مگنت-ستاره یک مربع

جمهوري اردوغان، تركيه اي ديگر

میرزاسعدین داورپناه، گروه تعاملی الف،   3970427003 ۲ نظر، ۰ در صف انتشار و ۱ تکراری یا غیرقابل انتشار
جمهوري اردوغان، تركيه اي ديگر

مصطفي كمال پاشا كه بعدها لقب «آتاتورك» گرفت، ضمن اينكه يك نظامي سرشناس بود به سال ١٩٢٣ حزبي را تشكيل داد كه با رهبري آن توانست اكثريت مجلس را در دست بگيرد. راي نمايندگان پارلماني «فرقه خلق» خلافت عثماني را پايان داد و جمهوري تركيه بنيان نهاده شد. نام «فرقه خلق» رفته رفته به «حزب جمهوري خواه خلق» تكامل يافت و تاكنون همواره يكي از بازيگران اصلي ميدان سياست تركيه بوده است.

جمهوري آتاتورك را مي توان جمهوري تك حزبي ناميد. اگر چه در ١٩٢٤ و ١٩٣٠ چند ماهي هم ظهور دو رقيب براي حزب حاكم تحمل شد اما با سركوب و فروپاشي آنها حزب آتاتورك يكه تاز سياست جمهوري بود و حتي پس از مرگ بنيان گذار تا پايان سال ١٩٤٥ هم اين انحصار پا برجا ماند.

«مصطفي عصمت اينونو» به اراده حزب جمهوري خواه خلق از ١٩٣٨ جانشين آتاتورك فقيد شد اما سال ها همان انحصار تك حزبي را پاسداري كرد تا اينكه طي نطقي تاريخي در مجلس از لزوم تغيير سخن گفت و تاسيس احزاب اپوزيسيون را خواستار شد.

از رسميت يافتن اجازه تاسيس احزاب (١٩٤٦) تا امروز احزاب متعددي در ميدان سياست جمهوري تركيه ظهور و افول داشتند و البته همواره سايه ارتش بر سياست سنگين بوده و بارها به بهانه حفاظت از امنيت و ارزشهاي جمهوري لائيك با كودتا و تهديد مستقيما نقش تعيين كننده ايفا كرده است.

ظهور و حضور ممتد «حزب عدالت و توسعه» در قدرت از سال ٢٠٠٢ و تداوم پيروزي ها در چندين انتخابات، انتظار ظهور نظام جديد جمهوري تركيه را ايجاد كرد. اگر چه روزگاري طولاني كماليست ها با اقدامات متنوع عليه اسلامگرايي و حتي ضديت با هويت تاريخي مردم در تقلاي نهادينه سازي لائيسيته بودند، اما «رجب طيب اردوغان» با پشتوانه تظاهر به پاره اي احكام شريعت و سنن طريقت توانست سال ها قدرت را قبضه كند بلكه فراي آن جسارت تغييرات اساسي در قانون اساسي را نيز يافت! (در سالهاي٢٠١٠ و ٢٠١٧)

جمهوري آتاتورك، جمهوري اينونو و اكنون جمهوري اردوغان هر سه در سرآغاز رهبراني كاريزماتيك داشته كه اخم آن ها هم براي مخالفان رعب آور است. اردوغان در بسياري موارد خلاف آرمان هاي آتاتورك و اينونو جهتگيري مي كند. او خود را ضد كودتا و وارث رهبراني مي خواند كه خار چشم افراطيون بودند اما در شيوه حكمراني همچون پدران جمهوري تركيه تحكم و لجاجت را از خود بروز مي دهد كه گويي ويژگي سياستورزان آن سرزمين شده است!

آخرين نمونه رفتار جالب توجه رئيس جمهوري قدرتمند تركيه، نهيب و هشدار تندي بود كه پس از اعلام نتايج انتخابات اخير متوجه بازنده كرد. طي انتخابات پيش از موعد اخير رئيس جمهور تركيه با راي مستقيم انتخاب شد و «جمهوري رياستي» با پيروزي شكوهمند ائتلاف اردوغان آغاز شد تا تركيه به دوراني جديد قدم بگذارد. نماينده حزب ميراث آتاتورك كه از آغاز رقابت هاي انتخاباتي با رفتاري جنجالي مشغول پرخاش و نفرت پراكني شده بود، در اولين واكنش به اعلام نتايج انتخابات هم يك نمايش ماجراجويانه بر صحنه آورد و بلافاصله دولت را به حقه بازي و دستكاري آرا متهم كرد اما اين خيزش مذبوحانه چند ساعتي بيش در برابر اخم اردوغان تاب نياورد! اردوغان مغرور زودتر از آنكه نتايج رسما اعلام شود طي سخنراني بالكن شبانه پيروزي بزرگ خود را اعلام كرد و در واكنشي جدي به فضاسازي بهانه جويان هشدار داد كه مبادا عده اي خيال خام آشوب در سر بپرورانند!

