تحلیل وضعیت کنونی ارز در ایران

سید محمدصادق میرمحمدی، گروه تعاملی الف،   3970223035
تحلیل وضعیت کنونی ارز در ایران

وضعیت کنونی اقتصاد ایران در هیچ کجای دنیا مشابه ندارد و با هیچ کدام از نظریه ها و تئوری های علمی نمی شود تجزیه و تحلیل کرد. افزایش یا کاهش قیمت ارز تابع شرایط خاص رفتاری جامعه در کشور می باشد. افزایش ناگهانی نرخ ارز در هفته های اخیر بر اقتصاد و روان جامعه اثر منفی گذاشته و ما در این مقاله سعی داریم برخی از عوامل آنرا شناسایی کنیم.

اهمیت ارز در اقتصاد
امروزه کسب حداکثر وجوه ارزی ناشی از صادرات کالا و خدمات از عمده ترین سیاست های اقتصادی کشورهاست. چنانچه کشوری با کمبود ذخایر مواجه شود، برای تامین نیازهای وارداتی خود باید از بانک ها و موسسات جهانی با بهره های بالا وام ارزی بگیرد. این درشرایطی است که متاسفانه این قسمت از اقتصاد کاملاً تحریم پذیر و آسیب زننده است. در کشورهای در حال توسعه غالباً تراز تجاری منفی است. یعنی واردات کالا و خدمات از صادرات آن بیشتر است و یکی از مشکلات عمده اقتصاد دراین کشورها کمبود منابع ارزی برای تامین مایحتاج کشور می باشد. بنابراین کشورها می کوشند با اعمال سیاستهایی از خروج ارز جلوگیری کنند. رونق اقتصادی پایدار و صادرات کالا نیازمند واردات مواد اولیه و تکنولوژی است. برای این کار نیاز به ارز رایج جهانی داریم. از طرفی در بخش توریسم وقتی جهانگردی قصد مسافرت به کشورهای دیگر را داشته باشد، باید ارز کشور مقصد را تهیه کند. به همین ترتیب وقتی سرمایه گذاران بخواهند در کشورهای دیگر سرمایه گذاری کنند باید ارز آن کشور را خریداری کنند. البته استفاده از ارز سایر کشورها و تبدیلات ارزی سابقه ای بیش از هزار ساله دارد. سوابق تاریخی وجود دارد که در زمان بابلی ها تبدیلات ارزی و مسکوکات برای تاجرانی که از هند تا مصر تجارت می کردند توسط آنان صورت می گرفت. بنابراین همواره ارز یکی از مهمترین فاکتورهای اقتصادی از زمان های دور تا روزگار ما بوده و هست.

اثر تغییر نرخ ارز بر تورم
یک باور عموم راجع به تورم این است که افزایش نرخ ارز به عنوان یکی از عوامل افزایش تورم شناخته می شود. برطبق این دیدگاه افزایش نرخ ارز باعث گرانی مواد اولیه که عمدتاً وارداتی است می شود. کالاهای مصرفی به طور مستقیم و کالاهای واسطه ای و سرمایه ای از طریق افزایش هزینه های تولید و هزینه های جانبی گران می شوند. همچنین اثر روانی انتظار تورمی در کالا و خدمات باعث افزایش قیمت آنها می شود. مثلاً راننده کامیونی که تا الآن بار را با نرخ آ ریال جابجا می کرده، بعد از گرانی ارز قیمت آ + ب ریال را طلب می کند. چرا که فکر می کند افزایش نرخ ارز، اثر تورمی زیادی بر هزینه های زندگی او دارد. حال نکته اینجاست که آیا افزایش نرخ ارز واقعاً اینقدر بد است.

