دکتر مصدق و اقتصاد غیرنفتی ایران

محمد پاشازاده، گروه تعاملی الف،   3970530020 ۱۷ نظر، ۰ در صف انتشار و ۹ تکراری یا غیرقابل انتشار
دکتر مصدق و اقتصاد غیرنفتی ایران

اگر ورق به ورق تاریخ 200 سال گذشته مملکت را شخم بزنیم؛ کمتر کسی را پیدا می کنیم که محبوبیت و مقبولیت مصدق را در میان مردم داشته باشد و بعد از گذشت سال‌ها از مرگش، این محبوبیت روز به روز افزایش یابد. 28 مرداد، سالروز اشکی است که از چشم دموکراسی چکید. اشکی که آتش شد بر خرمن باروت بغض ملت ایران. آتشی که توانست 25 قرن پادشاهی -کم و بیش- استبدادی در ایران را پایان دهد.

خدمت‌ها و فعالیت‌های مثبت یا منفی مصدق بی‌شمار است. با وجود دوران نخست وزیری کوتاه (2 سال) او، اثراتی که او و دولتش بر سرنوشت ایران گذاشتند؛ از حکومت‌های 200 ساله بیشتر بود. اما من دست روی نکته‌ای گذاشته‌ام که برای ما نوعی تکرار تاریخ محسوب می‌شود!

اقتصاد غیرنفتی مصدق
بیایید به سال 1329 برگردیم. زمانی که قانون ملی شدن تصویب می‌شود. انگلستانی را تصور کنید که نخست‌وزیر آن واینستن چرچیل است. نام چرچیل کافی است تا کسی جیکش در نیاید. در زمانه‌ای قرار داریم که انگلستان تقریبا هیچ دشمن یا مخالف جدی‌ای ندارد. دایره مستعمره‌های بریتانیا از شرق تا غرب کشیده شده است پس اشاره چرچیل کافی است تا دنیا بر علیه ایران بسیج شود.

بعد از ملی شدن نفت و اخراج مدیر بریتانیایی شرکت نفت آبادان، تحریم‌های نفتی علیه ایران آغاز می‌شود. هیچ کشوری حق خرید نفت از ایران را ندارد. یک کشتی ایتالیایی خریدار نفت در عدن متوقف و نفت آن توسط انگلیس مصادره می‌شود. شرکت‌های آمریکایی اعلام می‌کنند که از خرید نفت ایران معذورند. حالا ایرانی داریم که اقتصاد نفتی ندارد و تا به حال اقتصاد غیر نفتی را هم تجربه نکرده است. اما مصدق مرد روزهای سخت است.

قدم اول او، جبران کسری بودجه است؛ به کمک مردم!
اوراقی به نام قرضه ملی چاپ می‌شوند. جریان این اوراق از این قرار است که مردم بیایند 100 ریال به دولت قرض بدهند و یک سال بعد اصل پول را با %6 سود (جایزه) پس بگیرند. استقبال از قرضه ملی به شدت زیاد است. حتی گفته می‌شود برخی حاضر به نگهداشتن کوپن قرضه خود نمی‌شدند (یعنی پول را به دولت هدیه می‌دادند و پس نمی‌گرفتند).

قدم دوم مصدق احیای کشاورزی است. حالا که مردم دست‌رنج و پس‌انداز یک عمر خود را بدون چشم داشت به دولت بخشیده‌اند؛ خارج کردن این پول از کشور و خالی گذاشتن سفره مردم ایران کار درستی نیست! پس مصدق از طریق بانک‌های ملی و کشاورزی، سرمایه‌گذاری‌های گسترده در کشاورزی را آغاز کرد. نتیجه این سرمایه‌گذاری‌ها این بود که در زمان کمبود بودجه، پول بسیار کمتری جهت واردات موادغذایی از کشور خارج می‌شد و دوم اینکه درآمد قشر بزرگی از مردم ایران که به کشاورزی وابسته بود تامین می‌شد. از طرفی کشورهای دیگر نمی‌توانستند از طریق تحریم مواد غذایی ضروری به کشور فشار وارد کنند.

اما نتیجه این اقتصاد غیر نفتی چه بود؟
الف. برای اولین‌بار ایران توانست به صادرکننده گندم تبدیل شود.
ب. واردات گندم به مقدار 4670 برابر، واردت جو 17 برابر و واردات برنج 5 برابر کاهش یافت!

و اما نرخ تورم!

