«میشل استروگف»؛ ژول ورن؛ ترجمه‌ محمدرضا پارسایار؛ نشر هرمس ما و نوستالژی پیک مخصوص تزار: به‌ پیش، میشل استروگف!

نیلوفر صادقی،   3970813123 ۱ نظر، ۰ در صف انتشار و ۰ تکراری یا غیرقابل انتشار
 ما و نوستالژی پیک مخصوص تزار: به‌ پیش، میشل استروگف!

نام ژول ورن چنان با ادبیات علمی ـ تخیلی و داستانهایی که نگاهی پیشگویانه نسبت به آینده دارند پیوند خورده که شاید به‌نظر برسد رمان تاریخی میشل استروگف فرزندی ناهمگون در میان دیگر فرزندان طبع اوست!

«میشل استروگف»

نویسنده: ژول ورن

ترجمه‌ی محمدرضا پارسایار

ناشر: هرمس، چاپ دوم 1394

483 صفحه، 8000 تومان

 

*****

 

سر والتر اسکات بریتانیایی در 1814 با خلق ویورلی موج رمان تاریخی را به راه انداخت و بیشتر نویسندگان قدر قرن نوزدهم ـ از بریتانیایی و فرانسوی و آلمانی‌ گرفته تا روس ـ به این موج پیوستند؛ موجی که تصور می‌شد می‌تواند هم جایگاه ویژه‌ای در حوزه‌ی ادبیات به‌اصطلاح جدی و اخلاقی و تربیتی داشته‌باشد و هم وجهی عامه‌پسند و فراگیر بیابد. عطش سیری‌ناپذیر خوانندگان قرن نوزدهمی به خواندن تاریخ در قالب داستانهایی که در عین وفاداری به جزئیات رویدادها و مکانها به هیجان و آب‌ورنگ آنها می‌افزود در محبوبیت فراگیر رمان تاریخی که نامهای برجسته‌ای چون بالزاک و جیمز فنیمور کوپرِ آمریکایی و لف تالستوی ( البته بی‌تردید جنگ‌وصلح تالستوی نسبت به بسیاری از آثار هم‌دوره‌اش مرتبه‌ی هنری و حماسی والاتری دارد)  به آن توجه ویژه‌ای نشان می‌دادند نقش مهمی داشت. علاوه بر رمانهای والتر اسکات در ادبیات بریتانیا که خاستگاه اصلی رمان تاریخی است، دختر سروان آلکساندر پوشکین (1836) و میشل استروگف (1876) ژول ورن از نمونه‌های برجسته‌ی رمان تاریخی خارج از بریتانیا هستند که به تاریخ روسیه می‌پردازند، اولی به دوره‌ی تاریخی حدود 70 سال پیش از نگارش رمان بر مبنای شورشی واقعی (شورش پوگاچف) برمی‌گردد و دومی که همچنان از پرفروش‌ترین کارهای ورن است، بر دوره‌ی معاصر رمان و رخدادی تخیلی ـ اما در نهایت واقع‌گرایی از لحاظ تاریخی، اجتماعی و جغرافیایی ـ متمرکز می‌شود.

ورن که در پاریس با ایوان تورگِنیف آشنا بود، نام او را با افتخار در متن رمان آورده‌ و از قول داستان‌سرای نام‌آور روس نقل می‌کند که اطاعت از مافوق در روسیه انسان را به بالاترین مقام می‌رساند. نقش تورگِنیف اما در میشل ستراگوف پررنگ‌تر از این است، در پیشگفتار مترجم می‌خوانیم که خالق فرانسوی اثر برای کسب اطمینان از واقع‌نمایی و صحت جزئیات رمان را به تورگِنیف داده تا پیش از انتشار آن را بخواند. البته ورن که از سفرنامه‌ی راسل کیلاف به روسیه (1860) هم بهره برده‌بوده برای محکم‌کاری از سفیر روسیه در پاریس هم کمک می‌گیرد تا مطمئن شود شرح و توصیفهایش از نظر روسها طبیعی و دقیق است.

حدود چهار سال پس از موفقیت و محبوبیت رمان میشل استروگف، ورن که نمایشنامه هم می‌نوشت در 1880 با همکاری آدولف دانری نمایشنامه‌ی میشل استروگف را در پنج پرده تنظیم کرد که خوش‌اقبال بود و همان سال روی صحنه رفت و ژول اتزل ویراستار و ناشر معروف که با بالزاک و هوگو و زولا سابقه‌ی همکاری طولانی داشت و نخستین و تنها ناشر رمانهای ورن با تصویرهای جذاب و خارق‌العاده در دوران حیات نویسنده هم بود آن را در 1881 چاپ کرد.

