شبح جنگ ترامپ در سایه ۱۱ سپتامبر

*سید مجتبی جلال‌زاده،   3970312106 ۶ نظر، ۰ در صف انتشار و ۰ تکراری یا غیرقابل انتشار
شبح جنگ ترامپ در سایه ۱۱ سپتامبر

طی دو هفته گذشته خبر آمد مبنی بر آن‌که «دادگاهی در آمریکا در حکمی غیابی و بدون ارائه مستندات، ایران را به پرداخت بیش از 6 میلیارد دلار به خانواده‌های قربانیان کشته‌شده در حملات تروریستی 11 سپتامبر ۲۰۰۱ محکوم کرد.» این نخستین بار نیست که دادگاه‌های داخلی آمریکا اجازه دستبرد به اموال بلوکه‌شده ایران را به بهانه‌های واهی صادر می‌کنند؛ اما چرا همچنان پرونده 11 سپتامبر برای ایران باز است؟ چرا دولت واکنشی درخور توجه نشان نداده است؟

روابط ایران و آمریکا طی دهه‌های گذشته همواره برآیندی از دشمنی و خصومت بوده است. خصومتی که ماحصل تزاید بدبینی و سوءتفاهمات فزاینده در روابط ایران پس از انقلاب اسلامی با ایالات‌متحده است. در تازه‌ترین اقدام خصمانه آمریکا علیه ایران، دادگاهی فدرال در آمریکا حکم به پرداخت غرامت از سوی ایران به بازماندگان و خانواده‌های قربانیان حادثه یازده سپتامبر ۲۰۰۱-حمله به مرکز تجارت جهانی در شهر نیویورک و پنتاگون- داده است. حکمی که اگرچه در بستر مسائل حقوق بین‌الملل قابل کنکاش و در خصوص نافذ بودن صلاحیت دادگاه فدرال آن هم بدون ارائه مدارک مستندی درباره ادعای دخالت ایران در حادثه ۱۱ سپتامبر قابل تامل است و جای بحث فراوان دارد اما نکته حائز اهمیت از بعد سیاسی آن هم در زمان اکنون و فضای پسا برجامی و خروج آمریکا از برجام است؛ به عبارت دیگر با نادیده گرفتن جنبه حقوقی این حکم، به واکاوی جنبه‌های سیاسی و پیامدهای آن می‌پردازم.

رابطه ایران و 11 سپتامبر

حادثه یازدهم سپتامبر و حمله گروه تروریسیتی القاعده به برج‌های دوقولو تجارت جهانی و ساختمان وزارت دفاع پنتاگون در سال 2001 خود نقطه عطفی در روابط بین‌الملل در مسیر ایجاد نظم پسا جنگ سرد که با فروپاشی شوروی در سال 1991 آغاز شد، به حساب می‌آید.

در همان سال جورج بوش پسر سیاست یک‌جانبه‌گرایی و حمله پیش‌دستانه را به بهانه تامین امنیت ملی آمریکا و مبارزه با تروریسم در زمین خود گروه‌های تروریستی در پیش گرفت. در همین راستا، کنگره آمریکا مجوزی به تصویب رساند که مطابق آن دولت آمریکا می‌تواند برای سرکوب کسانی که مسئول عملیات تروریستی ۱۱ سپتامبر بوده‌اند - همچنین کسانی که به آن‌ها پناه می‌دهند یا به نحوی به آن‌ها «کمک» می‌کنند- از نیروی نظامی استفاده کند.

 به عبارت دیگر، در بحبوحه فضای هیجانی ۱۱ سپتامبر، کنگره آمریکا جملات و فرمول‌بندی این مجوز را به گونه‌ای انتخاب کرد که در عمل دولت بتواند دامنه این مجوز جنگ را به سازمان‌ها، افراد و مناطق جغرافیایی مختلف بسط دهد و آن‌طور که صلاح می‌داند با نیروی نظامی خود، وارد عمل شود. از آن موقع تا امروز، همین «مجوز ۲۰۰۱» برای انجام عملیات و ورود نظامی آمریکا به ۱۴ کشور مختلف - از جمله افغانستان، عراق، یمن، فیلیپین، اتیوپی، سومالی، کنیا و حتی سوریه - مورد استناد قرار گرفته است. در همه این موارد نیز کافی بوده دولت آمریکا نشان دهد گروه مورد هدف او به نحوی به القاعده یا طالبان «منتسب» بوده است لازم به ذکر است که در سال 2014 آن را به داعش نیز تسری داده است.