اثرات مثبت افزایش نرخ ارز
افزایش نرخ ارز باعث ایجاد انگیزه فوق العاده برای صادرات می شود. فرض کنید تولید کننده ای کالایی را با 10 دلار و نرخ 3000 تومان صادر می کند و از هر یک عدد این کالا 30 هزار تومان در آمد به دست می آورد. چنانچه نرخ دلار 3500 تومان شود، اینک بدون کمترین زحمت و هزینه ای 35 هزار تومان از فروش همان کالا را نصیب خود می کند. افزایش درآمد تولید کنندگان، افزایش سرمایه گذاری آنان را به همراه خواهد داشت. افزایش سرمایه گذاری یعنی افزایش نرخ اشتغال و افزایش قدرت خرید جامعه و چرخیدن چرخ اقتصاد که در نهایت رونق اقتصادی را باعث می شود. همچنین افزایش نرخ ارز باعث افزایش درآمد دولت خواهد شد. بخصوص برای کشور ما که مستقیماً درآمد ارزی از فروش نفت و مشتقّات آن درصد زیادی از بودجه دولت را تشکیل می دهد. فرض کنید دولت در حال حاضر حدود 3 میلیون بشکه در روز نفت با نرخ بشکه ای 60 دلار را بفروشد. با احتساب دلاری 3000 تومان و بدون در نظر گرفتن هزینه های تولید، صادرات و غیره. سالی حدوداً 1/197 هزار میلیارد تومان درآمد را عاید دولت می کند. با رسیدن قیمت دلار به 3500 تومان در سال حدود 8/32 هزار میلیارد تومان به این مبلغ اضافه خواهد شد. این در حالی است هزینه ای دولت به ریال و درآمد آن به دلار است که بدون کوچکترین زحمت و هزینه ای و در کمترین زمان ممکن این درآمد حاصل می شود. افزایش در آمد دولت یعنی افزایش سرمایه گذاری در پروژه های عمرانی و پوشش کسری بودجه و کاهش هزینه های جبران کسری بودجه، که رونق اقتصادی و کاهش بیکاری را به همراه دارد. البته افزایش درآمد دولت، افزایش نقدینگی را نیز به همراه داردکه این مورد در افزایش تورم موثر است. بنابراین افزایش نرخ ارز در بلند مدت اثرات مفیدی را بر اقتصاد به همراه دارد. حتی برخی کشورها از جمله چین متهم به این هستند که همیشه تمایل به کاهش ارزش پول ملی خود نسبت به سایر ارزهای جهانی را دارند، چراکه این موضوع را فرصتی ناب برای صادرات هرچه بیشتر و کسب درآمد باد آورده می دانند. حال این سوال به وجود می آید که چرا همیشه در ایران افزایش نرخ ارز باعث ویرانی اقتصادی و افزایش عمومی قیمتها می شود.

