کاش سنت‌گرایان از صرافت یکدست کردن جامعه‌ بیرون آیند

محمدعلی آتش سودا، گروه تعاملی الف،   3970330017 ۹ نظر، ۰ در صف انتشار و ۶ تکراری یا غیرقابل انتشار
کاش سنت‌گرایان از صرافت یکدست کردن جامعه‌ بیرون آیند

نزدیک دو قرن از آشنایی شرقیان با مدرنیته می‌گذرد. مقایسه‌ی واکنش ایرانیان در این دو قرن با سایر تمدن‌های شرقی اگرچه برای سایر ملل عبرت‌انگیز، اما برای خود ما حسرت‌بار است. شرقیان در مواجهه با مدرنیته راه‌های متفاوتی در پیش گرفتند از تقابل مستقیم تا وادادگی محض. اما به نظر می‌رسد که در تماس شرقیان با تمدن غربی، مللی موفقتر بوده‌اند که با حفظ برخی مولفه‌های کارآمد سنتی، با مقتضیات تمدن غربی کنار آمدند و از دستاوردهای آن بهره بردند.

در خاورمیانه ترکیه به خاطر همسایگی جغرافیایی با بستر مدرنیته یعنی اروپا و حس رقابت با ملل اروپایی، زودتر از بقیه در معرض توفان تحولات اجتماعی و فرهنگی که از غرب وزیدن گرفته بود قرار گرفت و توانست در عین رقابت با اروپاییان از دستاوردهای تمدن پیشرفته‌تر آنان بهره جوید و خود را متحول کند. جدا از ترکیه سایر کشورهای خاورمیانه در مواجهه با غرب واکنش‌هایی افراطی داشته‌اند. طالبان در افغانستان و داعش در عراق و سوریه هویت خود را در تضاد با غرب تعریف کردند و در مقابل کشورهای عرب شبه‌جزیره آغوش خود را بر غربیان گشودند. اما در این میان آنچه که برای ما مهم است واکنش ایرانیان به مدرنیته بوده است.

به نظر می‌رسد که ایرانیان در مواجهه با مدرنیته در دو قرن اخیر بر یک خط مستقیم نبوده‌اند. خواب و غفلت از آنچه در غرب می‌گذرد (دوران قاجار)، شروع مدرنیزاسیون بدون در نظر گرفتن مهمترین مولفه‌های فرهنگی مدرنیته یعنی دموکراسی مبتنی بر فردگرایی (دوران پهلوی)، ادامه‌ی نسبی مدرنیزاسیون با تاکید بر فقط یکی از وجوه سنت تمدن ایرانی یعنی تشیع (دوران جمهوری اسلامی) و پذیرشی حداقلی از دموکراسی غربی تحت عنوان مردم‌سالاری دینی، مسیری بوده است که ایرانیان در این دو قرن پیموده‌اند. اکنون به نظر می‌رسد که پس از گذشت حدود دو قرن از ورود مدرنیته به ایران، کشور ما در وضعیتی قرار دارد که دو راه را پیش روی خود می بیند: الف: اصرار بر در جا زدن که مشخصا به معنی تداوم تضادهای اجتماعی و بلاتکلیفی فرهنگی و رکود افتصادی است. ب: وادادگی کلی در مقابل غرب که یقینا با منافع ملی در تضاد است.

