غایبان نامدار سینمای دفاع مقدس

گروه فرهنگی الف،   3970702017
غایبان نامدار سینمای دفاع مقدس

نزدیک به ۴۰ سال از سالروز آغاز جنگ تحمیلی عراق بر ایران می‌گذرد و سینمای دفاع مقدس که در دهه ۷۰ روزگاری پررونق و باشکوه را می‌گذراند، با ورود فیلمسازانی جدید به این عرصه دوران تازه‌ای را تجربه می‌کند؛ دورانی که در آن دیگر کمتر اثری از فیلمسازان نامدار دفاع مقدس است.

به گزارش ایسنا، سینمای جنگی ایران که بعدها عنوان سینمای دفاع مقدس را به خود گرفت، از همان سال‌هایی که جنگ هنوز تمام نشده بود آغاز شد و فیلم‌هایی بر پرده سینماها رفت که برخی از آن‌ها جزء پرفروش‌های این گونه سینمایی و حتی تاریخ سینمای ایران محسوب می‌شوند.

در همان سالهای ابتدایی جنگ، دو فیلم «مرز» به کارگردانی جمشید حیدری و «برزخی‌ها» به کارگردانی ایرج قادری اولین فیلم‌های جنگی سینمای ایران شناخته بودند و بعد ناصر محمدی و جواد طاهری با فیلم‌های «جانبازان» و «عبور از میدان مین» دیگر سازندگان آثار این گونه سینمایی شدند که بیشتر به حادثه جنگ می‌پرداختند.

این روند با تولید فیلم‌های دیگر توسط افرادی که بعدها چندان نامی از آن‌ها در عرصه فیلمسازی باقی نماند ادامه پیدا کرد تا اینکه کسانی وارد کارزار سینمای جنگ شدند که در سال‌های بعد هرکدام به نام و چهره‌ای شاخص بدل شدند.

رسول صدرعاملی یکی از آن‌هاست که گفته می‌شود اولین کسی است که فیلمی را با روایت از پشت جبهه‌ها ساخت و «رهایی» او، اولین فیلم خانوادگی ـ جنگی سینمای ایران شناخته می‌شود.

مرحوم رسول ملاقلی‌پور نیز در همان سال‌های جنگ دو فیلم «نینوا» ، «پرواز در شب»، «بلمی به سوی ساحل» و «افق» را ساخت که بعدها آثار ماندگار دیگری را در دهه ۷۰ و ۸۰ از خود به جا گذاشت، مانند «سفر به چزابه»، «هیوا» و «میم مثل مادر».

در سال‌های جنگ، مرحوم ساموئل خاچیکیان هم فیلمی با نام «عقاب‌ها» را ساخت که در سال ۶۴ بیش از هشت میلیون نفر به تماشای آن رفتند و فروشی حدود ۷۴۰ میلیون تومان داشت و همین رکورد باعث شد در برخی آمارها، آن را پرفروش‌ترین فیلم تاریخ سینمای ایران (براساس مخاطب) تلقی کنند.

در دوران جنگ؛ سیف‌الله داد، کمال تبریزی، مجتبی راعی، محسن مخملباف، محسن حاجی‌میری و ابراهیم حاتمی‌کیا هم از دیگر افرادی بودند که فیلمی را در فضای جنگ تولید کردند و نتیجه آن «کانی‌مانگا»، «مسلخ عشق»، «انسان و اسلحه»، «عروسی خوبان»، «آوای غیب» و «هویت» و «دیده‌بان» شد.

پس از اینکه جنگ تمام شد فیلمسازان دیگری پا به این عرصه گذاشته و این حادثه هشت ساله را از زوایای دیگری روایت کردند. در این سال‌ها تا اواخر دهه ۷۰ ابراهیم حاتمی‌کیا پرکارترین فیلمساز سینمای جنگی ایران بود و فیلم‌های «مهاجر»، «وصل نیکان»، «از کرخه تا راین»،‌ «خاکستر سبز»، «بوی پیراهن یوسف»، «برج مینو»، «آژانس شیشه‌ای»، «روبان قرمز» و «موج مرده» از جمله آثار این کارگردان سینمای ایران شدند که بیشتر آن‌ها هنوز هم از بهترین فیلم‌های سینمای دفاع مقدس و حتی سینمای ایران هستند.

