سپینو-مگنت

آیا ماجرای اصولگرایان و اصلاح‌طلبان تمام شده است؟

محمدعلی آتش سودا، گروه تعاملی الف،   3970321106 ۸ نظر، ۲۰ در صف انتشار و ۱۰ تکراری یا غیرقابل انتشار
آیا ماجرای اصولگرایان و اصلاح‌طلبان تمام شده است؟

اتفاق های دی‌ماه سال 96 از این جهت که مقدمه ی ورود یک نیروی سوم به عرصه‌ی سیاسی ایران بود با تمامی حرکت‌های اعتراضی پیشین متفاوت بود. تا قبل از دی ماه 96 دو جناح اصلی سیاسی_اجتماعی در داخل کشور عبارت بودند از اصولگرایان و اصلاح‌طلبان. اختلاف دیدگاه این دو جناح در اداره‌ی کشور از همان دهه‌ی اول انقلاب خودش را نشان داد و در دوران هاشمی رفسنجانی نمود بیشتری پیدا کرد، اما به طور آشکار از سال 1376 بود که آن حالت همزیستی مسالمت‌آمیز دهه‌های اول و دوم انقلاب به یک رقابت تقابلی با نگرش حذفی تبدیل شد و برای بیست سال فضای سیاسی کشور را تحت تاثیر قرار داد.

پس از پیروزی حسن روحانی در دور دوم انتخابات ریاست جمهوری‌ در سال 1396، کارشکنی‌های جناح اصولگرا در کار وی آغاز شد و این عامل دست به دست ناکارآمدی و محافظه‌کاری کابینه‌ی دوم وی داد و به تدریج باعث سامان‌یابی جریانی سوم در بستر اجتماعی ایران شد. بدنه‌ی این جریان اجتماعی را عمدتا مردم محرومی تشکیل می‌دادند که به طور سنتی پایگاه رای اصولگرایان بودند، اما به دلیل ناامیدی از بهبود وضعیت اقتصادی و نیز برخی عوامل دیگر همچون بیکاری ناشی از خشک‌سالی گسترده در مناطق روستایی، مترصد فرصتی برای اعتراض بودند. این بدنه‌ی اعتراضی را همچنین بخش‌هایی از اصلاح‌طلبان که از رای دادن به روحانی و تحقق اصلاحات پشیمان شده بودند و تا حدودی می‌توانستند ضعف تئوریک این جریان سوم را جبران کنند، پشتیبانی می‌کردند.

واقعیت امر این است که این جریان سوم هنوز قادر به گفتمان‌سازی نشده است و شعارهایش بیشتر سلبی است تا ایجابی و به قول معروف می‌داند که چه نمی‌خواهد، اما نمی‌داند که چه می‌خواهد. باید اقرار کرد که علیرغم این نقصان اندیشگی در جریان سوم، این جریان امروز در کنار دو جریان باسابقه‌ی قبلی جایی برای خود باز کرده و باعث شکل‌گیری یک مثلث سیاسی در عرصه‌ی سیاسی شده است. از دید راقم این سطور آینده‌ی سیاسی کشور ما در گرو نوع تقابل و البته تعامل و هم‌پوشانی این سه جریان نسبت به یکدیگر است، اما هدف از این نوشتار نه توصیف جزئیات این جریان سوم که واکاوی این مساله است که اصولگرایان و اصلاح‌طلبان در مواجهه با وضعیت سیاسی بعد از دی ماه سال 1396 و کنش‌گری در این مثلث سه ضلعی چه راهی باید در پیش گیرند که به سود کشور باشد. مساله اینجاست که وضعیت بلاتکلیف و بن‌بست کنونی می‌توانست تا چند صباحی دیگر نیز ادامه یابد، در صورتی که عامل دیگری غیر از این سه نیروی کنشگر وجود نداشت، اما با توجه به متغیر دیگری که مربوط به داخل کشور نیست یعنی آمریکای تحت رهبری ترامپ، در صورت غفلت اصولگرایان و اصلاح‌طلبان از درک بحرانی که کشور را فرا گرفته و بالفعل شدن خطرات بالقوه‌ی کنونی، لازم است درباره آینده با دقت بیشتری عمل کنیم.

