«یک اتفاق مسخره»؛ فیودور داستایفسکی؛ ترجمه‌ میترا نظریان؛ ماهی وقتی از فرط جدی بودن مضحک می‌شویم!

شمس رودکناری،   3970329306 ۱ نظر، ۰ در صف انتشار و ۰ تکراری یا غیرقابل انتشار
وقتی از فرط جدی بودن مضحک می‌شویم!

شاید کمتر نویسنده‌ای بتوان یافت که در مجالی کوتاه در حد و اندازه‌ی یک نوولت تا این حد بتواند به شخصیت‌هایش عمق ببخشد، و آدم‌هایی واقعی بسازد. شاید کمتر نویسنده‌ای مثل داستایفسکی در مجالی اندک تا این حد بتواند طبقه‌های مختلف اجتماعش را به لحاظ روانشناسیک، و به طرزی شفاف و با ظرافت واکاوی کند.

«یک اتفاق مسخره»

نویسنده: فیودور داستایفسکی

ترجمه‌: میترا نظریان

ناشر: ماهی؛ چاپ اول و دوم بهار 1396

 92 صفحه؛ 8000 تومان

  

***

 

شاید کمتر نویسنده‌ای بتوان یافت که در مجالی کوتاه در حد و اندازه‌ی یک نوولت تا این حد بتواند به شخصیت‌هایش عمق ببخشد، و آدم‌هایی واقعی بسازد. شاید کمتر نویسنده‌ای مثل داستایفسکی در مجالی اندک تا این حد بتواند طبقه‌های مختلف اجتماعش را به لحاظ روانشناسیک، و به طرزی شفاف و با ظرافت واکاوی کند. بیایید بی مقدمه برویم سراغ یکی از آثار فیودور داستایفسکی به نام «یک اتفاق مسخره» که نویسنده‌ی روس آن را به سال 1862 منتشر کرده است.

اگر می‌خواهید بدانید این اتفاق مسخره که داستایفسکی از آن سخن می‌گوید چه زمان روی داد می‌توانید آن را در همان صفحه نخست و بند آغازین این داستان بلند دریابید: «این اتفاق مسخره درست زمانی روی داد که تجدید حیات مام مهربان میهنمان با نیرویی مهارناپذیر آغاز شده بود، با شور شوقی چنان معصومانه که آدمی را متاثر می‌ساخت، و با تلاش تمامی فرزندان دلیرمان که با جوش و خروش در پی سرنوشت‌ها و آرزوهای تازه گام برمی‌داشتند.»

عنوان غیرمعمول این کتاب داستایفسکی و آغاز آیرونیک و طنازِ «یک اتفاق مسخره» در همان بدو امر ما را متوجه وجه کنایی اثر می‌کند. داستان از آنجایی شروع می‌شود که به قول داستایفسکی سه مرد فوق‌العاده محترم، در شبی زمستانی گرد هم جمع آمده‌اند و هم پیاله شدند. این سه ژنرال محترمِ داستان به ترتیب ایوان ایلیچ پرالینسکی، شخصیت اصلی داستان،  استپان نیکیفوروویچ نیکیفوروف، میزبان 65 ساله و مشاور معتمد دربار تزار و سمیون ایوانوویچ شیپولنکو، مشاور دولتی هستند. 

ایوان ایلیچ، شخصیت اصلی داستان داستایفسکی تازه چهار ماه است به سمت مشاور دولتی رسیده است و به تازگی «عالیجناب» شده، پس در این جمع سه نفره چندان نمی‌تواند اظهار لحیه کند، با این حال او کمی بعد از آنکه سرش گرم می‌شود نطقی غرا ایراد می‌کند مبنی بر اینکه انسانیت خیلی مهم است و آدم باید با زیردستانش انسانی رفتار کند. دوستان و همکار ایوان ایلیچ خیلی از حرف او سر در نمی‌آورند، اما ایلیچ با لحنی پرطمطراق‌تر تاکید می‌کند که انسانیت باید سنگ بنای اصلاحات باشد و رفتار انسانی با زیردستان و مستخدمان دولت آموزه‌ی نجات دهنده‌ی اوست. واکنش دوستان او در قبال این حرف‌ها شدیدا او را عصبانی  می‌کند. از همه بدتر واکنش استپان نیکیفوروویچ است. او فقط به یک جمله که ظاهری تحقیر آمیز دارد اکتفا می‌کند: «تاب نمی‌آوریم»

