دکتر مصدق و اقتصاد غیرنفتی ایران

محمد پاشازاده، گروه تعاملی الف،   3970530020 ۱۷ نظر، ۰ در صف انتشار و ۹ تکراری یا غیرقابل انتشار
دکتر مصدق و اقتصاد غیرنفتی ایران

اگر ورق به ورق تاریخ 200 سال گذشته مملکت را شخم بزنیم؛ کمتر کسی را پیدا می کنیم که محبوبیت و مقبولیت مصدق را در میان مردم داشته باشد و بعد از گذشت سال‌ها از مرگش، این محبوبیت روز به روز افزایش یابد. 28 مرداد، سالروز اشکی است که از چشم دموکراسی چکید. اشکی که آتش شد بر خرمن باروت بغض ملت ایران. آتشی که توانست 25 قرن پادشاهی -کم و بیش- استبدادی در ایران را پایان دهد.

خدمت‌ها و فعالیت‌های مثبت یا منفی مصدق بی‌شمار است. با وجود دوران نخست وزیری کوتاه (2 سال) او، اثراتی که او و دولتش بر سرنوشت ایران گذاشتند؛ از حکومت‌های 200 ساله بیشتر بود. اما من دست روی نکته‌ای گذاشته‌ام که برای ما نوعی تکرار تاریخ محسوب می‌شود!

اقتصاد غیرنفتی مصدق
بیایید به سال 1329 برگردیم. زمانی که قانون ملی شدن تصویب می‌شود. انگلستانی را تصور کنید که نخست‌وزیر آن واینستن چرچیل است. نام چرچیل کافی است تا کسی جیکش در نیاید. در زمانه‌ای قرار داریم که انگلستان تقریبا هیچ دشمن یا مخالف جدی‌ای ندارد. دایره مستعمره‌های بریتانیا از شرق تا غرب کشیده شده است پس اشاره چرچیل کافی است تا دنیا بر علیه ایران بسیج شود.

بعد از ملی شدن نفت و اخراج مدیر بریتانیایی شرکت نفت آبادان، تحریم‌های نفتی علیه ایران آغاز می‌شود. هیچ کشوری حق خرید نفت از ایران را ندارد. یک کشتی ایتالیایی خریدار نفت در عدن متوقف و نفت آن توسط انگلیس مصادره می‌شود. شرکت‌های آمریکایی اعلام می‌کنند که از خرید نفت ایران معذورند. حالا ایرانی داریم که اقتصاد نفتی ندارد و تا به حال اقتصاد غیر نفتی را هم تجربه نکرده است. اما مصدق مرد روزهای سخت است.

قدم اول او، جبران کسری بودجه است؛ به کمک مردم!
اوراقی به نام قرضه ملی چاپ می‌شوند. جریان این اوراق از این قرار است که مردم بیایند 100 ریال به دولت قرض بدهند و یک سال بعد اصل پول را با %6 سود (جایزه) پس بگیرند. استقبال از قرضه ملی به شدت زیاد است. حتی گفته می‌شود برخی حاضر به نگهداشتن کوپن قرضه خود نمی‌شدند (یعنی پول را به دولت هدیه می‌دادند و پس نمی‌گرفتند).

قدم دوم مصدق احیای کشاورزی است. حالا که مردم دست‌رنج و پس‌انداز یک عمر خود را بدون چشم داشت به دولت بخشیده‌اند؛ خارج کردن این پول از کشور و خالی گذاشتن سفره مردم ایران کار درستی نیست! پس مصدق از طریق بانک‌های ملی و کشاورزی، سرمایه‌گذاری‌های گسترده در کشاورزی را آغاز کرد. نتیجه این سرمایه‌گذاری‌ها این بود که در زمان کمبود بودجه، پول بسیار کمتری جهت واردات موادغذایی از کشور خارج می‌شد و دوم اینکه درآمد قشر بزرگی از مردم ایران که به کشاورزی وابسته بود تامین می‌شد. از طرفی کشورهای دیگر نمی‌توانستند از طریق تحریم مواد غذایی ضروری به کشور فشار وارد کنند.

اما نتیجه این اقتصاد غیر نفتی چه بود؟
الف. برای اولین‌بار ایران توانست به صادرکننده گندم تبدیل شود.
ب. واردات گندم به مقدار 4670 برابر، واردت جو 17 برابر و واردات برنج 5 برابر کاهش یافت!

و اما نرخ تورم!

مصدق توانست تورم را تک رقمی نگهدارد. در واقع کاری که امروز در نظر دولت‌مردان شق‌القمر محسوب می‌شود؛ شاید کمترین دستاورد دولت محمد مصدق باشد.

