جمهوري اردوغان، تركيه اي ديگر

میرزاسعدین داورپناه، گروه تعاملی الف،   3970427003 ۲ نظر، ۰ در صف انتشار و ۱ تکراری یا غیرقابل انتشار
جمهوري اردوغان، تركيه اي ديگر

مصطفي كمال پاشا كه بعدها لقب «آتاتورك» گرفت، ضمن اينكه يك نظامي سرشناس بود به سال ١٩٢٣ حزبي را تشكيل داد كه با رهبري آن توانست اكثريت مجلس را در دست بگيرد. راي نمايندگان پارلماني «فرقه خلق» خلافت عثماني را پايان داد و جمهوري تركيه بنيان نهاده شد. نام «فرقه خلق» رفته رفته به «حزب جمهوري خواه خلق» تكامل يافت و تاكنون همواره يكي از بازيگران اصلي ميدان سياست تركيه بوده است.

جمهوري آتاتورك را مي توان جمهوري تك حزبي ناميد. اگر چه در ١٩٢٤ و ١٩٣٠ چند ماهي هم ظهور دو رقيب براي حزب حاكم تحمل شد اما با سركوب و فروپاشي آنها حزب آتاتورك يكه تاز سياست جمهوري بود و حتي پس از مرگ بنيان گذار تا پايان سال ١٩٤٥ هم اين انحصار پا برجا ماند.

«مصطفي عصمت اينونو» به اراده حزب جمهوري خواه خلق از ١٩٣٨ جانشين آتاتورك فقيد شد اما سال ها همان انحصار تك حزبي را پاسداري كرد تا اينكه طي نطقي تاريخي در مجلس از لزوم تغيير سخن گفت و تاسيس احزاب اپوزيسيون را خواستار شد.

از رسميت يافتن اجازه تاسيس احزاب (١٩٤٦) تا امروز احزاب متعددي در ميدان سياست جمهوري تركيه ظهور و افول داشتند و البته همواره سايه ارتش بر سياست سنگين بوده و بارها به بهانه حفاظت از امنيت و ارزشهاي جمهوري لائيك با كودتا و تهديد مستقيما نقش تعيين كننده ايفا كرده است.

ظهور و حضور ممتد «حزب عدالت و توسعه» در قدرت از سال ٢٠٠٢ و تداوم پيروزي ها در چندين انتخابات، انتظار ظهور نظام جديد جمهوري تركيه را ايجاد كرد. اگر چه روزگاري طولاني كماليست ها با اقدامات متنوع عليه اسلامگرايي و حتي ضديت با هويت تاريخي مردم در تقلاي نهادينه سازي لائيسيته بودند، اما «رجب طيب اردوغان» با پشتوانه تظاهر به پاره اي احكام شريعت و سنن طريقت توانست سال ها قدرت را قبضه كند بلكه فراي آن جسارت تغييرات اساسي در قانون اساسي را نيز يافت! (در سالهاي٢٠١٠ و ٢٠١٧)

جمهوري آتاتورك، جمهوري اينونو و اكنون جمهوري اردوغان هر سه در سرآغاز رهبراني كاريزماتيك داشته كه اخم آن ها هم براي مخالفان رعب آور است. اردوغان در بسياري موارد خلاف آرمان هاي آتاتورك و اينونو جهتگيري مي كند. او خود را ضد كودتا و وارث رهبراني مي خواند كه خار چشم افراطيون بودند اما در شيوه حكمراني همچون پدران جمهوري تركيه تحكم و لجاجت را از خود بروز مي دهد كه گويي ويژگي سياستورزان آن سرزمين شده است!

