سپینو-مگنت

«یک اتفاق مسخره»؛ فیودور داستایفسکی؛ ترجمه‌ میترا نظریان؛ ماهی وقتی از فرط جدی بودن مضحک می‌شویم!

شمس رودکناری،   3970329306 ۱ نظر، ۰ در صف انتشار و ۰ تکراری یا غیرقابل انتشار
وقتی از فرط جدی بودن مضحک می‌شویم!

شاید کمتر نویسنده‌ای بتوان یافت که در مجالی کوتاه در حد و اندازه‌ی یک نوولت تا این حد بتواند به شخصیت‌هایش عمق ببخشد، و آدم‌هایی واقعی بسازد. شاید کمتر نویسنده‌ای مثل داستایفسکی در مجالی اندک تا این حد بتواند طبقه‌های مختلف اجتماعش را به لحاظ روانشناسیک، و به طرزی شفاف و با ظرافت واکاوی کند.

«یک اتفاق مسخره»

نویسنده: فیودور داستایفسکی

ترجمه‌: میترا نظریان

ناشر: ماهی؛ چاپ اول و دوم بهار 1396

 92 صفحه؛ 8000 تومان

  

***

 

شاید کمتر نویسنده‌ای بتوان یافت که در مجالی کوتاه در حد و اندازه‌ی یک نوولت تا این حد بتواند به شخصیت‌هایش عمق ببخشد، و آدم‌هایی واقعی بسازد. شاید کمتر نویسنده‌ای مثل داستایفسکی در مجالی اندک تا این حد بتواند طبقه‌های مختلف اجتماعش را به لحاظ روانشناسیک، و به طرزی شفاف و با ظرافت واکاوی کند. بیایید بی مقدمه برویم سراغ یکی از آثار فیودور داستایفسکی به نام «یک اتفاق مسخره» که نویسنده‌ی روس آن را به سال 1862 منتشر کرده است.

اگر می‌خواهید بدانید این اتفاق مسخره که داستایفسکی از آن سخن می‌گوید چه زمان روی داد می‌توانید آن را در همان صفحه نخست و بند آغازین این داستان بلند دریابید: «این اتفاق مسخره درست زمانی روی داد که تجدید حیات مام مهربان میهنمان با نیرویی مهارناپذیر آغاز شده بود، با شور شوقی چنان معصومانه که آدمی را متاثر می‌ساخت، و با تلاش تمامی فرزندان دلیرمان که با جوش و خروش در پی سرنوشت‌ها و آرزوهای تازه گام برمی‌داشتند.»

عنوان غیرمعمول این کتاب داستایفسکی و آغاز آیرونیک و طنازِ «یک اتفاق مسخره» در همان بدو امر ما را متوجه وجه کنایی اثر می‌کند. داستان از آنجایی شروع می‌شود که به قول داستایفسکی سه مرد فوق‌العاده محترم، در شبی زمستانی گرد هم جمع آمده‌اند و هم پیاله شدند. این سه ژنرال محترمِ داستان به ترتیب ایوان ایلیچ پرالینسکی، شخصیت اصلی داستان،  استپان نیکیفوروویچ نیکیفوروف، میزبان 65 ساله و مشاور معتمد دربار تزار و سمیون ایوانوویچ شیپولنکو، مشاور دولتی هستند. 

ایوان ایلیچ، شخصیت اصلی داستان داستایفسکی تازه چهار ماه است به سمت مشاور دولتی رسیده است و به تازگی «عالیجناب» شده، پس در این جمع سه نفره چندان نمی‌تواند اظهار لحیه کند، با این حال او کمی بعد از آنکه سرش گرم می‌شود نطقی غرا ایراد می‌کند مبنی بر اینکه انسانیت خیلی مهم است و آدم باید با زیردستانش انسانی رفتار کند. دوستان و همکار ایوان ایلیچ خیلی از حرف او سر در نمی‌آورند، اما ایلیچ با لحنی پرطمطراق‌تر تاکید می‌کند که انسانیت باید سنگ بنای اصلاحات باشد و رفتار انسانی با زیردستان و مستخدمان دولت آموزه‌ی نجات دهنده‌ی اوست. واکنش دوستان او در قبال این حرف‌ها شدیدا او را عصبانی  می‌کند. از همه بدتر واکنش استپان نیکیفوروویچ است. او فقط به یک جمله که ظاهری تحقیر آمیز دارد اکتفا می‌کند: «تاب نمی‌آوریم»

ابهام ِ این جمله در کنار لحنی که استپان نیکیفوروویچ موقع ادای آن به خود می‌گیرد ایوان ایلیچ را حسابی آشفته می‌کند. او در راه بازگشت به خانه، بعد از آنکه می‌بیند خدمتکارش همراه با کالسکه و بی اجازه‌ی او رفته است، عصبانی‌تر می‌شود و با خود فکر می‌کند بهتر است کاری کند تا نامش حسابی بر سر زبان‌ها بیفتد. زمان رویداد مسخره‌ی کتاب فرا رسیده است، و آن وقتی است که ایوان ایلیچ متوجه عروسی کارمندش پسلدونیموف می‌شود و می‌خواهد به صورت سرزده وارد خانه‌ی این کارمند فقیر شود تا به گمان خودش او را شگفت زده کند و به همه ثابت کند که رفتار انسانی با زیردستان چطور می‌تواند معجزه کند.