ابهام ِ این جمله در کنار لحنی که استپان نیکیفوروویچ موقع ادای آن به خود می‌گیرد ایوان ایلیچ را حسابی آشفته می‌کند. او در راه بازگشت به خانه، بعد از آنکه می‌بیند خدمتکارش همراه با کالسکه و بی اجازه‌ی او رفته است، عصبانی‌تر می‌شود و با خود فکر می‌کند بهتر است کاری کند تا نامش حسابی بر سر زبان‌ها بیفتد. زمان رویداد مسخره‌ی کتاب فرا رسیده است، و آن وقتی است که ایوان ایلیچ متوجه عروسی کارمندش پسلدونیموف می‌شود و می‌خواهد به صورت سرزده وارد خانه‌ی این کارمند فقیر شود تا به گمان خودش او را شگفت زده کند و به همه ثابت کند که رفتار انسانی با زیردستان چطور می‌تواند معجزه کند.

داستایفسکی طرح داستانی‌اش را طوری پیش می‌برد که شخصیت‌های مختلف داستانش هر یک  عمیقا مورد آزمون قرار می‌گیرند. همه‌ی کاراکترها به جز ایوان ایلیچ در شرایطی ظاهر می‌شوند که مهم‌ترین ویژگی‌های تیپِ طبقه‌ی اجتماعی‌شان را به نمایش می‌گذارند و خود ایوان ایلیچ به غیر از این همه، بیش از همه مورد واکاوی روانی قرار می‌گیرد. تک گویه‌های او، حدیث نفس‌هایش و دیالوگ‌های او در حالت ناهشیاری وجوه ِ مستور این شخصیت را به طرزی زیرکانه رو می‌کند. ایوان ایلیچ  را می‌توان نماینده‌ی طبقه خرده بورژوای آن زمان شوروی یا کارمند عالی رتبه‌ای که به تازگی وارد جماعت آریستوکرات شده است، بدانیم. اما مهم‌تر از این‌ها او نماینده‌ی ایده‌آلیست‌هایی است که آنچه در ذهن می‌پرورند با آنچه در واقعیت ظهور و بروز می‌کند تفاوتی چشمگیر دارد. ایوان ایلیچ به نوعی در خیالات خود سیر می‌کند وُ بنا بر این اتفاق متوجه می‌شود که هر آنچه در خود با نام «اندیشه‌های مترقیانه» و حتی «تجدد طلبانه» می‌شناخته اوهامی بیش نبوده است. 

داستایفسکی در سراسر روایتِ جذابش لحن کنایی و طنزآلودش را حفظ می‌کند. مسخره‌تر از تمام اتفاقات ِ این داستان - هم چنان که خود داستایفسکی توصیف می‌کند- دیالوگ پایانی‌ای است که شخصیت اصلی بر زبان می‌آورد:

«ناگهان رنگ تندی به چهره‌اش دوید. یکباره چنان خجل و شرمسار شد، چنان غم و اندوهی به جانش افتاد، که در طاقت‌فرساترین لحظات ان بیماری هشت روزه هم چنین حالی را تجربه نکرده بود. با خود گفت: "تاب نیاوردم!" و ناتوان روی صندلی افتاد.»

این بار ایوان ایلیچ می‌گوید: «تاب نیاوردم» تا جمله‌ی مبهم استپان نیکیفوروویچ در آغاز کتاب به گزاره‌ای تامل برانگیز و بن مایه‌ای پر اهمیت بدل شود.

اگر بخواهیم برای آثار فیودور داستایفسکی از نظر زمانی، دو بازه‌ی مهم قائل شویم، می‌توانیم بگوییم «یک اتفاق مسخره» به دوره‌ی نخستِ  تعلق دارد. داستایفسکی آثاری نظیر «بیچارگان»، «آزردگان» و «خاطرات خانه‌ی اموات» را در حد فاصل سال‌های 1846 تا 1862 نوشت و آثاری نظیر «یادداشت‌های زیر زمینی»، «جنایت و مکافات»، «قمارباز»، «ابله»، «جن زدگان» و «برادران کارامازوف» را در حد فاصل سال‌های 1864 تا 1880. بنا به توضیح پشت کتاب، «یک اتفاق مسخره»(1862) آخرین اثر داستایفسکی است که تحت تاثیر نخستین استادش، نیکلای گوگول نوشته است. این کتاب سال گذشته در نشر ماهی و با ترجمان میترا نظریان فارسی شده است.