واقعیت کتمان‌ناپذیر کنونی در کشور این است که اصولگرایان به دلیل در دست گرفتن نهادهای قدرت و برخورداری از این رانت موثر در یک بازه‌ی زمانی طولانی، مدتهاست که از توان بازسازی و تطبیق خود با تحولات اجتماعی بازمانده‌اند. از سوی دیگر اصلاح‌طلبان نیز با فرورفتن تدریجی در گفتمانی محافظه‌کارانه، ضریب نفوذ خود در میان قشر متوسط را که بزرگ‌ترین و تعیین‌کننده‌ترین طبقه‌ی اجتماعی ایران است، از دست داده‌اند. در این وضعیت می‌توان چند سناریو برای مسیر آینده‌ی سیاسی کشور ترسیم کرد:

الف: اصولگرایان علیرغم داشتن قدرت تغییر در وضعیت بحرانی حال حاضر، واقعیت‌های کنونی جامعه را نپذیرند و علیرغم آگاهی از تزلزل پایگاه مردمی خود که در حال تسری به اصلاح طلبان نیز هست، باعث تداوم وضعیت حاضر شوند. در این صورت به تدریج بخش‌های بزرگتری از بدنه‌ی اصلاح‌طلبان به ضلع سوم نوظهوری که ماجرای اصولگرا و اصلاح‌طلب را تمام شده می‌بیند، خواهد پیوست و چه بسا که نیروهای کنشگر بیرونی نیز با درک بحران مشروعیت مردمی دو جناح داخل حاکمیت، به صرافت تشدید تضادهای داخلی بیافتند. در این صورت محتمل است که ایران درگیر اختلافات سیاسی و مذهبی و قومی و طبقاتی دامنه‌داری ‌شود که به نابودی کلیت تمدن و فرهنگ ایرانی بیانجامد و یا آنچنان این تمدن را ضعیف کند که تا مدت‌ها نتواند از بحران‌های داخلی نجات یابد.

ب: اصولگرایان با درک وضعیت بحرانی حاضر و برای در اقلیت گذاشتن جناح سوم نوظهوری که ماجرای اصولگرا و اصلاح‌طلب را تمام شده می‌بیند، حرکتی در جهت همگرایی با اصلاح‌طلبان انجام دهند، منتهی این حرکت صوری و فقط برای استفاده از پایگاه مردمی آنان باشد. در این وضعیت اصولگرایان با مهار طبقه‌ی متوسط از طریق اصلاح‌طلبان و دادن چند امتیاز کوچک، کام آنان و هوادارانشان را شیرین خواهند کرد به این امید که با پایان یافتن ریاست جمهوری ترامپ و رفع خطر خارجی، وضعیت مبهم و بلاتکلیف فعلی که به سود هیچکس نیست، اما حسنش آن است که قدرت همچنان در ید خودشان است بازگردد. باید گفت که خطر این استراتژی برای آینده‌ی ایران کمتر از سناریوی اول نیست و فقط پایان آن را به تعویق خواهند انداخت، با این تفاوت که میزان خرابی‌های ناشی از بلاتکلیفی سیاسی و تداوم رکود اقتصادی به دلیل تعویق اصلاحات، بیشتر و بیشتر خواهد شد. علت این فرجام ناخوش نیز آن است که بروز بحران کنونی ایران نه معلول عوامل خارجی که محصول ناکارآمدی در مدیریت منابع مادی و معنوی کشور است. یقینا همراهی اصلاح‌طلبان محافظه‌کار شده با اصولگرایان در اجرای این سناریو، به منزله‌ی شراکت آنان در پروژه‌ی اضمحلال تدریجی کشور است. مهمتر این که اتخاذ چنین رویکردی از سوی اصلاح‌طلبان، بخش بزرگتری از طبقات متوسط را از آنان رویگردان خواهد کرد و تبعات این رخداد دامن همه اعم از مردم و اصلاح‌طلبان و اصول‌گرایان را فرا خواهد گرفت.

ج: وضعیت سومی که نگارنده امیدوار است اصولگرایان و اصلاح‌طلبان بر آن توافق کنند، همگرایی این دو جناح سیاسی برای انجام اصلاحات ساختاری در کشور است. در این وضعیت سوم، اصول‌گرایان برای جلب حمایت بدنه‌ی اصلاح‌طلبان به سمت آنان گام‌هایی واقعی برخواهند داشت و به تدریج و با دادن امتیازاتی حقیقی به آنان و آشتی با بدنه‌ی اجتماعی که بیش از دو دهه است از آن جدا و بی‌خبر افتاده‌اند، کشور را همگراتر خواهند کرد. هوشمندی اصلاح‌طلبان در این موقعیت اهمیت بسیاری دارد. آنان باید به جای سهم‌خواهی از قدرت برای جناح خود، خواستار تقویت نهادهای اصیل مردمی، اعطای آزادی‌های اجتماعی، فراهم شدن مقدمات حرکت به سوی بازار آزاد و ایجاد فضای امن برای فعالیت بخش خصوصی و سرمایه‌گذاری خارجی و غیره شوند. همگرایی اصولگرایان و اصلاح‌طلبان البته فقط نباید با هدف در اقلیت گذاشتن ضلع سوم معترضی باشد که در ابتدای این نوشتار آن یاد کردیم. توجه به نیازها و خواسته‌های این ضلع سوم که به دلایل بسیار واکنش‌هایی عصبانی و هیجانی به ناملایمات اجتماعی نشان می‌دهد، ضروری و اولویت اول امروز کشور است.