علل افزایش تورم در اثر افزایش نرخ ارز در ایران
عرضه و تقاضا
در بسیاری از تئوری های اقتصادی اشاره به این مطلب شده که عرضه و تقاضا اساس اقتصاد کنونی در جهان می باشد. قبل از انقلاب صنعتی در دنیا تقاضا برای کالا و خدمات همیشه از عرضه بیشتر بود. بعد از انقلاب صنعتی با پیشرفت تکنولوژی افزایش برداشت مواد اولیه از زمین و افزایش فزاینده بهره وری عرضه از تقاضا پیشی گرفت. در عصر کنونی به دلیل کاهش مواد اولیه زمین و پی بردن به ارزش مواد معدنی، عرضه و تقاضا اقتصاد را سامان می دهد. عرضه بیش از تقاضای یک کالا باعث کاهش قیمت و عرضه کمتر از تقاضا باعث افزایش قیمت یک کالا می شود. وابستگی جنون وار به نفت و مصرف افسارگسیخته منابع انرژی و تمایل به افزایش رفاه در جامعه باعث کاهش تمایل مردم به تلاش بیشتر و افزایش تمایل به درآمد بیشتر بدون تلاش گردید. این موضوع سبقه ای 110 ساله از زمان پیدایش نفت در ایران دارد و هرچه جلوتر آمدیم، وضعیت بدتر شده است. تمایل جامعه به واسطه گری و کسب منفعت بیشتر در حوزه خدمات باعث گردیده تا به کالاهای واسطه ای و مصرفی همانند کالاهای سرمایه ای نگاه شود. هر از چندگاهی شاهد جاری شدن سیل گونه سرمایه های افراد زیادی از جامعه به یک بخش از اقتصاد و افزایش فزاینده تقاضا در آن بخش باشیم. طبیعتاً پیشی گرفتن تقاضا از عرضه باعث افزایش قیمت آن کالا می شود. در سالهای اخیر اثرات مضر این گونه کارها را درحوزه مسکن، طلا، خودروهای لوکس، و ارز دیده ایم. به نظر بنده این مهمترین عامل بی ثباتی در بازار ارز می باشد. برخی عوامل دیگری نیز وجودد دارد که در ادامه می توان به آن اشاره کرد.
• افزایش با قصد قبلی دولت ها به منظور جبران کسری بودجه که در دولت های قبل به صورت دستوری و با کاهش عرضه توسط بانک مرکزی صورت پذیرفت.
• تحریم اقتصادی و نقش آن در مبادلات بانکی و افزایش هزینه انتقال پول. همچنین کاهش تقاضا برای کالاهای صادراتی ایرانی که ناشی از تحریم ها بود.
• رکود بخش تولید کاهش قدرت صادراتی، کم بودن بهره وری نیروی انسانی و دستگاه های تولیدی، هزینه تمام شده بالای کالای تولیدی، کمبود نقدینگی، هزینه تمام شده زیاد پول برای بنگاهها و ... باعث شده که بخش تولید نتواند در جذب سرمایه و استفاده از فرصت صادراتی که در اثر افزایش نرخ ارز بوجود آمده خوب عمل کند و رونق اقتصادی حاصل نمی شود
• بازار طلا نوسانات این بازار تحت تاثیر بازارهای جهانی و جو روانی حاکم در این بازار مستقیماً بر روی بازار ارز تاثیر می گذارد.
• اعمال نفوذ افراد ذینع افزایش نرخ ارز برای واردکنندگان کالاهای لوکس بخصوص خودرو های لوکس حامل منافع فوق العاده زیادی است. زیرا این افراد با در دست داشتن این بازارها عرض و تقاضا را طوری هدایت می کنند که حداکثر منافع را برای خود کسب کنند.
• ضعف بازار های جایگزین ضعف دانش جامعه در استفاده از بازارهای سرمایه و تمایل به کسب سود حداکثری، همچنین عدم جذابیت بازارهای جایگزین مثل بورس باعث هجوم سرمایه های جامعه به سمت بازار ارز شده است.
• سیاستهای بانک مرکزی عدم عرضه مناسب ارز، نرخ های دستوری نرخ بهره و ارز و کندی نظارت بر بازار ارز توسط بانک مرکزی باعث اختلال در بازارهای ارزی شده است. به عنوان مثال بحث جمع آوری صرافی های غیر مجاز که در کمتر از یک هفته امکان تحقق آن وجود دارد، بیش از چند سال طول کشید.
مطالب مطرح شده از جمله عوامل اصلی تاثیرگذار در بحث ارز و اقتصاد کشور می باشد. شاید یکی از مهمترین راه حل های عملی افزایش دانش و فرهنگ جامعه نسبت به تاثیرات رفتارشان در بازارهای مالی و اینکه مشکلات بوجود آمده ناشی از این قبیل کارها بر همه ی مردم و دولت و درنهایت کشور تاثیر منفی می گذارد. همچنین آموزش و معرفی بازارهای جذاب سرمایه در رسانه ها می تواند در بلند مدت کار ساز باشد.

عناوین مرتبط

پربحث‌های اخیر

  1. برایان هوک: موضوع فرزندان مقامات ایران را بررسی می‌کنیم

  2. به بهانه شاپرک شجری‌زاده؛ پنج اشتباه درباره دختر خیابان انقلاب

  3. بحران اقتصادی و گره‌زدن اقتصاد به برجام/ چه کسی مسوول وضعیت کنونی اقتصادی کشور است؟

