اقتصاد ایران و درمان بیماری هلندی

محمد نعمتی، گروه تعاملی الف،   3970814024 ۴ نظر، ۳ در صف انتشار و ۱ تکراری یا غیرقابل انتشار
اقتصاد ایران و درمان بیماری هلندی

درآمدهای سرشار نفتی هر چند می‌تواند موهبتی برای اقتصاد باشد اما تجارب ایران و بسیاری از کشورهای غنی از لحاظ منابع نشان می‌دهد این موهبت نه تنها موجبات رشد اقتصادی بیشتر را برای کشور فراهم نکرده است ، بلکه با ایجاد آسیب‌های جدی به اقتصاد ملی راه پیشرفت کشور را ناهموارتر نموده است.

یکی از آسیب‌های درآمدهای ارزی ناشی از مناع طبیعی، بیماری هلندی است. تجربه تاریخی در برخی از کشورها بیماری هلندی را تایید کرده و نشان داده است که ثروت فراوان طبیعی، در صورتی که به خوبی مدیریت نشود رشد اقتصادی را در بلندمدت کاهش می‌دهد. چهار نشانه بیماری هلندی که در اغلب مطالعات به آن اشاره شده است عبارتند از:

1. تقویت سریع پول ملی و افزایش مازاد تراز پرداخت ها و انباشت ذخایر بین المللی
2. افزایش در دستمزد­های واقعی اقتصاد
3. افزایش قیمت نسبی و حجم بخش غیر قابل مبادله (خدمات)
4. کاهش در تولیدات صنعتی

برخی راهکارها که در سایر کشورها و مطالعات مختلف برای کاهش آثار بیماری هلندی پیشنهاد شده است، عبارتند از:

1) سیاست‌های ضد تورمی، همچون کاهش مخارج دولت
2) سازوکارهای نهادی لازم جهت انتقال آسان عوامل تولید بین بخش‌های مختلف اقتصاد
3) اعطای یارانه‌­ها به بخش تحقیق‌وتوسعه، ایجاد فضای رقابتی در تولیدات صنعتی و کمک به تقویت تشکیل سرمایه در بنگاه‌­های خصوصی
4) تشکیل صندوق نفت ملی با هدف جداسازی بخش‌های غیرنفتی از درآمدهای نفتی
5) سرمایه‌گذاری در خارج از کشور(به صورت مستقیم در بازارهای مالی)
6) کنترل نرخ تولید نفت و گاز

یکی از روش‌هایی که برای آزمون زمان وقوع بیماری هلندی در کشورهای مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرد، مدل حدّ آستانه‌ای اتورگرسیو است. در این مطالعه از این مدل برای تحلیل وقوع بیماری هلندی در کشور بهره برده‌ایم.

بر اساس نتایج آن، دو متغیر قیمت نسبی بخش ساختمان و قیمت نسبی بخش خدمات به عنوان متغیرهای اقتصادی تعیین شده‌اند که وقوع بیماری هلندی در ایران را توضیح می‌دهند. بر این اساس اگر رشد درآمدهای نفتی دوره قبل بیش از 5/16 درصد باشد، آثار بیماری هلندی در بخش ساختمان ظاهر می‌شود. همچنین اگر رشد درآمدهای نفتی دوره قبل بیش از 45 درصد باشد، نشانه‌های بیماری هلندی در بخش خدمات بروز می‌کند. لذا به طور خلاصه می­‌توان گفت که اگر چه بیماری هلندی در هر دو بخش ساختمان و خدمات امکان وقوع دارد، اما شرایط ساختاری بخش ساختمان به­ گونه‌­ای است که هم احتمال وقوع بیماری هلندی در آن بیشتر است و هم شدت آثار آن به مراتب بیشتر از بخش خدمات است.

