دکتر مصدق و اقتصاد غیرنفتی ایران

محمد پاشازاده، گروه تعاملی الف،   3970530020 ۱۷ نظر، ۰ در صف انتشار و ۹ تکراری یا غیرقابل انتشار
دکتر مصدق و اقتصاد غیرنفتی ایران

اگر ورق به ورق تاریخ 200 سال گذشته مملکت را شخم بزنیم؛ کمتر کسی را پیدا می کنیم که محبوبیت و مقبولیت مصدق را در میان مردم داشته باشد و بعد از گذشت سال‌ها از مرگش، این محبوبیت روز به روز افزایش یابد. 28 مرداد، سالروز اشکی است که از چشم دموکراسی چکید. اشکی که آتش شد بر خرمن باروت بغض ملت ایران. آتشی که توانست 25 قرن پادشاهی -کم و بیش- استبدادی در ایران را پایان دهد.

خدمت‌ها و فعالیت‌های مثبت یا منفی مصدق بی‌شمار است. با وجود دوران نخست وزیری کوتاه (2 سال) او، اثراتی که او و دولتش بر سرنوشت ایران گذاشتند؛ از حکومت‌های 200 ساله بیشتر بود. اما من دست روی نکته‌ای گذاشته‌ام که برای ما نوعی تکرار تاریخ محسوب می‌شود!

اقتصاد غیرنفتی مصدق
بیایید به سال 1329 برگردیم. زمانی که قانون ملی شدن تصویب می‌شود. انگلستانی را تصور کنید که نخست‌وزیر آن واینستن چرچیل است. نام چرچیل کافی است تا کسی جیکش در نیاید. در زمانه‌ای قرار داریم که انگلستان تقریبا هیچ دشمن یا مخالف جدی‌ای ندارد. دایره مستعمره‌های بریتانیا از شرق تا غرب کشیده شده است پس اشاره چرچیل کافی است تا دنیا بر علیه ایران بسیج شود.

بعد از ملی شدن نفت و اخراج مدیر بریتانیایی شرکت نفت آبادان، تحریم‌های نفتی علیه ایران آغاز می‌شود. هیچ کشوری حق خرید نفت از ایران را ندارد. یک کشتی ایتالیایی خریدار نفت در عدن متوقف و نفت آن توسط انگلیس مصادره می‌شود. شرکت‌های آمریکایی اعلام می‌کنند که از خرید نفت ایران معذورند. حالا ایرانی داریم که اقتصاد نفتی ندارد و تا به حال اقتصاد غیر نفتی را هم تجربه نکرده است. اما مصدق مرد روزهای سخت است.

قدم اول او، جبران کسری بودجه است؛ به کمک مردم!
اوراقی به نام قرضه ملی چاپ می‌شوند. جریان این اوراق از این قرار است که مردم بیایند 100 ریال به دولت قرض بدهند و یک سال بعد اصل پول را با %6 سود (جایزه) پس بگیرند. استقبال از قرضه ملی به شدت زیاد است. حتی گفته می‌شود برخی حاضر به نگهداشتن کوپن قرضه خود نمی‌شدند (یعنی پول را به دولت هدیه می‌دادند و پس نمی‌گرفتند).

قدم دوم مصدق احیای کشاورزی است. حالا که مردم دست‌رنج و پس‌انداز یک عمر خود را بدون چشم داشت به دولت بخشیده‌اند؛ خارج کردن این پول از کشور و خالی گذاشتن سفره مردم ایران کار درستی نیست! پس مصدق از طریق بانک‌های ملی و کشاورزی، سرمایه‌گذاری‌های گسترده در کشاورزی را آغاز کرد. نتیجه این سرمایه‌گذاری‌ها این بود که در زمان کمبود بودجه، پول بسیار کمتری جهت واردات موادغذایی از کشور خارج می‌شد و دوم اینکه درآمد قشر بزرگی از مردم ایران که به کشاورزی وابسته بود تامین می‌شد. از طرفی کشورهای دیگر نمی‌توانستند از طریق تحریم مواد غذایی ضروری به کشور فشار وارد کنند.

