«ترجمه و دیدگاه‌های پسا-استعماری»؛ سوزان باسنت، هریش تریودی و...؛ ترجمه‌ احمد شیرخانی؛ نشر قطره آدم‌خواری به مثابه‌ی استعمارستیزی!

هوشیار مجتبوی،   3970414008
آدم‌خواری به مثابه‌ی استعمارستیزی!

بررسی شباهت‌های ساختاری نوشتار پسااستعماری و ترجمان متون ادبی، مسئله قوم‌نگاری و ترجمه و بررسی آن از نظرگاه مردم‌شناسی، و نظریه آدم‌خواری برای بسط و توسعه مفهوم ترجمه، مضامینِ اصلی کتابی است که از آن سخن می‌گوییم

«ترجمه و دیدگاه‌های پسا-استعماری»

نویسندگان: سوزان باسنت، هریش تریودی، ماریا تیماکزکو، تجاسوینی نیرانجا

ترجمه‌: احمد شیرخانی

ناشر: قطره ، چاپ اول، 1397

153 صفحه، 13000 تومان

 

 ***

 

 زمانی که هاکلبری فین در رمان مشهور مارک تواین، نویسنده‌ی آمریکایی، همراه برده‌ی سیاهی به نام جیم فرار می‌کند، اتفاق بسیار مهمی می‌افتد. بیایید از زاویه دیدِ سفید پوستانِ آن زمانه‌ی ینگه‌ی دنیا به مسئله نگاه کنیم و ببینیم فرار هاکلبری فین چقدر امر سنت‌شکانه، ضدساختار و هنجار شکنانه‌ای بوده است. هاکلبری فین، جهنم هم‌نفسی با جیم را به بهشتِ سفیدپوستان ترجیح می‌دهد تا به قول نورتراپ‌فرای، منتقد کانادایی،تصویری دوزخی بیافریند که روی به سمت رستگاری دارد. شاید در خیلی از موارد، ایده پردازی‌ها یا روایت‌های سنت شکنانه و به زعم فرای، تصاویر دوزخی تا این حد راهگشا باشند. این‌ها را گفتیم تا به مهم‌ترین مفهوم کتابِ «ترجمه و دیدگاه‌های پسا-استعماری» یعنی آدم‌خواری برسیم، اما پیش از آن بگذارید بیشتر بگوییم درباره‌ی چه حرف می‌زنیم.

سخن از کتابی است با عنوان «ترجمه و دیدگاه‌های پسا-استعماری» که شامل مقالاتی است از سوزان باسنت، هریش تریودی، ماریا تیماکزکو و تجاسوینی نیرانجا که احمد شیرخانی، استادیار دانشگاه سیستان و بلوچستان ترجمه کرده است. در این کتاب امر «ترجمه» بنا بر مفهوم، حیات و بازه‌ی زمانی «پسا-استعماری» مورد واکاوی قرار گرفته و جنبه‌های مختلف این موضوع بررسی شده است. بررسی شباهت‌های ساختاری نوشتار پسااستعماری و ترجمان متون ادبی، مسئله قوم‌نگاری و ترجمه و بررسی آن از نظرگاه مردم‌شناسی، و نظریه آدم‌خواری برای بسط و توسعه مفهوم ترجمه، مضامینِ اصلی کتابی است که از آن سخن می‌گوییم.

 قصه از آن‌جا شروع می‌شود که در قرن شانزدهم و در سرزمین استعماری‌ای به نام برزیل، آدم‌های قبیله‌ای به نام توپی نامبا یک کشیش کاتولیک را می‌خورند. کاری که اسپانیایی‌ها و پرتغالی‌ها، یعنی استعمارگرانِ پیر را حسابی به وحشت می‌اندازد. درست است که مسیحی‌ها همیشه به این مسئله  به عنوان امری هولناک و به صورت عملی قبیح و خلاف سنت نگاه می‌کردند، اما آدم‌های قبیله توپی نامبا آدم‌خواری را اصلا دور زدن خط قرمزهای سنت‌شان نمی‌دانستند. برعکس آن‌ها با این کار هم به خودشان و هم به  آن کشیش مرحوم احترام گذاشته بودند. سنتِ آن‌ها چنین حکم می‌کرد و حتی معتقد بودند خوردن گوشت و خونِ دشمن، قدرتِ دشمن را به آن‌ها انتقال می‌دهد. این سنت به شکل دیگری، (کاملا به شکل دیگری) در سنت مسیحی هم وجود دارد؛ آنجا که مسیح تن خود و خون خود را- نان و آب- برای عصمت مسیحیان در طَبَق اخلاص می‌گذارد. شالوده‌ی کتاب حاضر، یا به عبارت دیگر بخش مهمی از این کتاب، یعنی «ترجمه و دیدگاه‌های پسا-استعماری» بنا بر ارتباط روایت مزبور با مبحث ترجمه است که البته مقدمه‌ای مفصل دارد.