ختم کلام
عامل اصلی موفقیت مصدق، حمایت مردم بود. شاید اگر مردم در آن زمان فداکاری نمی‌کردند؛ مصدق یک‌ماه هم دوام نمی‌آورد. اما قضیه از چه قرار است که پدربزرگ حاضر است جانش را کف دستش بگذارد و تقدیم دولت کند اما نوه همان فرد، هیچ کمکی به دولت نمی کند؟

به نظرم جواب سوال دو علت است. یکی اینکه مردم از توانایی‌های نظام اقتصادی کشور مطمئن نیستند. آن‌ها نمی‌دانند که سرمایه‌ای که آن‌ها به این سیستم می‌دهد به درستی استفاده می‌شود یا به چاه پروژه‌های شکست‌خورده بی‌شمار ریخته می‌شود. دوم هم اینکه شفافیتی در کار نیست. من شهروند اگر قرار باشد به دولت کمک کنم؛ باید دقیق، شفاف و بدون معطلی در هر لحظه بتوانم رصد کنم که پول من در کجا، به چه صورت، با چه شرایطی سرمایه‌گذاری شده و نتیجه آن چه بوده است. باید مطمئن شوم که حتی یک ریال از چیزی که می‌بخشم؛ برای غیر از مردم ایران خرج نمی‌شود و یا توسط افراد مختلف سر از کانادا در نمی‌‌آورد. در واقع شاید تنها راه نجات دولت از تحریم‌های نفتی و موفقیت در اقتصاد غیرنفتی، سیستم کاملا شفاف و آزاد اقتصادی باشد.

