موازنه قدرت در بازار نفت چگونه تغییر کرد؟

گروه اقتصادی الف،   3970519098

تغییر قدرت بازار نفت از اوپک به سمت یک رابطه دوجانبه میان عربستان سعودی و روسیه، نقطه اوج تغییرات ساختاری در تولید نفت طی ۲۰ سال اخیر است.

به گزارش ایسنا به نقل از رویترز، این تغییرات عمیقا ساختاری هستند و با شخصیت یا مهارتهای مذاکره وزیران نفت که توجه زیادی را از سوی مفسران و خبرنگاران به خود جلب کرده‌اند، ارتباطی ندارند. عمده این تغییرات را می‌توان در ۲۰ سال گذشته جست و جو کرد اما برخی از آنها مانند افت شدید تولید لیبی و ونزوئلا تسریع شده‌اند.

از آنجا که تولید، قطعه مهمی در قدرت بازار است، اقبال بسیار متفاوت کشورهای عضو اوپک باعث توزیع دوباره قدرت در داخل این گروه شده است.

در نتیجه تمرکز تصمیم گیری از مذاکرات درون گروهی، به مذاکرات بیرونی با روسیه تغییر یافته است.

رقابت درون اوپک

اوپک در سال ۱۹۶۰ برای کاهش رقابت غیرمفید بر سر مالیات، حق امتیاز و مالکیت نفت میان اعضای اصلی تاسیس شد تا آنها بتوانند سرمایه گذاری شرکت‌های نفتی بین‌المللی را جذب کنند. طبق اساسنامه اوپک، هدف اصلی سازمان کشورهای صادرکننده نفت باید هماهنگی و یکپارچگی سیاست‌های نفتی کشورهای عضو باشد.

پنج عضو موسس این گروه شامل عربستان سعودی، ایران، عراق، کویت و ونزوئلا سهم قابل توجهی در ذخایر نفت بهره برداری نشده داشتند و در زمره تولیدکنندگانی بودند که نرخ رشد سریعی را تجربه می‌کردند.

هدف اولیه اوپک ایجاد یک جبهه واحد در مذاکرات با شرکت‌های نفتی بین‌المللی برای کسب سهم بیشتر از درآمدهای فروش نفت بود. افزوده شدن لیبی (۱۹۶۲)، امارات متحده عربی (۱۹۶۷)، الجزایر (۱۹۶۹) و نیجریه (۱۹۷۱)، کشورهای صاحب ذخایر بزرگ را به این گروه افزود و قدرت چانه زنی اوپک را تحکیم کرد.

تمرکز اوپک به تدریج از مالیاتها و حق امتیاز به سهم مالکیت ذخایر (دهه ۱۹۷۰)، قیمتها (از دهه ۱۹۷۰ به بعد) و سهمیه تولید (از دهه ۱۹۸۰ به بعد) تغییر کرد. قدرت بازار اوپک در سال ۱۹۷۳ که اعضای آن در بیش از نیمی از تولید نفت جهان سهم داشتند به اوج رسید سپس این سهم در سال ۱۹۸۵ به یک چهارم تقلیل یافت اما در سالهای پس از آن بهبود پیدا کرد.

 اوپک در سالهای ابتدایی شاهد توازن قدرت میان عربستان سعودی، ایران و ونزوئلا بود و سایر کشورها نقش کوچکتری داشتند.

این سه کشور در سال ۱۹۷۰ به میزان مشابه حدود ۳.۸ میلیون بشکه در روز تولید داشتند اما تا سال ۱۹۷۳ تولید عربستان به میزان قابل توجهی (۷.۷ میلیون بشکه در روز) افزایش یافت و بالاتر از تولید ایران (۵.۹ میلیون بشکه در روز) و ونزوئلا (۳.۵ میلیون بشکه در روز) قرار گرفت.

برندگان و بازندگان

اوپک را بر مبنای کشورهایی که تا سال ۲۰۱۷ تولیدشان افزایش داشته است، می توان به دو گروه برندگان و بازندگان تقسیم کرد.