 این کتاب بحث را بدوا از خودِ مسئله ترجمه بسط می‌دهد. ترجمه در این کتاب برعکس نظریه‌های کلاسیک به عنوان فعالیتی بی طرفانه و شفاف معرفی نمی‌شود، و ساحتِ آثار ترجمه را ساحتی نه تنها پایین‌تر که گاه اعلی‌تر از متنِ اصلی در نظر می‌گیرد. اکتاویو پاز، شاعر شهیر مکزیکی معتقد است: «هر متن با متنی که قبل از آن قرار دارد، کمی متفاوت است: ترجمه‌ای از ترجمه‌ی ترجمه‌ای. هر متن منحصر به فرد است، اما در عین حال ترجمه‌ی متن دیگری است. هیچ متنی نمی‌تواند کاملا اصلی باشد، چرا که ماهیت خود زبان تقریبا نوعی ترجمه است-ابتداٌ ترجمه‌ای از دنیای غیرکلامی، و بعد، این که هر نشانه و هر عبارت ترجمه‌ای از نشانه‌ای دیگر و عبارتی دیگر است.» پاز در این جملات ساحت قدسیِ متنِ اصلی را زیر سوال می‌برد، دیدگاهی که در دوره‌ی زمانی مطولی بر کرسی‌های دانشگاهی کشورهای اروپایی (یا به زعم کتاب حاضر استعمارگر) حاکم بود. نویسندگان کتاب «ترجمه و دیدگاه‌های پسا-استعماری» با پیش کشیدن نظریاتی از این دست در حوزه‌ی ترجمه، در وهله‌ی نخست راهِ مجزاشان از تئوری‌هایی که ترجمه را گامی فرعی در ایجاد معنا می‌دانند و نسخه‌ای ثانی و گاه بی‌اهمیت در برابر متنِ اصلی، نشان می‌دهند.

مفهوم آدم‌خواری در این کتاب پس از این است که به استعاره‌ای مهم برای شناخت ماهیت «ترجمه» بدل می‌شود. اندیشه‌ای در برابر آنچه مستعمره را رونوشت یا ترجمه‌ای از متن بزرگ اروپایی می‌داند. هارولد دی کامپوس احتمالا از اولین نظریه‌پردازانی بوده است که این مفهوم را به عنوان حرکتی انتقادی- ایدئولوژیک بسط داده و وارد گفتمان «ترجمه» کرده است. او در اوایل دهه‌ی 60 سخن از ادبیاتی می‌آورد که می‌توان آن را ادبیات اکسپریمنتال (تجربی)، آوانگارد و بدیعی توصیف کرد که متفاوت از ادبیات اروپایی است. ادبیاتی با ویژگی‌های بومی و سنتی که راهش را از راه دنیای غرب جدا می‌کند. دی کامپوس همزمان با رشد فزاینده‌ی استفاده از تعبیر «جهان سوم» به نظریاتش در حوزه ادبیات تجربی عمق داد و اختلافات مهم بین فرهنگ‌ها را برجسته ساخت. او بر خلاف والتر بنیامین که ترجمه را امری فرشته‌گون می‌دانست، به وجه شیطانی ِ فعالیت ترجمه نظر داشت. دی کامپوس نوشت: «هر ترجمه‌ای که از سرسپردگی به محتوی خودداری کند، مانع ظلم منطق از پیش تعریف‌شده‌ای شود و با انحصار متافیزیک حضور قطع ارتباط کند (طبق گفته‌ی دریدا)، ترجمه‌ای شیطانی است.»

مستعمرات، آدم‌خواران و زبان‌های بومی؛ نوشتار پسا-استعمار و ترجمه‌ی ادبی؛ آزاد کردن کالیبان‌ها و بازنمایی متون و فرهنگ‌ها: مطالعات ترجمه و قوم‌نگاری، عناوین چهار فصلِ اصلی کتاب «ترجمه و دیدگاه‌های پسا-استعماری» است. این کتاب که در بهار امسال به همت نشر قطره منتشر شده، پانزدهمین کتاب از مجموعه ارزشمند «مطالعات ترجمه» است که توسط این ناشر به بازار کتاب عرضه شده است.