آخرين نمونه رفتار جالب توجه رئيس جمهوري قدرتمند تركيه، نهيب و هشدار تندي بود كه پس از اعلام نتايج انتخابات اخير متوجه بازنده كرد. طي انتخابات پيش از موعد اخير رئيس جمهور تركيه با راي مستقيم انتخاب شد و «جمهوري رياستي» با پيروزي شكوهمند ائتلاف اردوغان آغاز شد تا تركيه به دوراني جديد قدم بگذارد. نماينده حزب ميراث آتاتورك كه از آغاز رقابت هاي انتخاباتي با رفتاري جنجالي مشغول پرخاش و نفرت پراكني شده بود، در اولين واكنش به اعلام نتايج انتخابات هم يك نمايش ماجراجويانه بر صحنه آورد و بلافاصله دولت را به حقه بازي و دستكاري آرا متهم كرد اما اين خيزش مذبوحانه چند ساعتي بيش در برابر اخم اردوغان تاب نياورد! اردوغان مغرور زودتر از آنكه نتايج رسما اعلام شود طي سخنراني بالكن شبانه پيروزي بزرگ خود را اعلام كرد و در واكنشي جدي به فضاسازي بهانه جويان هشدار داد كه مبادا عده اي خيال خام آشوب در سر بپرورانند!

تركيه در خاطره دارد كه بروز نشانه هاي بي ثباتي سياسي، بهانه تسلط ارتشيان بر سياست بود. اراده پيگير اردوغان طي پيگرد متهمان كودتاي ناكام ٢٠١٦ آن چنان بي رحمانه، قاطع و عبرت آموز شد كه جسارت رقباي انتخاباتي براي زورآزمايي با او چند ساعتي بيش دوام نداشت ضمن اينكه در نتيجه دورانديشي اردوغان، (اصلاحات قانون اساسي و مديريت حالت فوق العاده) سايه تهديد سلاح عليه منتخب ملت كم رمق شده است.

جمهوري انقلابي آتاتورك به قطع رابطه با هويت تاريخي و تك حزبي بودن معروف شد، دخالت مكرر ارتش در روايت جمهوري اصلاحي اينونو برجستگي دارد و بايد منتظر ماند و در آينده ديد آيا شهرت جمهوري نوين اردوغان آنچنان كه رقباي بدبينش مي گويند تقلاي بازآفريني خلافت عثماني خواهد بود يا يك تلاش دليرانه جهت پيوند دادن فرهنگ سياسي امروز با هويت تاريخي بروز مي يابد؟!

تركيه در حال گذار و پوست اندازي است و پيچيدگي سياست ها مجالي به داوري و پيش بيني نمي دهد. درون كشور باز آرايي جايگاه اقوام و فِرق ذيل تعريف هويت ملي ضرورت يافته است، همچنين شرط موفقيت طي رقابت هاي ژئوپلتيك درياي سياه و مديترانه همراه با نقش آفريني در خاورميانه و اروپا همگي خوانشي نوين از تركيه را مي طلبند. الزامات ميادين و بستر هاي فرهنگي مدت ها است كه تكيه بر اسلاميت را روي ميز گذاشته اما بايد ديد ملت تركيه در روند تحولات با چه تعريفي از هويت ملي همراه خواهد شد.

‘اصلاح ساختار قدرت` و ‘ارزيابي روابط بين المللي` سرفصل هاي كتابي قطورند. وقايع جهان امروز تغييرات بسياري به تركيه تحميل كرده است ولي مسير آينده هر چه كه شود اكنون هم با اطمينان مي توان گفت جمهوري اردوغان تفاوتي محسوس با جمهوري پيشين خواهد داشت.

عناوین مرتبط

دیدگاه کاربران

پیشرو۴۳۸۹۳۲۰۲:۴۰:۳۷ ۱۳۹۷/۴/۲۷
آیا با این نقل و تفسیر نویسنده میتوان نتیجه گرفت که پیروزی اردوغان نقطه مثبتی در رابطه با کشورهای همسایه را دارد یا خیر؟
ناشناس۴۳۹۲۰۱۱۰:۱۳:۱۹ ۱۳۹۷/۴/۲۷
مقاله خوبی است اما ایرانیان در حسرتند که چرا چنین مقالاتی در مورد کشور ما نوشته نمی شود چرا چنین تحلیل ها در مورد کشورمان را ما از زبان بیگانگان می شنویم نه از زبان خودی ها چرا در این موارد کشور ترکیه خوراک مقاله نویسان است لطفا به سوالات جواب دهید

پربحث‌های امروز

  1. علی مطهری: حدس می‌زنم مردم هم موافق افزایش قیمت بنزین هستند!

  2. چرا همیشه کارگران، یک بار هم به مدیران و مسئولان حقوق ندهید

  3. کسی که الفبای اقتصاد را خوانده باشد، می‌داند که این راه حتی به ترکستان هم نمی‌رود!