داستایفسکی طرح داستانی‌اش را طوری پیش می‌برد که شخصیت‌های مختلف داستانش هر یک  عمیقا مورد آزمون قرار می‌گیرند. همه‌ی کاراکترها به جز ایوان ایلیچ در شرایطی ظاهر می‌شوند که مهم‌ترین ویژگی‌های تیپِ طبقه‌ی اجتماعی‌شان را به نمایش می‌گذارند و خود ایوان ایلیچ به غیر از این همه، بیش از همه مورد واکاوی روانی قرار می‌گیرد. تک گویه‌های او، حدیث نفس‌هایش و دیالوگ‌های او در حالت ناهشیاری وجوه ِ مستور این شخصیت را به طرزی زیرکانه رو می‌کند. ایوان ایلیچ  را می‌توان نماینده‌ی طبقه خرده بورژوای آن زمان شوروی یا کارمند عالی رتبه‌ای که به تازگی وارد جماعت آریستوکرات شده است، بدانیم. اما مهم‌تر از این‌ها او نماینده‌ی ایده‌آلیست‌هایی است که آنچه در ذهن می‌پرورند با آنچه در واقعیت ظهور و بروز می‌کند تفاوتی چشمگیر دارد. ایوان ایلیچ به نوعی در خیالات خود سیر می‌کند وُ بنا بر این اتفاق متوجه می‌شود که هر آنچه در خود با نام «اندیشه‌های مترقیانه» و حتی «تجدد طلبانه» می‌شناخته اوهامی بیش نبوده است. 

داستایفسکی در سراسر روایتِ جذابش لحن کنایی و طنزآلودش را حفظ می‌کند. مسخره‌تر از تمام اتفاقات ِ این داستان - هم چنان که خود داستایفسکی توصیف می‌کند- دیالوگ پایانی‌ای است که شخصیت اصلی بر زبان می‌آورد:

«ناگهان رنگ تندی به چهره‌اش دوید. یکباره چنان خجل و شرمسار شد، چنان غم و اندوهی به جانش افتاد، که در طاقت‌فرساترین لحظات ان بیماری هشت روزه هم چنین حالی را تجربه نکرده بود. با خود گفت: "تاب نیاوردم!" و ناتوان روی صندلی افتاد.»

این بار ایوان ایلیچ می‌گوید: «تاب نیاوردم» تا جمله‌ی مبهم استپان نیکیفوروویچ در آغاز کتاب به گزاره‌ای تامل برانگیز و بن مایه‌ای پر اهمیت بدل شود.

اگر بخواهیم برای آثار فیودور داستایفسکی از نظر زمانی، دو بازه‌ی مهم قائل شویم، می‌توانیم بگوییم «یک اتفاق مسخره» به دوره‌ی نخستِ  تعلق دارد. داستایفسکی آثاری نظیر «بیچارگان»، «آزردگان» و «خاطرات خانه‌ی اموات» را در حد فاصل سال‌های 1846 تا 1862 نوشت و آثاری نظیر «یادداشت‌های زیر زمینی»، «جنایت و مکافات»، «قمارباز»، «ابله»، «جن زدگان» و «برادران کارامازوف» را در حد فاصل سال‌های 1864 تا 1880. بنا به توضیح پشت کتاب، «یک اتفاق مسخره»(1862) آخرین اثر داستایفسکی است که تحت تاثیر نخستین استادش، نیکلای گوگول نوشته است. این کتاب سال گذشته در نشر ماهی و با ترجمان میترا نظریان فارسی شده است.