تركيه در خاطره دارد كه بروز نشانه هاي بي ثباتي سياسي، بهانه تسلط ارتشيان بر سياست بود. اراده پيگير اردوغان طي پيگرد متهمان كودتاي ناكام ٢٠١٦ آن چنان بي رحمانه، قاطع و عبرت آموز شد كه جسارت رقباي انتخاباتي براي زورآزمايي با او چند ساعتي بيش دوام نداشت ضمن اينكه در نتيجه دورانديشي اردوغان، (اصلاحات قانون اساسي و مديريت حالت فوق العاده) سايه تهديد سلاح عليه منتخب ملت كم رمق شده است.

جمهوري انقلابي آتاتورك به قطع رابطه با هويت تاريخي و تك حزبي بودن معروف شد، دخالت مكرر ارتش در روايت جمهوري اصلاحي اينونو برجستگي دارد و بايد منتظر ماند و در آينده ديد آيا شهرت جمهوري نوين اردوغان آنچنان كه رقباي بدبينش مي گويند تقلاي بازآفريني خلافت عثماني خواهد بود يا يك تلاش دليرانه جهت پيوند دادن فرهنگ سياسي امروز با هويت تاريخي بروز مي يابد؟!

تركيه در حال گذار و پوست اندازي است و پيچيدگي سياست ها مجالي به داوري و پيش بيني نمي دهد. درون كشور باز آرايي جايگاه اقوام و فِرق ذيل تعريف هويت ملي ضرورت يافته است، همچنين شرط موفقيت طي رقابت هاي ژئوپلتيك درياي سياه و مديترانه همراه با نقش آفريني در خاورميانه و اروپا همگي خوانشي نوين از تركيه را مي طلبند. الزامات ميادين و بستر هاي فرهنگي مدت ها است كه تكيه بر اسلاميت را روي ميز گذاشته اما بايد ديد ملت تركيه در روند تحولات با چه تعريفي از هويت ملي همراه خواهد شد.

‘اصلاح ساختار قدرت` و ‘ارزيابي روابط بين المللي` سرفصل هاي كتابي قطورند. وقايع جهان امروز تغييرات بسياري به تركيه تحميل كرده است ولي مسير آينده هر چه كه شود اكنون هم با اطمينان مي توان گفت جمهوري اردوغان تفاوتي محسوس با جمهوري پيشين خواهد داشت.

الف را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید

عناوین مرتبط

وب‌گردی

دیدگاه کاربران

پیشرو۴۳۸۹۳۲۰۲:۴۰:۳۷ ۱۳۹۷/۴/۲۷
آیا با این نقل و تفسیر نویسنده میتوان نتیجه گرفت که پیروزی اردوغان نقطه مثبتی در رابطه با کشورهای همسایه را دارد یا خیر؟
ناشناس۴۳۹۲۰۱۱۰:۱۳:۱۹ ۱۳۹۷/۴/۲۷
مقاله خوبی است اما ایرانیان در حسرتند که چرا چنین مقالاتی در مورد کشور ما نوشته نمی شود چرا چنین تحلیل ها در مورد کشورمان را ما از زبان بیگانگان می شنویم نه از زبان خودی ها چرا در این موارد کشور ترکیه خوراک مقاله نویسان است لطفا به سوالات جواب دهید
تجارت نیوزدانشگاه علمی کاربردی

پربحث‌های اخیر

  1. محمود صادقی تهدید به افشاگری کرد

  2. چرا آقازاده‌ها این قدر طلبکار هستند؟

  3. افشاگری محمود صادقی از بانک سرمایه + سند

  4. «ح.ب.د» ابربدهکار و مفسد بزرگ اقتصادی، کیست؟

  5. نوبخت: امروز نوبت حمایت از پول ملی است/ اقتصاد ما نه لیبرالیستی و نه برنامه‌ای تمام دولتی است/ اعتقادی به چرخ دنده اقتصاد لیبرالیستی نداریم