  4. متن فایل صوتی لحظات آخر زندگی خاشقچی منتشر شد

  5. کار خودروسازان، اخلال در نظام اقتصادی نیست؟

  6. ترامپ: دولت من در دوسال بیش از هر دولت دیگر آمریکا دستاورد داشته است

  7. تهران! کلانشهر غالباً پر ترافیک، چه زمان به سامان خواهد رسید؟

  8. هرکه بی‌روزی است روزش دیر شد

  9. خروج ۱۰ میلیارد دلار ارز برای وارداتی که تولید آن آسان است/ از واردات ۹۴۱ تن بیل و بیلچه تا ۴۳ تن نخ دندان!

  10. فروش نفت که نشد کار!

  11. مدیرعامل سپاهان: هدف برانکو این بود که داور به نفع بگیرد/ داوری‌ها به سود پرسپولیس است

  12. چشمهایی که به دنبال نرخ ارز می‌دوند

  13. دلار به کانال ۱۰ هزار تومان بازگشت

  14. درخواست نامزد خاشقچی

  15. سردار در تهران، شایعه دستگیری در دبی + تصاویر

  16. روحانی: سال آینده به دلیل تحریم‌ها با مشکلاتی روبه رو خواهیم شد/ اشکال ما این است که فرصت‌ها را می‌سوزانیم

  17. مهناز افشار امروز باید خود را به دادسرای رسانه معرفی کند

  18. پایان سرقت‌های سریالی برادران مسلح

  19. ۳۲ استیضاح در مجلس دهم/ وزرای کشور و آموزش و پرورش بالاترین تقاضای استیضاح

  20. تلفن همراه؛ عامل افزایش ۳۷ درصدی موارد بستری در بیمارستان

  21. «سگ دیوانه»، آخرین مرد عاقلِ دولت ترامپ

  22. تصادفات عجیب در جاده‌های جهان   

  23. مدارس عشایری شهرستان ایذه - خوزستان  

  24. رضا جباری: سپاهان مقابل پرسپولیس به بن بست تاکتیکی خورد

  25. وزیرصنعت را استیضاح و خودروسازان را مجبور به افزایش عرضه و کاهش قیمت‌ها کنید

پربحث‌های دیروز

  1. نظر شما در مورد افزایش قیمت خودرو چیست؟/ راهکار نجات صنعت خودرو چیست؟

  2. تفریح لاکچری احمد خمینی  

  3. رئیسی: خدا رحم کرد من رئیس جمهور نشدم که دلار ۵ هزار تومان شود/ قالیباف نمی‌خواست کاندید شود/ مدعی حقوقدانی هستند، اما بین قاضی و دادستان فرق نمی گذارند

  4. راهکارهای یک نماینده به جای افزایش حقوق کارمندان دولت

  5. مثل «لیلا حاتمی» نباشیم!

  6. ایران خودرو لیاقت حمایت ندارد  

  7. ۵۰ درصد مجلس به دنبال سقوط نظام هستند!  

  8. اولین حضور سیاسی رئیسی پس از انتخابات/ چرا روحانی مثل احمدی‌نژاد سخن می‌گوید؟/ آیت‌الله هاشمی؛ «معیار» ارزیابی افراد؟

  9. واکنش سیداحمد خمینی به انتشار عکسی جنجالی تفریح لاکچری

  10. خاطره‌ای از لحظه اعدام سردار ملی ایران + عکس

  11. قالیباف: مردم نباید هزینه خطای مدیریتی را بدهند/ شهردار تهران اصلا نمی‌دانست خط هفت مترو کجاست!

  12. واکنش سازمان حمایت به افزایش قیمت برخی خودروها

  13. نه چپ نه راست، دعوت به ساختارشکنی

  14. طرح انتقال آب از دریای خزر به سمنان از سر گرفته شد

  15. مدیرعامل جدید شستا انتخاب شد + سوابق

  16. شرکت بول فرانسه مدعی طلب 1.9 میلیون یورویی از سازمان مالیاتی شد +سند

  17. جلیلی: برخی مسئولان تازه به شناخت ۷۰ سال پیش دانشجویان از آمریکا رسیدند/ حفظ برجام با جیب ملت ایران خوابی است که برای اروپا تعبیر نخواهد شد

  18. چرا نرخ دلار پایین آمد اما اجناس ارزان نشد؟

  19. اولین تصویر منتشر شده از عامل انتحاری حمله تروریستی چابهار  

  20. گراهام: آمریکا نبود، ظرف یک هفته همه در عربستان فارسی حرف می‌زدند

  21. کنایه رئیسی به هوچی‌گران زمان انتخابات!  