 

عناوین مرتبط

دیدگاه کاربران

ناشناس۳۹۴۷۳۴۰۹:۰۱:۰۸ ۱۳۹۷/۳/۳۰
روانشناسیک؟!!!!!!

پربحث‌های امروز

  1. آغاز طرح بسته حمایتی دولت/ واریز۲۰۰هزار تومان به حساب حقوق کارکنان و بازنشستگان

  2. نمایندگان مجلس از ظریف شکایت کردند + اسامی

  3. «سلطان»ها، منقرض نمی شوند! 

  4. دهقان: آقای ظریف! شما وزیر خارجه ایران هستید نه مترجم خواسته‌های FATF/ پنج سال کشور و ملت را سر کار گذاشتید

  5. فساد سازمان‌یافته در مسیر واردات خودرو و مطالبه عمومی برای برخورد با تخلفات/ قوه قضائیه نتیجه پرونده ثبت سفارش خودرو را اعلام کند

  6. قیمت پراید و تیبا در سوریه؛ ۱۳۲ تا ۱۴۰ میلیون تومان!

  7. اعلام میانگین «حقوق» فرهنگیان و «تسهیلات بانکی» پرداختی به آنها

  8. درخواست مردم؛ برخورد با دانه درشت‌های فساد اقتصادی است/ قوه قضاییه باید از آقای سیف در مورد اقدامات بانک مرکزی پاسخ بخواهد/ مفسدی که ۱۰ میلیون تومان از دولت حقوق می‌گرفت

  9. ما عادت می‌کنیم لطفا شما عادت نکنید

  10. بزرگترین عامل پولشویی در کشور  

  11. بابا کشاورز بود.. الان شده شهید مدافع حرم  

  12. جابجایی مدیران مثل دانه‌های تسبیح در پُست‌ها  

  13. استیضاح وزرای خارجه و آموزش و پرورش در مجلس

  14. پاسخی به ادعای عجیب عضو مجمع تشخیص درباره تصویب CFT

  15. ماجرای زمین‌های ده ونک؛ از روایت تا واقعیت مالکیت زمین‌های اطراف دانشگاه الزهرا

  16. وزیر کار: مردم ما تلاش خالصانه مسئولان دلسوز را می‌بینند/ امتحان خوبی در ایام تحریم پس ندادیم

  17. جناب آخوندی! چه پاسخی برای این سوالات حیاتی دارید

  18. سلبریتی‌ها کاسبان قبل و بعد تحریم‌ها هستند/ حمایت از حسن روحانی همراه با لبیک به ترامپ!

  19. پیام ورود طیب‌نیا به شورای پول و اعتبار چیست؟

  20. راکتی که صهیونیست‌ها از ترس آن مجبور به پذیرش آتش‌بس شدند

  21. ظریف: نوار اظهاراتم درباره پولشویی وجود دارد

  22. رشد قیمت سکه و ارز + جدول

  23. اظهارات اخیر ظریف باعث شادمانی ترامپ و همفکرانش شد

  24. لاریجانی: راهکارهای رفع مشکلات اقتصادی در کمیته مشترک مجلس و دولت بررسی می‌شود

  25. عروس و دامادهای این دفتر از هم طلاق نمی‌گیرند

پربحث‌های دیروز

  1. واکنش وزیر ارتباطات به انتشار تصاویری از خودروی شخصی‌اش

  2. نوبخت: افزایش حقوق کارمندان در سال ۹۸ بیشتر از سال‌های قبل است

  3. علی مطهری: اگر مقاومت کنیم تحریم‌کنندگان از راه‌شان بر می‌گردند

  4. تیم اقتصادی با اقدامات خود دولت را به انحراف برد/ نیلی در تشدید مشکلات اقتصادی نقش داشت و امروز به بن‌بست رسیده‌ است

  5. ولی‌الله سیف: شوک ارزی پیش‌بینی شد ولی تدبیر نشد/ در طول مسوولیتم چندین بار استعفا و تقاضای کناره‌گیری کردم

  6. اعدام مظلومین زنگ خطر را برای مقصران بزرگ عرضه سکه و دلار به صدا در آورد!

  7. ۳ مدیر ارشد «بانک رفاه» ۱ میلیارد تومان حقوق و مزایا ناخالص گرفتند! + سند

  8. اعدام سلطان سکه آغاز راه است/ مطالبه‌ای از دستگاه قضا

  9. ضرب‌ و شتم یک پزشک در مشهد  

  10. بازار خودرو و فرصتی بی‌نظیر برای وزارت صنعت/ قیمت بازاری خودرو سقوط خواهد کرد؟

  11. جزئیات فیلم‌های سیاه تجاوز به کودکان شوشتری

  12. عراقچی‌: هنوز به نقطه قطع کامل امید از اروپا نرسیده‌ایم

  13. فرار لیبرال‌ها

  14. اهمیت حضور زنان در ورزشگاه‌ها چقدر است؟

  15. تشریف داشتید آقای مشاور!