الف را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید

عناوین مرتبط

وب‌گردی

دیدگاه کاربران

پرتو۵۰۵۳۹۹۰۷:۲۱:۵۶ ۱۳۹۷/۵/۳۰
سرمایه های ایران فقط از کانادا سر در نمی اورد.
ناشناس۵۰۵۴۰۲۰۷:۲۴:۴۲ ۱۳۹۷/۵/۳۰
مصدق بزرگ بود بزرگی زیبنده هر کسی نیست.
کوروش هژبری۵۰۸۰۴۳۱۶:۴۱:۵۶ ۱۳۹۷/۵/۳۱
;بسم الله الرحمن الرحیم همه مردم ایران به خوبی میدانند که زحمات خالصانه حضرت ایت الله کاشانی باعث پیشرفت موقتی مصدق شد وبا فاصله گرفتن مصدق از ایت الله , مصدق لجباز سرنگون شد و اگرنبود زحمات شبانه روزی ایت الله کاشانی نفت هر گز ملی نمیشد هرگز
ناشناس۵۰۵۴۰۳۰۷:۲۸:۰۰ ۱۳۹۷/۵/۳۰
دکتر محمد مصدق دنبال نفع شخصی نبود مستغنی بود از همه نظر.
ناشناس۵۰۵۴۳۱۰۷:۴۸:۵۳ ۱۳۹۷/۵/۳۰
مصدق بزرگ فکر می کرد جون بزرگ بود.حقیر نبود.
ناشناس۵۰۵۴۴۳۰۸:۰۰:۴۱ ۱۳۹۷/۵/۳۰
درود خدا و سلام ملت بیدار ایران بر مصدق عزیز و فاطمی گرامی
صمصام۵۰۵۴۷۳۰۸:۲۷:۴۱ ۱۳۹۷/۵/۳۰
مرحبا ....درود بر شما صداقت گوهری که در ایران امروز یافت می نشود
ناشناس۵۰۵۴۹۲۰۸:۴۱:۱۳ ۱۳۹۷/۵/۳۰
مقاله خوبی بود آیا چشم و گوشی برای فهم آن؛ در مسئولین هست؟
ناشناس۵۰۵۵۴۰۰۹:۱۹:۱۰ ۱۳۹۷/۵/۳۰
درود بر مصدق وطن پرست.
ناشناس۵۰۵۵۵۰۰۹:۲۳:۵۸ ۱۳۹۷/۵/۳۰
یک ایرانی راستین.
سيد مرتضي۵۰۵۹۵۳۱۲:۲۹:۲۲ ۱۳۹۷/۵/۳۰
عجب قیاس مسخره ای. مقایسه دولت مصدق با نهادهای امروزی کشور یک جوکه
ناشناس۵۰۶۲۹۱۱۴:۴۵:۱۸ ۱۳۹۷/۵/۳۰
این حرفها هیچکدام مستند نیست. البته وضع اقتصادی الان با آن زمان قابل مقایسه نیست. بودجه 1397 ایران 11.949.353.674.000.000 ریال است. بودجه در زمان مصدق 9.549.000.000 ریال بود. یعنی بیش از یک میلیون و دویست هزار برابر! در حالیکه جمعیت ایران از آن زمان 5 برابر شده است. همین حجم کم بودجه هم با فروختن ذخایر ارزی و قرض گرفتن از صندوق بین المللی پول بعضی اقدامات دیگر تامین نمی شد و دولت کسری بودجه داشت. برای اولین بار فروش سربازی در ایران مد شد. برای اولین بار دولت پنهانی پول بدون پشتوانه چاپ کرد که طبیعتاً موجب تورم شد. تنها 50 میلیون تومان از اوراق قرضه منتشره فروش رفت یعنی 5 درصد بودجه. در مورد کشاورزی هم کارهایی شد ولی در آن زمان ایران همیشه صادر کننده محصولات کشاورزی بود و این ربطی به دولت مصدق نداشت. کشاورزی عمدتاً دست خان ها و ملاکین بود و 85 درصد مردم در روستاها به کشاورزی مشغول بودند. در زمان مصدق صادرات کشاورزی رشد خاصی رو نشون نمی ده. در مجموع وضع اقتصادی بسیار بدتر از قبل بود و این را در نامه مصدق به آیزنهاور هم می توان دید. اساساً اقدامات دولت نشان از وضع اقتصادی دارد و نیازی نیست کسی اقتصاد دان باشد تا این را ببیند. قرضه خارجی، چاپ پول بدون پشتوانه، فروش سربازی، فروش ذخایر ارزی، کاهش ارزش ریال، همه نشان از وضع بد اقتصادی دارد. همه اینها در دولت مصدق بود. علاوه براین، کسی انتظار ندارد در وضعیت نا امنی سیاسی وضع اقتصاد بهتر شود. تمام سه سال حکومت مصدق به نا امنی و حکومت نظامی و انحلال مجلس و تظاهرات خیابانی گذشت. چطور کسی می تواند بگوید اقتصاد بهتر شد.
ناشناس۵۰۷۷۴۱۱۲:۳۲:۴۱ ۱۳۹۷/۵/۳۱
ثروتها می باید در پیشرفت کشور و مردم موجود هزینه شوند --- خداوند و قتی به سرزمینی ثروت می دهد مطابق با سنت طبیعی خویش در جهان آفرینش می خواهد این ثروت بنحوی عادلانه در رفاه مردم موجود و پیشرفت سالم آن سر زمین هزینه شود. نفت یک ثروت و نعمت خدا دادی است که می باید با در نظر گرفتن قسط و عدل و دوری از اسراف و تبذیر فواید آن در پیشرفت مردم موجود و کشور بگونه ای که نیازهای حیاتی و معیشتی را عادلانه بر آورده کند تقسیم شود. ضمنا سخن از سهم آیندگان و از ذخیره سازی این سهم که بشر موجود در تعیین سرنوشت قطعی آنان هیچ نقشی ندارد یک خود خدا پنداری و نادیده گرفتن قدرت و علم و حکمت آفریننده جهان در توزیع ثروتها است و دخالت بیجا و بی پایه در شآن رزاقیت خداوند توسط آفریده ایست که حتی نسبت به چگونه بودن آینده و سرنوشت شخص خود هیچ تضمینی در دست ندارد چه رسد به تعیین وضعیت آینده و سرنوشت برای نسلهای بی شمار ندیده و نشناخته باشد. بیگانگان زور مند آزمند با ترفندهای مختلف برای در قبضه نگه داشتن سرنوشت ملت ها و جلوگیری از پیشرفت اوضاع حال ملت ها اندیشه ی سهم آیندگان را در اذهان تزریق می نمایند تا با گسترش فقر ملت های موجود آنان و ثروتهای آنان را همیشه در اسارت خود و برای تضمین منافع خویش داشته باشند.
ناشناس۵۰۷۸۷۰۱۴:۲۰:۴۰ ۱۳۹۷/۵/۳۱
زنده باد مصدق
ناشناس۵۰۸۱۵۳۱۸:۳۳:۵۲ ۱۳۹۷/۵/۳۱
رییس شهربانی مصدق افشار طوس بود رییس املاک سلطنتی رضا خان این خون آشام وملک خوار بزرگ را فرزندان دلیر ایران زمین کشتند. حکومت مصدق را باید دوباره بررسی کرد ودید نه با ارمانگرایی
ناشناس۵۰۸۲۴۵۲۰:۰۳:۳۱ ۱۳۹۷/۵/۳۱
روحت شاد مصدق بزرگ که تا ابد دردل ایرانیان جا داری .
ناشناس۵۰۸۳۸۵۲۲:۳۷:۰۹ ۱۳۹۷/۵/۳۱
زمان مصدق قیمت ارز تا 290 ریال افزایش یافته که با برکناری مصدق به 70 ریال کاهش یافته و مواد غذایی هم در دوران مصدق کمیاب و نایاب شده بوده اند.
بیمه azkiتجارت نیوزصبا باتری

