایه‌گذاری درآمدهای نفتی در کشورهای دیگر(به صورت خرید سهام و اوراق بهادار) و استفاده از سود حاصل از این سرمایه‌گذار‌ی‌ها.
4- برنامه‌ریزی میان‌مدت در جهت حذف صادرات نفت‌خام و به کارگیری نفت تولیدی در چرخه تولید داخلی.

عناوین مرتبط

۲۴ مهر ۱۳۹۷نفت، سرعت گیر رشد اقتصاد؟! / صنایع معدنی جایگزین مناسبی برای نفت است
۱۲ مهر ۱۳۹۷چرا اقتصاد ایران تک محصولی باقی مانده است؟
۱۶ مرداد ۱۳۹۷افزایش تولید داخلی، شاه‌کلید افزایش ارزش پول ملی/ بزرگ‌ترین بیماری اقتصاد کشور چیست؟
۱۰ مرداد ۱۳۹۷مشکل اقتصاد ایران؛ دولتی و وابسته به فروش نفت/ راه درمان نظام مالیاتی چیست؟
۲۵ تیر ۱۳۹۷۶ گام برای رونق تولید و رهایی از مصائب اقتصاد نفتی و رهایی از تحریم‌ها
۳ تیر ۱۳۹۷احمد توکلی: فقرا روزبه‌روز فقیرتر می‌شوند/ پیگیر سامانه برخط حقوق مدیران و مقامات هستیم/ماجرای انتقال پول از تبریز به تهران و خارج از کشور
۸ اردیبهشت ۱۳۹۷ستاری: اقتصاد نفتی فرهنگ مفت‌خواری با خودش آورده است!  
۳ اردیبهشت ۱۳۹۷ملاحظات سیاسی اجازه اصلاح ساختار اقتصادی را نداده است/ تغییر در تیم اقتصادی دولت بخصوص بانک مرکزی باید انجام شود
۲۸ اسفند ۱۳۹۶احیای صنعت نفت با مدیرانی واقعا نفتی
۲۳ اسفند ۱۳۹۶نرخ رشد ۹ ماهه اقتصادی با نفت ۴.۴ و بدون نفت ۴.۷ درصد
۸ دی ۱۳۹۶خطیبی: تحریم‌ها فروش نفت را به 500 هزار بشکه در روز رساند/ می‌گفتند اجازه دهید صادرات نفت زمین بخورد تا...
۸ آذر ۱۳۹۶نفت چگونه باعث بیکاری می‌شود؟

دیدگاه کاربران

ناشناس۶۲۲۷۷۴۰۹:۴۱:۲۹ ۱۳۹۷/۸/۱۴
جالبه همه درد میفهمند درمان را هم ولی کسی تن به تغییر نمی دهد چون تغییر سختی ومشقت دارد نان و آب انچنانی هم ندارد
ناشناس۶۲۳۲۶۷۱۳:۳۷:۴۸ ۱۳۹۷/۸/۱۴
بیماری هلندی ؟ بیماری هلندی یعنی ارزش پول ملی زیاد بشه و ورادات زیاد بشه نه مثل الان که ارزش پول ملی 4 برابر کمتر شده!!!
ناشناس۶۲۳۲۹۴۱۳:۵۱:۳۸ ۱۳۹۷/۸/۱۴
بیماری هلندی نیست فکر کنم هندی باشه
صمصام۶۲۳۳۶۲۱۴:۳۹:۵۴ ۱۳۹۷/۸/۱۴
اقتصاد کشور ما هرگز درمان نخواهد شد نیازی هم به توضیح نیست ..بچه 5 ساله هم میفهمد چرا....