اما نتیجه این اقتصاد غیر نفتی چه بود؟
الف. برای اولین‌بار ایران توانست به صادرکننده گندم تبدیل شود.
ب. واردات گندم به مقدار 4670 برابر، واردت جو 17 برابر و واردات برنج 5 برابر کاهش یافت!

و اما نرخ تورم!

مصدق توانست تورم را تک رقمی نگهدارد. در واقع کاری که امروز در نظر دولت‌مردان شق‌القمر محسوب می‌شود؛ شاید کمترین دستاورد دولت محمد مصدق باشد.

ختم کلام
عامل اصلی موفقیت مصدق، حمایت مردم بود. شاید اگر مردم در آن زمان فداکاری نمی‌کردند؛ مصدق یک‌ماه هم دوام نمی‌آورد. اما قضیه از چه قرار است که پدربزرگ حاضر است جانش را کف دستش بگذارد و تقدیم دولت کند اما نوه همان فرد، هیچ کمکی به دولت نمی کند؟

به نظرم جواب سوال دو علت است. یکی اینکه مردم از توانایی‌های نظام اقتصادی کشور مطمئن نیستند. آن‌ها نمی‌دانند که سرمایه‌ای که آن‌ها به این سیستم می‌دهد به درستی استفاده می‌شود یا به چاه پروژه‌های شکست‌خورده بی‌شمار ریخته می‌شود. دوم هم اینکه شفافیتی در کار نیست. من شهروند اگر قرار باشد به دولت کمک کنم؛ باید دقیق، شفاف و بدون معطلی در هر لحظه بتوانم رصد کنم که پول من در کجا، به چه صورت، با چه شرایطی سرمایه‌گذاری شده و نتیجه آن چه بوده است. باید مطمئن شوم که حتی یک ریال از چیزی که می‌بخشم؛ برای غیر از مردم ایران خرج نمی‌شود و یا توسط افراد مختلف سر از کانادا در نمی‌‌آورد. در واقع شاید تنها راه نجات دولت از تحریم‌های نفتی و موفقیت در اقتصاد غیرنفتی، سیستم کاملا شفاف و آزاد اقتصادی باشد.