اما نگاهی به سرگذشت برخی کشورهایی که پس از مواجهه به با مدرنیته مسیری متفاوت پیمودند، نشان می‌دهد که ایرانیان نیز می‌توانند راه سومی را برگزینند که هم منافع ملی‌شان را در برداشته باشد و هم آنان را از وضعیت فعلی رهایی بخشد. بدین منظور شاید توجه به راهبردی که تمدن‌های شرق آسیا در مواجهه با غرب برگزیدند، برای ما کارساز باشد. در میان ملل شرقی ژاپنی‌ها زودتر از بقیه به خود آمدند و تلاش کردند تا در بستر گشاده‌ای که سنت فرهنگی آنان فراهم کرده بود، جایی در خور برای مدرنیته باز کنند. چین مائوئیست اگرچه دیرتر از ژاپن به صرافت بهره‌جویی از دستاوردهای تمدن غربی افتاد، اما سرعت تحولات آن پس از درک لزوم هم‌نشینی با مدرنیته به جای تقابل با آن و احساس عقب افتادگی از ژاپن، آنقدر کافی بوده که این کشور را از تمام کشورهای همسایه‌اش از هند تا ژاپن جلو بیاندازد. نکته‌ی قابل توجه این است که چین سعی کرد با حفظ مولفه‌هایی از کمونیسم راهی به گشایش اقتصادی و فرهنگی و اجتماعی بگشاید. کره‌ی جنوبی از دیگر کشورهای شرق آسیاست که با حفظ مولفه‌های سنتی خود همچون احترام به نهاد خانواده، بزرگداشت نسل کهنه و غیره توانست مدرنیته را در خود حل کند. مروری بر این تجربه‌ها نشان می‌دهد که برخلاف آنچه تصور می‌شود، ظهور مدرنیته در غرب و گسترش تدریجی آن به شرق، ما را بر دو راهی «تضاد/ وادادگی» قرار نمی‌دهد، بلکه در مواجهه با مدرنیته به راه‌های دیگری نیز می‌توان اندیشید که هم موافق با سنت باشد و هم منافع ملی را در بر دارد. انتخاب این راه عقلانی و علاوه بر آن شدنی است، مشروط بر این که سنت‌گرایان از خواب سنگینی که بدان دچار شده‌اند برخیزند و به جای واگرایی ملی و اصرار بر مولفه‌هایی که وحدت ملی را خدشه‌دار می‌کند، همگرایی ملی را تقویت کنند، چرا که قطعا مهمترین مانع انتخاب این راه سوم، تشتتی است که در حال حاضر جامعه‌ی ما از نظر سیاسی و فرهنگی و اجتماعی بدان دچار شده است.

این تشتت انتخاب راه سوم را در حال حاضر متعذر و برای جناح‌های سیاسی غیرممکن کرده است. در یک کلام باید گفت که سنت‌گرایان باید از صرافت یکدست کردن جامعه‌ی ایران بیرون آیند. تمدن ایرانی، تمدنی است رنگ‌رنگ و متنوع. این گونه‌گونگی قرن‌هاست که مورد پذیرش اقوام و مذاهبی است که در بستر اجتماعی ایران زندگی کرده‌اند. پذیرش این تنوع و به رسمیت شناختن مردمی با عقاید و باورهای متفاوت از ما که در کنار ما زندگی می‌کنند، شرط اول تحقق وحدت ملی است که برای ورود به مرحله‌‌ای که از آن یاد کردیم یعنی هم‌نشینی با مدرنیته واجب است. تاخیر در این کار معنایی جز فرصت‌سوزی و ادامه‌ی سنگینی خوابی که جامعه بدان دچار شده ندارد و آیندگان نیز این خواب سنگین را بر ما نخواهند بخشید.

