مگنت-ستاره یک مربع

بررسی بنیادی بحران آب

سیدچمران موسوی، گروه تعاملی الف،   3970216009 ۶ نظر، ۱۹ در صف انتشار و ۲ تکراری یا غیرقابل انتشار
بررسی بنیادی بحران آب

به‌واسطه رشد بخش‌های اقتصادی، رشد جمعیت و تغییر سبک زندگی به‌طور مستمر به مصارف آبی در ایران افزوده‌شده است. از سوی دیگر، به دلیل بی‌توجهی به تغییرات اقلیمی، الزامات فناورانه، آمایش سرزمین و حکمرانی آب، میزان منابع در دسترس آب پاسخگوی تقاضای فزاینده آن در چارچوب استانداردهای توسعه پایدار نبوده است. بر اساس آمار رسمی، مجموع بارش سالانه در ایران حدود ۴۰۰ میلیارد مترمکعب است که ۷۰ درصد آن به‌طور مستقیم تبخیر می‌شود و تنها ۳۰ درصد آن به‌صورت آب‌های سطحی و زیرزمینی، منابع آبی کشور را تامین می‌کند.

بر اساس مطالعات منابع آب کشور و مستندات موجود، مصارف آب در ایران حدود ۹۶ میلیارد مترمکعب در سال است و این بدان معناست که ما حدود ۸۰ درصد از منابع آبی کشورمان را مصرف می‌کنیم. شاخص‌های متعددی برای بیان پایداری منابع و اندازه‌گیری آستانه بحران آب ارائه‌شده است. یکی از آن‌ها توسط «بنیاد کمیسیون توسعه پایدار سازمان ملل» معرفی‌شده است. بر اساس این شاخص چنانچه مقدار برداشت آب یک کشور بیش از ۴۰ درصد کل منابع آب تجدیدپذیر آن باشد این کشور با بحران شدید آب روبرو است و اگر میزان این شاخص حدود ۲۰تا ۴۰درصد باشد بحران در وضعیت متوسط و هرگاه این شاخص در حدود ۱۰تا ۲۰درصد باشد بحران در شرایط متعادل و کمتر از ۱۰درصد بدون بحران در نظر گرفته می‌شود . بنابراین از دیدگاه کمیسیون توسعه پایدار سازمان ملل، ایران اکنون در وضعیت بحران شدید آبی قرار دارد. عمق بحران با نگاهی به این شاخص در برخی کشورها توسعه‌یافته و درحال‌توسعه بهتر درک می‌شود.