بزرگترین برندگان، عربستان سعودی (۴.۳ میلیون بشکه در روز افزایش)، عراق (۲.۵ میلیون بشکه در روز افزایش)، امارات متحده عربی (۲.۴ میلیون بشکه در روز افزایش)، آنگولا (۱.۵ میلیون بشکه در روز افزایش) و قطر (۱.۳ میلیون بشکه در روز افزایش) بوده‌اند.

بزرگترین بازندگان، لیبی (۱.۳ میلیون بشکه در روز کاهش) و ونزوئلا (۱.۳ میلیون بشکه در روز کاهش) بوده‌اند.

برندگان از دولت باثبات، سرمایه گذاری قابل توجه و تخصص فنی سود بردند در حالی که بازندگان درگیر منازعه، تحریم، ناآرامی، فساد و سوءمدیریت شدند. تولید برخی از این کشورها به خصوص عراق که با سقوط شدید تولیدش در دهه ۱۹۸۰، دهه ۱۹۹۰ و دهه ۲۰۰۰ در نتیجه جنگ و تحریم روبرو شد، بهبود یافتند. برخی از آنها با مشکلات اخیر بیشتری مواجه شدند مانند لیبی که همچنان درگیر جنگ قدرت داخلی است.

برخی نیز مانند ونزوئلا و نیجریه در دهه‌های اخیر تاریخ تولید انبوهی داشتند اما اخیرا با سقوط چشمگیر تولیدشان روبرو شدند.

در نتیجه، عربستان سعودی و تا حدودی امارات متحده عربی به ضرر اعضای دیگر، قدرت بیشتری در داخل اوپک پیدا کردند. بعلاوه عربستان سعودی، کویت و امارات متحده عربی تنها اعضایی هستند که انعطاف پذیری قابل توجهی در تولید دارند و سهم عمده ای در محدودیت عرضه تحت توافق کاهش تولید سال ۲۰۱۶ داشتند.

سایر اعضای اوپک معمولا به‌اندازه ای که توان فنی آنها اجازه می دهد نفت تولید می‌کنند زیرا نیاز فوری به درآمد فروش دارند.

مذاکرات فوق العاده اوپک

بین دهه ۱۹۷۰ و دهه ۱۹۹۰ مذاکرات فشرده ای در داخل اوپک انجام گرفت زیرا اعضا تلاش کردند به موضع واحدی در میان خود دست پیدا کنند و سپس با تولیدکنندگان خارج از گروه مذاکره کنند. اما تغییر موازنه تولید و قدرت باعث شده مذاکرات درون اوپک اهمیت کمتری پیدا کند و تاکید بیشتر روی مذاکرات با سایرین به خصوص با ظهور روسیه قرار گیرد.

تحریمها و ناآرامی باعث شده کشورهایی مانند ایران، لیبی، ونزوئلا و تا حدودی نیجریه در مذاکرات نادیده گرفته شوند و در مذاکرات درون گروهی حکم ناظر را پیدا کنند. از میان سایر اعضای اوپک، کویت و امارات متحده عربی در سیاستهای تولید خود طی دو دهه گذشته هماهنگی نزدیکی با عربستان سعودی داشته‌اند.

تغییر موازنه قدرت باعث شده عربستان سعودی به رهبر بلامنازع اوپک تبدیل شود و آزادانه به مذاکرات با کشورهای خارج از گروه به خصوص روسیه بپردازد. به جای مذاکره درباره سهمیه تولید پشت میز کنفرانس مقر اوپک در وین که بین دهه ۱۹۸۰ تا دهه ۲۰۰۰ مرکز تصمیم گیری بود، مهمترین مذاکرات اکنون به صورت دوجانبه میان عربستان سعودی و روسیه انجام می گیرد.

چنین تغییری مایه تعجب ناظران بلندمدت اوپک نیست. موازنه قدرت و محتوای مذاکرات در شش دهه گذشته مرتبا تغییر کرده است.