عناوین مرتبط

دیدگاه کاربران

ناشناس۳۹۴۸۵۴۱۱:۰۲:۱۱ ۱۳۹۷/۳/۳۰
بسیار عالی آفرین به نویسنده کاش گوش شنوایی باشد
امیر۳۹۵۲۴۸۱۴:۰۰:۰۰ ۱۳۹۷/۳/۳۰
ممنون از نویسنده عزیز که هر از گاهی است مطالبش را در سایت الف می‌بینم و امیدوارم طلیعه ای باشد برای شنیدن حرف‌های نو در الف. همانطور که نوسنده محترم اشاره کردند به طور خلاصه سه رویکرد کلی«تقابل، تعامل یا تسلیم» در ارتباط با پدیده‌های مهاجم فرهنگی اقتصادی و ... قابل تصور است. عمده ملت‌های دنیا از ابتدا یا پس از آزمون و خطاهایی،راه تعامل را برگزیدند. در ایران بعد از انقلاب سنت گرایان( که روزگاری اصلاح طلبان و چپ‌های امروزی شاخصه آن بودند) همیشه تلاش کرده‌اند تعامل را با تسلیم، جمع بزنند و باصدای بلند و هیاهو، حرف خود را بر کرسی بنشانند. چه خوب که ما هم از تاریخ درس بگیریم و بی غرض و مرض راهبردهای مواجهه با تمدن غرب و پیامدهای آن را بررسی کنیم و فرصت سوزی نکنیم. در تکمیل مباحث دوست عزیزمان یک لحظه تصور کنید ما در قرن 14 میلادی هستیم و به جای کشورهای اروپایی آن زمان خودمان را تصور کنیم که مورد تهاجم فرهنگ اسلامی است. چه باید بکنیم؟ چیز پنهانی نیست که اروپا در سده‌های پایانی قرون وسطی سعی کرد تمام علوم و یافته‌های جدید اسلامی را به کار بگیرد. چرا ما امروزاین چنین نکنیم؟ با حفظ اصول بنیادین انسانی و ویژگی‌های فرهنگی خودمان می‌توانیم از دستاوردهای بشر در حوزه سیاست و اجتماع و حقوق و ... که با خون دلها به دست امده است استفاده کنیم و تاریخ را از نو تجربه نکنیم.
ناشناس۳۹۵۲۷۵۱۴:۰۵:۳۸ ۱۳۹۷/۳/۳۰
اتفاقا مدرنیته که اصرار بیشتری بر یکدست کردن آدم ها داره. تو همین کشورهایی که مثال زدید آدم ها تبدیل به ماشین شدن. ماشین تولید مصرف... به نظر میاد بشر به شدت نیازمند تفکر و بازنگری راهیه که طی کرده. درسته که بشر تو مادیات و رفاه پبشرفت کرده ولی واقعیت اینه که به نظر نمی رسه تو مولفه های انسانی رشدی کرده باشه. بشر همچنان متکبر، گران فروش، زیاده خواه، بخیل، ظالم، مسرف، مبذر، عجول، دروغ گو، دنیا طلب و درگیر شهوته...
مهدی۳۹۵۴۰۱۱۵:۱۶:۱۴ ۱۳۹۷/۳/۳۰
متاسفانه تو ایران مدرنیته رو برابر با خوش گذرانی لذت گرایی عریانی و این چیزا میدونن در حالی که نخبه پروری و توجه به استعداد ها و مبارزه با فساد از هر جنسی و اجرای کامل قانون برای هرکس حتی مسیولین و احیای مجدد ارزش های اخلاقی میتونه ایران رو با آین همه منابع طبیعی و جغرافیای منطقه به مدرن ترین کشور تبدیل کنه.
ناشناس۳۹۷۳۸۱۰۹:۳۱:۰۹ ۱۳۹۷/۴/۱
کاش باستانگرایان از یکسان کردن اقوام و فارسیزه کردن دست بردارند.
ناشناس۳۹۷۴۵۴۱۰:۵۵:۴۱ ۱۳۹۷/۴/۱
وجود سنتهای قبیله ای متنوع بدتر از چیرگی یک سنت بد است. هم سنتگراها باید از سنت گرایی دست بردارند هم قبیله گراها. ولی چنین نخواهد شد چون قرار است ما همیشه مشکل داشته باشیم. ترکیه هم مساله کرد دارد و هم ارمنیها را کشته.
ناشناس۳۹۸۰۷۲۰۰:۵۰:۰۸ ۱۳۹۷/۴/۲
به هرحال مردم مقاومت میکنند و راه خود را میروند. کسی به حرف سنت‌گرایان نیست.
ناشناس۳۹۸۱۲۳۰۵:۱۰:۳۴ ۱۳۹۷/۴/۲
چه عجب یک مطلب منطقی ..دیدیم
ناشناس۴۱۵۶۷۷۲۳:۰۶:۲۹ ۱۳۹۷/۴/۱۱
لعنت بر 2030

پربحث‌های امروز

  1. جهانگیری: تصمیم گرفتیم تا کسی سرِ گرسنه بر زمین نگذارد/ ارزش روز سهام عدالت ۱۳ میلیون تومان شده است

  2. افزایش حقوق کارمندان ۲ دستگاه دولتی مجدد به جریان افتاد +سند

  3. نعمتی: واقعیت این است که تحریم‌ها اثر چندانی نخواهد داشت

  4. از تهران چیزی می‌ماند؟/ با آخوندی تا ۱۴۰۰

  5. ۱۰۰ نفر با مدرک غیرمرتبط در شستا/ از تعارض منافع تا ژن‌های خوب در شرکت‌های زیر مجموعه وزارت کار را بشناسیم

  6. ربیعی: با جهانگیری آمدم و با جهانگیری هم می‌روم/ دوران تلخی را می‌گذراند/ برای شریعتمداری آرزوی مقاومت می‌کنم