نسبت مصارف آبی به منابع آب تجدیدپذیر در کشورهایی نظیر آمریکا ۲۱درصد، اسپانیا ۲۵درصد، چین ۲۹درصد، هند ۳۳درصد و مصر ۴۶درصد است. بازبینی اعداد فوق بیانگر یک شکاف بزرگ بین منابع و مصارف پایدار آب ایران است که بحران خاموش و خزنده آب را وارد فاز امنیتی کرده است. سیاست‌های نادرست توسعه و تاکید بر بخش کشاورزی به‌عنوان محور توسعه در برنامه دوم و تعقیب غیر هدفمند این رویکرد در سال‌های بعد ریشه اصلی بحران آب در ایران است. نگاهی به آمار نشان می‌دهد سهم مصرف آب در بخش کشاورزی ایران حدود ۹۲درصد کل منابع است. درحالی‌که متوسط میزان مصرف آب جهانی در بخش کشاورزی حدود ۷۰درصد هست؛ یعنی حدود ۲۲درصد بیش از میانگین جهانی در بخش کشاورزی ایران آب مصرف می‌شود. هرچند حدود ۴تا ۵درصد از مصارف آبی کشور به شرب اختصاص می‌یابد اما یک فرد ایرانی دو برابر میانگین جهانی آب مصرف می‌کند . ساختار حاکم بر مصرف آب سبب شده است ۲۹۸ دشت از ۶۰۹دشت ایران دچار بیلان منفی شوند که یادآور وقوع «تراژدی منابع مشترک» در منابع آبی کشور است. تامین ۶۰درصد آب موردنیاز بخش کشاورزی از منابع آب زیرزمینی بر ابعاد این فاجعه افزوده است و دشت‌های ایران را به‌سوی مرگی بی‌بازگشت رهنمون کرده است. بحران مخاطره‌آمیز آب در ایران به اصلاحات یکپارچه ساختاری و دیدگاهی در بدنه حکمرانی آب و نظام اقتصادی، اجتماعی و سیاسی کشور وابسته است. این اصلاحات به‌اختصار شامل موارد زیر است:
۱-سطح پایین آگاهی جامعه نسبت به الزامات پایداری منابع آب در کنار نرخ بهره بالا در اقتصاد به‌عنوان عنصر شتاب‌دهنده استخراج منابع، به فاجعه دسترسی مشترک منابع آبی در ایران دامن زده است؛ بنابراین افزایش سواد عمومی جامعه روستایی درباره مفاهیم پایداری منابع آب به همراه کاهش نرخ بهره اقتصادی باید به‌طور هم‌زمان پیگیری شود. برای ارتقا دانش عمومی آب همکاری سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی و رسانه‌های عمومی ضروری است. در خصوص نرخ بهره واقعی اقتصاد هرچند در کوتاه‌مدت امکان کاهش آن نیست اما با سیاست‌گذاری درست متولیان نظام اقتصادی کشور (بانک مرکزی و وزارت اقتصاد) و دستیابی به نرخ تورم و انتظارات تورمی پایین و پایدار در میان‌مدت، این مهم تحقق می‌یابد.
۲-شکاف میان ارزش «واقعی آب» با «قیمت یا تعرفه‌های بازاری» آن به الگوی مصرف نامناسب در ایران منتج شده است؛ بنابراین اصلاح الگوی مصرف با استفاده از فناوری‌های آب اندوز و آموزش سبک زندگی درست تنها با کاهش این شکاف امکان‌پذیر است. هرچند ویژگی‌های زمانی، مکانی و حقوقی آب شناسایی ارزش واقعی آن را دشوار می‌کند، اما برای عبور از بحران آب استفاده از تجربیات گذشته و کاربست آن اجتناب‌ناپذیر است. تجربه هدر رفت نان در ایران به‌واسطه فاصله میان قیمت و ارزش واقعی هنوز فراموش نشده است. سیاست‌گذاری در این خصوص با مطالعه همه‌جانبه دفتر بررسی‌های اقتصادی شرکت مدیریت منابع آب ایران امکان‌پذیر است.