اگر تولید عراق به همین منوال رشد کند، ممکن است تغییر اخیر آخرین تغییر نباشد زیرا رشد تولید این کشور را نمی‌توان نادیده گرفت و موازنه قدرت دوباره تغییر خواهد کرد.

افزایش تولید در ایران، ونزوئلا و لیبی یا نیجریه نیز کنترل عربستان سعودی بر اوپک را به چالش خواهد کشید اما در حال حاضر عربستان سعودی رهبر بلامنازع اوپک است و مذاکرات بااهمیت، مذاکراتی است که با روسیه انجام می‌گیرد.

الف را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید

عناوین مرتبط

وب‌گردی

بیمه azkiتجارت نیوزصبا باتری

پربحث‌های اخیر

  1. درخواست امارات برای حضور دولت‌های عربی در مذاکره جدید با ایران

  2. بعیدی نژاد: سیاسی کردن سفر ایرانیان به میهن خود محکوم به شکست است

  3. بازگشت کوپن به ایران/ کوپن الکترونیک چه آینده‌ای خواهد داشت؟

  4. اتباع عربستان از سفر به ایران و چند کشور دیگر منع شدند

  5. نصرالله: اسرائیل بداند کار تمام شده و مقاومت موشک نقطه‌زن دارد

  6. تداوم پرخاشگری پمپئو به کری به خاطر گفت‌وگو با ظریف

  7. واکنش نتانیاهو به سخنان نصرالله

  8. آمریکا چینی‌ها را به خاطر خرید هواپیمای روسی تحریم کرد

  9. رهبر انصارالله یمن: مردم یمن تسلیم ائتلاف متجاوز سعودی نخواهند شد

  10. هدیه عجیب رهبر کره‌شمالی به رئیس جمهور کره جنوبی

  11. آئین پخت غذای نذری در روستای باغملک  

  12. دادستان کل کشور به جمهوری تاجیکستان سفر کرد

  13. واکنش ظریف به اظهارات مقام آمریکایی درباره انعقاد پیمان با ایران

  14. وزارت امور خارجه: دامان وزارت خارجه از افکار افراد موهن به اهل بیت مبری است

  15. ترامپ به متحدانش در منطقه: امنیتتان وابسته به ماست، قیمت نفت را پایین بیاورید

  16. شطرنج سبب پیشگیری از آلزایمر می‌شود

  17. جذب ۴۰۰ هیئت علمی جدید برای دانشگاه فرهنگیان/آموزش ۳۷ هزار دانشجومعلم جدید

  18. سوگواره شب غریبانه  

  19. آیفون وارد شده با دلار 4200 تومانی هنوز در بازار موجود است/ فروش با قیمت ارز آزاد

  20. رهبر کره شمالی خواستار دیدار مجدد با دونالد ترامپ است

  21. جلسه اضطراری شورای امنیت برای بررسی وضعیت یمن

  22. به دستور ترامپ؛ راهبرد امنیت مجازی آمریکا وارد فاز تهاجمی می‌شود

  23. شام غریبان حسینی در استان ها  

  24. هشدار اروپا به تل‌‌آویو درباره فلسطین / هیلی: ایران باید موضوع شورای امنیت باشد نه فلسطین!

  25. قانونی شدن ماری‌جوآنا منجر به کاهش زمان تحصیل می‌شود

پربحث‌های دیروز

  1. درخواست امارات برای حضور دولت‌های عربی در مذاکره جدید با ایران

  2. عراق، سفیر خود در ایران را فراخواند

  3. بوسه‌ی رهبر انقلاب بر سر حاج قاسم سلیمانی   

  4. استعلام برای حفظ امانت الهی!