پربحث‌های امروز

  1. چرا دیپلماسی نفتی آمریکا شکست خورد؟/ ۳ شرط اصلی را برای معافیت از تحریم

  2. علت تصادف خودرو همراهان وزیر کار مشخص شد

  3. نظام انتخاباتی مطلوب برای انتخاب نمایندگان مجلس شورای اسلامی

  4. واگذاری معادن سودده به افراد خاص

  5. دیگر دلیلی برای پرداخت یارانه‌ به افراد پردرآمد وجود ندارد

  6. پوتین: از نفت ۷۰ دلاری راضی‌ام

  7. عرضه تخم‌مرغ تنظیم بازاری در تهران

  8. مراسم تشییع مدیرعامل و معاون سازمان تامین اجتماعی امروز برگزار می‌شود

  9. افراد "درون‌گرا" و "برون‌گرا" چه ویژگی‌هایی دارند؟

  10. کره شمالی یک "سلاح تاکتیکی فوق مدرن" آزمایش کرد

  11. بخشنامه بودجه سال ۱۳۹۸ ابلاغ شد + متن

  12. چرا بیکاری یک استان ۸ و استان همجوارش ۲۰ درصد است

  13. برای اطلاع از تعداد سیم کارت هایتان استعلام بگیرید

  14. واکنش کره جنوبی به آزمایش یک سلاح جدید در کره شمالی

  15. برای ترمیم ورزشگاه آزادی ۲۰۰ میلیارد تومان نیاز است

  16. آبه و پوتین نسبت به حل مناقشات منطقه ای توافق کردند

  17. «نوبخت» در حزب اعتدال و توسعه ابقا شد

  18. اکبر میثاقیان سرمربی تیم فوتبال خونه‌به‌خونه شد

  19. رنو فرانسه از پیدا کردن بازار جایگزین ایران عاجز ماند

  20. پیشنهاد افزایش ۲۰درصدی حقوق کارگران در سال ۹۸

  21. سعد حریری از موضع عربستان درباره خاشاقچی حمایت کرد

  22. رئیسی: وارد کردن مردم در عرصه‌های اقتصادی و اجتماعی گره‌گشاه است

  23. ۵ استان ایران نیاز به خون دارند

  24. کره شمالی شهروند آمریکایی را دیپورت می‌کند

  25. پایان جنگ تجاری آمریکا و چین بعید است

پربحث‌های دیروز

  1. واکنش کیهان به اعدام سلطان سکه  

  2. درگذشت نوربخش مدیرعامل تامین اجتماعی و معاونش در حادثه رانندگی/ جزئیات حادثه برای همراهان وزیر کار در گلستان+تصاویر

  3. ماجرای زندگی مولتی میلیاردری که شهید شد + عکس

  4. دلار وارد کانال ۱۱ هزار تومان شد

  5. بازگشت اثر تحریم ها و وعده های تمام نشدنی اروپایی ها/ راه حل جایگزین چیست؟

  6. دستمزد کارگران و کارمندان در سال آینده چقدر باید افزیش یابد؟

  7. کشورهای غربی، محمدبن سلمان را چگونه نجات می دهند؟

  8. سردار حاجی‌زاده: قدرت ایران را از زبان ترامپ بشنوید

  9. میوه‌ای که سرخوشتان می‌کند

  10. ترامپ یک مقام کاخ سفید را با توصیه همسرش برکنار کرد

  11. همدردی ایران با مردم آمریکا

  12. کاهش ۶۸۰هزار تومانی قیمت سکه در یک هفته/قیمت دلار ۸درصد ارزان شد

  13. سبدهای معیشتی جای ترمیم ریالی مزد را نمی‌گیرند

  14. توصیه محمود صادقی به صداوسیما

  15. اضافه‌وزن؛ افسردگی به بار می‌آورد

  16. چگونه بهبود زخم‌ها را سرعت بخشیم؟

  17. سرماخوردگی کهنه را از طریق این داروی گیاهی درمان کنید

  18. مرگ یک یوزپلنگ در اثر برخورد با یک دستگاه خودرو

  19. عصبانیت سعودی‌ها از معافیت تحریمی آمریکا به مشتری‌های نفت ایران

  20. تیراندازی در مراسم عزاداری در شادگان

  21. زاهدی: اوراق مشارکت هم کارگشا بدهی دولت نیست

  22. دیوید میلیبند: سکوت جامعه بین‌المللی در برابر فاجعه یمن شرم‌آور است

  23. انحراف اتوبوس در کاشان ۲۷ مصدوم برجای گذاشت

  24. حمله توئیتری ترامپ به «فیس‌بوک»، «گوگل» و «توئیتر»