عناوین مرتبط

دیدگاه کاربران

پرتو۵۰۵۳۹۹۰۷:۲۱:۵۶ ۱۳۹۷/۵/۳۰
سرمایه های ایران فقط از کانادا سر در نمی اورد.
ناشناس۵۰۵۴۰۲۰۷:۲۴:۴۲ ۱۳۹۷/۵/۳۰
مصدق بزرگ بود بزرگی زیبنده هر کسی نیست.
کوروش هژبری۵۰۸۰۴۳۱۶:۴۱:۵۶ ۱۳۹۷/۵/۳۱
;بسم الله الرحمن الرحیم همه مردم ایران به خوبی میدانند که زحمات خالصانه حضرت ایت الله کاشانی باعث پیشرفت موقتی مصدق شد وبا فاصله گرفتن مصدق از ایت الله , مصدق لجباز سرنگون شد و اگرنبود زحمات شبانه روزی ایت الله کاشانی نفت هر گز ملی نمیشد هرگز
ناشناس۵۰۵۴۰۳۰۷:۲۸:۰۰ ۱۳۹۷/۵/۳۰
دکتر محمد مصدق دنبال نفع شخصی نبود مستغنی بود از همه نظر.
ناشناس۵۰۵۴۳۱۰۷:۴۸:۵۳ ۱۳۹۷/۵/۳۰
مصدق بزرگ فکر می کرد جون بزرگ بود.حقیر نبود.
ناشناس۵۰۵۴۴۳۰۸:۰۰:۴۱ ۱۳۹۷/۵/۳۰
درود خدا و سلام ملت بیدار ایران بر مصدق عزیز و فاطمی گرامی
صمصام۵۰۵۴۷۳۰۸:۲۷:۴۱ ۱۳۹۷/۵/۳۰
مرحبا ....درود بر شما صداقت گوهری که در ایران امروز یافت می نشود
ناشناس۵۰۵۴۹۲۰۸:۴۱:۱۳ ۱۳۹۷/۵/۳۰
مقاله خوبی بود آیا چشم و گوشی برای فهم آن؛ در مسئولین هست؟
ناشناس۵۰۵۵۴۰۰۹:۱۹:۱۰ ۱۳۹۷/۵/۳۰
درود بر مصدق وطن پرست.
ناشناس۵۰۵۵۵۰۰۹:۲۳:۵۸ ۱۳۹۷/۵/۳۰
یک ایرانی راستین.
سيد مرتضي۵۰۵۹۵۳۱۲:۲۹:۲۲ ۱۳۹۷/۵/۳۰
عجب قیاس مسخره ای. مقایسه دولت مصدق با نهادهای امروزی کشور یک جوکه
ناشناس۵۰۶۲۹۱۱۴:۴۵:۱۸ ۱۳۹۷/۵/۳۰
این حرفها هیچکدام مستند نیست. البته وضع اقتصادی الان با آن زمان قابل مقایسه نیست. بودجه 1397 ایران 11.949.353.674.000.000 ریال است. بودجه در زمان مصدق 9.549.000.000 ریال بود. یعنی بیش از یک میلیون و دویست هزار برابر! در حالیکه جمعیت ایران از آن زمان 5 برابر شده است. همین حجم کم بودجه هم با فروختن ذخایر ارزی و قرض گرفتن از صندوق بین المللی پول بعضی اقدامات دیگر تامین نمی شد و دولت کسری بودجه داشت. برای اولین بار فروش سربازی در ایران مد شد. برای اولین بار دولت پنهانی پول بدون پشتوانه چاپ کرد که طبیعتاً موجب تورم شد. تنها 50 میلیون تومان از اوراق قرضه منتشره فروش رفت یعنی 5 درصد بودجه. در مورد کشاورزی هم کارهایی شد ولی در آن زمان ایران همیشه صادر کننده محصولات کشاورزی بود و این ربطی به دولت مصدق نداشت. کشاورزی عمدتاً دست خان ها و ملاکین بود و 85 درصد مردم در روستاها به کشاورزی مشغول بودند. در زمان مصدق صادرات کشاورزی رشد خاصی رو نشون نمی ده. در مجموع وضع اقتصادی بسیار بدتر از قبل بود و این را در نامه مصدق به آیزنهاور هم می توان دید. اساساً اقدامات دولت نشان از وضع اقتصادی دارد و نیازی نیست کسی اقتصاد دان باشد تا این را ببیند. قرضه خارجی، چاپ پول بدون پشتوانه، فروش سربازی، فروش ذخایر ارزی، کاهش ارزش ریال، همه نشان از وضع بد اقتصادی دارد. همه اینها در دولت مصدق بود. علاوه براین، کسی انتظار ندارد در وضعیت نا امنی سیاسی وضع اقتصاد بهتر شود. تمام سه سال حکومت مصدق به نا امنی و حکومت نظامی و انحلال مجلس و تظاهرات خیابانی گذشت. چطور کسی می تواند بگوید اقتصاد بهتر شد.
ناشناس۵۰۷۷۴۱۱۲:۳۲:۴۱ ۱۳۹۷/۵/۳۱
ثروتها می باید در پیشرفت کشور و مردم موجود هزینه شوند --- خداوند و قتی به سرزمینی ثروت می دهد مطابق با سنت طبیعی خویش در جهان آفرینش می خواهد این ثروت بنحوی عادلانه در رفاه مردم موجود و پیشرفت سالم آن سر زمین هزینه شود. نفت یک ثروت و نعمت خدا دادی است که می باید با در نظر گرفتن قسط و عدل و دوری از اسراف و تبذیر فواید آن در پیشرفت مردم موجود و کشور بگونه ای که نیازهای حیاتی و معیشتی را عادلانه بر آورده کند تقسیم شود. ضمنا سخن از سهم آیندگان و از ذخیره سازی این سهم که بشر موجود در تعیین سرنوشت قطعی آنان هیچ نقشی ندارد یک خود خدا پنداری و نادیده گرفتن قدرت و علم و حکمت آفریننده جهان در توزیع ثروتها است و دخالت بیجا و بی پایه در شآن رزاقیت خداوند توسط آفریده ایست که حتی نسبت به چگونه بودن آینده و سرنوشت شخص خود هیچ تضمینی در دست ندارد چه رسد به تعیین وضعیت آینده و سرنوشت برای نسلهای بی شمار ندیده و نشناخته باشد. بیگانگان زور مند آزمند با ترفندهای مختلف برای در قبضه نگه داشتن سرنوشت ملت ها و جلوگیری از پیشرفت اوضاع حال ملت ها اندیشه ی سهم آیندگان را در اذهان تزریق می نمایند تا با گسترش فقر ملت های موجود آنان و ثروتهای آنان را همیشه در اسارت خود و برای تضمین منافع خویش داشته باشند.
ناشناس۵۰۷۸۷۰۱۴:۲۰:۴۰ ۱۳۹۷/۵/۳۱
زنده باد مصدق
ناشناس۵۰۸۱۵۳۱۸:۳۳:۵۲ ۱۳۹۷/۵/۳۱
رییس شهربانی مصدق افشار طوس بود رییس املاک سلطنتی رضا خان این خون آشام وملک خوار بزرگ را فرزندان دلیر ایران زمین کشتند. حکومت مصدق را باید دوباره بررسی کرد ودید نه با ارمانگرایی
ناشناس۵۰۸۲۴۵۲۰:۰۳:۳۱ ۱۳۹۷/۵/۳۱
روحت شاد مصدق بزرگ که تا ابد دردل ایرانیان جا داری .
ناشناس۵۰۸۳۸۵۲۲:۳۷:۰۹ ۱۳۹۷/۵/۳۱
زمان مصدق قیمت ارز تا 290 ریال افزایش یافته که با برکناری مصدق به 70 ریال کاهش یافته و مواد غذایی هم در دوران مصدق کمیاب و نایاب شده بوده اند.