  5. هشدار وزیر اطلاعات به مدعیان ولایت‌مداری

  6. اعتراض به سیاست‌های ضدایرانی واشنگتن سخنرانی مقام آمریکایی را مختل کرد+ فیلم

  7. آقای ظریف! «برجام مالی» را به ملت تحمیل نکنید/ FATF فقط برای دشمنان شفافیت می‌آورد

  8. بعیدی نژاد: سیاسی کردن سفر ایرانیان به میهن خود محکوم به شکست است

  9. بازگشت کوپن به ایران/ کوپن الکترونیک چه آینده‌ای خواهد داشت؟

  10. «مداحی پاپ» چگونه رایج شد؟

  11. اتباع عربستان از سفر به ایران و چند کشور دیگر منع شدند

  12. نصرالله: اسرائیل بداند کار تمام شده و مقاومت موشک نقطه‌زن دارد

  13. ایران خواستار محکومیت تهدید هسته ای رژیم صهیونیستی از سوی سازمان ملل شد

  14. لندن درباره سفر اتباع ایرانی-انگلیسی به ایران هشدار داد

  15. تشییع و تدفین پیکر محمد تولایی، طلبه جوان مشهدی  

  16. تداوم پرخاشگری پمپئو به کری به خاطر گفت‌وگو با ظریف

  17. واکنش نتانیاهو به سخنان نصرالله

  18. آمریکا چینی‌ها را به خاطر خرید هواپیمای روسی تحریم کرد

  19. رهبر انصارالله یمن: مردم یمن تسلیم ائتلاف متجاوز سعودی نخواهند شد

  20. هدیه عجیب رهبر کره‌شمالی به رئیس جمهور کره جنوبی

  21. آئین پخت غذای نذری در روستای باغملک  

  22. دادستان کل کشور به جمهوری تاجیکستان سفر کرد

  23. واکنش ظریف به اظهارات مقام آمریکایی درباره انعقاد پیمان با ایران

  24. وزارت امور خارجه: دامان وزارت خارجه از افکار افراد موهن به اهل بیت مبری است

  25. ترامپ به متحدانش در منطقه: امنیتتان وابسته به ماست، قیمت نفت را پایین بیاورید

پربحث‌های هفته

  1. راهپیمایی افراد برهنه در خیابان بعد از پیروزی!/ عبور از مرز‌های بی‌حیایی؛ عریان‌گری در فوتبال!+ عکس

  2. یک پیشنهاد برای حل معضل پرداخت سکه به عنوان مهریه

  3. جایگاه vip سید احمد خمینی در مراسم عزاداری؛ نظر شما در مورد این عکس چیست؟ + واکنش نتیجه امام به تصاویر  

  4. سوءاستفاده میلیاردی شرکتهای بیمه از جیب مردم / وقتی چشم عدالت کور می‌شود!

  5. در 400 سال اخیر ایران به اندازه کنونی مقتدر نبوده/سعودی در آستانه فروپاشی است نه ایران/آمریکایی‌ها به محمدرضا می‌گفتند شاه چمدانی!

  6. نباید به «سید احمد خمینی» ایراد گرفت! مشکل جای دیگر است

  7. کینه ضدانقلاب از عزاداری‌های محرم+ عکس

  8. واقعا مالیات پزشکان چقدر است؟!

  9. توهین طراح جلد همشهری جوان به مقدسات و امام حسین (ع)

  10. عوامل خارجی یا داخلی؛ کدام یک در بی‌ثباتی‌های ارزی موثرتر بود؟

  11. ۲۱ کشته در آتش‌سوزی تصادف اتوبوس و تانکر سوخت در جاده نطنز/ اجساد ۱۹ نفر از اتوبوس خارج شده/ اعلام اسامی مجروحان + تصاویر و فیلم

  12. آدرس غلط برای گرانی‌ها و افشای مسئولیت گریزی‌های رندانه/ ریشه‌های اصلی بحران های کنونی اقتصاد ایران چیست؟

  13. من یک معلم آمریکایی هستم!  

  14. چرا دولت قادر به کاهش قیمت دلار نیست؟

  15. اطلاعیه دولت درباره هزینه سفر روحانی به نیویورک

  16. با این میوه، ۳ روزه ۳ کیلو لاغر شوید!