نام ژول ورن چنان با ادبیات علمی ـ تخیلی و داستانهایی که نگاهی پیشگویانه نسبت به آینده دارند پیوند خورده که شاید به‌نظر برسد رمان تاریخی میشل استروگف فرزندی ناهمگون در میان دیگر فرزندان طبع اوست: در جزیره‌ی اسرارآمیز، بیست‌هزار فرسنگ زیر دریا، سفر به ماه، پنج هفته پرواز در بالن، شکار شهاب، تونل زیردریایی، جنگلهای تاریک آمازون، دور دنیا در هشتاد روز و بسیاری دیگر از کارهای ورن صحبت از ماشینهای خارق‌العاده و تخیلی‌ای است که در انتظار هستمندی تکنولوژیک هستند، مثلاً زیردریایی عظیم کاپیتان نمو و موشک پرواز به ماه. اما جالب این است که ورن در میشل استروگف دغدغه‌های مدرن علمی را کنار نگذاشته و درست وسط میدان اردوگاه تاتارها پای یک پدیده‌ی علمی را وسط می‌کشد: لیدن‌فراست یا جوش فیلم، وقتی که بخار مایع مانند لایه‌ای محافظ مانع جوشش سریع مایع می‌شود. لایه‌ی بخار اشک چشم میشل استروگف بین تیغه‌ی سوزان شمشیر تاتاری و قطره‌های اشک قرار می‌گیرد و بر خلاف تصور همه پیک افسانه‌ای بینایی‌اش را از دست نمی‌دهد. چه در جزیره‌ی دورافتاده‌ی متروکی تنها مانده‌باشی و چه به دست تاتارها شکنجه شوی، حتی بی آن‌که بدانی در عصر تغییر و تحولهای بی‌بدیل، علم به یاری‌ات می‌شتابد تا بتوانی بر طبیعت فائق بیایی و در نهایت حتی دنیا را مستعمره‌ی خود کنی! نقش حیاتی تکنولوژی را هم از یاد نبریم، خط تلگراف (اینترنت ویکتوریایی!) اگر نبود اطلاعات چه‌طور به‌سرعت بین مسکو و ایرکوتسک ردوبدل می‌شد؟ نقش خط تلگراف در اداره‌ی امپراتوری و حفط امنیت و تمامیت آن به قدری مهم است که با قطع‌شدن آن تنها میشل استروگف که قدرت بدنی و توان و سرعت افسانه‌ای‌ و شجاعت و درایت فوق‌بشری دارد می‌تواند جانشین سیستم ارتباطی ‌شود تا هشدار تزار را به برادرش برساند و داستان پرالتهاب و هیجان این مرد آهنین و یاقون مناطق شمالی این چنین است که شکل می‌گیرد. 

برای بیشتر ما نام میشل استروگف یادآور سریال تلویزیونی معروف آستانه‌ی انقلاب و بعدها نسخه‌ی انیمیشن (کارتون میشل استروگف کار فرانسوی‌هاست نه ژاپنی‌ها) و سینمایی آن است، یادآور موسیقی متن به‌یادماندنی سریال ساخته‌ی ولادیمیر کاسمای رومانیایی و یادآور صحنه‌های نفس‌گیر جدال قهرمانان اسلاو داستان، میشل و نادیا فدور،  با طبیعت سرکش سیبری و تاتارهای خونریز. با وجود این‌که در تیتراژ به نام ژول ورن به‌عنوان نویسنده‌ی رمان میشل استروگف که سریال بر اساس آن ساخته‌شده اشاره شده‌است اما شاید بیننده‌ی ناآشنا با تمامی آثار این نویسنده‌ی پرکار فرانسوی هنگام تماشای سریال در نظر اول به این نکته توجه نکند. ژول ورن بازهای سالهای دهه‌ی شصت و هفتاد اما کتاب شماره‌ی 4 سری آثار ژول ورن از انتشارات ارغوان ( ترجمه‌ی ایرج حیدری با تیراژ افسانه‌ای 10000 نسخه در هر چاپ) و تصویر روی جلد آن را خوب به‌خاطر دارند ـ لذت خواندن داستانهای پرکشش و هیجان ورن و هربار، قبل از گشودن کتاب، تماشای مشتاقانه تصویرهای درخشان مرحوم صادق صندوقی هنوز باید زیر دندان همه‌شان باشد.