مصدق توانست تورم را تک رقمی نگهدارد. در واقع کاری که امروز در نظر دولت‌مردان شق‌القمر محسوب می‌شود؛ شاید کمترین دستاورد دولت محمد مصدق باشد.

ختم کلام
عامل اصلی موفقیت مصدق، حمایت مردم بود. شاید اگر مردم در آن زمان فداکاری نمی‌کردند؛ مصدق یک‌ماه هم دوام نمی‌آورد. اما قضیه از چه قرار است که پدربزرگ حاضر است جانش را کف دستش بگذارد و تقدیم دولت کند اما نوه همان فرد، هیچ کمکی به دولت نمی کند؟

به نظرم جواب سوال دو علت است. یکی اینکه مردم از توانایی‌های نظام اقتصادی کشور مطمئن نیستند. آن‌ها نمی‌دانند که سرمایه‌ای که آن‌ها به این سیستم می‌دهد به درستی استفاده می‌شود یا به چاه پروژه‌های شکست‌خورده بی‌شمار ریخته می‌شود. دوم هم اینکه شفافیتی در کار نیست. من شهروند اگر قرار باشد به دولت کمک کنم؛ باید دقیق، شفاف و بدون معطلی در هر لحظه بتوانم رصد کنم که پول من در کجا، به چه صورت، با چه شرایطی سرمایه‌گذاری شده و نتیجه آن چه بوده است. باید مطمئن شوم که حتی یک ریال از چیزی که می‌بخشم؛ برای غیر از مردم ایران خرج نمی‌شود و یا توسط افراد مختلف سر از کانادا در نمی‌‌آورد. در واقع شاید تنها راه نجات دولت از تحریم‌های نفتی و موفقیت در اقتصاد غیرنفتی، سیستم کاملا شفاف و آزاد اقتصادی باشد.