  6. پوشش همسر نخست وزیر پاکستان در مراسم تحلیف  

  7. پزشکان بیش از ۶ هزار میلیارد تومان فرار مالیاتی دارند + عکس

  8. توکلی: اسامی آن‌هایی که ارز دریافت کرده‌اند باید روی صفحه مانیتور بانک مرکزی درج شود/ بانک مرکزی ۶۲ تن طلا را حراج کرد

  9. نقوی حسینی در گفتگو با الف: بررسی «گروه اقدام ایران» در مجلس/ آمریکا به دنبال اجماع علیه ایران است/ وقت اروپایی‌ها تمام شد؛ باید اقدامات عملی خود را نشان دهند

  10. زنگنه: توتال به صورت رسمی ایران را ترک کرد

  11. بيانيه آيت‌الله مكارم شيرازى پيرامون گردهمايى مدرسه فيضيه

  12. نقش اول گرانی خودرو ، ایران‌خودرو و سایپا + نمودار

  13. دهه شصت، این طور زندگی کردیم

  14. تهران تحت مدیریت "قالیباف" بین ۵ شهر برتر جهان

  15. ادامه حواشی پلاکارد جنجالی تجمع فیضیه/ انتقاد مطهری از جهانگیری/افشاگری عجیب یک نماینده مجلس/ مبدع طلبکاری ژن های خوب/ آیا وزیر اقتصاد قربانی سوال از روحانی خواهد شد؟!

  16. فرزندان آیت‌الله علم‌الهدی کجا هستند؟

  17. مرگ طبقه متوسط

  18. زمان صدور حکم پرونده دختر وزیر سابق مشخص شد

  19. بازار داغ استیضاح 9 وزیر و سوال از رئیس جمهور در مجلس

  20. حفظ شأن اتباع ایران در گرجستان؛ از حرف تا عمل

  21. توتال رسماً خروج از پروژه چندین میلیاردی گاز پارس جنوبی را تأیید کرد

  22. حاجی بابایی: شرم بر آن مسئولی که بخواهد در این شرایط مردم را به سختی بکشاند

  23. آیت‌الله جنتی: مردم همیشه وفادار نظام و انقلاب بوده‌اند و مستحق خدمت هستند/ رفاه حداقلی برای مردم برقرار شود

  24. فکری به حال ریال کنید

  25. کارت خبرنگاری اسحاق جهانگیری  

پربحث‌های دیروز

  1. محمود صادقی تهدید به افشاگری کرد

  2. چرا آقازاده‌ها این قدر طلبکار هستند؟

  3. افشاگری محمود صادقی از بانک سرمایه + سند

  4. «ح.ب.د» ابربدهکار و مفسد بزرگ اقتصادی، کیست؟

  5. ظریف: فکر می‌کردم آمریکایی‌ها بی‌اثر بودن تحریم‌ها را درک کرده‌اند/ برای بدترین حالت‌ها آماده‌ایم

  6. نوبخت: امروز نوبت حمایت از پول ملی است/ اقتصاد ما نه لیبرالیستی و نه برنامه‌ای تمام دولتی است/ اعتقادی به چرخ دنده اقتصاد لیبرالیستی نداریم

  7. ورود ساز به پارک‌ها آزاد شد +عکس

  8. پوشش همسر نخست وزیر پاکستان در مراسم تحلیف  

  9. پزشکان بیش از ۶ هزار میلیارد تومان فرار مالیاتی دارند + عکس

  10. واقعیت ازدواج دختران در سنین پایین/ مرکز پژوهشها گزارش می‌دهد

  11. توکلی: اسامی آن‌هایی که ارز دریافت کرده‌اند باید روی صفحه مانیتور بانک مرکزی درج شود/ بانک مرکزی ۶۲ تن طلا را حراج کرد

  12. مسئولین پاسخگو باشند؛ ماجرای مرگ تلخ جانباز اعصاب و روان در افغانستان+ اسناد

  13. نقوی حسینی در گفتگو با الف: بررسی «گروه اقدام ایران» در مجلس/ آمریکا به دنبال اجماع علیه ایران است/ وقت اروپایی‌ها تمام شد؛ باید اقدامات عملی خود را نشان دهند

  14. زنگنه: توتال به صورت رسمی ایران را ترک کرد

  15. بيانيه آيت‌الله مكارم شيرازى پيرامون گردهمايى مدرسه فيضيه

  16. نقش اول گرانی خودرو ، ایران‌خودرو و سایپا + نمودار

  17. دهه شصت، این طور زندگی کردیم

  18. تهران تحت مدیریت "قالیباف" بین ۵ شهر برتر جهان

  19. ادامه حواشی پلاکارد جنجالی تجمع فیضیه/ انتقاد مطهری از جهانگیری/افشاگری عجیب یک نماینده مجلس/ مبدع طلبکاری ژن های خوب/ آیا وزیر اقتصاد قربانی سوال از روحانی خواهد شد؟!