  7. ماجرای یک نفوذی در سپاه دهه ۶۰ + عکس

  8. وضعیت صنعت موشکی ایران بعد از شهادت حسن طهرانی مقدم + تصاویر

  9. سوئیفت بانک ملی امروز قطع می‌شود + سند

  10. شریعتمداری: به دلیل تحریم‌ها ممکن است مشکلات ما بیشتر شده باشد اما تلاش مان را بیشتر خواهیم کرد

  11. آیا ابتدای پایان اصلاح‌طلبان نزدیک است؟

  12. توهین به هنرمندان

  13. اگر رای دادن چیزی را تغییر می داد، این کار را غیرقانونی می‌کردند

  14. یکی بخر، دو تا ببر به سبک سایپا!

  15. افزایش قیمت آب شرب تهرانی‌ها از اول آذر

  16. حواشی شغلی به نام "خانم جلسه‌ای"

  17. بازار داغ خرید و فروش کارت‌ سوخت

  18. در مورد حاکمیت دولت بر همه چیز، تا کی در بر همان پاشنه خواهد چرخید

  19. فاتحه تهران را بخوانیم

  20. پولشویی و فرار مالیاتی در بستر عدم‌شفافیت/ اقتصاد ما شفاف نیست؟

  21. کدخدایی: ایده اولیه شورای نگهبان از فرانسه گرفته شده است/ پاسخ به سوالی درباره سن اعضاء شورا

  22. صیغه اصلاح‌طلبان و روحانی  

  23. پاسخ بی‌شرمانه پمپئو به توئیت «ظریف»

  24. تهران با آمدن آخوندی «فریز» می‌شود

  25. "رئیسی" در کتاب فروشی‌های خیابان انقلاب  

پربحث‌های دیروز

  1. ادامه تخریب آیت‌الله یزدی با انتشار تصویری از نوه

  2. تیتر روزنامه استقلال بعد از نایب قهرمانی پرسپولیس در آسیا  

  3. مردم بدانند این جماعت نسبتی با انقلاب اسلامی و ولایت فقیه ندارند

  4. آخوندی لواسان‌نشین است و خوی اشرافی‌گری دارد

  5. جریان اصلاح طلبی باید پاسخگوی ناکارآمدی دولت کنونی باشد/ اصلاح طلبی را در پای آنها که اصلاح طلب نبودند ذبح کردند/ دو جریان اصلی برای‌‌ نجات خود باید پوست اندازی کنند

  6. بخشنامه عجیب سایپا به مشتریان!

  7. نمک دریا بدترین نوع نمک خوراکی است

  8. دو گزینه نهایی شهرداری تهران انتخاب شدند

  9. علت اصلی مشکلات اقتصادی ایران چیست؟/ بسیار بعید است تحریم‌ها باعث مشکلی حاد برای ایران شود

  10. خواننده «آمریکا آمریکا» در آمریکا زندگی می‌کند؟ + تصاویر

  11. تخفیف ۷۵ درصدی برای ملکی در سعادت‌آباد به عضو شورای شهر تهران

  12. زاکانی: لاریجانی در مکتب امام می‌لنگد/ جریان انقلابی باید از خواب بیدار شود

  13. خوسوزی پسر ۲۰ ساله مقابل وزارت کار

  14. پیشروی سریع یک ژن خوب/ بازی سران اصلاح طلب با «گزینه های فیک» برای حذف پسر هاشمی/ دلیل بازداشت وزیر سابق/ سند برای رد ادعای آخوندی/ راه پیروزی بر ترامپ از داخل کشور می گذرد

  15. قتل هوادار استقلال در پایان فینال لیگ قهرمانان آسیا

  16. فلاحت‌پیشه: پمپئو در آینده نزدیک اتحاد بیشتر بین مردم و مسئولان ایران را خواهد دید

  17. مگه قرار نبود قحطی بیاد؟  

  18. سرپل‌ذهاب یک سال پس از زلزله  

  19. روایت خانم خبرنگار از حضور در استادیوم آزادی

  20. آیت‌الله علم‌الهدی: CFT حرام و نامشروع است/ بعضی از نمایندگان به قرآن پایبند نیستند/ نامه آیت‌الله یزدی به‌جا و بسیار محترمانه بود