در آن زمان مسعود کیمیایی، بهرام بیضایی، خسرو سینایی، محمد بزرگ‌نیا، عزیزالله حمیدنژاد، جمال شورجه، احمد مرادپور، علی شاه‌حاتمی، شهریار بحرانی، احمدرضا درویش، عبدالحسن برزیده، سعید سهیلی، محسن محسنی‌نسب و محمدحسین حقیقی دیگر کارگردان‌هایی بودند که مستقیم یا غیرمستقیم آثاری را در حوزه جنگ و دفاع مقدس تولید کردند که بسیاری از آن‌ها در ذهن علاقه‌مندان به سینما ماندگار شده‌اند مثل «باشو غریبه کوچک» بیضایی، «جنگ نفت‌کش‌ها» بزرگ‌نیا، «متولد ماه مهر» و «کیمیا» درویش، «هور در آتش» حمیدنژاد، «مردی شبیه باران» سهیلی یا «آخرین شناسایی» علی شاه‌حاتمی.

 

البته شاید اغراق نباشد اگر گفته شود در دهه ۷۰، «لیلی با من است» کمال تبریزی یکی از بهترین فیلم‌هایی بود که روی دیگری از سینمای خشن جنگی را به تصویر کشید و درون‌مایه‌های طنز آن سبب شد تکرار ده‌ها باره‌ی آن از تلویزیون همیشه مخاطبان زیادی داشته باشد.

اما در دهه ۸۰ گروه دیگری از فیلمسازان با نگاهی متفاوت وارد این عرصه شدند و آثار تازه‌تری را تولید کردند. گرچه هرقدر زمان گذشت، از صحنه‌های جنگی فیلم‌ها کاسته شد و بیشتر، اثرات باقی‌مانده از جنگ روایت شد تا جایی که خیلی از آثار این دوره که در سینمای دفاع مقدس گنجانده می‌شدند عنوان «ضد جنگ» را با خود به همراه داشتند. از نمونه‌های شاخص این دوره می‌توان «گیلانه» رخشان بنی‌اعتماد را نام برد و البته بهزاد بهزاپور (خداحافظ رفیق)، احمدرضا معتمدی (دیوانه‌ای از قفس پرید)، علی ژکان (عیسی می‌آید)، شهرام اسدی (شب واقعه)، مهدی نادری (بدرود بغداد)، محمدحسین لطیفی (روز سوم)، مازیار میری (پاداش سکوت)، کیومرث پوراحمد (اتوبوس شب)، کاظم معصومی (طبل بزرگ زیر پای چپ)، انسیه شاه‌حسینی (شب بخیر فرمانده)، بهمن قبادی (آوازهای سرزمین مادری‌ام)، ابوالقاسم طالبی (نغمه)، علی شاه‌حاتمی (ترکش‌های صلح)، احمدرضا درویش (دوئل)، سامان سالور (سیزده ۵۹)، محمدعلی باشه‌آهنگر (ملکه) هم از مطرح‌ترین فیلم‌های دفاع مقدسی آن روزها را ساختند.

  همچنین در دهه ۸۰ فیلم «اخراجی‌ها» به کارگردانی مسعود ده‌نمکی از آثار پرفروش سینمای ایران شد که با نگاهی طنز به روایت داستانی از روزهای جنگ پرداخته بود. ضمن اینکه احمد کاوری و مهدی فیوضی هم «نفوذی» را ساختند که سال ۸۷ بهترین فیلم اول جشنواره فجر و منتخب تماشاگران این رویداد شد. 

 اما در دهه ۹۰ تولید فیلم‌های دفاع مقدس روند متفاوتی به خود گرفت و با سخت و پرهزینه شدن تولید این گونه فیلم‌ها و نیز تغییر ذائقه مخاطب، بسیاری از فیلمسازانی که در سطرهای بالا به آن‌ها اشاره شد، یا مسیر فیلمسازی خود را تغییر دادند یا اصلا خبری از آن‌ها نیست.  

به جز آن‌هایی که دیگر در میان ما نیستند و عمرشان به دنیا نبود، کارگردانی مثل علی‌ شاه‌حاتمی حدود یک دهه است که فیلم سینمایی نساخته و فقط در اوایل دهه ۸۰ سریال «خوش رکاب» او که داستانی از زمان جنگ داشت مورد توجه قرار گرفت و این سریال از آخرین کارهایش  در این عرصه محسوب می‌شود.