پربحث‌های امروز

  1. از بازداشت یا گروگان‌کِشی مرضیه هاشمی تا مجمسه آزادی!

  2. آیت‌الله مکارم‌شیرازی: وام‌ قرض الحسنه بانک‌ها رباخواری آشکار و خلاف شرع است

  3. مدیرعامل سابق سایپا: پراید گران نیست/ وزیر صنعت طرفدار افزایش قیمت خودروهای داخلی است

  4. پورابراهیمی: سال ۹۸ سخت، اما قابل مدیریت است

  5. جهانگیری: در صورت فینالیست شدن تیم ملی به امارات می‌روم

  6. انتقاد آیت الله مکارم شیرازی از سخنان روحانی: رئیس جمهور باید به قسم خود پایبند باشد

  7. مجمع تشخیص جلوی این گروگان‌گیری و راهزنی را بگیرد

  8. حکم دادگاه یاشار سلطانی صادر شد

  9. اضافه کار و رفاهیات کارمندان در سال ۹۸ چقدر پیش‌بینی شد + جدول

  10. پیشنهاد بانک‌ها برای جلوگیری از خروج سپرده‌ها

  11. تاجزاده: مردم از اعتراف گیری بخشی راضی نیستند/ زاکانی: صریحا بگوئید آمریکا را دشمن می‌دانید یا خیر؟

  12. کانال مالی ایران و سوئیس آماده راه‌اندازی شد

  13. دژپسند خطاب به پوری‌حسینی: به دنبال کار برای خودت باش، در تیم من جایی نداری!