تفاوت میان بخش‌های ساختمان و خدمات، می‌تواند دلالتی بر این نکته باشد که نحوه تخصیص درآمدهای نفتی تاثیر ثابل توجهی در بروز بیماری هلندی دارد. اگر افزایش درآمد نفت به بخش خدمات تخصیص یابد، تا 45 درصد افزایش درآمد، نگرانی بیماری هلندی وجود ندارد؛ اما اگر این درآمدها در قالب سرمایه‌­های کلان به بخش ساختمان و مسکن تخصیص یابد، بیماری هلندی پس از یک افزایش 16درصد در درآمدهای نفتی بروز می­‌کند.

بنابراین تخصیص درآمد نفتی در چارچوب وجوهِ خُرد مانند یارانه به اقشار مختلف مرد،م وقوع بیماری هلندی را تا حدودی کنترل و به تعویق خواهد انداخت، زیرا این وجوه اغلب برای تامین نیازهای اساسی در بخش‌های خوراک، پوشاک و خدمات تخصیص می­‌یابد. خوراک و پوشاک جزو کالاهای قابل تجارت هستند و حرکت وجوه به سمت آن، بیماری هلندی را تا حدودی بهبود می­‌بخشد. بروز بیماری هلندی در بخش خدمات نسبت به ساختمان نیز به مراتب با تاخیر بیشتری صورت می‌گیرد.

راهکارهایی را که با توجه به تجارب سایر کشورها، نتایج سایر مطالعات و شرایط اقتصادی کشور می‌توان برای رهایی از اقتصاد هلندی برشمرد عبارتند از:

1- باقی‌گذاشتن ذخایر هیدروکربوری در زیر زمین(کاهش سرعت برداشت به صورت فیزیکی و/یا قراردادی)
2- صرف درآمدهای ارزی نفت برای طرح‌های تولیدی دارای توجیه فنی، اقتصادی و زیست محیطی.
3- سرمایه‌گذاری درآمدهای نفتی در کشورهای دیگر(به صورت خرید سهام و اوراق بهادار) و استفاده از سود حاصل از این سرمایه‌گذار‌ی‌ها.
4- برنامه‌ریزی میان‌مدت در جهت حذف صادرات نفت‌خام و به کارگیری نفت تولیدی در چرخه تولید داخلی.

عناوین مرتبط

دیدگاه کاربران

ناشناس۶۲۲۷۷۴۰۹:۴۱:۲۹ ۱۳۹۷/۸/۱۴
جالبه همه درد میفهمند درمان را هم ولی کسی تن به تغییر نمی دهد چون تغییر سختی ومشقت دارد نان و آب انچنانی هم ندارد
ناشناس۶۲۳۲۶۷۱۳:۳۷:۴۸ ۱۳۹۷/۸/۱۴
بیماری هلندی ؟ بیماری هلندی یعنی ارزش پول ملی زیاد بشه و ورادات زیاد بشه نه مثل الان که ارزش پول ملی 4 برابر کمتر شده!!!
ناشناس۶۲۳۲۹۴۱۳:۵۱:۳۸ ۱۳۹۷/۸/۱۴
بیماری هلندی نیست فکر کنم هندی باشه
صمصام۶۲۳۳۶۲۱۴:۳۹:۵۴ ۱۳۹۷/۸/۱۴
اقتصاد کشور ما هرگز درمان نخواهد شد نیازی هم به توضیح نیست ..بچه 5 ساله هم میفهمد چرا....

پربحث‌های امروز

  1. نظر شما در مورد فرار مالیاتی پزشکان و عدم نصب کارخوان در مطب‌ها چیست؟

  2. به جای کوکب خانم و پترس فداکار و چوپان دروغگو، بیرانوند را قصه کتابهای درسی کنید

  3. آقای روحانی! اینجا که واتیکان نیست!

  4. جهانگیری: ما برای برون رفت از مشکلات برنامه داریم/ نظام اسلامی را از رانت و فساد پاک می‌کنیم

  5. ظریف: به شما اطمینان می‌دهم آمریکا نمی‌تواند از برجام خارج شود!   