 تبریزی، شورجه، معتمدی، بحرانی، سهیلی و بزرگ‌نیا از جمله نام‌هایی هستند که دیگر چندان سراغ سینمای جنگ نرفتند و از آن سو کارگردانی همچون حاتمی‌کیا تلاش کرده با فیلم‌هایی مثل «چ» و «به وقت شام» نگاهی دیگر به این سینما داشته باشد و محمدعلی باشه‌آهنگر هم با وقفه‌ای چند ساله فیلم «سرو زیر آب» را در جشنواره فجر سال قبل رونمایی کرد.

با وجود کمرنگ شدن نام فیلمسازانی که سال‌ها در این عرصه فعال بودند و اسمشان با سینمای دفاع مقدس گره خورده بود، در چند سال گذشته نام‌های دیگری به فهرست سازندگان فیلم دفاع مقدسی اضافه شده که داستان‌هایی متفاوت را روایت کرده و توانسته‌اند نظر بسیاری از مخاطبان را هم جلب کنند.

نرگس آبیار (شیار ۱۴۳ و نفس)، مصطفی کیایی (ضد گلوله)، همایون اسعدیان (بوسیدن روی ماه)، پرویز شیخ‌طادی (روزهای زندگی)، پیمان معادی (بمب)، بهرام توکلی (تنگه ابوغریب)، هنرمندان دیگری هستند که در کنار دیگر فیلم‌های خود اثری هم در حوزه دفاع مقدس ساخته که تقریبا موفق هم بوده‌اند و در این میان علاوه بر اشاره به احمدرضا درویش که آثار ماندکاری در این حوزه داشته و با توقیف «رستاخیز»ش فیلم جدیدی نساخته است، خسرو معصومی را هم نباید فراموش کرد که چند سالی است فیلم «خرس» او که از جمله فیلم‌های حوزه دفاع مقدس است در محاق توقیف به سر می برد.

در این گزارش قطعا اسامی متعدد دیگری هم قابل ذکر هستند اما فقط به برخی از آن‌ها که شاید آثارشان بیشتر برای مخاطب آشنا بوده، اشاره شده است.

گوشی شاپ الف را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید

عناوین مرتبط

وب‌گردی

کلاسی نوجاباما-JB97DH3بیمه azki

پربحث‌های اخیر

  1. شریعتمداری: صدای رسای فقرا و گروه‌های خاموش در دولت و نظام خواهم بود

  2. آزموده را آزمون خطا است!/ رحمانی می‌تواند صنعت و تولید را رونق بخشد؟

  3. وزیر بهداشت: سرانه مصرف لبنیات در کشور پایین است

  4. خبر نماینده مجلس از امتناع دولت در مورد حفظ کارت سوخت

  5. نقوی حسینی: آب و نان مردم ارتباطی به آمریکا ندارد‌

  6. امیرعبداللهیان: ترامپ باید به خاطر ماجرای خاشقچی به جهان پاسخ دهد

  7. وزیر نفت: ترامپ دست از تحریم بردارد

  8. پرداخت ارز مسافری در خاک عراق از ساعت ۸ تا ۲۰ و تحویل در ۵۱ نقطه

  9. دستگیری یک زن مرتبط با حمله تروریستی اهواز

  10. آخوندی با شرمساری رفت

  11. رضا رویگری: بی‌پولی باعث شد درمانم را متوقف کنم

  12. جانشین دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام به نامه آخوندی پاسخ داد

  13. ایرانی‌ها نصف میانگین جهانی هم لبنیات مصرف نمی‌کنند!

  14. وزیری که برای خودش نفرین خرید

  15. سفر تعدادی از نمایندگان مجلس به برزیل + تصاویر

  16. ماموریت واعظی برای محدود کردن اصلاح‌طلبان از طریق جهانگیری/ پشت‌پرده نقش رئیس دفتر روحانی در اختلافات

  17. با مظلوم نمایی نمی‌شود از بار مسئولیت افتضاح به بار آمده شانه خالی کرد آقای جهانگیری  

  18. سردار نجات: ربودن مرزبانان میرجاوه کاری پست و کثیف بود

  19. حضرتی: جهانگیری به احتمال زیاد از دولت می‌رود

  20. اسامی ۶۷ نفر از مدیران بازنشسته سراسر کشور + جدول

  21. گزارشگر پرسپولیس - السد مشخص شد

  22. وضعیت قرمز در فضای کسب و کار  

  23. سرقت دریچه‌های فاضلاب با ترفند جالب

  24. وزیر پیشنهادی اقتصاد برنامه‌هایش را تشریح کرد؛ از ایجاد ثبات اقتصادی تا عبور از تلاطم