 

الف را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید

عناوین مرتبط

وب‌گردی

دیدگاه کاربران

ناشناس۳۹۴۷۳۴۰۹:۰۱:۰۸ ۱۳۹۷/۳/۳۰
روانشناسیک؟!!!!!!
همراه کارتبانک آیندهطاقچه

پربحث‌های امروز

  1. آذری جهرمی در گفتگو با الف: وزارت ارتباطات هیچ امکانات رایگانی در اختیار تلگرام قرار نداده است/ این دعوا، دعوای سیاسی است/ به سردار جلالی اطلاعات غلط دادند

  2. راه‌ مقابله با فساد در بازار خودرو

  3. هزینه ۱.۶ میلیارد دلاری امسال ایرانی‌ها در ترکیه

  4. دریافت‌های میلیاردی دو مجری تلویزیون از موسسه ثامن‌الحجج

  5. واعظی خبر داد: 8 بار درخواست ترامپ برای دیدار با روحانی / تغییراتی در تیم اقتصادی دولت خواهیم داشت

  6. احمد توکلی: چرا شمشیر رسانه‌ها در مبارزه با فساد کند است؟

  7. پسته ایران، برنده جنگ تجاری آمریکا با چین

  8. فریم به فریم از یک «جنایت خیابانی»

  9. یادداشت روزنامه کیهان/ آیا به روسیه می‌توان اعتماد کرد؟

  10. آمریکا به شکایت ایران به دیوان بین‌المللی دادگستری واکنش نشان داد

  11. خط و نشان رئیس دادگاه انقلاب برای اخلالگران بازار ارز و سکه

  12. انتقادات تند دالیچ، از دولت کرواسی

  13. زندگی به سبک ۲ هزار سال پیش در کنار کارون + عکس

  14. جزئیات درخواست کارگران برای بازنگری در دستمزد ۹۷

  15. ذوالنور: بیش از ۸ میلیون بیکار در کشور داریم

  16. ابطحی: اصلاح‌طلبان نیازی به دیدار با رئیس‌جمهور ندارند

  17. علیرضا فغانی ممنوع‌التصویر نیست

  18. نقوی‌حسینی: دیدار پوتین و ترامپ باعث تقویت ایران می‌شود

  19. بازداشت شبانه مقام مرتبط با ثبت سفارش‌های جعلی خودرو/ گمرک و وزارت صنعت پاسخگو باشند

  20. بسته پیشنهادی ۵۵ محوری نمایندگان مجلس برای مشکلات اقتصادی

  21. آخرین اخطار به بانک‌ها برای ارائه اطلاعات حساب بانکی/ اعلام جرم می‌کنیم

  22. راشاتودی: روسیه دلار را به چهار میخ کشید/ کشورهای دیگر همراه شدند

  23. پورابراهیمی: افزایش 300درصدی نقدینگی به تحریم‌ ارتباطی ندارد/ دولت اختیارات لازم برای جنگ اقتصادی را دارد

  24. فتاح: زکات هر منطقه در همانجا هزینه می‌شود

  25. شورای تامین مجوز ورود خانواده‌ها به ورزشگاه‌ها را صادر کرد

پربحث‌های دیروز

  1. اعتراضات مردم عراق و توطئه علیه ایران

  2. ۲ وارد کننده خودرو رسما درخواست «رانت» کرده‎اند + سند

  3. طبقه نهم وزارت ارتباطات چه خبر بود؟

  4. شادی مسافران هند علی رغم نرسیدن به مقصد/ در پرواز شماره 810 چه گذشت؟

  5. معاون رئیس جمهور: قوای سه‌گانه اطلاعات حقوق و مزایای خود را در سامانه ثبت حقوق و مزایا ثبت نکردند/ دسترسی اطلاعات به مردم نمی‌دهیم

  6. توکلی: هر ایرانی حق دسترسی به اطلاعات عمومی را دارد/ صاحبان قدرت باید از چوب قانون بترسند

  7. انحصار، آفت بازار وکالت

  8. آذری جهرمی: فساد در زیرمجموعه را باید داد بزنیم/ یک پیر زن در دهات می آورند و همه تخلفات را به نام او انجام می دهند/دولت الکترونیک این نیست

  9. توکلی: بلایی که سر ارز آمده تقصیر سیف است/ بهمنی در خصوص موسسات غیرمجاز مسئول است/ اتهام بقایی و مشایی مالی است نه سیاسی

  10. نوبخت: کالاهای اساسی در هر شرایطی‌با دلار بیش از۴۲۰۰یا ۴۳۰۰ عرضه نمی‌شود

  11. آیت الله مکارم شیرازی: FATF یک کنوانسیون استعماری است

  12. تقدیر دیده‌بان شفافیت و عدالت از وزیر ارتباطات  

  13. توکلی: انتشار اطلاعات افرادی که ارز دولتی گرفتند، غیر شفاف است/ شفافیت جز در مسائل اطلاعاتی و امنیتی حدومرزی ندارد/ وقتی نماینده‌ای امضای خود را پس می‌گیرد، یعنی زد و بند شده است

  14. ترامپ: پس از خروج از برجام، ایران غرق در آشوب شده است

  15. بانک مرکزی شبهات و قصورها در پرداخت ارز دولتی را گردن نگرفت

  16. دخترم مرده؟ دفنش کنید،جنازه اش را هم نمی‌خواهم ببینم!