احتمالا خوانندگان این نوشته در این مساله که در یکی دو سال اخیر روند حوادث ایران و منطقه شتابی دیگر گرفته با نگارنده هم‌عقیده باشند. با توجه به این واقعیت می‌توان گفت که لزوم بازنگری اصولگرایان و اصلاح‌طلبان در راهبرد سیاسی خود تاخیربردار نیست. بعید نیست که در صورت تداوم وضعیت فعلی، این دو جناح در آینده حسرت‌خور ایامی باشند که قدرت تغییر و تحول را در دست داشتند، اما با لجاجت از آن سرباز زدند.

الف را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید

عناوین مرتبط

وب‌گردی

دیدگاه کاربران

ناشناس۳۸۱۵۹۹۱۵:۵۲:۱۴ ۱۳۹۷/۳/۲۱
اصولگرایان به صورت سنتی و پایگاه اجتماعی ۱۶ تا ۲۰ میلیون رای دارند و این پایگاه رای همیشه پای کار هستند...اما اصلاح طلبان چون گفتمان خاصی ندارند و با « بزن و برقص» و هیجانی رای جمع می کنند ، پایگاه رای گفتمانی و ثابت ندارند..
امیر۳۸۱۶۰۰۱۵:۵۳:۳۳ ۱۳۹۷/۳/۲۱
چه عجب. یه مطلبی هم تو الف دیدیم از این جنس‌ها. درک نیاز واقعی مردم و نه القای نیاز به آنها، لازمه هر تغییری است و البته من هیچ نشانه کوچکی هم از عزم برای تغییر نمی‌بینم. فرآیند کنونی به نظر من ادامه خواهد یافت و سناریوی اول به پیش خواهد رفت تا زمانی که دیگر خیلی خیلی دیر شده باشد. البته من در نتیجه گیری سناریو اول با نویسنده چندان موافق نیستم.
ناشناس۳۸۱۶۰۹۱۵:۵۴:۵۵ ۱۳۹۷/۳/۲۱
متاسفانه به شما گوش نمیدن
ناشناس۳۸۱۶۱۱۱۵:۵۵:۰۱ ۱۳۹۷/۳/۲۱
اسلاحات برای همیشه تموم شد
ناشناس۳۸۱۶۴۳۱۶:۱۳:۱۵ ۱۳۹۷/۳/۲۱
بالاخره یک نفر حرف حساب زد
امید۳۸۱۶۴۶۱۶:۱۷:۰۵ ۱۳۹۷/۳/۲۱
الف تو که همیشه کامنتای منو میبینی و میدونی که دل خوشی ازتون ندارم! ولی این بابا خیلی درست تحلیل کرده.یک لایک از طرف من بهش بده!
ناشناس۳۸۱۶۶۸۱۶:۳۱:۴۳ ۱۳۹۷/۳/۲۱
با کلیات مطلب موافقم و صادقانه بگم: ازالف انتظار انتشار این مطلب رو نداشتم. چرا که تا کنون منکر بحران در ساختار کشور بوده. راهکار خروج از این بحران، در کنار وضعیت سومی که نگارنده مطلب طرح کرده، نیازمند اصلاح بخشهایی از قانون اساسی است تا با تدوین و اصلاح قانون اساسی جدید، نسل امروز هم خود را در تشکیل ساختار قدرت ایران سهیم بداند و همواره مدعی این نباشد که این وضعیت نتیجه عملکرد پدران ماست.
نیما۳۸۱۸۵۲۱۸:۲۶:۴۴ ۱۳۹۷/۳/۲۱
تحلیل خوبی بود. چه عجب الف ؟!
همراه کارتبانک آیندهملاصدرا-دی جی ثبتطاقچه