  22. چرا ترامپ خود را به دیوانگی می‌زند؟

  23. پایان شنبه سیاه در فرانسه با ۱۴۰۰ بازداشتی و ۱۴۰ مجروح

  24. واکنش عجیب مهناز افشار به خبر احضارش  

  25. دهقان: عقب‌نشینی مقابل آمریکا پایانی نخواهد داشت/ کنار آمدن با آمریکا یعنی جنگ داخلی و فروپاشی در کشور

پربحث‌های هفته

  1. خانم سلحشوری چادر حرمت دارد؛ لطفا صداقت داشته باشید

  2. نظر شما در مورد افزایش قیمت خودرو چیست؟/ راهکار نجات صنعت خودرو چیست؟

  3. پاسخ جالب مردم درباره نمایندگان مجلس؛ استعفا بدید/ مشکل ما رفع حصر است؟  

  4. تفریح لاکچری احمد خمینی  

  5. رئیسی: خدا رحم کرد من رئیس جمهور نشدم که دلار ۵ هزار تومان شود/ قالیباف نمی‌خواست کاندید شود/ مدعی حقوقدانی هستند، اما بین قاضی و دادستان فرق نمی گذارند

  6. علی مطهری: حدس می‌زنم مردم هم موافق افزایش قیمت بنزین هستند!

  7. استعفای دسته‌ جمعی ۱۸ نماینده مجلس + عکس

  8. حیف از نام هنرمند که برای سلبریتی‌های بی‌سواد استفاده می‌شود   

  9. بخش دوم/ گفت‌وگو با مردم درباره نمایندگان مجلس؛ از دختر صفدر حسینی تا نمایندگانی که اسم‌شان را هم نمی‌دانیم  

  10. نماینده مجلس: به FATF رای می‌دهم؛ تا بیشتر بسوزید!  

  11. آقای مطهری! این ادعاها بدون استدلال پذیرفتنی نیست

  12. عامل آتش زدن مردم در پارکها دستگیر شد+ فیلم

  13. مشاور نوبخت: مشکلات اقتصاد ایران، داخلی است نه سیاست خارجی/ باید از نفت فاصله بگیریم و پایه‌های مالیاتی را افزایش دهیم/ چون می‌دانند وابسته‌ایم، تحریم می‌کنند

  14. تلاش گسترده خودروسازان برای آزادسازی قیمت خودرو در بازار رها شده/ قیمت خودرو گران خواهد شد؟ نظر دولت چیست؟

  15. هشدار توکلی به روسای قوای سه‌گانه: از نارضایتی مردم مستضعف بپرهیزید/ از سیاست‌های صندوق بین‌المللی پول دست بشویید/ برای عبور از بحران فکری کنید

  16. روحانی با افزایش قیمت خودرو مخالفت کرد

  17. راهکارهای یک نماینده به جای افزایش حقوق کارمندان دولت

  18. حرف های یک مهندس برق مملکت

  19. انتقاد کرباسچی از دوچرخه سواری پیروز حناچی  

  20. در دنیای پروانه سلحشوری‌ها، سمیه حیدری باشید  

  21. یادداشت حسین شریعتمداری/ فقط روماتیسم را می‌شناسم!

  22. مثل «لیلا حاتمی» نباشیم!

  23. آزمایش موشکی ایران و نقشه جدید آمریکا/ همراهی اروپا با ترامپ

  24. قالیباف: در اقتصاد کارنامه قابل قبولی نداریم/ با بی‌تدبیری‌تان طبقه متوسط را هر روز ضعیف‌تر می‌کنید

  25. تکرار حادثه تلخ مدرسه معین/ 4 دانش آموز اصفهانی قربانی آزار جنسی

آخرین عناوین