«میشل استروگف»؛ ژول ورن؛ ترجمه‌ محمدرضا پارسایار؛ نشر هرمس ما و نوستالژی پیک مخصوص تزار: به‌ پیش، میشل استروگف!

نیلوفر صادقی،   3970813123 ۱ نظر، ۰ در صف انتشار و ۰ تکراری یا غیرقابل انتشار
 ما و نوستالژی پیک مخصوص تزار: به‌ پیش، میشل استروگف!

نام ژول ورن چنان با ادبیات علمی ـ تخیلی و داستانهایی که نگاهی پیشگویانه نسبت به آینده دارند پیوند خورده که شاید به‌نظر برسد رمان تاریخی میشل استروگف فرزندی ناهمگون در میان دیگر فرزندان طبع اوست!

«میشل استروگف»

نویسنده: ژول ورن

ترجمه‌ی محمدرضا پارسایار

ناشر: هرمس، چاپ دوم 1394

483 صفحه، 8000 تومان

 

*****

 

سر والتر اسکات بریتانیایی در 1814 با خلق ویورلی موج رمان تاریخی را به راه انداخت و بیشتر نویسندگان قدر قرن نوزدهم ـ از بریتانیایی و فرانسوی و آلمانی‌ گرفته تا روس ـ به این موج پیوستند؛ موجی که تصور می‌شد می‌تواند هم جایگاه ویژه‌ای در حوزه‌ی ادبیات به‌اصطلاح جدی و اخلاقی و تربیتی داشته‌باشد و هم وجهی عامه‌پسند و فراگیر بیابد. عطش سیری‌ناپذیر خوانندگان قرن نوزدهمی به خواندن تاریخ در قالب داستانهایی که در عین وفاداری به جزئیات رویدادها و مکانها به هیجان و آب‌ورنگ آنها می‌افزود در محبوبیت فراگیر رمان تاریخی که نامهای برجسته‌ای چون بالزاک و جیمز فنیمور کوپرِ آمریکایی و لف تالستوی ( البته بی‌تردید جنگ‌وصلح تالستوی نسبت به بسیاری از آثار هم‌دوره‌اش مرتبه‌ی هنری و حماسی والاتری دارد)  به آن توجه ویژه‌ای نشان می‌دادند نقش مهمی داشت. علاوه بر رمانهای والتر اسکات در ادبیات بریتانیا که خاستگاه اصلی رمان تاریخی است، دختر سروان آلکساندر پوشکین (1836) و میشل استروگف (1876) ژول ورن از نمونه‌های برجسته‌ی رمان تاریخی خارج از بریتانیا هستند که به تاریخ روسیه می‌پردازند، اولی به دوره‌ی تاریخی حدود 70 سال پیش از نگارش رمان بر مبنای شورشی واقعی (شورش پوگاچف) برمی‌گردد و دومی که همچنان از پرفروش‌ترین کارهای ورن است، بر دوره‌ی معاصر رمان و رخدادی تخیلی ـ اما در نهایت واقع‌گرایی از لحاظ تاریخی، اجتماعی و جغرافیایی ـ متمرکز می‌شود.

ورن که در پاریس با ایوان تورگِنیف آشنا بود، نام او را با افتخار در متن رمان آورده‌ و از قول داستان‌سرای نام‌آور روس نقل می‌کند که اطاعت از مافوق در روسیه انسان را به بالاترین مقام می‌رساند. نقش تورگِنیف اما در میشل ستراگوف پررنگ‌تر از این است، در پیشگفتار مترجم می‌خوانیم که خالق فرانسوی اثر برای کسب اطمینان از واقع‌نمایی و صحت جزئیات رمان را به تورگِنیف داده تا پیش از انتشار آن را بخواند. البته ورن که از سفرنامه‌ی راسل کیلاف به روسیه (1860) هم بهره برده‌بوده برای محکم‌کاری از سفیر روسیه در پاریس هم کمک می‌گیرد تا مطمئن شود شرح و توصیفهایش از نظر روسها طبیعی و دقیق است.

حدود چهار سال پس از موفقیت و محبوبیت رمان میشل استروگف، ورن که نمایشنامه هم می‌نوشت در 1880 با همکاری آدولف دانری نمایشنامه‌ی میشل استروگف را در پنج پرده تنظیم کرد که خوش‌اقبال بود و همان سال روی صحنه رفت و ژول اتزل ویراستار و ناشر معروف که با بالزاک و هوگو و زولا سابقه‌ی همکاری طولانی داشت و نخستین و تنها ناشر رمانهای ورن با تصویرهای جذاب و خارق‌العاده در دوران حیات نویسنده هم بود آن را در 1881 چاپ کرد.