  17. زیباکلام: استیضاح وزرا حرکتی پوپولیستی و عوام‌فریبانه مجلس است

  18. وزیر صنعت: یکی از عوامل افزایش قیمت خودرو این بود که بعضی فکر کردند خودرو یک کالای سرمایه‌ای است

  19. پیام روحانی برای جانباختگان حادثه تصادف کاشان: تکرار این حوادث جبران‌ناپذیر جاده‌ای، نشان از ضعف‌های مدیریتی دارد

  20. چگونه می‌توان ترامپ را در زمینه تحریم‌ها خلع سلاح کرد؟

  21. پیشنهاد بی‌شرمانه مرکز مشاوره به یک دختر!/ عمق فاجعه و عدم نظارت بر عملکرد مرکز مشاوره

  22. وضعیت تخصیص ارز زائران اربعین مشخص شد

  23. آقای سازور غلط می‌کند فقط مداحی کند/ جمله جالب محمود کریمی درباره حاج منصور

  24. آیا پارک لاله تهران پولی شده است؟

  25. دستور ویژه دادستان کل کشور در پی هتک حرمت به ساحت مقدس حضرت رقیه (س) در یک روزنامه

پربحث‌های هفته

  1. واقعا مالیات پزشکان چقدر است؟!

  2. عوامل خارجی یا داخلی؛ کدام یک در بی‌ثباتی‌های ارزی موثرتر بود؟

  3. آدرس غلط برای گرانی‌ها و افشای مسئولیت گریزی‌های رندانه/ ریشه‌های اصلی بحران های کنونی اقتصاد ایران چیست؟

  4. چرا دولت قادر به کاهش قیمت دلار نیست؟

  5. وزیر صنعت: یکی از عوامل افزایش قیمت خودرو این بود که بعضی فکر کردند خودرو یک کالای سرمایه‌ای است

  6. آخوندی: شرکت هواپیمایی ATR غرامت پرداخت نمی‌کند

  7. بازار مسکن در نیمه دوم امسال چگونه خواهد بود؟

  8. نوبخت: ۱۲ برنامه برای مقابله با تحریم‌ها داریم که یکی از آنها تنظیم بازار ارز است

  9. به خودمان رحم کنیم

  10. این آمارها حقیقت دارد

  11. اقدام انحصارجویانه شرکت واردات کننده مواد اولیه پوشک عامل تعطیلی کارخانجات تولیدی سلولزی + سند

  12. نعمتی: نباید همه کارت‌هایمان را برای روس‌ها روی میز بگذاریم، آنها خیلی قابل اعتماد نیستند

  13. مردم منتظر افزایش حقوق نباشند، امکان ندارد

  14. منوچهر متکی : جلوی واردات و تبلیغ کالاهای کره‌ای را بگیرید/ به بان کی مون چه گفتم؟

  15. رشد قیمت مسکن متوقف شد

  16. سیاست یک بام و دو هوای دولت در بازار خودرو/ ممنوعیت واردات به نام ایران به کام چین

  17. مسئله‌ای فراتر از نرخ ارز/ ضرورتی که دولت فراموش کرده است!

  18. کالا کارت می‌آید؟

  19. دو سناریوی تلخ برای اقتصاد ایران،رشد اقتصادی منفی می‌شود

  20. دولت، رانت فولاد و پتروشیمی را سرسفره فقرا ببرد

  21. پتروشیمی‌ها باز هم عرضه ارز را کم کردند

  22. پیشنهاد نرخ تسهیلات ۳۰۰ میلیون تومانی خرید مسکن/ مدت باز پرداخت ۳۰ ساله

  23. دیروز قرار بود با اجرای برجام دلار ارزان شود و امروز با اجرای FATF

  24. قیمت سکه و ارز در بازار؛ دلار از ۱۳ هزار تومان رد شد + جدول

  25. سرپرست وزارت کار: از پاییز ۹۳ تا زمستان ۹۶ دولت تقریباً ۲ میلیون و ۱۰۰ هزار فرصت شغلی ایجاد کرده است

آخرین عناوین