عناوین مرتبط

دیدگاه کاربران

پرتو۵۰۵۳۹۹۰۷:۲۱:۵۶ ۱۳۹۷/۵/۳۰
سرمایه های ایران فقط از کانادا سر در نمی اورد.
ناشناس۵۰۵۴۰۲۰۷:۲۴:۴۲ ۱۳۹۷/۵/۳۰
مصدق بزرگ بود بزرگی زیبنده هر کسی نیست.
کوروش هژبری۵۰۸۰۴۳۱۶:۴۱:۵۶ ۱۳۹۷/۵/۳۱
;بسم الله الرحمن الرحیم همه مردم ایران به خوبی میدانند که زحمات خالصانه حضرت ایت الله کاشانی باعث پیشرفت موقتی مصدق شد وبا فاصله گرفتن مصدق از ایت الله , مصدق لجباز سرنگون شد و اگرنبود زحمات شبانه روزی ایت الله کاشانی نفت هر گز ملی نمیشد هرگز
ناشناس۵۰۵۴۰۳۰۷:۲۸:۰۰ ۱۳۹۷/۵/۳۰
دکتر محمد مصدق دنبال نفع شخصی نبود مستغنی بود از همه نظر.
ناشناس۵۰۵۴۳۱۰۷:۴۸:۵۳ ۱۳۹۷/۵/۳۰
مصدق بزرگ فکر می کرد جون بزرگ بود.حقیر نبود.
ناشناس۵۰۵۴۴۳۰۸:۰۰:۴۱ ۱۳۹۷/۵/۳۰
درود خدا و سلام ملت بیدار ایران بر مصدق عزیز و فاطمی گرامی
صمصام۵۰۵۴۷۳۰۸:۲۷:۴۱ ۱۳۹۷/۵/۳۰
مرحبا ....درود بر شما صداقت گوهری که در ایران امروز یافت می نشود
ناشناس۵۰۵۴۹۲۰۸:۴۱:۱۳ ۱۳۹۷/۵/۳۰
مقاله خوبی بود آیا چشم و گوشی برای فهم آن؛ در مسئولین هست؟
ناشناس۵۰۵۵۴۰۰۹:۱۹:۱۰ ۱۳۹۷/۵/۳۰
درود بر مصدق وطن پرست.
ناشناس۵۰۵۵۵۰۰۹:۲۳:۵۸ ۱۳۹۷/۵/۳۰
یک ایرانی راستین.
سيد مرتضي۵۰۵۹۵۳۱۲:۲۹:۲۲ ۱۳۹۷/۵/۳۰
عجب قیاس مسخره ای. مقایسه دولت مصدق با نهادهای امروزی کشور یک جوکه
ناشناس۵۰۶۲۹۱۱۴:۴۵:۱۸ ۱۳۹۷/۵/۳۰
این حرفها هیچکدام مستند نیست. البته وضع اقتصادی الان با آن زمان قابل مقایسه نیست. بودجه 1397 ایران 11.949.353.674.000.000 ریال است. بودجه در زمان مصدق 9.549.000.000 ریال بود. یعنی بیش از یک میلیون و دویست هزار برابر! در حالیکه جمعیت ایران از آن زمان 5 برابر شده است. همین حجم کم بودجه هم با فروختن ذخایر ارزی و قرض گرفتن از صندوق بین المللی پول بعضی اقدامات دیگر تامین نمی شد و دولت کسری بودجه داشت. برای اولین بار فروش سربازی در ایران مد شد. برای اولین بار دولت پنهانی پول بدون پشتوانه چاپ کرد که طبیعتاً موجب تورم شد. تنها 50 میلیون تومان از اوراق قرضه منتشره فروش رفت یعنی 5 درصد بودجه. در مورد کشاورزی هم کارهایی شد ولی در آن زمان ایران همیشه صادر کننده محصولات کشاورزی بود و این ربطی به دولت مصدق نداشت. کشاورزی عمدتاً دست خان ها و ملاکین بود و 85 درصد مردم در روستاها به کشاورزی مشغول بودند. در زمان مصدق صادرات کشاورزی رشد خاصی رو نشون نمی ده. در مجموع وضع اقتصادی بسیار بدتر از قبل بود و این را در نامه مصدق به آیزنهاور هم می توان دید. اساساً اقدامات دولت نشان از وضع اقتصادی دارد و نیازی نیست کسی اقتصاد دان باشد تا این را ببیند. قرضه خارجی، چاپ پول بدون پشتوانه، فروش سربازی، فروش ذخایر ارزی، کاهش ارزش ریال، همه نشان از وضع بد اقتصادی دارد. همه اینها در دولت مصدق بود. علاوه براین، کسی انتظار ندارد در وضعیت نا امنی سیاسی وضع اقتصاد بهتر شود. تمام سه سال حکومت مصدق به نا امنی و حکومت نظامی و انحلال مجلس و تظاهرات خیابانی گذشت. چطور کسی می تواند بگوید اقتصاد بهتر شد.
ناشناس۵۰۷۷۴۱۱۲:۳۲:۴۱ ۱۳۹۷/۵/۳۱
ثروتها می باید در پیشرفت کشور و مردم موجود هزینه شوند --- خداوند و قتی به سرزمینی ثروت می دهد مطابق با سنت طبیعی خویش در جهان آفرینش می خواهد این ثروت بنحوی عادلانه در رفاه مردم موجود و پیشرفت سالم آن سر زمین هزینه شود. نفت یک ثروت و نعمت خدا دادی است که می باید با در نظر گرفتن قسط و عدل و دوری از اسراف و تبذیر فواید آن در پیشرفت مردم موجود و کشور بگونه ای که نیازهای حیاتی و معیشتی را عادلانه بر آورده کند تقسیم شود. ضمنا سخن از سهم آیندگان و از ذخیره سازی این سهم که بشر موجود در تعیین سرنوشت قطعی آنان هیچ نقشی ندارد یک خود خدا پنداری و نادیده گرفتن قدرت و علم و حکمت آفریننده جهان در توزیع ثروتها است و دخالت بیجا و بی پایه در شآن رزاقیت خداوند توسط آفریده ایست که حتی نسبت به چگونه بودن آینده و سرنوشت شخص خود هیچ تضمینی در دست ندارد چه رسد به تعیین وضعیت آینده و سرنوشت برای نسلهای بی شمار ندیده و نشناخته باشد. بیگانگان زور مند آزمند با ترفندهای مختلف برای در قبضه نگه داشتن سرنوشت ملت ها و جلوگیری از پیشرفت اوضاع حال ملت ها اندیشه ی سهم آیندگان را در اذهان تزریق می نمایند تا با گسترش فقر ملت های موجود آنان و ثروتهای آنان را همیشه در اسارت خود و برای تضمین منافع خویش داشته باشند.
ناشناس۵۰۷۸۷۰۱۴:۲۰:۴۰ ۱۳۹۷/۵/۳۱
زنده باد مصدق
ناشناس۵۰۸۱۵۳۱۸:۳۳:۵۲ ۱۳۹۷/۵/۳۱
رییس شهربانی مصدق افشار طوس بود رییس املاک سلطنتی رضا خان این خون آشام وملک خوار بزرگ را فرزندان دلیر ایران زمین کشتند. حکومت مصدق را باید دوباره بررسی کرد ودید نه با ارمانگرایی
ناشناس۵۰۸۲۴۵۲۰:۰۳:۳۱ ۱۳۹۷/۵/۳۱
روحت شاد مصدق بزرگ که تا ابد دردل ایرانیان جا داری .
ناشناس۵۰۸۳۸۵۲۲:۳۷:۰۹ ۱۳۹۷/۵/۳۱
زمان مصدق قیمت ارز تا 290 ریال افزایش یافته که با برکناری مصدق به 70 ریال کاهش یافته و مواد غذایی هم در دوران مصدق کمیاب و نایاب شده بوده اند.