میشل استروگف در سالهای گذشته به قلم مترجمان بسیاری و به‌خصوص در حوزه‌ی ادبیات داستانی جهان برای نوجوانان به فارسی برگردانده شده، از جمله غلامحسین قراگوزلو، ناصر ایراندوست و فرناز شجاعی. محمدرضا پارسایار در حوزه‌ی ترجمه‌ی شعر و ادبیات فرانسه نام‌آشناست و سفر ما از کاخ نو تا اردوگاه تاتارها و بالاخره  بامداد شش اکتبر و پایان ماجرا با قلم او و تصویرهای هر فصل روان‌تر و لذت‌بخش‌تر از قبل است، به‌خصوص برای خواننده‌ای که پایان داستان را می‌داند و می‌خواهد از فراز و فرود متن و نگاه دقیق و جزئی‌نگر نویسنده به تاریخ و طبیعت و مردم کشوری دیگر لذت ببرد، که در خور دوباره و چندباره خواندن است. 

 

عناوین مرتبط

دیدگاه کاربران

ناشناس۶۲۱۹۵۸۱۶:۵۴:۴۸ ۱۳۹۷/۸/۱۳
یاد اون دوران بخیر. از زمان حال خیلی بهتر بود.

پربحث‌های امروز

  1. احتمال رگبار بهاری در برخی استان‌ها/ افزایش دما در کشور

  2. شروط جدید صادرات محصولات کشاورزی/صادرات فقط با کارت بازرگانی 

  3. ظریف با وزیر خارجه پاکستان دیدار و گفتگو کرد

  4. نفت ایران، برگ برنده چین در مقابله با آمریکا

  5. مانع اصلی حضور تیام در استقلال چیست؟/ زمان انتخاب سرمربی خارجی مشخص شد

  6. افزایش نرخ کرایه تاکسی در ۶۰ خط پایتخت بین ۵ تا ۱۰ درصد

  7. همتی: ارز نیمایی حذف نمی‌شود/ فعالیت بازار متشکل ارزی در مرحله پایلوت قرار دارد

  8. علی شمخانی: ۴۰سال است جنگ اقتصادی را با فرهنگ خرمشهر به پیروزی تبدیل کرده‌ایم

  9. نامه اساتید دانشگاه به رئیس جمهور درباره عدم تشکیل جلسات شورا

  10. مارچلو لیپی دوباره سرمربی تیم ملی فوتبال چین شد

  11. ترامپ: شاید درباره هوآوی با چین توافق کردیم

  12. هانی‌زاده: آمریکایی‌ها فهمیدن تهدیدات نظامی علیه ایران کارساز نیست/ عربستان به دنبال ائتلاف ضدایرانی در منطقه است/ ترامپ می‌خواهد معادله قرن را تا ماه آینده عملیاتی کند/

  13. خسارات طوفان در آمریکا  

  14. یورش وحشیانه صهیونیست‌ها به کرانه باختری

  15. اهتزار پرچم 20 متری ایران بر فراز آب‌های خلیج فارس

  16. پلوسی خواستار وساطت خانواده ترامپ در حل اختلاف با دموکرات‌ها شد

  17. چرا پس از فتح خرمشهر جنگ تمام نشد؟

  18. ساختمان های کره شمالی‎  

  19. زاکانی: هیچ رئیس‌جمهوری به اندازه روحانی اختیارات ویژه نداشته است

  20. ۶۰ ماهواره اینترنتی بالاخره به مدار زمین رفتند

  21. پیش‌بینی ۲۰۰ هزار میلیارد تومان برای تأمین کالای ضروری مردم در مجلس

  22. کشف دو جمجمه انسان در دربند

  23. آمریکا ۱۷ اتهام تازه‌ را علیه آسانژ به دادگاه ارائه کرد

  24. هشدار وزارت بهداشت؛ پرتوهای خورشید را جدی بگیرید

  25. پیشرفت چشمگیر وزارت ارتباطات در گسترش شبکه ملی اطلاعات طی ۲ سال اخیر/ متولیان لایه‌های خدمات و محتوای شبکه ملی اطلاعات ضرورت مساله را باور نکرده‌اند

پربحث‌های دیروز

  1. صدای خاموش تجرد قطعی

  2. ظریف: ما پای میز مذاکره هستیم؛ آمریکا میز مذاکره را ترک کرده

  3. مرگ غم انگیز مادر و پسر در شب چهلم

  4. کیهان به اروپا: 365 روز گذشته چه غلطی کردید که 120 روز دیگر مهلت می‌خواهید؟!