نام ژول ورن چنان با ادبیات علمی ـ تخیلی و داستانهایی که نگاهی پیشگویانه نسبت به آینده دارند پیوند خورده که شاید به‌نظر برسد رمان تاریخی میشل استروگف فرزندی ناهمگون در میان دیگر فرزندان طبع اوست: در جزیره‌ی اسرارآمیز، بیست‌هزار فرسنگ زیر دریا، سفر به ماه، پنج هفته پرواز در بالن، شکار شهاب، تونل زیردریایی، جنگلهای تاریک آمازون، دور دنیا در هشتاد روز و بسیاری دیگر از کارهای ورن صحبت از ماشینهای خارق‌العاده و تخیلی‌ای است که در انتظار هستمندی تکنولوژیک هستند، مثلاً زیردریایی عظیم کاپیتان نمو و موشک پرواز به ماه. اما جالب این است که ورن در میشل استروگف دغدغه‌های مدرن علمی را کنار نگذاشته و درست وسط میدان اردوگاه تاتارها پای یک پدیده‌ی علمی را وسط می‌کشد: لیدن‌فراست یا جوش فیلم، وقتی که بخار مایع مانند لایه‌ای محافظ مانع جوشش سریع مایع می‌شود. لایه‌ی بخار اشک چشم میشل استروگف بین تیغه‌ی سوزان شمشیر تاتاری و قطره‌های اشک قرار می‌گیرد و بر خلاف تصور همه پیک افسانه‌ای بینایی‌اش را از دست نمی‌دهد. چه در جزیره‌ی دورافتاده‌ی متروکی تنها مانده‌باشی و چه به دست تاتارها شکنجه شوی، حتی بی آن‌که بدانی در عصر تغییر و تحولهای بی‌بدیل، علم به یاری‌ات می‌شتابد تا بتوانی بر طبیعت فائق بیایی و در نهایت حتی دنیا را مستعمره‌ی خود کنی! نقش حیاتی تکنولوژی را هم از یاد نبریم، خط تلگراف (اینترنت ویکتوریایی!) اگر نبود اطلاعات چه‌طور به‌سرعت بین مسکو و ایرکوتسک ردوبدل می‌شد؟ نقش خط تلگراف در اداره‌ی امپراتوری و حفط امنیت و تمامیت آن به قدری مهم است که با قطع‌شدن آن تنها میشل استروگف که قدرت بدنی و توان و سرعت افسانه‌ای‌ و شجاعت و درایت فوق‌بشری دارد می‌تواند جانشین سیستم ارتباطی ‌شود تا هشدار تزار را به برادرش برساند و داستان پرالتهاب و هیجان این مرد آهنین و یاقون مناطق شمالی این چنین است که شکل می‌گیرد. 

برای بیشتر ما نام میشل استروگف یادآور سریال تلویزیونی معروف آستانه‌ی انقلاب و بعدها نسخه‌ی انیمیشن (کارتون میشل استروگف کار فرانسوی‌هاست نه ژاپنی‌ها) و سینمایی آن است، یادآور موسیقی متن به‌یادماندنی سریال ساخته‌ی ولادیمیر کاسمای رومانیایی و یادآور صحنه‌های نفس‌گیر جدال قهرمانان اسلاو داستان، میشل و نادیا فدور،  با طبیعت سرکش سیبری و تاتارهای خونریز. با وجود این‌که در تیتراژ به نام ژول ورن به‌عنوان نویسنده‌ی رمان میشل استروگف که سریال بر اساس آن ساخته‌شده اشاره شده‌است اما شاید بیننده‌ی ناآشنا با تمامی آثار این نویسنده‌ی پرکار فرانسوی هنگام تماشای سریال در نظر اول به این نکته توجه نکند. ژول ورن بازهای سالهای دهه‌ی شصت و هفتاد اما کتاب شماره‌ی 4 سری آثار ژول ورن از انتشارات ارغوان ( ترجمه‌ی ایرج حیدری با تیراژ افسانه‌ای 10000 نسخه در هر چاپ) و تصویر روی جلد آن را خوب به‌خاطر دارند ـ لذت خواندن داستانهای پرکشش و هیجان ورن و هربار، قبل از گشودن کتاب، تماشای مشتاقانه تصویرهای درخشان مرحوم صادق صندوقی هنوز باید زیر دندان همه‌شان باشد.

میشل استروگف در سالهای گذشته به قلم مترجمان بسیاری و به‌خصوص در حوزه‌ی ادبیات داستانی جهان برای نوجوانان به فارسی برگردانده شده، از جمله غلامحسین قراگوزلو، ناصر ایراندوست و فرناز شجاعی. محمدرضا پارسایار در حوزه‌ی ترجمه‌ی شعر و ادبیات فرانسه نام‌آشناست و سفر ما از کاخ نو تا اردوگاه تاتارها و بالاخره  بامداد شش اکتبر و پایان ماجرا با قلم او و تصویرهای هر فصل روان‌تر و لذت‌بخش‌تر از قبل است، به‌خصوص برای خواننده‌ای که پایان داستان را می‌داند و می‌خواهد از فراز و فرود متن و نگاه دقیق و جزئی‌نگر نویسنده به تاریخ و طبیعت و مردم کشوری دیگر لذت ببرد، که در خور دوباره و چندباره خواندن است. 