پربحث‌های اخیر

  1. این فیلم را ببینید؛ از احمد شیرزاد تا محمدجواد ظریف

  2. ماجرای هتک حرمت استاد ایرانی در دانمارک

  3. تهرانی‎ها روزی ۵ تن دل و جگر می‌خورند

  4. روحانی: راه انتخابی آمریکایی‌ها غلط است و حتماً شکست می‌خورند/ جوان‌ها باید مدیریت‌ها را برعهده بگیرند

  5. طیب‌نیا عضو شورای پول و اعتبار شد

  6. میوه‌ای که سرخوشتان می‌کند

  7. کرملین: پوتین با پنس دیداری نداشته است

  8. برداشت طلای سرخ  

  9. اضافه‌وزن؛ افسردگی به بار می‌آورد

  10. برایان هوک: مجبور بودیم برخی از کشورها را از تحریم‌ها ضد ایران معاف کنیم

  11. وزیر خارجه آمریکا با ولیعهد بحرین درباره ایران و یمن گفت‌وگو کرد

  12. عقب‌نشینی ۲۰۰هزارتومانی قیمت داروهای بیماران کلیوی/ «راپامیون» رایگان شد

  13. چگونه بهبود زخم‌ها را سرعت بخشیم؟

  14. بازیکنانی که به دروازه‌بانان برای مهار پنالتی کمک کردند   

  15. سرماخوردگی کهنه را از طریق این داروی گیاهی درمان کنید

  16. توکلی: نوسانات اخیر نرخ ارز شکاف‌های طبقاتی را تشدید کرد

  17. نشریه آمریکایی: وادار کردن ایران به مذاکره مستقیم با آمریکا کار آسانی نیست

  18. ماکرون: نباید دولت زیر دست و متکی به آمریکا باشیم

  19. پمپئو با مقامات قطر دیدار کرد

  20. فیلم/حواشی دیدار امروز مدال‌آوران بازی‌های پارآسیایی با رهبرمعظم انقلاب

  21. تاج این بار برای ماندن به رئیس مجلس نامه نوشت

  22. دستگیری یک مدیر آموزش‌وپرورش به جرم اختلاس

  23. خوزستان به حالت آماده باش در آمد

  24. روسیه طرح پیشنهادی ماکرون را رد کرد

  25. نظریه «مقاومت» را تبلیغ کنید/ عادت همیشگی خانواده رهبر انقلاب

پربحث‌های دیروز

  1. سلطان سکه اعدام شد

  2. آیا حناچی همان فرشته نجات تهران است؟

  3. ظریف باید اسامی پولشویی کنندگان را نام ببرد وگرنه استیضاح می شود

  4. توکلی: حرف ظریف درباره پولشویی خطا بود

  5. دفاع رئیس اتحادیه آجیل از قیمت ۲۰۰ هزار تومانی پسته

  6. به این مسئول چه می‌توان گفت؟  

  7. «فشن‌شو گربه‌ها» در پایتخت + عکس

  8. این فیلم را ببینید؛ از احمد شیرزاد تا محمدجواد ظریف

  9. تصاویری از سلطان سکه و همدستانش  

  10. ظریف به مجلس احضار شد

  11. در پاسخ به حرفهایِ تکراریِ حسن عبّاسی

  12. آخرین گفت‌وگوی وحید مظلومین؛ گرانترین سیگار ایران را می‌کشم/ نمی‌توانید من را گوشه رینگ ببرید

  13. پرونده وحید مظلومین؛ از سکه‌هایی که پوشش بود تا دلارهایی که به خارج از کشور منتقل شد