  25. رهبر انقلاب: مسئولان جز در موارد نظامی، امنیتی و اموری که با دشمن مقابله داریم، باید شفاف باشند

پربحث‌های دیروز

  1. یارانه‌ی هر فقیر ۴۵ هزارتومان، یارانه‌ی هر خودرو ۱.۳میلیون تومان در ماه

  2. شریعتمداری: صدای رسای فقرا و گروه‌های خاموش در دولت و نظام خواهم بود

  3. واکنش روزنامه‌ها به صحبت‌های روز گذشته جهانگیری؛ بفرمایید منزل سوپرمن هیچکاره  

  4. اولین تصویر از مرزبانان ربوده شده در میرجاوه

  5. تحلیل عباس عبدی از انتقادات دیروز معاون اول رئیس جمهور: دیر شده آقای جهانگیری

  6. واکنش وزارت خارجه به خبر کناره‌گیری ظریف: خبرسازی متوهمان ارزش تکذیب هم ندارد

  7. آزموده را آزمون خطا است!/ رحمانی می‌تواند صنعت و تولید را رونق بخشد؟

  8. پادشاه و ولیعهد عربستان مرگ خاشقجی را به خانواده‌اش تسلیت گفتند

  9. نشست سرّی حاکمان سعودی برای حل ماجرای خاشقچی/ راه حل های ملک سلمان برای رهایی از بحران/ آینده ولیعهد چه خواهد شد؟

  10. کیهان: آقای جهانگیری! «یادتان هست»؟!/ سوپرمن امروز اظهار عجز و ناتوانی می‌کند

  11. آقایان به امید دولت اوباما ماندند/ می‌گفتند کشور را گلستان می‌کنیم، گلستان امروز برای همه قابل ارزیابی است

  12. مزایای حذف دلار؛ کم اثر کردن تحریم‌ها و مقاوم‌سازی اقتصاد

  13. وزیر بهداشت: سرانه مصرف لبنیات در کشور پایین است

  14. اجازه آقای "رئیس" !؟

  15. تزریق ۴میلیارد یورو در بازار ثانویه/۶۰۰ میلیون یورو بدون مشتری ماند+جدول

  16. درسی که باروز به کشتی‌ ایران داد

  17. خبر نماینده مجلس از امتناع دولت در مورد حفظ کارت سوخت

  18. نقوی حسینی: آب و نان مردم ارتباطی به آمریکا ندارد‌

  19. امیرعبداللهیان: ترامپ باید به خاطر ماجرای خاشقچی به جهان پاسخ دهد

  20. آخوندی رفت ولی دیر رفت!

  21. احمد توکلی مطرح کرد: ۲۰ میلیارد دلاری که پتروشیمی‌ها به بازار عرضه نکردند  

  22. نماینده مجلس: دولت باید حقوق کارگران را هم افزایش دهد

  23. گاردین: فرستاده سلمان، به ترکیه التماس می‌کرد

  24. دور زدن تحریم با نفتکش های ارواح

  25. رادار ۲۰۳۱ موشک کروز نور + عکس

پربحث‌های هفته

  1. حضور زنان در ورزشگاه آزادی هیچ توجیه شرعی ندارد

  2. یارانه‌ی هر فقیر ۴۵ هزارتومان، یارانه‌ی هر خودرو ۱.۳میلیون تومان در ماه

  3. آقای رییس‌جمهوری! چرا نباید...

  4. عباس آخوندی استعفا داد + تصویر نامه

  5. تحلیل احمد توکلی از اثرات افزایش نرخ ارز بر اقتصاد ایران/ پول ملی در سه ماه ۱۰۰ درصد ارزش خود را از دست داد/ مهار بازار تنها کمتر از یک ماه ممکن است

  6. روحانی با پیشنهاد افزایش حقوق کارمندان موافقت کرد

  7. جایزه بی‌کفایت‌ترین وزیر جمهوری اسلامی   

  8. بنزین احتمالاً تا دو هفته آینده دو نرخی می‌شود

  9. آقای آخوندی کارنامه ۵ ساله وزارت خود را منتشر کنید/ عملکرد وزیر پرحاشیه؛ از هواپیماهای برجامی و مسکن اجتماعی تا اظهارنظرهای سیاسی/ آیا وزیر روحانی به خیابان بهشت می‌رود؟

  10. پسته در بازار تهران کیلویی ۱۰ دلار

  11. شریعتمداری: صدای رسای فقرا و گروه‌های خاموش در دولت و نظام خواهم بود

  12. گاف بزرگ مسیح علی‌نژاد، او را مجبور به عذرخواهی کرد!+ فیلم

  13. آخوندی: ساخت خانه در بیابان مثل «مسکن مهر»، راه‌حل نیست

  14. دخیل بر آستان «سلبریتی»ها!