 

عناوین مرتبط

دیدگاه کاربران

ناشناس۶۲۱۹۵۸۱۶:۵۴:۴۸ ۱۳۹۷/۸/۱۳
یاد اون دوران بخیر. از زمان حال خیلی بهتر بود.

پربحث‌های امروز

  1. تشدید اختلافات ایران و اروپا، احتمال تحریم‌های جدید و فروپاشی برجام

  2. اسماعیل بخشی دستگیر شد

  3. روحانی: ما نمی‌توانیم با خواست عمومی مردم مبارزه کنیم، این نه قانونی است و نه شرعی/ اولین کسی که رادیو را ممنوع کرد پهلوی اول بود/ روزانه اگر فیلترشکن آمد چه خواهیم کرد؟

  4. روحانی از احمدی‌نژاد هم پایین‌تر است

  5. فقط ۳۰ ثانیه تا موفقیت

  6. ساختمان های خالی دانشگاه آزاد را به کسب و کارها بدهید، نه دانشجویان پولی

  7. چهار ماه کفاره برای یک نفر، چهار سال برای یک ملت

  8. روحانی و فیلترینگ؛ چه کسی خواستار برخورد با فیلتر‌شکن‌ها بود؟

  9. کرباسچی به زندان رفت + جزئیات

  10. واکنش سازمان بازرسی به افزایش ناگهانی قیمت محصولات سایپا و ایران‌خودرو: اگر مجوزی نداشته باشند، اقدام می‌کنیم!

  11. همتی اعلام کرد: آغاز واردات نفت از ایران توسط ژاپن از امروز/ بازار ارز و صرافی‌ها خلوت است؛ بانک مرکزی جور تقاضای ارز را هم می‌کشد

  12. پرواز هواپیماهای ماهان ایر به آلمان ممنوع شد

  13. مردم خواهان اجباری شدن نصب کارتخوان در مطب‌ها شدند/ درآمد یک پزشک یک میلیون تومان است!

  14. موگرینی: در نشست ورشو حضور نخواهم داشت

  15. راغفر: ما به‌تدریج شاهد فرسایش شدید آرمان‌ها و ارزش‌های انقلاب اسلامی مثل عدالت اجتماعی شدیم

  16. روحانی در واکنش به گزارش تخلف دارویی: ان‌شاءالله که صحت ندارد

  17. نظرسنجی AFC بین بیرانوند و دروازه‌بان عربستان + لینک

  18. جزئیات دستگیری اسماعیل بخشی؛ وی از صبح روز گذشته متواری شده بود

  19. خط فقر در تهران ۴ میلیون و ۵۹۲ هزار تومان است

  20. افشای لیست موسسات فرهنگی که کمک دریافت کرده‌اند  

  21. پوری حسینی: به من نگفته‌اند ممنوع‌الخروجم

  22. پست اینستاگرامی کی‌روش پس از پیروزی مقابل تیم ملی فوتبال عمان

  23. چرا بازرگان نتوانست با انقلاب همراه باشد؟

  24. ۴۰ سال پس از پیش‌بینی درست کارتر

  25. سکه ۴ میلیون و ۶۸ هزار تومان شد/ دلار ۱۱۶۵۰ تومان

پربحث‌های دیروز

  1. توزیع دو کیلو گوشت یخ‌زده با کارت ملی!/ برای گرفتن گوشت منجمد، منجمد شوید!

  2. کدامیک به برجام محتاج ترند، ایران یا اروپا؟

  3. فیلم اعترافات اسماعیل بخشی و همدستانش   

  4. «یک» بدعت خطرناک در لایحه بودجه/ مورادی که در بودجه مورد توجه نیست/ سرنوشت بودجه عمرانی و استان‌ها چیست؟

  5. رییس دادگستری تهران در گفتگو با الف: مرتضوی در زندان است/ به دروغ‌ها توجه نکنید

  6. واکنش‌ها به بازداشت مرضیه هاشمی چگونه بود؟ + تصاویر

  7. بی‌قانونی سایپا در افزایش قیمت محصولات/ تخلف قیمت هر محصول چقدر است؟+ جدول

  8. توکلی خطاب به رئیس و نمایندگان مجلس: از اقدام غیرقانونی دولت برای حذف دانشگاه‌های موفق جلوگیری کنید/ مانع ایجاد فرصت برای مقامات دولتی شوید