  4. پیشنهاد جدید بنزینی مجلس؛ سهمیه بنزین پول نقد می‎شود

  5. دلار ۹ هزار تومان شد

  6. دلار ۱۰۱۰۰ تومان شد/ احتمال ورود به کانال ۹ هزار تومان

  7. روحانی: در مقطع تحریم به طور طبیعی مردم با مشکلاتی مواجه هستند/ نمی‌‌توانیم بگوییم شرایط عادی است

  8. آقای روحانی، بجای ترساندن مردم، مشکلات اقتصادی را حل کنید

  9. آیت‌الله نوری همدانی: «CFT» یک برنامه غربی، عربی و عبری است

  10. واعظی: برخی مردم تا قیمت بالا میرود برای خرید هول می‌زنند/ دو یا سه هفته آینده SPV اجرایی می‌شود

  11. جدال ضرغامی و آشنا در توئیتر؛ زنونابین  

  12. توییت میرسلیم از زمان بر حق بودن FATF  

  13. آیت‌الله جنتی: دولت موانع تولید را به طور جدی رفع کند/ علت نابسامانی اوضاع کشور باید بررسی شود

  14. گرشاسبی از ایران رفت

  15. یک آدم عاقل از تیم اقتصادی دولت بیاید برای مناظره  

  16. نمایندگان مجلس چقدر مهریه دادند و گرفتند؟   

  17. پمپئو: برنامه موشک ایران از کنترل خارج شده است!

  18. هافبک تیم ملی فوتبال ایران جام ملت‌های آسیا را از دست می‌دهد؟

  19. ۵۵ درصد صادرات ایران، پتروشیمی، صنایع فولادی و معدنی است

  20. معامله مسکن در بورس شدنی است؟

  21. پرس‌وجوی پیامکی، طرح دولت برای حذف فقر آموزشی

  22. سفیر ایران در تقلیس: گرجستان نقص قوانین خود را با برخوردهای خشونت‌آمیز جبران نکند

  23. آخر هفته تلویزیون؛ «خواستگاری» فخیم‌زاده، «سرب» کیمیایی و «مسافر ری» میرباقری شبکه‌های مختلف سیما

  24. جنگ استقلال با لشگر هماهنگ پدیده

  25. ترزا می: در انتخابات پارلمانی بعدی نامزد نمی‌شوم

پربحث‌های دیروز

  1. برای این عکس شما تیتر بزنید  

  2. از تزریق به ایرانیان در فرودگاه تفلیس تا دیپورت آنها به بهانه‌های واهی + عکس

  3. برایان هوک: موضوع فرزندان مقامات ایران را بررسی می‌کنیم

  4. به بهانه شاپرک شجری‌زاده؛ پنج اشتباه درباره دختر خیابان انقلاب

  5. کاهش قیمت لوازم خانگی از شنبه آینده + جزئیات

  6. بحران اقتصادی و گره‌زدن اقتصاد به برجام/ چه کسی مسوول وضعیت کنونی اقتصادی کشور است؟

  7. ضعیف‌ترین دوران وزارت خارجه ایران  

  8. پیشنهاد جدید بنزینی مجلس؛ سهمیه بنزین پول نقد می‎شود

  9. دولت نمی‌تواند یارانه نقدی را افزایش دهد یا نمی‌خواهد؟ + جدول

  10. هشدار رهبر انقلاب: همه حواسشان را جمع کنند؛ ممکن است برای سال ۹۸ نقشه کشیده باشند!/ مسئولان فریب زبان‌بازی دشمن را نخورند/ جوان‌ها و جریان‌های سیاسی میدان را برای دشمن آماده نکنند

  11. قاضی‌زاده خبر داد: ترک خدمت صدها نفر از نیروهای بازنشسته شاغل در نهادهای زیرنظر رهبر انقلاب

  12. راه‌اندازی گشت ویژه تعزیرات برای کنترل بازار شب یلدا/ علت گرانی پسته سرمازدگی است

  13. دلار ۹ هزار تومان شد

  14. دلار ۱۰۱۰۰ تومان شد/ احتمال ورود به کانال ۹ هزار تومان

  15. نامه نمایندگان اصفهان به "روحانی" درباره احیای زاینده‌ رود

  16. روحانی: در مقطع تحریم به طور طبیعی مردم با مشکلاتی مواجه هستند/ نمی‌‌توانیم بگوییم شرایط عادی است