  14. واکنش سخنگوی وزارت خارجه به واکنش‌ها به ادعای ظریف

  15. حرف‌های شنیدنی سلطان سکه قبل از اعدام

  16. توضیحات پلیس درباره ماجرای نیمه برهنه‌شدن یک زن در یاسوج

  17. توکلی: اقدامات خوبی برای مبارزه با فساد شده اما با برخورد درست فاصله داریم/ قربانیان یقه سفیدها چه کسانی هستند؟

  18. چرا قیمت دلار و سکه طی روزهای اخیر نزولی شد؟

  19. چند پیشنهاد برای خروج مسکن از رکود

  20. "تاج" باید فدراسیون فوتبال را ترک کند

  21. آخرین وضعیت بارش‌های ایران/ ادامه پاییز پرباران+جدول

  22. دولت سر مردم را به حضور مردم در ورزشگاه‌ها گرم نکند/ مسئولان کاری برای گرانی‌های روزافزون کنند

  23. سرقت میلیونی ۲۰ دقیقه‌ای از ویلای کردان

  24. ظریف، CFT و یک اتهام دیگر

  25. ماجرای هتک حرمت استاد ایرانی در دانمارک

پربحث‌های هفته

  1. ادامه تخریب آیت‌الله یزدی با انتشار تصویری از نوه

  2. تهمت بزرگ وزیر خارجه‌مان به نظام؛ آقای ظریف اگر مدرکی دارید، چرا به قوه قضائیه ارائه نمی‌دهید؟/ پولشویی کجا انجام می‌شود؟

  3. آیا قدرت خرید مردم، ۵۰ سال قبل، بیش از امروز بود؟

  4. سلطان سکه اعدام شد

  5. سوت و کف به افتخار ظریف

  6. مقایسه قیمت بنزین در ایران و کشورهای همسایه/چه باید کرد؟

  7. روحانی: تحریم‌های ۱۳ آبان هیچ تاثیری در روند اقتصادی کشور نداشت/ اولین بسته حمایت غذایی آبان داده می‌شود/ برای حقوق پیش‌بینی‌هایی شده تا مشکلات اقتصادی تا حدی جبران شود

  8. تیتر روزنامه استقلال بعد از نایب قهرمانی پرسپولیس در آسیا  

  9. آخوندی: کار درستی کردم که حتی ۱ واحد مسکن مهر افتتاح نکردم

  10. دولت بداند سال آینده تورم بیشتری در اقتصاد ایران بروز خواهد کرد/ دفاع از توزیع کوپن در واکنش به اتهامات کوپونیسم و کمونیسم/ ۱۷ سیاست و بسته پیشنهادی برای خروج از بحران

  11. آقای ظریف! مردم چرا باید برای این سطح ناشی گری دیپلماتیک هزینه دهند؟

  12. جهانگیری: تصمیم گرفتیم تا کسی سرِ گرسنه بر زمین نگذارد/ ارزش روز سهام عدالت ۱۳ میلیون تومان شده است

  13. جزئیات جدید افزایش ۵۰ درصدی حقوق کارکنان سازمان مالیاتی + سند

  14. حضور دختران برانکو، علی پروین و محمود خوردبین در استادیوم آزادی + تصاویر  

  15. پیروز حناچی شهردار تهران شد؛ صندلی بهشت به آخوندی نرسید + جزئیات

  16. فاتحه تهران را بخوانیم

  17. مردم بدانند این جماعت نسبتی با انقلاب اسلامی و ولایت فقیه ندارند

  18. آخوندی لواسان‌نشین است و خوی اشرافی‌گری دارد

  19. جریان اصلاح طلبی باید پاسخگوی ناکارآمدی دولت کنونی باشد/ اصلاح طلبی را در پای آنها که اصلاح طلب نبودند ذبح کردند/ دو جریان اصلی برای‌‌ نجات خود باید پوست اندازی کنند

  20. اندر حکایت شهرداری تهران / چرا مردم باید هزینه دعواهای سیاسی اصلاح‌طلبان را بدهند؟

  21. آیا حناچی همان فرشته نجات تهران است؟

  22. آقایان! عذرخواهی کنید

  23. افزایش حقوق کارمندان ۲ دستگاه دولتی مجدد به جریان افتاد +سند

  24. ظریف باید اسامی پولشویی کنندگان را نام ببرد وگرنه استیضاح می شود

  25. واکنش آخوندی به انتخاب شهردار تهران

آخرین عناوین