  9. مدیرعامل سایپا تغییر کرد

  10. جزئیات بازداشت همدست اسماعیل بخشی/ ضرب و شتم ضابطان زن قضایی توسط مهدی قلیان

  11. تعطیلی دولت آمریکا یکماهه شد/ صف غذای رایگان در بزرگترین اقتصاد دنیا+ تصاویر

  12. واکنش رحمانی به تغییر مدیرعامل سایپا/ اگر پراید صرفه ندارد محصول دیگری تولید کنند

  13. جزئیات طرح نمایندگان برای اختصاص سهمیه بنزین به ازای هر ایرانی

  14. گام‌هایی که برای تولید تانک در ایران برداشته شد+ عکس و فیلم

  15. ۴۸ درصد مردم آمریکا در مرز خط فقر زندگی می‌کنند

  16. پورابراهیمی: خودروسازان در ظاهر خصوصی سازی شده‌اند / وزیر صنعت هم پاسخگو نیست

  17. عروس داعشی که روزگار خانواده همسرش را سیاه کرد+ تصاویر

  18. اصلاح نظام بانکی و دست‌های پشت پرده؛ چه کسی می‌تواند انجام دهد؟/ آقای روحانی‌ ‌ترمز بانک‌ها را می‌کشد!

  19. طرح سهمیه‌بندی بنزین اعلام وصول شد

  20. حکم قطعی پرونده ۵ صراف صادر شد + جزئیات

  21. پوری‌حسینی با دستور بازپرس ممنوع‌الخروج شد

  22. دادگاه بعدی مرضیه هاشمی چهارشنبه آینده برگزار می‌شود

  23. کنفرانس ضد ایرانی ورشو؛ شکستی دیگر که ترامپ می‌خورد

  24. معصومه ابتکار در BRT  

  25. سرقت مسلحانه در رشت  

پربحث‌های هفته

  1. همسر شهید حججی ازدواج کرد؟

  2. غیرت برای زنان کجا رفته؟

  3. تشدید اختلافات ایران و اروپا، احتمال تحریم‌های جدید و فروپاشی برجام

  4. اروپا به ایران: نمی‌توانیم برنامه موشکی‌تان را تحمل کنیم/ لغزش اروپا به سمت ترامپ

  5. بازداشت خبرنگار پرس‌تی‌وی در آمریکا

  6. موشک ماهواره‌بر حامل «پیام» نشد!

  7. سقوط هواپیما حوالی صفادشت تهران/بوئینگ ۷۰۷ باری ارتش در فرودگاه فتح دچار سانحه شد/هواپیما 16 سرنشین داشت/15 کشته و یک مصدوم تا این لحظه/ اسامی کامل جانباختگان+تصاویر  

  8. تاج و داورزنی کنارخواننده معروف لس آنجلسی   

  9. اسماعیل بخشی دستگیر شد

  10. توزیع دو کیلو گوشت یخ‌زده با کارت ملی!/ برای گرفتن گوشت منجمد، منجمد شوید!

  11. جلسه امروز مجمع تشخیص مصلحت نظام با حضور ظریف و احمدی‌نژاد  

  12. کدامیک به برجام محتاج ترند، ایران یا اروپا؟

  13. چرا پراید ۲۱ میلیون تومانی یک هفته‌ای ۳۶ میلیون تومان شد؟

  14. روحانی: ما نمی‌توانیم با خواست عمومی مردم مبارزه کنیم، این نه قانونی است و نه شرعی/ اولین کسی که رادیو را ممنوع کرد پهلوی اول بود/ روزانه اگر فیلترشکن آمد چه خواهیم کرد؟

  15. ویدئو/ آقای مترجم کار دست کی‌روش و خیابانی داد  

  16. روحانی از احمدی‌نژاد هم پایین‌تر است

  17. فیلم اعترافات اسماعیل بخشی و همدستانش   

  18. جدال اصلاح طلبان و دولت اعتدال/ خبری از حال و روز مردم دارند؟

  19. توکلی: سه قوه با تبانی برخورد با حقوق‌های نجومی را بر زمین گذاشتند

  20. فرشته نجات تنها سرنشین زنده مانده حادثه بوئینگ ۷۰۷

  21. آذری جهرمی: هزینه ساخت ماهواره پیام ۱.۲ میلیون یورو بود

  22. عسگراولادی: بعد از ۶۴سال، دو ماه است صادراتم را متوقف کردم

  23. واکنش پزشکیان به حاشیه‌های پیش آمده برای یکی از نمایندگان مجلس/ اتهام نماینده ملکان آشکار شود، غیرقابل گذشت است

  24. یارانه نقدی ۳۳۰ هزار میلیارد تومان را بلعید!

  25. امام جمعه اسالم؛ تلگرام را رفع فیلتر کنید

آخرین عناوین