عناوین مرتبط

پربحث‌های امروز

  1. حجاریان؛ از پراگماتیسم تا اپورتونیسم

  2. درخواست بی‌شرمانه پسر ۹ ساله از یک زن

  3. زنگنه: بازگشت کارت سوخت جدی اما تصمیمی برای سهمیه‌بندی و قیمت بنزین گرفته نشده

  4. وکیلی در واکنش به اظهارات حجاریان: روحانی محصول حمایت اصلاح‌طلبان بود

  5. عوارض مصرف نمک های دریایی

  6. کژراهه قیمت گذاری خودرو و چند نکته/ انتظاری بجا از وزیر صنعت

  7. هدررفت منابع مالی با توهّم اشتغال­زایی/ چرا بیکاری حل نمی شود؟

  8. خطرات مصرف گوشت قرمز

  9. سفیر ایران در تقلیس: گرجستان نقص قوانین خود را با برخوردهای خشونت‌آمیز جبران نکند

  10. شیوع مصرف قلیان در بین زنان/ این سفره‌خانه مجردی نیست!

  11. عکس‌هایی از زیبایی های پاییز و زمستان کانادا   

  12. زندگی لاکچری

  13. ظریف: پمپئو برنامه‌های آمریکا را مشخص کرد

  14. اتحادیه اروپا تحریم‌ها علیه روسیه را تمدید کرد

  15. تظاهرات صد‌ها شهرک‌نشین در مقابل منزل نتانیاهو

  16. ترامپ: من به مایکل کوهن نگفتم قانون‌شکنی کند!

  17. ایران، روسیه و ترکیه به زودی تشکیل کمیته قانون اساسی سوریه را اعلام می‌کنند

  18. آمریکا، پرداخت وام به پاکستان را مشروط کرد

  19. اولین واکنش عربستان به توافق طرف‌های یمنی در سوئد

  20. چین بازداشت یک کانادایی دیگر را تایید کرد

  21. جانی اینفانتینو: شاید بسیاری از بازی‌های جام جهانی ۲۰۲۲ در کشورهای دیگر برگزار شوند

  22. واکنش وزیر کشور به سمت جدید فرزندش

  23. قاتل کبدی‌کار کرمانشاهی در کرج دستگیر شد

  24. اعتراف موگرینی به نقش‌ تاثیر‌گذار ایران در برگزاری مذاکرات یمن در سوئد

  25. راه یابی نمایندگان ایران و ترکیه به فینال کشتی آزاد باشگاه های جهان

پربحث‌های دیروز

  1. برای این عکس شما تیتر بزنید  

  2. از تزریق به ایرانیان در فرودگاه تفلیس تا دیپورت آنها به بهانه‌های واهی + عکس

  3. ضعیف‌ترین دوران وزارت خارجه ایران  

  4. برایان هوک: موضوع فرزندان مقامات ایران را بررسی می‌کنیم

  5. به بهانه شاپرک شجری‌زاده؛ پنج اشتباه درباره دختر خیابان انقلاب

  6. فرزندان مقامات ایران از آمریکا اخراج می‌شوند؟/ انتقاد از روحانی در جلسه شورای عالی انقلاب فرهنگی/ پایان اصولگرایی و اصلاح‌طلبی

  7. پیشنهاد جدید بنزینی مجلس؛ سهمیه بنزین پول نقد می‎شود

  8. بحران اقتصادی و گره‌زدن اقتصاد به برجام/ چه کسی مسوول وضعیت کنونی اقتصادی کشور است؟

  9. دلار ۹ هزار تومان شد

  10. کاهش قیمت لوازم خانگی از شنبه آینده + جزئیات

  11. صالحی: نظام اراده کند غنی سازی ۲۰ درصد را از سر می گیریم

  12. احمد توکلی: باید با افزودن چند شرط FATF را بپذیریم

  13. دولت نمی‌تواند یارانه نقدی را افزایش دهد یا نمی‌خواهد؟ + جدول

  14. واعظی: برخی مردم تا قیمت بالا میرود برای خرید هول می‌زنند/ دو یا سه هفته آینده SPV اجرایی می‌شود