پربحث‌های اخیر

  1. درخواست امارات برای حضور دولت‌های عربی در مذاکره جدید با ایران

  2. بعیدی نژاد: سیاسی کردن سفر ایرانیان به میهن خود محکوم به شکست است

  3. بازگشت کوپن به ایران/ کوپن الکترونیک چه آینده‌ای خواهد داشت؟

  4. اتباع عربستان از سفر به ایران و چند کشور دیگر منع شدند

  5. نصرالله: اسرائیل بداند کار تمام شده و مقاومت موشک نقطه‌زن دارد

  6. تداوم پرخاشگری پمپئو به کری به خاطر گفت‌وگو با ظریف

  7. واکنش نتانیاهو به سخنان نصرالله

  8. آمریکا چینی‌ها را به خاطر خرید هواپیمای روسی تحریم کرد

  9. رهبر انصارالله یمن: مردم یمن تسلیم ائتلاف متجاوز سعودی نخواهند شد

  10. هدیه عجیب رهبر کره‌شمالی به رئیس جمهور کره جنوبی

  11. آئین پخت غذای نذری در روستای باغملک  

  12. دادستان کل کشور به جمهوری تاجیکستان سفر کرد

  13. واکنش ظریف به اظهارات مقام آمریکایی درباره انعقاد پیمان با ایران

  14. وزارت امور خارجه: دامان وزارت خارجه از افکار افراد موهن به اهل بیت مبری است

  15. ترامپ به متحدانش در منطقه: امنیتتان وابسته به ماست، قیمت نفت را پایین بیاورید

  16. واکنش معاون دفتر رئیس‌جمهور به ادعای توهین فردی منتسب به وزارت خارجه به ساحت امام حسین(ع)

  17. اثرات استرس محیطی بر بافت معمول و غیرمعمول قلب

  18. شاخ‌ها هم در عزاداری حسین به صدا می‌آیند

  19. شطرنج سبب پیشگیری از آلزایمر می‌شود

  20. جذب ۴۰۰ هیئت علمی جدید برای دانشگاه فرهنگیان/آموزش ۳۷ هزار دانشجومعلم جدید

  21. سوگواره شب غریبانه  

  22. آیفون وارد شده با دلار 4200 تومانی هنوز در بازار موجود است/ فروش با قیمت ارز آزاد

  23. رهبر کره شمالی خواستار دیدار مجدد با دونالد ترامپ است

  24. جلسه اضطراری شورای امنیت برای بررسی وضعیت یمن

  25. به دستور ترامپ؛ راهبرد امنیت مجازی آمریکا وارد فاز تهاجمی می‌شود

پربحث‌های دیروز

  1. درخواست امارات برای حضور دولت‌های عربی در مذاکره جدید با ایران

  2. عراق، سفیر خود در ایران را فراخواند

  3. بوسه‌ی رهبر انقلاب بر سر حاج قاسم سلیمانی   

  4. استعلام برای حفظ امانت الهی!

  5. هشدار وزیر اطلاعات به مدعیان ولایت‌مداری

  6. اعتراض به سیاست‌های ضدایرانی واشنگتن سخنرانی مقام آمریکایی را مختل کرد+ فیلم

  7. آقای ظریف! «برجام مالی» را به ملت تحمیل نکنید/ FATF فقط برای دشمنان شفافیت می‌آورد