پربحث‌های امروز

  1. پنج شگفتی جام جهانی ۲۰۱۸ را بشناسید

  2. صحبت‌های کدخدایی در مورد رد صلاحیت مینو خالقی پس از انتخابات + فیلم

  3. ساز و کارهای جدید برای دریافت ارز دولتی

  4. ترامپ برای دیدار با پوتین وارد فنلاند شد

  5. همیشه دست یک زن در میان است

  6. طرحی جدید برای ایجاد بحران در عراق

  7. توصیه رئیس فیفا: اول از همه هیرو را در آغوش بگیرید

  8. بی‌تدبیری در بازسازی و ناامیدی از آینده در سرپل‌ذهاب

  9. رئیس فدراسیون فوتبال کرواسی: از درون مرده‌ام

  10. ضرب الاجل کی‌روش تمام شد

  11. امضای قرارداد علی کریمی با استقلال در «تایم» همیشگی آبی‌پوشان

  12. چرا مدیر پیام‌رسان سروش، «تلگرام» نصب کرد؟

  13. معلمان درباره حذفیات فیش حقوقی چه می‌گویند؟

  14. برجام اروپایی و پیچیدگی آمریکا

  15. «مریم رجوی» به دام کلاه سفیدها افتاد

  16. بیش‌ترین آمار فیلترینگ در کدام کشورهاست؟

  17. شیر کاکائو موثرتر از نوشیدنی ورزشی برای ریکاوری ورزشکاران

  18. سهم بانوان از دفاع مقدس

  19. «فغانی،‌ سخندان و منصوری»؛ قاب ماندگار ایرانی

  20. دانشجویان کارشناسی جدیدالورد "ارز" نمی‌گیرند/ثبت‌نام بیش از ۱۵ هزار نفر برای دریافت ارز

  21. طوفان ووشوکاران ایران در شب پایانی با کسب ۹ طلا/ ایران قهرمان جهان شد

  22. یک استاد دانشگاه:برخی با خصوصی‌سازی‌ منافعشان به خطر می‌افتد

  23. خسروتاج اعلام کرد:اولویت‌بندی ثبت سفارش با ارز رسمی در وزارتخانه‌ها

  24. ایران می‌تواند تنگه هرمز را ببندد؟

  25. قراردادهای ایرانی؛ چوبی که باشگاه‌های فوتبال بر سرخود می‌زنند!

پربحث‌های دیروز

  1. یکی از بزرگترین بدهکاران بانکی دستگیر شد

  2. آخوندی: در شرایط اقتصادی بسیار سختی هستیم

  3. جزئیات نامه دوم شریعتمداری به روحانی + عکس

  4. ۱۱ مدیر دولتی پاداش نجومی گرفتند

  5. زندگی دوگانه «لاکچری‌»های انقلابی؛ حزب‌اللهی‌های «برندپوش»

  6. نقش ایران در دیدار تاریخی پوتین و ترامپ/ چرخش رئیس جمهور روسیه در قبال تهران به سمت واشنگتن؟

  7. جلسه مهم رهبر انقلاب با اعضای دولت 

  8. آقای «خ» کجاست؟

  9. محمود صادقی : عملکرد دولت بخصوص در بخش اقتصادی قابل قبول نیست/ مجلس از ابزار خودش برای تغییر کابینه استفاده می‌کند

  10. وزیر دولت اصلاحات: بهتر است دولت روحانی استعفا دهد

  11. همه جور دستگاهی برای مبارزه فساد داریم؛ سامانه‌های پیشگیری جزیره‌ای عمل می‌کنند/افرادی که ارز گرفتند و تخلف کردند قابل ترحم نیستند/دولت هیچ خط قرمزی ندارد

  12. جدول ثابت قطعی برق تهران منتشر شد + جدول

  13. با افزایش دوباره قیمت، سکه به ۲ میلیون و ۸۹۶ هزار تومان رسید + قیمت ارز

  14. تیم اقتصادی دولت باید پاسخگوی مشکلات باشد

  15. افزایش چشمگیر مصرف بنزین از سال ۹۲ + نمودار

  16. رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس در نامه‌ای به رئیس‌جمهور اعلام کرد: مشکلات اقتصادی نتیجه سومدیریت است نه تحریم

  17. حاشیه‌های اهدای جام جهانی؛ اقدام جالب رئیس جمهور کرواسی و اتفاقی که همه را غافلگیر کرد!