  21. رئیس سازمان صداوسیما: بودجه کل شبکه‌های صداوسیما به اندازه یک کانال خارجی است

  22. وزیر کشور: مردم از برگزاری مراسم روز کوروش سال‌های گذشته دلخور هستند

  23. آخوندی: رویکرد من برای شهرداری، ایجاد حکومت محلی است

  24. ماجرای پیشنهادهای روی میز زنگنه

  25. وزیر اقتصاد: اصلاح نظام بانکی کلید خورد/ قراری برای افزایش قیمت بنزین نداریم

پربحث‌های هفته

  1. آیا سپاه 90 درصد اقتصاد را در دست دارد؟/ بازی خوردن چهره های شناخته شده داخلی در بازی آمریکایی ها/ توان نظامی سپاه هدف اصلی دشمن

  2. ادامه تخریب آیت‌الله یزدی با انتشار تصویری از نوه

  3. آیا قدرت خرید مردم، ۵۰ سال قبل، بیش از امروز بود؟

  4.  «مهندسی»، مرحوم است یا مقتول؟!

  5. مقایسه قیمت بنزین در ایران و کشورهای همسایه/چه باید کرد؟

  6. روحانی: تحریم‌های ۱۳ آبان هیچ تاثیری در روند اقتصادی کشور نداشت/ اولین بسته حمایت غذایی آبان داده می‌شود/ برای حقوق پیش‌بینی‌هایی شده تا مشکلات اقتصادی تا حدی جبران شود

  7. ۵ نوامبر هم تمام شد و.../ بلند شدن ققنوس از خاکستر و همت آقای روحانی

  8. تیتر روزنامه استقلال بعد از نایب قهرمانی پرسپولیس در آسیا  

  9. آخوندی: کار درستی کردم که حتی ۱ واحد مسکن مهر افتتاح نکردم

  10. دولت بداند سال آینده تورم بیشتری در اقتصاد ایران بروز خواهد کرد/ دفاع از توزیع کوپن در واکنش به اتهامات کوپونیسم و کمونیسم/ ۱۷ سیاست و بسته پیشنهادی برای خروج از بحران

  11. ماجرای عجیب دعوای امام جمعه با بخشدار سر گرفتن میکروفن!+ فیلم و عکس

  12. دوست دارم آخوندی شهردار تهران شود!  

  13. حضور دختران برانکو، علی پروین و محمود خوردبین در استادیوم آزادی + تصاویر  

  14. درخواست احمد توکلی از دادستان: ۵ اعلام جرم دیده‌بان شفافیت و عدالت علیه مسئولان خاطی سریع‌تر رسیدگی شود

  15. واکنش آیت‌الله شبیری به نامه آیت‌الله یزدی: ایشان دلسوز انقلاب و انسان متدینی است، ایشان را قبول دارم

  16. مردم بدانند این جماعت نسبتی با انقلاب اسلامی و ولایت فقیه ندارند

  17. آخوندی لواسان‌نشین است و خوی اشرافی‌گری دارد

  18. جریان اصلاح طلبی باید پاسخگوی ناکارآمدی دولت کنونی باشد/ اصلاح طلبی را در پای آنها که اصلاح طلب نبودند ذبح کردند/ دو جریان اصلی برای‌‌ نجات خود باید پوست اندازی کنند

  19. اندر حکایت شهرداری تهران / چرا مردم باید هزینه دعواهای سیاسی اصلاح‌طلبان را بدهند؟

  20. نتایج اولیه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا: حزب دموکرات‌ اکثریت مجلس نمایندگان آمریکا را در دست گرفت/ جمهوری خواهان اکثریت سنا را حفظ کردند

  21. روحانی: "مرگ بر آمریکا" را عملی کنیم/ با افتخار تحریم را می‌شکنیم

  22. آقایان! عذرخواهی کنید

  23. ۴عامل اصلی رشد حجم نقدینگی و چرخه باطلی که آن را افزایش داد/ کدام اقدامات منجر به کاهش ارزش پول ملی شد؟/ رشد ۱۸۱درصدی بدهی دولت روحانی با استقراض از بانک‌ها+ نمودار

  24. ظریف: آرزوهای بهتری برای برجام داشتم/ با افتخار می‌گویم برجام بهترین توافق ممکن بود

  25. یک عکس مسئله‌دار در راهپیمایی ۱۳ آبان

آخرین عناوین