  8. بعیدی نژاد: سیاسی کردن سفر ایرانیان به میهن خود محکوم به شکست است

  9. بازگشت کوپن به ایران/ کوپن الکترونیک چه آینده‌ای خواهد داشت؟

  10. «مداحی پاپ» چگونه رایج شد؟

  11. اتباع عربستان از سفر به ایران و چند کشور دیگر منع شدند

  12. نصرالله: اسرائیل بداند کار تمام شده و مقاومت موشک نقطه‌زن دارد

  13. ایران خواستار محکومیت تهدید هسته ای رژیم صهیونیستی از سوی سازمان ملل شد

  14. لندن درباره سفر اتباع ایرانی-انگلیسی به ایران هشدار داد

  15. تشییع و تدفین پیکر محمد تولایی، طلبه جوان مشهدی  

  16. تداوم پرخاشگری پمپئو به کری به خاطر گفت‌وگو با ظریف

  17. واکنش نتانیاهو به سخنان نصرالله

  18. آمریکا چینی‌ها را به خاطر خرید هواپیمای روسی تحریم کرد

  19. رهبر انصارالله یمن: مردم یمن تسلیم ائتلاف متجاوز سعودی نخواهند شد

  20. هدیه عجیب رهبر کره‌شمالی به رئیس جمهور کره جنوبی

  21. آئین پخت غذای نذری در روستای باغملک  

  22. دادستان کل کشور به جمهوری تاجیکستان سفر کرد

  23. واکنش ظریف به اظهارات مقام آمریکایی درباره انعقاد پیمان با ایران

  24. وزارت امور خارجه: دامان وزارت خارجه از افکار افراد موهن به اهل بیت مبری است

  25. ترامپ به متحدانش در منطقه: امنیتتان وابسته به ماست، قیمت نفت را پایین بیاورید

پربحث‌های هفته

  1. راهپیمایی افراد برهنه در خیابان بعد از پیروزی!/ عبور از مرز‌های بی‌حیایی؛ عریان‌گری در فوتبال!+ عکس

  2. یک پیشنهاد برای حل معضل پرداخت سکه به عنوان مهریه

  3. جایگاه vip سید احمد خمینی در مراسم عزاداری؛ نظر شما در مورد این عکس چیست؟ + واکنش نتیجه امام به تصاویر  

  4. سوءاستفاده میلیاردی شرکتهای بیمه از جیب مردم / وقتی چشم عدالت کور می‌شود!

  5. در 400 سال اخیر ایران به اندازه کنونی مقتدر نبوده/سعودی در آستانه فروپاشی است نه ایران/آمریکایی‌ها به محمدرضا می‌گفتند شاه چمدانی!

  6. نباید به «سید احمد خمینی» ایراد گرفت! مشکل جای دیگر است

  7. کینه ضدانقلاب از عزاداری‌های محرم+ عکس

  8. واقعا مالیات پزشکان چقدر است؟!

  9. توهین طراح جلد همشهری جوان به مقدسات و امام حسین (ع)

  10. عوامل خارجی یا داخلی؛ کدام یک در بی‌ثباتی‌های ارزی موثرتر بود؟

  11. ۲۱ کشته در آتش‌سوزی تصادف اتوبوس و تانکر سوخت در جاده نطنز/ اجساد ۱۹ نفر از اتوبوس خارج شده/ اعلام اسامی مجروحان + تصاویر و فیلم

  12. آدرس غلط برای گرانی‌ها و افشای مسئولیت گریزی‌های رندانه/ ریشه‌های اصلی بحران های کنونی اقتصاد ایران چیست؟

  13. من یک معلم آمریکایی هستم!  

  14. چرا دولت قادر به کاهش قیمت دلار نیست؟

  15. اطلاعیه دولت درباره هزینه سفر روحانی به نیویورک

  16. با این میوه، ۳ روزه ۳ کیلو لاغر شوید!

  17. زیباکلام: استیضاح وزرا حرکتی پوپولیستی و عوام‌فریبانه مجلس است

  18. وزیر صنعت: یکی از عوامل افزایش قیمت خودرو این بود که بعضی فکر کردند خودرو یک کالای سرمایه‌ای است

  19. پیام روحانی برای جانباختگان حادثه تصادف کاشان: تکرار این حوادث جبران‌ناپذیر جاده‌ای، نشان از ضعف‌های مدیریتی دارد

  20. چگونه می‌توان ترامپ را در زمینه تحریم‌ها خلع سلاح کرد؟

  21. پیشنهاد بی‌شرمانه مرکز مشاوره به یک دختر!/ عمق فاجعه و عدم نظارت بر عملکرد مرکز مشاوره

  22. وضعیت تخصیص ارز زائران اربعین مشخص شد

  23. آقای سازور غلط می‌کند فقط مداحی کند/ جمله جالب محمود کریمی درباره حاج منصور

  24. آیا پارک لاله تهران پولی شده است؟

  25. دستور ویژه دادستان کل کشور در پی هتک حرمت به ساحت مقدس حضرت رقیه (س) در یک روزنامه

آخرین عناوین