اکنون ایجاد ارتباط میان ایران و حادثه 11 سپتامبر – مشخصا به عنوان حامی این اقدام ضد منافع ملی آمریکا – قابلیت تسری قانون «مجوز 2001» از سوی ترامپ برای اقدام نظامی احتمالی و یا تمهیدات هم تراز را ممکن می‌سازد؛ به عبارت دیگر انفعال در برابر احکامی اینچنینی موجب برداشتن گام عملیاتی توسط آمریکا علیه ایران می‌شود.

برجام و سیاست اجماع‌سازی علیه ایران

اما نکته بعدی مربوط می شود به سیاست ترامپ در مقابل برجام؛ مسئله‌ای که دارای ابعاد گوناگونی است. ترامپ که در روزهای کمپین‌های تبلیغاتی خود برای پیروزی در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا شعار «پاره کردن برجام» را سر داده بود در ابتدا سعی می‌کرد هزینه این نقض عهد را ایران بپردازد به این معنا که با فشار بر ایران در حوزه اقتصاد و مانع‌تراشی برای عدم بهره‌بردن جمهوری اسلامی از برجام و ایجاد شرایط اقتصادی تحریمی به مانند ماقبل سال 2015، ایران را به ستوه آورده و در نهایت با خروج ایران از برجام خود به خود این سند بین‌المللی کان لم یکن به حساب آید؛ اما هوشیاری، تدبیر و صبر ارکان نظام در اجرا و پیش‌برد برجام مانع از دست‌یابی ترامپ به هدف خود شد؛ پس خود پا به میدان گذاشت و با عدم تعلیق تحریم‌هایی که به موجب برجام آمریکا بدان‌ها متعهد شده بود، از این توافق‌نامه کنار کشید تا شاید در آینده و در زمانی دیگر و با کسب امتیازاتی جدید به آن باز گردد.

اما از همان ساعات نخست، متحدان و هم‌پیمانان آمریکا با این تصمیم رئیس‌جمهور آمریکا به مخالفت پرداختند. از آن‌جایی که ترامپ خود را در صحنه بین‌الملل برای مقابله با ایران تنها می‌بیند و خوب می‌داند که بدون جلب نظر و همراه ساختن قدرت‌های بزرگ، خصوصا اروپایی‌ها نمی‌تواند در راستای منزوی کردن ایران، کاری از پیش ببرد و فشاری بر ایران چه در حوزه اقتصاد و چه در حوزه سیاست بین‌الملل آغاز کند، قدم در مسیر اجماع‌سازی علیه ایران گذاشته است و چه بهانه‌ای بهتر از «حمایت از تروریسم» که امنیت و صلح جهانی را تهدید می‌کند و به واسطه فصل هفتم منشور سازمان ملل شورای امنیت را بر مقابله با این تهدید مکلف به اقدام می‌گرداند.

سکوت دولت و نادیده انگاشتن منافع ملی

متاسفانه در برخورد با این محکومیت ایران در دادگاه آمریکایی با انفعال عجیب وزارت امور خارجه روبرو بودیم طوری که تا چندین روز پس از صدور این حکم، سکوت اختیار کرده بود و در نهایت سخنگوی این وزارت‌خانه با بیان کلی‌گویی‌هایی این اقدام آمریکا را محکوم کرد. مرور سخنان قاسمی حکایت از آن دارد که دولت تمایل چندانی به اقدام عملی علیه این اقدام خصمانه آمریکایی ندارد و تنها محکوم کردن آن را کافی می‌داند! «جمهوری اسلامی همواره صدور احکام غیابی، مغرضانه، سیاسی و بدون پایه و اساس مراجع قضایی آمریکا علیه ایران را شدیداً محکوم کرده و صدور این گونه احکام فرامرزی و غیرقانونی را مردود اعلام کرده است.»

فرجام سخن

به نظر می‌رسد در شرایط کنونی می‌بایست در برابر زیاده‌خواهی و بی‌اعتنایی آمریکا به تعهدات بین‌المللی خود با هوشمندی و تدبیر بیشتری گام در مسیر عمل و سیاست خارجی گذارد اما نبایستی در این بین از خود رفتاری منفعلانه نشان داد تا شائبه تساهل با آمریکا بار دیگر مطرح گردد. بلکه دولت می‌باست با تمام توان در عرصه سیاست بین‌الملل به دنبال احقاق حقوق و منافع ملی ایران باشد و در این زمینه نرمشی از خود نشان ندهد؛ چراکه آنچه شرط برادری بود به جا آورده‌ایم و طی گزارش‌های 11 گانه آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بر راستی آزمایی و عدم حرک ایران در مسیر غیرصلح‌آمیز صحه گذاشته شده است.