۳-در این مسیر برای کنترل روزافزون شکاف میان قیمت و ارزش آب، آمایش جمعیت، آمایش صنعت و آمایش کشاورزی در چارچوب الگوی کشت هدفمند باید در دستور کار قرار گیرد. ایران دیگر تاب نابخردی در حکمرانی آب را ندارد. دیگر نمی‌شود در کویر شهر ساخت، ذوب‌آهن ایجاد کرد و توسعه کشاورزی را ترویج کرد. دیگر نباید باری به هر جهت محصولی کاشت که بازاری برای آن نباشد. آمایش درست سرزمین و تخصیص جامع منابع آب به مصارف چندگانه بر اساس ملاحظات اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی توسط سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی به‌عنوان یک‌نهاد فرادستی اجتناب‌ناپذیر است.
۴-بازتعریف سیاست‌های توسعه بخش کشاورزی، افزایش بهره‌وری و راندمان آبیاری و توقع بجا از بخش کشاورزی ایران برای پیگیری اهداف امنیت غذایی و نه الزاماً خودکفایی باید در دستور کار قرار گیرد. توسعه تولید در بخش کشاورزی ایران تنها باید از مسیر افزایش بهره‌وری به‌ویژه در مصرف آب پیگیری شود. بازنگری در کارکردها و توانمندی‌های وزارت جهاد کشاورزی برای دستیابی به این توصیه ضروری است.
۵-سیاست‌های خودکفایی منسوخ‌شده سازمان جهاد کشاورزی از طریق تشکیل «سامانه برخط اطلاعات الگوی کشت محصولات کشاورزی» مدیریت شود تا عرضه محصولات در انطباق با تقاضای داخلی آن باشد. از این مسیر ضمن ایجاد تعادل در عرضه و تقاضا برای محصولات کشاورزی، سیاست تضمین درآمد پایدار بهره‌برداران نیز قابل‌پیگیری است. سال‌هاست در ایران به دلیل عدم دسترسی کشاورزان به اطلاعات برخط، شاهد نوسان قیمت و شکل‌گیری مدل تارعنکبوتی برای محصولات آب‌بر هستیم. در شرایط کنونی، ادامه وضع موجود قابل توجیه نیست. پتانسیل شبکه ملی اطلاعات و دسترسی بیشتر روستاییان به اینترنت، بستر ایجاد سامانه برخط اطلاعات الگوی کشت آن‌ها را فراهم کرده است. رهبری این سیاست درگرو نگاه نوآورانه مدیران جهاد کشاورزی است.
۶-حجم سرسام‌آور ضایعات محصولات کشاورزی با گذار از بازاریابی سنتی به نوع مدرن آن با بهره‌گیری از روش‌های برداشت، بسته‌بندی و فرآوری روزآمد کاهش یابد. ضایعات کشاورزی در مراحل برداشت، بازار رسانی و بازاریابی بخش بزرگی از پتانسیل آبی کشور را به هدر می‌دهد. توسعه زیرساخت‌های نگهداری محصولات کشاورزی، آموزش‌های هدفمند و حمایت از بخش خصوصی پیشرو با استفاده از مشوق‌های اقتصادی دولت، گام‌های مناسبی در این مسیر است.
۷-ناتوانی در توسعه اقتصادی و رفع بیکاری موجب نگاه ملتمسانه به اشتغال‌زایی بخش کشاورزی نشود، این بخش نه محور توسعه است و نه پتانسیل اشتغال کارآمد را دارد. یادمان باشد دلیل کشت چند میلیون هکتار از اراضی کشاورزی وجود «بیکاری» در اقتصاد است نه سودآوری آن. به همین خاطر این بخش از اشتغال کشاورزی در شرایط کنونی هم فرصت است و هم تهدیدی برای اقتصاد ایران. در اینجا ذکر یک مثال به درک بهتر موضوع کمک می‌کند. عملکرد تولید در کشت نخود دیم برای یک هکتار حدود ۴۰۰کیلوگرم و قیمت این محصول در سر مزرعه حدود ۲۵۰۰تومان است. برای تولید این حجم از محصول به ۲۰نفر روز نیروی کار نیاز است و دستمزد بخش کشاورزی نیز حدود ۵۰هزار تومان در روز است. با این حساب سرانگشتی، هزینه‌های آماده‌سازی زمین، بذر و کود و سم بی‌بازگشت خواهد ماند؛ اما کجای مسئله درست نیست؟!