  25. حفاظت از 23 میلیون هکتار از مراتع به مردم واگذار شد

پربحث‌های هفته

  1. سلطان سکه اعدام شد

  2. ادامه تخریب آیت‌الله یزدی با انتشار تصویری از نوه

  3. تهمت بزرگ وزیر خارجه‌مان به نظام؛ آقای ظریف اگر مدرکی دارید، چرا به قوه قضائیه ارائه نمی‌دهید؟/ پولشویی کجا انجام می‌شود؟

  4. سوت و کف به افتخار ظریف

  5. روحانی: تحریم‌های ۱۳ آبان هیچ تاثیری در روند اقتصادی کشور نداشت/ اولین بسته حمایت غذایی آبان داده می‌شود/ برای حقوق پیش‌بینی‌هایی شده تا مشکلات اقتصادی تا حدی جبران شود

  6. تیتر روزنامه استقلال بعد از نایب قهرمانی پرسپولیس در آسیا  

  7. این فیلم را ببینید؛ از احمد شیرزاد تا محمدجواد ظریف

  8. آخوندی: کار درستی کردم که حتی ۱ واحد مسکن مهر افتتاح نکردم

  9. دولت بداند سال آینده تورم بیشتری در اقتصاد ایران بروز خواهد کرد/ دفاع از توزیع کوپن در واکنش به اتهامات کوپونیسم و کمونیسم/ ۱۷ سیاست و بسته پیشنهادی برای خروج از بحران

  10. آقای ظریف! مردم چرا باید برای این سطح ناشی گری دیپلماتیک هزینه دهند؟

  11. جهانگیری: تصمیم گرفتیم تا کسی سرِ گرسنه بر زمین نگذارد/ ارزش روز سهام عدالت ۱۳ میلیون تومان شده است

  12. جزئیات جدید افزایش ۵۰ درصدی حقوق کارکنان سازمان مالیاتی + سند

  13. حضور دختران برانکو، علی پروین و محمود خوردبین در استادیوم آزادی + تصاویر  

  14. به این مسئول چه می‌توان گفت؟  

  15. دفاع رئیس اتحادیه آجیل از قیمت ۲۰۰ هزار تومانی پسته

  16. پیروز حناچی شهردار تهران شد؛ صندلی بهشت به آخوندی نرسید + جزئیات

  17. فاتحه تهران را بخوانیم

  18. ظریف باید اسامی پولشویی کنندگان را نام ببرد وگرنه استیضاح می شود

  19. مردم بدانند این جماعت نسبتی با انقلاب اسلامی و ولایت فقیه ندارند

  20. آخوندی لواسان‌نشین است و خوی اشرافی‌گری دارد

  21. جریان اصلاح طلبی باید پاسخگوی ناکارآمدی دولت کنونی باشد/ اصلاح طلبی را در پای آنها که اصلاح طلب نبودند ذبح کردند/ دو جریان اصلی برای‌‌ نجات خود باید پوست اندازی کنند

  22. اندر حکایت شهرداری تهران / چرا مردم باید هزینه دعواهای سیاسی اصلاح‌طلبان را بدهند؟

  23. آیا حناچی همان فرشته نجات تهران است؟

  24. آقایان! عذرخواهی کنید

  25. افزایش حقوق کارمندان ۲ دستگاه دولتی مجدد به جریان افتاد +سند

آخرین عناوین