همچنین بار دیگر و با مطرح ساختن ادعای واهی همراهی و حمایت ایران از گروه‌های تروریستی لابی‌های ضدایرانی آمریکا در پی زمینه‌سازی برای تعمیمِ «مجوز ۲۰۰۱» به ایران هستند تا از این طریق راه را برای برخورد نظامی دولت ترامپ با ایران هموار کنند.

پس می‌بایست با تکیه بر مبانی حقوقی و قدرت دیپلماسی، آنچه که به عنوان هدف یعنی همان اجماع‌سازی علیه ایران به بهانه تروریسم ترسیم شده است، مقابله کرد تا در آینده مجبور نباشیم از موضع ضعف در پی احقاق حقوق حقه خود برآییم.

*کارشناس مسائل بین‌الملل

دیدگاه کاربران

ناشناس۳۶۹۹۵۰۱۳:۱۷:۱۱ ۱۳۹۷/۳/۱۲
هیچ ایران دست رو دست گذاشته ببینه چی میشه
ناشناس۳۶۹۹۵۴۱۳:۱۷:۵۷ ۱۳۹۷/۳/۱۲
فکر کردی برای مسوولینی که همشون تابعیت دوگانه دارن فرقی داره به فکر پول کشور و مردم نیستن
داداش۳۷۰۰۶۲۱۴:۲۲:۱۶ ۱۳۹۷/۳/۱۲
آنچه شرط برادری بود به جا آورده‌ایم?? از کی تا حالا؟
حسین۳۷۰۰۹۵۱۴:۴۱:۰۵ ۱۳۹۷/۳/۱۲
جناب ظریف الان دقیقا کجایی؟ خوابی یا بیدار
ناشناس۳۷۰۱۰۰۱۴:۴۴:۳۱ ۱۳۹۷/۳/۱۲
"گنه کرد در بلخ آهنگری، به شوشتر زدند گردن مسگری" از عاملین 11سپتامبر بیش از 10نفرشان تابعیت عربستانی داشتند! حالا ایران باید غرامت دهد؟؟؟
ناشناس۳۷۰۳۴۵۱۷:۱۴:۰۱ ۱۳۹۷/۳/۱۲
ما باید پیش دستی کنیم بریم امریکا را بگیریم
یکتانتتریبون

پربحث‌های هفته

  1. یکی از بهترین برنامه های تاریخ تلویزیون در کنج شبکه ۴

  2. زینب سلیمانی :اگر مذاکره برای فلسطین جواب می‌داد، اکنون فلسطین آزاد شده بود

  3. روحیه‌ قاجاری و دستاوردهای فرنگ در یک فایل صوتی

  4. دفاع آیت‌الله جنتی از شرط سنی برای ریاست جمهوری/ نامزدی رئیسی قطعی شده است؟/ مخالفت روحانی با مصوبه شورای نگهبان/ آخرین اظهارنظر ظریف درباره نامزدی در انتخابات

  5. آغاز یک بازی همیشگی در آستانه انتخابات؟!

  6. مصوبه جنجالی شورای نگهبان درباره انتخابات ریاست جمهوری

  7. باور کنید این بار «شرایط کنونی» واقعا «حساس» است !

  8. افشای جزئیات جدید از طرح ترور ناجوانمردانه سردار سلیمانی بدست تروریستهای آمریکا

  9. یک حقیقت تلخ تر از زهر در جهان اسلام

  10. نظرات برگزیده مخاطبین الف: ظریف باید پاسخگو باشد چگونه ترامپ به راحتی از برجام خارج شد/ آقای جهانگیری! چه خبر از اقتصاد و تهِ درّه؟/ اصلاح‌طلبان هیچ‌گاه پاسخگو نیستند

  11. سعید محمد: ممکن است شرایط جدیدی رقم بخورد/ قالیباف در حال بررسی کاندیداتوری/ پیش‌بینی جالب صادق خرازی از تصمیم ظریف/ افزایش فعالیت‌های انتخاباتی جهانگیری

  12. حسین شریعتمداری: عصا را از زیر بغل آمریکا بکشید!

  13. رئیس جمهور گارانتی ندارد !

  14. چرایی تاکید رهبر انقلاب بر مبارزه برای همه‌پرسی در فلسطین

  15. سیاستمداران باتقوا یا سیاستمداران نابغه؟!

  16. یک صندلی و این‌همه نامزد!...