  6. سوختن سیم‌کارت در صورت استفاده از فیلترشکن!  

  7. افزایش 60 هزار تومانی حق مسکن کارگران/مذاکرات مزد 98 از هفته آینده آغاز می شود

  8. جنگ یمن چه تاثیری بر آینده جهان خواهد داشت

  9. عضو هیات نظارت بر رفتار نمایندگان: اصالت صوت منتشر شده علیه «سلمان خدادادی» در حال پیگیری است

  10. آقای رئیس‌جمهور! سلطان موز چه نسبتی با شما دارد

  11. چرا گوشت گوسفندی حکم طلا را پیدا کرده؟

  12. زمان حال را غنیمت بشمار  

  13. محمد هاشمی: نتیجه عملکرد دولت روحانی کاهش ارزش پول ملی شد

  14. کاهش ۳۰ درصدی قیمت ساخت مسکن در سال آینده

  15. احمد توکلی: رهبری نظری درباره پالرمو و CFT به مجمع اعلام نکرده‌اند/ ظریف نتوانست مجمع را درباره لایحه پالرمو قانع کند

  16. هایکو ماس تحریم هواپیمایی ماهان را برای امنیت آلمان ضروری خواند

  17. پوری‌حسینی: ممنوع‌الخروجی برای من مجازات نیست

  18. ۳عامل موثر در موشک پرانی‌های نتانیاهو

  19. نتانیاهو: ایران قدرتمندترین نیروی اسلامی است

  20. چرا کرباسچی دیروز چند ساعت بازداشت و سپس آزاد شد؟

  21. پیش‌بینی رییس اتحادیه از اوضاع بازار مسکن در سال آینده

  22. بیرانوند مغلوب دروازه‌بان عربستان شد + عکس

  23. لابی سنگین برای لغو مالیات پزشکان

  24. دادستان تهران: کرباسچی احضار شد اما رسانه‌ها گفتند به اوین رفته است/ سلطان سکه در هنگام دستگیری سکه‌ای نداشت

  25. دریافت عوارض در تونل‌های شهری تهران منتفی شد

پربحث‌های دیروز

  1. تشدید اختلافات ایران و اروپا، احتمال تحریم‌های جدید و فروپاشی برجام

  2. اسماعیل بخشی دستگیر شد

  3. روحانی از احمدی‌نژاد هم پایین‌تر است

  4. روحانی: ما نمی‌توانیم با خواست عمومی مردم مبارزه کنیم، این نه قانونی است و نه شرعی/ اولین کسی که رادیو را ممنوع کرد پهلوی اول بود/ روزانه اگر فیلترشکن آمد چه خواهیم کرد؟

  5. فقط ۳۰ ثانیه تا موفقیت

  6. ساختمان های خالی دانشگاه آزاد را به کسب و کارها بدهید، نه دانشجویان پولی

  7. نصب بنر بانوی معترض در مقابل مجمع تشخیص برای رد لوایح fatf   

  8. پرواز هواپیماهای ماهان ایر به آلمان ممنوع شد

  9. کرباسچی به زندان رفت + جزئیات

  10. واکنش سازمان بازرسی به افزایش ناگهانی قیمت محصولات سایپا و ایران‌خودرو: اگر مجوزی نداشته باشند، اقدام می‌کنیم!

  11. چهار ماه کفاره برای یک نفر، چهار سال برای یک ملت

  12. روحانی و فیلترینگ؛ چه کسی خواستار برخورد با فیلتر‌شکن‌ها بود؟

  13. همتی اعلام کرد: آغاز واردات نفت از ایران توسط ژاپن از امروز/ بازار ارز و صرافی‌ها خلوت است؛ بانک مرکزی جور تقاضای ارز را هم می‌کشد

  14. موگرینی: در نشست ورشو حضور نخواهم داشت

  15. مردم خواهان اجباری شدن نصب کارتخوان در مطب‌ها شدند/ درآمد یک پزشک یک میلیون تومان است!