  5. بی‌توجهی به پیام‌های تصویری که می‌فرستیم

  6. سلیمی‌نمین: احمدی‌نژادی‌ها درمانده شده‌اند

  7. روزنامه دولت: ریزش قیمت خودرو آغاز شده است

  8. دستگیری 2 زورگیر که گوش طعمه‌هایشان را می‌بریدند

  9. گزینه‌های روحانی برای سخنگویی دولت

  10. ماجراهای تاسف بار و دردناک زن 48 ساله: شوهرم می خواهد طلاقم دهد

  11. اگر حسین هدایتی پرسپولیس را خریده بود، الان این تیم چه وضعی داشت؟

  12. نسخه عضو جبهه پایداری برای خروج از برجام

  13. راهکار مجلس برای مدیریت بازار مسکن

  14. ادعای وزیر دفاع موقت آمریکا درباره جنگ با ایران

  15. پمپئو هم از تندروی بولتون نگران شد

  16. بیانیه جبهه مردمی نیروهای انقلاب اسلامی به مناسبت سالروز فتح خرمشهر

  17. بشار رسن برای ماندن چه‌قدر می‌خواهد؟

  18. دستگیری سارق خیر نما

  19. پیشنهاد سه ساله باشگاه استقلال به سرمربی ایتالیایی سابق اینترمیلان

  20. واشنگتن: درباره وقوع حمله شیمیایی در سوریه به جمع‌بندی نرسیده‌ایم

  21. واکنش جواد زرینچه به سرمربی‌گری مجیدی در استقلال

  22. تردد ماشین‌های سنگین در شب‌های لیلالی قدر ممنوع شد

  23. استقبال «برنی سندرز» از ایده استیضاح ترامپ

  24. سقوط مرگبار ۴ کارگر در چاه

  25. کاهش نرخ رشد اقتصادی عربستان در سال جاری

پربحث‌های هفته

  1. کشتیم که کشتیم دیه‌شو میدیم! / نظر شما درباره‌ی این فیلم چیست؟!

  2. آیا دوچرخه سواری بانوان جرم است؟

  3. لفاظی تازه ترامپ علیه ایران: هرگز دوباره آمریکا را تهدید نکنید

  4. محکومیت «یاسین رامین» در پرونده شیرخشک‌های آلوده وارداتی به ۱۷ سال حبس

  5. برجام؛ ترامپ و توافق جدید

  6. عابربانک پرسپولیس و وزیر سابق کجا شلاق می‌خورند؟

  7. فرار از جنگ صلح به بار نمی‌‌آورد

  8. واکنش‌ها به درخواست روحانی برای اختیارات ویژه/ تاکتیک دو سر برد رئیس جمهور/ بگوید در چه مواردی محدودیت دارد/ خیری ندیده ایم از این اختیارها

  9. صدای خاموش تجرد قطعی

  10. توضیح نماینده خرمشهر درباره انتشار عکسی افطاری وی در فضای مجازی

  11. محسنی اژه‌ای: از بی‌عفتی فیلم بگیرید و برای ما بفرستید/ روحانی چه اختیار ویژه‌ای می‌خواهد؟/ رضایت اصحاب رسانه از جلسه با رئیسی

  12. تخریب ویلاهای خاص با قاطعیت دستگاه قضا/ از ویلای داماد شمخانی تا دختر وزیر سابق

  13. اوباما همزمان لبخند می‌زد و تحریم می‌کرد/ روحانی و جهانگیری چه وعده‌های به ملت دادند؛ جوابگو باشند/ اصلاح‌طلبان بعد از رای آوردن بجای پاسخگویی می‌گویند اختیار نداشتیم

  14. هشدار شديد دهقان به روسای قوا؛ دستورالعمل چپاول اموال مردم را لغو كنيد

  15. چراغ‌های روشن به هنگام سحر  

  16. پاسخ به چند شبهه پرتکرار در موضوع حجاب

  17. اژه‌ای:‌ دشمن به دنبال رواج بی‌عفتی و بی‌اخلاقی در جامعه است/ چرا فیلم قانون‌گریزی‌ها را برای مقامات قضایی نمی‌فرستید؟

  18. روحانی: قیمت ارز ۱۳ هزار تومان و حتی ۸ هزار تومان نیست / بنگاه‌های دولتی باید واگذار شود

  19. آموزش فریب دادن زنان متاهل در سریال نمایش خانگی!

  20. رفتار عجیب نمایندگان برای تعویق کنکور/ موافقت 81 نفر به رغم فریادی های 150 نماینده

  21. دولت فعّال يا قوّال

  22. آدرس را اشتباه نرویم!

  23. صالحی امیری: با هر دولتی به‌جز دولت روحانی، شرایط بدتر می‌شد/ قیمت خودرو در انتظار تصمیم شورای رقابت/ بعد از سرافراز، اصلاح ساختار صدا و سیما منتفی شد

  24. پوتین درباره ایران دقیقا چه گفت؟

  25. شریعتمداری: علیرغم تلاش دولت همچنان مردم در شرایط مطلوبی به سر نمی‌برند

آخرین عناوین