  17. همتی: نرخ دلار را به ۲۰ هزار تومان رساندیم، اما امیدواریم باز کاهش یابد

  18. آرمان مردمی در خلاء متولد نمی شود !

  19. دولت آینده گریبانش را از عوام‌زدگيِ دانشگاهي و حوزوي رها کند/ مراكز پژوهشي مركز تجمع آقازاده‌ها شده است/ دولتي که نتواند همه مغزها را بكار بگیرد بیمار است

  20. علت دلزدگی پهلویِ پسر از استان چهاردهم ایران

  21. شورای رقابت با مردم !

  22. عراقچی: آمریکایی‌ها اعلام آمادگی کرده‌اند بخش بزرگی از تحریم‌ها را بردارند

  23. انتخابات ودلخورى مردم/ مردم چه می‌خواهند؟

  24. حرف‌های جنجالی همسر آزاده نامداری در مراسم چهلم

  25. مطرح‌کردن شائبه تقلب توسط نماینده روحانی

ابر آروان

پربحث‌های هفته

  1. زینب سلیمانی :اگر مذاکره برای فلسطین جواب می‌داد، اکنون فلسطین آزاد شده بود

  2. روحیه‌ قاجاری و دستاوردهای فرنگ در یک فایل صوتی

  3. دفاع آیت‌الله جنتی از شرط سنی برای ریاست جمهوری/ نامزدی رئیسی قطعی شده است؟/ مخالفت روحانی با مصوبه شورای نگهبان/ آخرین اظهارنظر ظریف درباره نامزدی در انتخابات

  4. آغاز یک بازی همیشگی در آستانه انتخابات؟!

  5. مصوبه جنجالی شورای نگهبان درباره انتخابات ریاست جمهوری

  6. باور کنید این بار «شرایط کنونی» واقعا «حساس» است !

  7. یک حقیقت تلخ تر از زهر در جهان اسلام

  8. نظرات برگزیده مخاطبین الف: ظریف باید پاسخگو باشد چگونه ترامپ به راحتی از برجام خارج شد/ آقای جهانگیری! چه خبر از اقتصاد و تهِ درّه؟/ اصلاح‌طلبان هیچ‌گاه پاسخگو نیستند

  9. سعید محمد: ممکن است شرایط جدیدی رقم بخورد/ قالیباف در حال بررسی کاندیداتوری/ پیش‌بینی جالب صادق خرازی از تصمیم ظریف/ افزایش فعالیت‌های انتخاباتی جهانگیری

  10. حسین شریعتمداری: عصا را از زیر بغل آمریکا بکشید!

  11. رئیس جمهور گارانتی ندارد !

  12. یک صندلی و این‌همه نامزد!...

  13. دولت آینده گریبانش را از عوام‌زدگيِ دانشگاهي و حوزوي رها کند/ مراكز پژوهشي مركز تجمع آقازاده‌ها شده است/ دولتي که نتواند همه مغزها را بكار بگیرد بیمار است

  14. عراقچی: آمریکایی‌ها اعلام آمادگی کرده‌اند بخش بزرگی از تحریم‌ها را بردارند

  15. انتخابات ودلخورى مردم/ مردم چه می‌خواهند؟

  16. مطرح‌کردن شائبه تقلب توسط نماینده روحانی

  17. نامه سعید محمد به رقبایش: متهم سفره‌های خالی مردم کارگزاران هستند نه انقلاب/ کاهش اعتماد عمومی نتیجه ناکارآمدی‌هاست

  18. آیت اله رئیسی روز عید سعید فطر برای انتخابات ریاست جمهوری ثبت نام می کند

  19. کوتاه، اتوبوسی و کلنگی؛ داستان ادامه دار مدیریت های دولتی!

  20. رأی رییسی در نظرسنجی خبرگزاری دولت

  21. رئیس ستاد انتخابات کشور: ان‌شاءالله مصوبه شورای نگهبان درباره شرایط ثبت‌نام داوطلبان ریاست‌جمهوری اجرایی می‌شود/ آخرین آمار واجدین شرایط رای دادن

  22. سعید محمد: سفره و معیشت مردم گروگان برجام شده است/دولت باید مقتدر باشد/مردم از بی دولتی خسته اند

  23. وعده‌های انتخاباتی جهانگیری و فرار از پاسخگویی

  24. واکنش کدخدایی به دستور روحانی: کسانی ثبت‌نام کننده انتخابات تلقی می‌شوند که مدارک مصوبه شورای نگهبان را دارا باشند

  25. جزییات جدید ترور جنایتکارانه شهید سردار سلیمانی

آخرین عناوین