  16. راغفر: ما به‌تدریج شاهد فرسایش شدید آرمان‌ها و ارزش‌های انقلاب اسلامی مثل عدالت اجتماعی شدیم

  17. روحانی در واکنش به گزارش تخلف دارویی: ان‌شاءالله که صحت ندارد

  18. نظرسنجی AFC بین بیرانوند و دروازه‌بان عربستان + لینک

  19. خط فقر در تهران ۴ میلیون و ۵۹۲ هزار تومان است

  20. جزئیات دستگیری اسماعیل بخشی؛ وی از صبح روز گذشته متواری شده بود

  21. پوری حسینی: به من نگفته‌اند ممنوع‌الخروجم

  22. افشای لیست موسسات فرهنگی که کمک دریافت کرده‌اند  

  23. ۴۰ سال پس از پیش‌بینی درست کارتر

  24. رانندگی خوب مردم و کسری بودجه دولت!

  25. آصفی: شکست نشست ضد ایرانی لهستان حتمی است/ آمریکا با اجرای شو ورشو چه می‌خواهد؟/ مردم با اصل نظام مشکل ندارند؛ اما...

پربحث‌های هفته

  1. همسر شهید حججی ازدواج کرد؟

  2. غیرت برای زنان کجا رفته؟

  3. تشدید اختلافات ایران و اروپا، احتمال تحریم‌های جدید و فروپاشی برجام

  4. اروپا به ایران: نمی‌توانیم برنامه موشکی‌تان را تحمل کنیم/ لغزش اروپا به سمت ترامپ

  5. بازداشت خبرنگار پرس‌تی‌وی در آمریکا

  6. نظر شما در مورد فرار مالیاتی پزشکان و عدم نصب کارخوان در مطب‌ها چیست؟

  7. موشک ماهواره‌بر حامل «پیام» نشد!

  8. تاج و داورزنی کنارخواننده معروف لس آنجلسی   

  9. اسماعیل بخشی دستگیر شد

  10. توزیع دو کیلو گوشت یخ‌زده با کارت ملی!/ برای گرفتن گوشت منجمد، منجمد شوید!

  11. جلسه امروز مجمع تشخیص مصلحت نظام با حضور ظریف و احمدی‌نژاد  

  12. کدامیک به برجام محتاج ترند، ایران یا اروپا؟

  13. روحانی از احمدی‌نژاد هم پایین‌تر است

  14. روحانی: ما نمی‌توانیم با خواست عمومی مردم مبارزه کنیم، این نه قانونی است و نه شرعی/ اولین کسی که رادیو را ممنوع کرد پهلوی اول بود/ روزانه اگر فیلترشکن آمد چه خواهیم کرد؟

  15. چرا پراید ۲۱ میلیون تومانی یک هفته‌ای ۳۶ میلیون تومان شد؟

  16. فقط ۳۰ ثانیه تا موفقیت

  17. ویدئو/ آقای مترجم کار دست کی‌روش و خیابانی داد  

  18. فیلم اعترافات اسماعیل بخشی و همدستانش   

  19. جدال اصلاح طلبان و دولت اعتدال/ خبری از حال و روز مردم دارند؟

  20. توکلی: سه قوه با تبانی برخورد با حقوق‌های نجومی را بر زمین گذاشتند

  21. فرشته نجات تنها سرنشین زنده مانده حادثه بوئینگ ۷۰۷

  22. به جای کوکب خانم و پترس فداکار و چوپان دروغگو، بیرانوند را قصه کتابهای درسی کنید

  23. آذری جهرمی: هزینه ساخت ماهواره پیام ۱.۲ میلیون یورو بود

  24. عسگراولادی: بعد از ۶۴سال، دو ماه است صادراتم را متوقف کردم

  25. یارانه نقدی ۳۳۰ هزار میلیارد تومان را بلعید!

آخرین عناوین