  15. توکلی: سیاست تثبیت نرخ ارز و تخصیص اداری باید اعمال شود/ دولت اعلام کند بازار غیررسمی ارز را به هیچ وجه تحمل نخواهد کرد

  16. فرزند وزیر آموزش و پرورش چه می‌کند؟ خبرنگار، سرباز، طلبه یا معاون؟

  17. واکنش مطهری به دادستان کل درباره حضور زنان در ورزشگاه‌ها

  18. افشانی رفتنی شد؛ آغاز دوباره ماراتن انتخاب شهردار/گزینه های احتمالی برای حضور در بهشت/ محسن هاشمی شهردار می شود؟

  19. شریعتمداری: من را جای دیگر هم به کار نگیرید/ در چند ماه اخیر امتحان خوبی پس ندادیم

  20. نامه سرگشاده اساتید به شورای نگهبان درباره لایحه CFT

  21. روحانی وزرای پیشنهادی خود را به مجلس معرفی کرد/ شریعتمداری، دژپسند، رحمانی و اسلامی برای ۴وزارتخانه خالی

  22. خداحافظی با وزیر پرحاشیه/ پشت پرده تلاش برای تخریب قالیباف/ سرانجام قباله اصلاح‌طلبی و اصلاح‌طلبان شناسنامه‌دار/ انتقاد زیباکلام از روحانی

  23. جلیلی: وعده هلو جواب نداد مردم را از لولو می‌ترسانند

  24. شوخی زشت سناتور آمریکایی: شاید دی‌ان‌ای من ایرانی باشد؛ وحشتناک است!

  25. توکلی: FATF تحفظ پذیر نیست/ از ترس مرگ نباید خودکشی کرد

علی بابا-AL97AB1گوشی شاپ

پربحث‌های هفته

  1. دخیل بر آستان «سلبریتی»ها!

  2. تئاتر لاکچری؛ خودکرده را تدبیر نیست

  3. همنشینی ۲ بازیگر با مجرم آشوب‌های پاسداران + عکس

  4. مجری‌هایی که ممنوع‌التصویر شدند

  5. بازیگر نقش مختار کجاست؟/دلیل کم کاری فریبرز عرب‌نیا

  6. هشدار پرویز پرستویی درباره روندی بسیار خطرناک در سینما/ قرار نیست فقط نقش حاج کاظم بازی کنم

  7. اجازه آقای "رئیس" !؟

  8. رضا رویگری: بی‌پولی باعث شد درمانم را متوقف کنم

  9. معمای گنج همدان+ عکس

  10. «عثمان طه» کیست؟ / روایتی از دیدار و گفت‌وگو با خطاط مشهور قرآن

  11. زائرانی که پس از اربعین به کربلا می‌رسند

  12. گرفتار سینمای مبتذل‌ هستیم تا کمدی!

  13. جدیدترین آمارها از زائران اربعین خارج شده از کشور

  14. نمایش «تنگه ابوقریب» و «به وقت شام» برای زائرین اربعین

  15. قلدربازی خودروسازهای تهران در برابر بازرسی محیط زیستی

  16. دستمزد شبی ۳۰ میلیون تومانی مهناز افشار در «بینوایان»!

  17. تعداد متقاضیان سفر اربعین از مرز یک میلیون نفر گذشت

  18. اعتراف نیکول کیدمن درباره دلیل ازدواج با تام کروز

  19. پایتخت غذای ایران کجاست؟

  20. نکات مهمی که باید درباره پیاده روی اربعین بدانید

  21. انتقاد خسرو معصومی از سکوت منتقدان / «با کمدی مشکل ندارم»

  22. استاد مسیحی دانشگاه بیروت: اگر عشق به امام حسین (ع) نشانه مسلمان بودن است، اعلام می‌کنم که مسلمان هستم

  23. انتقادات از پرویز پرستویی، صدای کامبیز دیرباز را درآورد/ عکس

  24. عذرخواهی خشایار اعتمادی به‌خاطر گاف ترانه جدیدش

  25. دانشگاه هنرهای اسلامی - ایرانی استاد فرشچیان افتتاح شد

آخرین عناوین