  20. فرزندان آیت‌الله علم‌الهدی کجا هستند؟

  21. مرگ طبقه متوسط

  22. زمان صدور حکم پرونده دختر وزیر سابق مشخص شد

  23. بازار داغ استیضاح 9 وزیر و سوال از رئیس جمهور در مجلس

  24. حفظ شأن اتباع ایران در گرجستان؛ از حرف تا عمل

  25. توتال رسماً خروج از پروژه چندین میلیاردی گاز پارس جنوبی را تأیید کرد

پربحث‌های هفته

  1. ۱۰ خریدار بزرگ سکه چه کسانی هستند + اسامی

  2. علت اینکه در ایران مردم دلارها را آتش نزدند چه بود؟

  3. رجب صفروف کیست و آیا گفته‌های او صحت دارد؟

  4. قالیباف: معضلات فعلی اقتصادی کشور راه حل دارد/ بانکداری ما باعث شده ثروتمندان هر روز ثروتمندتر شوند/ نقدینگی بی‌حساب و کتاب صرف سفته بازی شد

  5. اندرونی و بیرونی مسئولان!

  6. توکلی: ‌مسئولان درکی از وضعیت اقتصادی ندارند/راغفر: رئیس کمیسیونی بی‌ام‌و 3 میلیاردی دارد و با آن به استخر می‌رود/ به چه زبانی باید به مسئولان هشدار داد که وضعیت بحرانی است

  7. پاسخ ظریف درباره شبهات مطرح شده در مورد سهم دریای خزر؛ در گفت‌وگو با الف: دولت از حق ایران در دریای خزر کوتاه نیامده است/ سهم ایران به ۱۱ درصد کاهش نیافته است

  8. محمود صادقی تهدید به افشاگری کرد

  9. چرا آقازاده‌ها این قدر طلبکار هستند؟

  10. واکنش متفاوت به دو اتفاق مشابه در ترکیه و ایران

  11. سيستم فاسد نيست، فسادمان سيستماتيك است

  12. افشاگری محمود صادقی از بانک سرمایه + سند

  13. توکلی: ۱۱۰ هزار میلیارد تومان بدهی معوقات بانکی متعلق به ۱۰۸نفر/ ۲۰ میلیارد دلار ظرف چند روز با سیاست های غلط دولت از دست رفت

  14. روحانی: قیمت ارز قطعا پایین می آید/ ایران در کنوانسیون خزر امتیازات خاصی گرفت/ اقتصاد با بگیر و ببند حل نمی‌شود؛ اعتمادسازی کنیم/ مبارزه با فساد، تبلیغاتی نیست

  15. انصراف ۵۰ نماینده از استیضاح کرباسیان

  16. خوش‌بینی به آمریکا دولت مصدق را ساقط کرد

  17. نخستين توافق افتخارآميز ايران در خزر

  18. مگر مدیران دولت و مسئولین چقدر حقوق می‌گیرند که حاضر نیستند اعلام عمومی شود/ حقوق وزرای دولت روحانی به نسبت گذشته سه برابر شد

  19. «ح.ب.د» ابربدهکار و مفسد بزرگ اقتصادی، کیست؟

  20. احتکار در همه بازارها ممنوع است به‌جز مسکن!/ وقتی وزارت راه و شهرسازی پاسخگو نیست و به تکلیف قانونی خود عمل نمی‌کند/ بی‌اعتنایی و سکوت در قبال خسارت‌های مالی به مردم و دولت

  21. تابلوی انحرافی و یک سوال از علی مطهری

  22. نه به مذاکره با آمریکا/ صدای واحدی که از دولت شنیده می‌شود

  23. تلاش یک مدیر دولتی برای کسب سود صدها میلیاردی از واردات سیگار مارلبرو

  24. ظریف: فکر می‌کردم آمریکایی‌ها بی‌اثر بودن تحریم‌ها را درک کرده‌اند/ برای بدترین حالت‌ها آماده‌ایم

  25. روحانی: عملکرد وزارت اقتصاد قابل قبول است

آخرین عناوین