  14. بخشی در روزهای بازداشت: دوست داشتم مشهور شوم!

  15. پاسخ تامین اجتماعی به برخی اعتراضات و پرسش‌ها درباره «بسته حمایتی»

  16. بررسی عملکرد قرض‌الحسنه بانک‌ها

  17. حدادعادل: سیاسیون عدالت را به حاشیه بردند/ یکی از مهمترین مشکلات اقتصاد ما بانک‌ها هستند

  18. عجیب‌ترین ماشین عروس دنیا  

  19. چه کسی نمی‌گذارد حقوق مدیران شفاف شود؟/ نگرانی آیت‌الله جنتی درباره گرانی/ سرمایه اجتماعی روحانی افت کرده است

  20. نقاط قوت ایران در برابر آمریکا از نگاه یک نشریه عربی/ تحریم‌ها علیه ایران به شکست می‌خورد و احتمال جنگ بسیار ضعیف است

  21. نوبخت: عیدی کارمندان و بازنشستگان با حقوق بهمن واریز می‌شود

  22. آیت‌الله جنتی: مدتی است گرانی‌ کالاهای اساسی ذهنم را مشغول کرده است

  23. نماینده مجلس: مالیات پزشکان ۷۲۰۰ میلیارد تومان است

  24. قیمت بلیت هواپیما برای تعطیلات ۲۲ بهمن میلیونی شد+ عکس

  25. نصب تابلوی ورود ممنوع حیوانات در ۸۰ درصد پارکها/ نیازمند فرهنگ سازی هستیم

پربحث‌های دیروز

  1. نظر شما در مورد فرار مالیاتی پزشکان و عدم نصب کارتخوان در مطب‌ها چیست؟

  2. الف منتشر کرد: طرح مجلس برای بنزین؛ اختصاص سهمیه به هر ایرانی ۲۴ لیتر در ماه/ قیمت بنزین خارج از سهمیه برمبنای ۹۰ درصد فوب خلیج فارس

  3. جهانگیری: ما برای برون رفت از مشکلات برنامه داریم/ نظام اسلامی را از رانت و فساد پاک می‌کنیم

  4. به جای کوکب خانم و پترس فداکار و چوپان دروغگو، بیرانوند را قصه کتابهای درسی کنید

  5. سوختن سیم‌کارت در صورت استفاده از فیلترشکن!  

  6. آقای روحانی! اینجا که واتیکان نیست!

  7. آقای رئیس‌جمهور! سلطان موز چه نسبتی با شما دارد

  8. ظریف: به شما اطمینان می‌دهم آمریکا نمی‌تواند از برجام خارج شود!   

  9. بیرانوند مغلوب دروازه‌بان عربستان شد + عکس

  10. عضو هیات نظارت بر رفتار نمایندگان: اصالت صوت منتشر شده علیه «سلمان خدادادی» در حال پیگیری است

  11. چرا گوشت گوسفندی حکم طلا را پیدا کرده؟

  12. فشار معیشتی خانوار افزایش یافت، دولت اقدام کند، منتظر نماند/ میزان خط فقر چقدر است؟

  13. جنگ یمن چه تاثیری بر آینده جهان خواهد داشت

  14. محمد هاشمی: نتیجه عملکرد دولت روحانی کاهش ارزش پول ملی شد

  15. افزایش 60 هزار تومانی حق مسکن کارگران/مذاکرات مزد 98 از هفته آینده آغاز می شود

  16. کاهش ۳۰ درصدی قیمت ساخت مسکن در سال آینده

  17. ۳عامل موثر در موشک پرانی‌های نتانیاهو

  18. رئیس کل بانک مرکزی: بر نوسانات بازار ارز غلبه کردیم/وضعیت ذخایر ارزی کشور مطلوب است/برنامه‌ریزی‌های انتقال مالی را بدون توجه به SPV تدارک دیده‌ایم