  18. محسنی‌اژه‌ای: سلطان سکه "حمید مظلومی" است، او سال ۹۱ هم دستگیر شده بود/ دو برادری که بیست و چند میلیون ارز گرفته‌اند برای واردات کاغذ

  19. گرما ایران را در برمی گیرد / نگرانی از تامین برق ایران در چهارمین هفته تابستان

  20. فروش اقساطی قبر در بهشت زهرا

  21. خبر محسنی اژه‌ای از دستگیری ۵۰ بدهکار بزرگ بانکی

  22. واکنش سخنگوی قوه قضائیه به پخش مستند بیراهه: پخش این کلیپ با اجازه قاضی نبوده است

  23. یادداشت کیهان؛ اگر مائده دانمارکی بود!

  24. وقتی ما ایرانی ها بدنبال توسعه، بدون کار کردن هستیم

  25. محسنی اژه‌ای: افراد مرتبط با بانک مرکزی ۷ میلیون دلار ارز گرفتند/ پرونده شکایت توکلی از سیف تشکیل شده/ در مورد پخش اعترافات در مستند بیراهه از طرف قوه قضاییه دستوری داده نشده است

پربحث‌های هفته

  1. هیاهو موثر نیست

  2. کریمی قدوسی به الف خبر داد؛ خروج سه میلیون و 500 هزار سکه از کشور

  3. یک اشتباه راهبردی در جنجال خانم مائده

  4. آیا جهانگیری به پایان خط رسیده است ؟

  5. مائده هژبری با تتلو به استانبول رفت/برگزاری کنسرت مشترک این دو نفر!  

  6. حاشیه ای بر سفر مهم ولایتی به روسیه و دیدار با پوتین

  7. پشت پرده تاسف‌آور اخراج ۲ دیپلمات ایرانی از هلند

  8. جهانگیری: شرایط کشور خطیر است، اما به این معنا نیست که نمی‌توانیم آن را کنترل کنیم/ صادرات نفت ایران هیچ‌گاه متوقف نخواهد شد / همه باید اختلافات خود را کنار بگذاریم

  9. توکلی: «سیف» باید عزل شود/ تخصیص ارز به شرکت ۲۶ روزه، خیانت در امانت است

  10. هر دم از این باغ بری می‌رسد

  11. جزییات برخورد تانکر سوخت با اتوبوس در سنندج/ ۱۳ نفر جان باختند/ ۳ روز عزای عمومی در کردستان/ سواستفاده چند آشوبگر + فیلم

  12. توکلی: اگر مبارزه با فساد را سیاسی کنیم سیستم فلج می‌شود/ به جای اینکه یکدیگر را متهم کنیم بهتر است برای مبارزه با فساد همکاری کنیم/ حقوق‌ برخی مدیران غیرقانونی پرداخت می‌شود

  13. اقتصاد مردم بنیان و آفتی به نام افزایش نقدینگی/شاه‌کلید قفل نقدینگی چیست؟

  14. دستور دریافت مالیات از خریداران عمده سکه و ارز و واردکنندگان خودرو صادر شد

  15. یکی از بزرگترین بدهکاران بانکی دستگیر شد

  16. بازار نفت ایران و تاثیر سفر ولایتی به مسکو

  17. واکنش فضای مجازی به مستند پخش‌شده از رقاص‌های اینستاگرامی/ یکی بر سر «شاخ»ُ بُن می‌برید

  18. روحانی: شرایط امروز فرصتی برای تولیدکنندگان داخلی است/ افرادی داریم که دلالی کرده و به قانون بی‌توجهی می‌کنند/ در داخل خود آمریکا نیز مشکلاتی وجود دارد

  19. توکلی: اگر درباره مفسدان واضح صحبت شود باعث می‌شود هزینه تن دادن به فساد برای افراد زیاد شود/ از پیشنهاد آقای جهانگیری استقبال می‌کنم

  20. افغانستانی‌ها برای ترک ایران صف کشیدند + عکس

  21. ریشه مشکلات اقتصادی از درون است، نه.../ نیازمند شفاف سازی و عملیاتی کردن اقتصاد مقاومتی

  22. معاون وزیر رفاه:درآمد ۱.۶ میلیون ایرانی‌ کفاف خرید غذا را هم نمی‌دهد

  23. آخوندی: در شرایط اقتصادی بسیار سختی هستیم

  24. واکنش فغانی به انتشار تصاویر خوش‌وبش او با داور زن  

  25. رائفی پور: بحران جنسی جامعه را فراگرفته/ مسئوان برای تسهیل ازدواج کاری نمی کنند

آخرین عناوین