  16. کفتر بازی علی انصاریان در میلان  

  17. برادران خاتمی؛ تمنای قدرت با ژست اپوزیسیون/ خداحافظی نیلی از دولت و لزوم مسئولیت‌پذیری/ ده ونک، نیشکر هفت‌تپه و غفلت رسانه‌های رسمی

  18. محصول جدید سایپا  

  19. تصاویر هولناک تکه‌تکه کردن جسد جمال خاشقچی (۱۸+)  

  20. ضرر ۵۰۰۰ میلیارد تومانی ایران‌خودرو و سایپا طی شش ماه

  21. پاسخ بانک رفاه به درج یک خبر در سایت الف

  22. شهادت یک نیروی جهادی حین انجام ماموریت + عکس

  23. آقای ظریف! از کدام جوسازی سخن می‌گویید؟

  24. حسن عباسی: دلار آمریکا در ایران قوی‌تر از سفارتخانه برایشان کار می‌کند

  25. روایتی از شوخی حسن روحانی با رئیس جمهور عراق

پربحث‌های هفته

  1. سلطان سکه اعدام شد

  2. واکنش وزیر ارتباطات به انتشار تصاویری از خودروی شخصی‌اش

  3. ادامه تخریب آیت‌الله یزدی با انتشار تصویری از نوه

  4. تهمت بزرگ وزیر خارجه‌مان به نظام؛ آقای ظریف اگر مدرکی دارید، چرا به قوه قضائیه ارائه نمی‌دهید؟/ پولشویی کجا انجام می‌شود؟

  5. سوت و کف به افتخار ظریف

  6. این فیلم را ببینید؛ از احمد شیرزاد تا محمدجواد ظریف

  7. نوبخت: افزایش حقوق کارمندان در سال ۹۸ بیشتر از سال‌های قبل است

  8. تیتر روزنامه استقلال بعد از نایب قهرمانی پرسپولیس در آسیا  

  9. آقای ظریف! مردم چرا باید برای این سطح ناشی گری دیپلماتیک هزینه دهند؟

  10. درگذشت نوربخش مدیرعامل تامین اجتماعی و معاونش در حادثه رانندگی/ جزئیات حادثه برای همراهان وزیر کار در گلستان+تصاویر

  11. جهانگیری: تصمیم گرفتیم تا کسی سرِ گرسنه بر زمین نگذارد/ ارزش روز سهام عدالت ۱۳ میلیون تومان شده است

  12. جزئیات جدید افزایش ۵۰ درصدی حقوق کارکنان سازمان مالیاتی + سند

  13. علی مطهری: اگر مقاومت کنیم تحریم‌کنندگان از راه‌شان بر می‌گردند

  14. به این مسئول چه می‌توان گفت؟  

  15. دفاع رئیس اتحادیه آجیل از قیمت ۲۰۰ هزار تومانی پسته

  16. پیروز حناچی شهردار تهران شد؛ صندلی بهشت به آخوندی نرسید + جزئیات

  17. فاتحه تهران را بخوانیم

  18. ظریف باید اسامی پولشویی کنندگان را نام ببرد وگرنه استیضاح می شود

  19. مردم بدانند این جماعت نسبتی با انقلاب اسلامی و ولایت فقیه ندارند

  20. آخوندی لواسان‌نشین است و خوی اشرافی‌گری دارد

  21. جریان اصلاح طلبی باید پاسخگوی ناکارآمدی دولت کنونی باشد/ اصلاح طلبی را در پای آنها که اصلاح طلب نبودند ذبح کردند/ دو جریان اصلی برای‌‌ نجات خود باید پوست اندازی کنند

  22. آیا حناچی همان فرشته نجات تهران است؟

  23. افزایش حقوق کارمندان ۲ دستگاه دولتی مجدد به جریان افتاد +سند

  24. تیم اقتصادی با اقدامات خود دولت را به انحراف برد/ نیلی در تشدید مشکلات اقتصادی نقش داشت و امروز به بن‌بست رسیده‌ است

  25. در پاسخ به حرفهایِ تکراریِ حسن عبّاسی

آخرین عناوین