  17. آقای روحانی، بجای ترساندن مردم، مشکلات اقتصادی را حل کنید

  18. ترامپ برای اروپا شمشیر را از رو بسته است

  19. ورود هواپیما به ایران تسهیل می‌شود/ نیاز کشور به ۵۰۰ فروند هواپیما

  20. آیت‌الله نوری همدانی: «CFT» یک برنامه غربی، عربی و عبری است

  21. واعظی: برخی مردم تا قیمت بالا میرود برای خرید هول می‌زنند/ دو یا سه هفته آینده SPV اجرایی می‌شود

  22. جدال ضرغامی و آشنا در توئیتر؛ زنونابین  

  23. توییت میرسلیم از زمان بر حق بودن FATF  

  24. آیت‌الله جنتی: دولت موانع تولید را به طور جدی رفع کند/ علت نابسامانی اوضاع کشور باید بررسی شود

  25. گرشاسبی از ایران رفت

پربحث‌های هفته

  1. چه کسی اسلام را نمی‌فهمد آقای روحانی!

  2. نظر شما در مورد افزایش قیمت خودرو چیست؟/ راهکار نجات صنعت خودرو چیست؟

  3. علی مطهری: حدس می‌زنم مردم هم موافق افزایش قیمت بنزین هستند!

  4. رئیسی: خدا رحم کرد من رئیس جمهور نشدم که دلار ۵ هزار تومان شود/ قالیباف نمی‌خواست کاندید شود/ مدعی حقوقدانی هستند، اما بین قاضی و دادستان فرق نمی گذارند

  5. تفریح لاکچری احمد خمینی  

  6. نگاهی به هزینه و فایده برجام

  7. برای این عکس شما تیتر بزنید  

  8. حیف از نام هنرمند که برای سلبریتی‌های بی‌سواد استفاده می‌شود   

  9. واکنش کاربران توییتر به افزایش قیمت خودرو/ مالک ایران خودرو و سایپا کیست؟/ وقتی وزیر هم بی‌خبر است!/ سلام به پراید ۴۰ میلیونی و دست‌های پشت پرده

  10. مثل «لیلا حاتمی» نباشیم!

  11. وعده ارزانی ۲۰ درصدی با FATF، پس از گرانی ۲۰۰ درصدی با برجام!

  12. کسی که الفبای اقتصاد را خوانده باشد، می‌داند که این راه حتی به ترکستان هم نمی‌رود!

  13. عامل آتش زدن مردم در پارکها دستگیر شد+ فیلم

  14. مشاور نوبخت: مشکلات اقتصاد ایران، داخلی است نه سیاست خارجی/ باید از نفت فاصله بگیریم و پایه‌های مالیاتی را افزایش دهیم/ چون می‌دانند وابسته‌ایم، تحریم می‌کنند

  15. تست موشک بالستیک تائید شد/ پاسخ سردار حاجی‌زاده به واکنش آمریکایی‌ها

  16. راهکارهای یک نماینده به جای افزایش حقوق کارمندان دولت

  17. روحانی: سال آینده به دلیل تحریم‌ها با مشکلاتی روبه رو خواهیم شد/ اشکال ما این است که فرصت‌ها را می‌سوزانیم

  18. حرف های یک مهندس برق مملکت

  19. چرا همیشه کارگران، یک بار هم به مدیران و مسئولان حقوق ندهید

  20. یادداشت حسین شریعتمداری/ فقط روماتیسم را می‌شناسم!

  21. ایران خودرو لیاقت حمایت ندارد  

  22. خودروسازان قیمت‌ها را افزایش دادند؛ سازمان حمایت هنوز مشغول محاسبه است

  23. چند نکته در مورد بازار خودرو

  24. از تزریق به ایرانیان در فرودگاه تفلیس تا دیپورت آنها به بهانه‌های واهی + عکس

  25. ۵۰ درصد مجلس به دنبال سقوط نظام هستند!  

آخرین عناوین