  19. احمد توکلی: رهبری نظری درباره پالرمو و CFT به مجمع اعلام نکرده‌اند/ ظریف نتوانست مجمع را درباره لایحه پالرمو قانع کند

  20. پوری‌حسینی: ممنوع‌الخروجی برای من مجازات نیست

  21. زمان حال را غنیمت بشمار  

  22. پیش‌بینی رییس اتحادیه از اوضاع بازار مسکن در سال آینده

  23. شریعتمداری نامه وزیران به رهبر انقلاب برای لوایح FATF را تایید کرد

  24. هایکو ماس تحریم هواپیمایی ماهان را برای امنیت آلمان ضروری خواند

  25. کارکنان دولت سال آینده چقدر حقوق می‌گیرند؟

پربحث‌های هفته

  1. نظر شما در مورد فرار مالیاتی پزشکان و عدم نصب کارتخوان در مطب‌ها چیست؟

  2. غیرت برای زنان کجا رفته؟

  3. از بازداشت یا گروگان‌کِشی مرضیه هاشمی تا مجمسه آزادی!

  4. تشدید اختلافات ایران و اروپا، احتمال تحریم‌های جدید و فروپاشی برجام

  5. اروپا به ایران: نمی‌توانیم برنامه موشکی‌تان را تحمل کنیم/ لغزش اروپا به سمت ترامپ

  6. بازداشت خبرنگار پرس‌تی‌وی در آمریکا

  7. الف منتشر کرد: طرح مجلس برای بنزین؛ اختصاص سهمیه به هر ایرانی ۲۴ لیتر در ماه/ قیمت بنزین خارج از سهمیه برمبنای ۹۰ درصد فوب خلیج فارس

  8. جهانگیری: ما برای برون رفت از مشکلات برنامه داریم/ نظام اسلامی را از رانت و فساد پاک می‌کنیم

  9. تاج و داورزنی کنارخواننده معروف لس آنجلسی   

  10. اسماعیل بخشی دستگیر شد

  11. توزیع دو کیلو گوشت یخ‌زده با کارت ملی!/ برای گرفتن گوشت منجمد، منجمد شوید!

  12. جلسه امروز مجمع تشخیص مصلحت نظام با حضور ظریف و احمدی‌نژاد  

  13. کدامیک به برجام محتاج ترند، ایران یا اروپا؟

  14. روحانی از احمدی‌نژاد هم پایین‌تر است

  15. روحانی: ما نمی‌توانیم با خواست عمومی مردم مبارزه کنیم، این نه قانونی است و نه شرعی/ اولین کسی که رادیو را ممنوع کرد پهلوی اول بود/ روزانه اگر فیلترشکن آمد چه خواهیم کرد؟

  16. چرا پراید ۲۱ میلیون تومانی یک هفته‌ای ۳۶ میلیون تومان شد؟

  17. به جای کوکب خانم و پترس فداکار و چوپان دروغگو، بیرانوند را قصه کتابهای درسی کنید

  18. فقط ۳۰ ثانیه تا موفقیت

  19. ویدئو/ آقای مترجم کار دست کی‌روش و خیابانی داد  

  20. فیلم اعترافات اسماعیل بخشی و همدستانش   

  21. جدال اصلاح طلبان و دولت اعتدال/ خبری از حال و روز مردم دارند؟

  22. سوختن سیم‌کارت در صورت استفاده از فیلترشکن!  

  23. آیت‌الله مکارم‌شیرازی: وام‌ قرض الحسنه بانک‌ها رباخواری آشکار و خلاف شرع است

  24. مدیرعامل سابق سایپا: پراید گران نیست/ وزیر صنعت طرفدار افزایش قیمت خودروهای داخلی است

  25. آذری جهرمی: هزینه ساخت ماهواره پیام ۱.۲ میلیون یورو بود

آخرین عناوین