  15. هشدار رهبر انقلاب: همه حواسشان را جمع کنند؛ ممکن است برای سال ۹۸ نقشه کشیده باشند!/ مسئولان فریب زبان‌بازی دشمن را نخورند/ جوان‌ها و جریان‌های سیاسی میدان را برای دشمن آماده نکنند

  16. قاضی‌زاده خبر داد: ترک خدمت صدها نفر از نیروهای بازنشسته شاغل در نهادهای زیرنظر رهبر انقلاب

  17. راه‌اندازی گشت ویژه تعزیرات برای کنترل بازار شب یلدا/ علت گرانی پسته سرمازدگی است

  18. گزارش از خیابانی که در آن همه فروشنده دلار هستند: فردوسی باز شلوغ شد

  19. آیت‌الله نوری همدانی: «CFT» یک برنامه غربی، عربی و عبری است

  20. دلار ۱۰۱۰۰ تومان شد/ احتمال ورود به کانال ۹ هزار تومان

  21. وطن‌فروشی دختر خیابان انقلاب  

  22. نامه نمایندگان اصفهان به "روحانی" درباره احیای زاینده‌ رود

  23. روحانی: در مقطع تحریم به طور طبیعی مردم با مشکلاتی مواجه هستند/ نمی‌‌توانیم بگوییم شرایط عادی است

  24. آقای روحانی، بجای ترساندن مردم، مشکلات اقتصادی را حل کنید

  25. ترامپ برای اروپا شمشیر را از رو بسته است

پربحث‌های هفته

  1. چه کسی اسلام را نمی‌فهمد آقای روحانی!

  2. نظر شما در مورد افزایش قیمت خودرو چیست؟/ راهکار نجات صنعت خودرو چیست؟

  3. علی مطهری: حدس می‌زنم مردم هم موافق افزایش قیمت بنزین هستند!

  4. رئیسی: خدا رحم کرد من رئیس جمهور نشدم که دلار ۵ هزار تومان شود/ قالیباف نمی‌خواست کاندید شود/ مدعی حقوقدانی هستند، اما بین قاضی و دادستان فرق نمی گذارند

  5. تفریح لاکچری احمد خمینی  

  6. برای این عکس شما تیتر بزنید  

  7. نگاهی به هزینه و فایده برجام

  8. از تزریق به ایرانیان در فرودگاه تفلیس تا دیپورت آنها به بهانه‌های واهی + عکس

  9. حیف از نام هنرمند که برای سلبریتی‌های بی‌سواد استفاده می‌شود   

  10. واکنش کاربران توییتر به افزایش قیمت خودرو/ مالک ایران خودرو و سایپا کیست؟/ وقتی وزیر هم بی‌خبر است!/ سلام به پراید ۴۰ میلیونی و دست‌های پشت پرده

  11. ضعیف‌ترین دوران وزارت خارجه ایران  

  12. مثل «لیلا حاتمی» نباشیم!

  13. وعده ارزانی ۲۰ درصدی با FATF، پس از گرانی ۲۰۰ درصدی با برجام!

  14. کسی که الفبای اقتصاد را خوانده باشد، می‌داند که این راه حتی به ترکستان هم نمی‌رود!

  15. عامل آتش زدن مردم در پارکها دستگیر شد+ فیلم

  16. مشاور نوبخت: مشکلات اقتصاد ایران، داخلی است نه سیاست خارجی/ باید از نفت فاصله بگیریم و پایه‌های مالیاتی را افزایش دهیم/ چون می‌دانند وابسته‌ایم، تحریم می‌کنند

  17. برایان هوک: موضوع فرزندان مقامات ایران را بررسی می‌کنیم

  18. به بهانه شاپرک شجری‌زاده؛ پنج اشتباه درباره دختر خیابان انقلاب

  19. تست موشک بالستیک تائید شد/ پاسخ سردار حاجی‌زاده به واکنش آمریکایی‌ها

  20. راهکارهای یک نماینده به جای افزایش حقوق کارمندان دولت

  21. روحانی: سال آینده به دلیل تحریم‌ها با مشکلاتی روبه رو خواهیم شد/ اشکال ما این است که فرصت‌ها را می‌سوزانیم

  22. حرف های یک مهندس برق مملکت

  23. چرا همیشه کارگران، یک بار هم به مدیران و مسئولان حقوق ندهید

  24. یادداشت حسین شریعتمداری/ فقط روماتیسم را می‌شناسم!

  25. ایران خودرو لیاقت حمایت ندارد  

آخرین عناوین