  17. اعترافات قاتل مریم فرجی؛ چون می‌خواست با یکی از استادانش ازدواج کند خفه‌اش کردم

  18. پیشنهاد مضحک اروپایی‌ها برای خرید نفت از ایران

  19. ترکان: «اَرِنج» تیم روحانی باید تغییر کند/ نمی‌دانم چرا دولت نمی‌تواند برای مشکلات تصمیم‌گیری کند

  20. عوارض خروجی ۴۴۰ هزار تومانی کجا هزینه شد؟ / سفر بالاخره گران شده یا ارزان؟

  21. بیش از ۳۰ میلیون کاربر، فیلترشکن ایرانی را ترجیح داده‌اند

  22. فریدون عباسی: روحانی دوست دارد پروتکل الحاقی را داوطلبانه اجرا کند

  23. پروین فرشچی: به عنوان سفیر پیشنهادی ایران در فنلاند معرفی شده‌ام/ دو تابعیتی نیستم

  24. ایران در تولید علم جزء ۱۵ کشور برتر دنیا شد

  25. توضیح علی مطهری در رابطه با اظهارنظرش در مورد رئیس‌جمهور کرواسی

پربحث‌های هفته

  1. هیاهو موثر نیست

  2. مائده هژبری با تتلو به استانبول رفت/برگزاری کنسرت مشترک این دو نفر!  

  3. حاشیه ای بر سفر مهم ولایتی به روسیه و دیدار با پوتین

  4. اعتراضات مردم عراق و توطئه علیه ایران

  5. معلمان درباره حذفیات فیش حقوقی چه می‌گویند؟

  6. هر دم از این باغ بری می‌رسد

  7. «مریم رجوی» به دام کلاه سفیدها افتاد

  8. توکلی: «سیف» باید عزل شود/ تخصیص ارز به شرکت ۲۶ روزه، خیانت در امانت است

  9. جزییات برخورد تانکر سوخت با اتوبوس در سنندج/ ۱۳ نفر جان باختند/ ۳ روز عزای عمومی در کردستان/ سواستفاده چند آشوبگر + فیلم

  10. دستور دریافت مالیات از خریداران عمده سکه و ارز و واردکنندگان خودرو صادر شد

  11. یکی از بزرگترین بدهکاران بانکی دستگیر شد

  12. بازار نفت ایران و تاثیر سفر ولایتی به مسکو

  13. روحانی: شرایط امروز فرصتی برای تولیدکنندگان داخلی است/ افرادی داریم که دلالی کرده و به قانون بی‌توجهی می‌کنند/ در داخل خود آمریکا نیز مشکلاتی وجود دارد

  14. توکلی: اگر درباره مفسدان واضح صحبت شود باعث می‌شود هزینه تن دادن به فساد برای افراد زیاد شود/ از پیشنهاد آقای جهانگیری استقبال می‌کنم

  15. ۲ وارد کننده خودرو رسما درخواست «رانت» کرده‎اند + سند

  16. ریشه مشکلات اقتصادی از درون است، نه.../ نیازمند شفاف سازی و عملیاتی کردن اقتصاد مقاومتی

  17. معاون وزیر رفاه:درآمد ۱.۶ میلیون ایرانی‌ کفاف خرید غذا را هم نمی‌دهد

  18. آخوندی: در شرایط اقتصادی بسیار سختی هستیم

  19. واکنش فغانی به انتشار تصاویر خوش‌وبش او با داور زن  

  20. رائفی پور: بحران جنسی جامعه را فراگرفته/ مسئوان برای تسهیل ازدواج کاری نمی کنند

  21. نظر علی مطهری در مورد پخش تصاویر رئیس‌جمهور کرواسی در فینال/ حس مادرانه بود

  22. گزارش رئیس جمهور به مردم درباره پرونده تخلف خودروهای وارداتی/ دولت فساد‌ستیزی را از خود آغاز می‌کند/درخواست از رئیس قوه قضاییه برای رسیدگی فوری و مجازات متخلفان و بازگشت سودهای نامشروع

  23. زندگی دوگانه «لاکچری‌»های انقلابی؛ حزب‌اللهی‌های «برندپوش»

  24. ولایتی: نگاه مقام معظم رهبری و پوتین به رابطه ایران و روسیه، راهبردی است/ پوتین به تهران می‌آید/سرمایه‌گذاری 50 میلیارد دلاری روسیه در ایران

  25. اعتراف تلخ برادر «روح‌الله داداشی»

آخرین عناوین