واقعیت این است که به‌واسطه بیکاری در اقتصاد به‌ویژه در مناطق روستایی هزینه فرصت نیروی کار به‌شدت کاهش‌یافته است و شکافی بیش از ۵۰درصد میان ارزش واقعی دستمزد و دستمزد بخش کشاورزی وجود دارد؛ بنابراین برای عبور از بحران آب باید نگاه مسئولان نسبت به پتانسیل تولید و اشتغال بخش کشاورزی منطقی شود. کلید توسعه پایدار اقتصادی ایران در بخش صنعت و گردشگری قرار دارد و نیروی کار ارزان بخش کشاورزی فرصتی است مغتنم برای آن. در پایان به نظر می‌رسد بر اساس واقعیت‌های موجود، کلید حل بحران آب در اصلاحات ساختاری و دیدگاهی با محوریت بخش کشاورزی نهفته است. از این طریق با صرفه‌جویی موثر در مصارف کشاورزی و دستیابی به پایداری منابع، برای مصارف صنعتی و شرب در مسیر توسعه نیز ظرفیت‌سازی می‌شود.

الف را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید

عناوین مرتبط

وب‌گردی

دیدگاه کاربران

ناشناس۳۳۰۳۸۲۰۷:۵۶:۵۵ ۱۳۹۷/۲/۱۶
50 سال پیش برای همه این حرفها که الان به آن رسیده اید فکر و برنامه ریزی شده بود
مجید۳۳۰۳۹۳۰۸:۱۶:۰۵ ۱۳۹۷/۲/۱۶
برای نجات از بحران کم آبی چه باید کرد؟ همه ی کارشناسان اذعان دارند که کشورمان از نظر منابع آب شیرین در وضعیت خوبی قرار ندارد. همین کارشناسان نیز می گویند که اگر وضعیت به همین منوال پیش برود تا پنجاه سال دیگر با بحران آب روبرو می شویم. البته جای تعجب و تامل است که چرا همه ی نگرانی ها در حد حرف است و اقدام عملی انجام نمی شود. چند راه کاری که به نظر می آید بدون فوت وقت باید انجام گیرد: 1)تقریباً بیش از 90% آب شیرین کشور صرف کشاورزی می شود. الف) با اختصاص منابعی از صندوق توسعه ی ملی همه ی زمین های کشاورزی به صورت رایگان به آبیاری قطره ای مجهز شوند و کشاورزی با روش آبیاری سنتی کاملاً ممنوع گردد. ب) کاشت محصولاتی که آب زیادی مصرف می کنند ممنوع گردد و یا به شدت کاهش یابد و محصولات با مصرف آب کمتر جایگزین آنها شود. بسیار جای تاسف دارد که مثلاً از کشور ما محصولی مانند هندوانه که مصرف آب بسیار بالایی دارد به کشورهای حاشیه ی خلیج فارس صادر می شود. بسیار جای تامل دارد که به دلیل نبود برنامه به عنوان مثال بعضی سال ها آنقدر گوجه فرنگی که آب زیادی مصرف می کند کاشته می شود که بدلیل قیمت پائین آن حتی برای کشاورز صرف نمی کند محصول خود را برداشت کند. چرا باید برنج که آب زیادی مصرف می کند کشت شود و محصولی دیگر که آب کمتری لازم دارد از خارج کشور وارد شود؟ خلاصه اینکه با عنایت به کمبود آب شیرین در کشور لازم است بر کاشت نوع محصولات کشاورزی مدیریتی سنجیده و حساب شده توسط حاکمیت انجام شود. ج) بر روی چاه های آب، کنتور نصب گردد و مصرف آب چاه ها مدیریت شود. واضح است که با اعمال موارد فوق مقدار قابل توجهی در مصرف آب شیرین صرفه جویی می شود. 2)صادرات آب شیرین کشور به هر نحو از جمله تحت عنوان آب معدنی بطور کلی ممنوع گردد. 3)سد سازی بجز بر روی آب های خروجی از کشور و حفر چاه های جدید بطور کلی ممنوع گردد و استفاده از قنات در برنامه قرار گیرد و تنها مجوز حفر قنات داده شود و برای حفر قنات توسط دولت یارانه اختصاص یابد. 4)واردات آب شیرین به روش های مختلف تشویق گردد. الف) واردات آب معدنی برای استفاده مردم ساکن در استان های مرزی انجام پذیرد. ب) وارد کردن آب شیرین برای کشاورزی انجام شود. البته استفاده از آب شیرین کشورهای همسایه برای کشاورزی باید مقطعی و با حفظ پتانسیل جایگزین کردن فوری آن توسط منابع آب داخلی باشد و هدف از انجام آن ترمیم منابع داخلی باشد و از وابستگی به آب دیگر کشورها به شدت خودداری شود. مسلم است تا وقتی کشور ما به شرایط بحران آب نرسیده است، خرید و واردات آب از کشورهای همسایه بصورت عادی انجام پذیر است درحالیکه اگر شرایط به حد بحران برسد و کشورهای دیگر ما را در شرایط استیصال ببینند ، دیگر خرید آب به صورت عادی انجام پذیر نیست و ابزاری می گردد برای امتیاز خواهی از کشور ما، خصوصاً که ما دارای دشمنان قسم خورده ای هستیم که از هر نقطه ی ضعفی برای زمین زدن ما استفاده می کنند. بنابراین در حال حاضر می توانیم از بعضی منابع داخلی آب شیرین استفاده نکنیم و با برنامه ای مدون سعی در ترمیم منابع زیرزمینی داشته باشیم و بجای آن آب شیرین از کشورهای همسایه وارد نمائیم. 5)انتقال صنایعی که نیاز به آب دارند مانند ذوب آهن اصفهان به حاشیه ی دریا تا با استفاده از آب شور دریا نیاز آنها مرتفع گردد و آب شیرین با ارزش را مصرف نکنند. 6)استفاده از آب شیرین کن ها و توسعه ی این صنعت با استفاده از فناوری هسته ای. 7)تصفیه ی همه ی فاضلاب های کشور و استفاده ی از آن در موارد مجاز. 8) ترمیم تمام خطوط لوله کشی فرسوده شهرها که پرت آب دارند. لازم به توضیح است که بنابر گزارشات واصله حدود 30% از آب شرب تهران بخاطر فرسودگی لوله های خطوط اصلی به هدر می رود. 9) استفاده از سیستم فشار شکن آب در منازل و ادارات و تخصیص یارانه برای استفاده از شیرهای با چشم الکترونیک. 10) فرهنگ سازی و تبلیغات واقعی و جهت دار و اختصاص بخشی از کتاب های درسی از پیش دبستانی تا دانشگاه به موضوع صرفه جویی آب. به هر حال آب موضوعی نیست که بتوان آنرا جدی نگرفت. البته عادت ما ایرانی ها اینطور است که وقتی فقط مدت کوتاهی به وضعیت قرمز مانده است شروع به دست و پا زدن می کنیم. برای پیشگیری از زمانی که دو بشکه نفت از ما بگیرند و یک بشکه آب به ما بدهند، برای جلوگیری از وضعیتی که مجبور شویم عزت خود را با آب معامله کنیم، باید به فکر بیفتیم و اقدامات جدی انجام دهیم. ...
abbas۳۳۰۳۹۶۰۸:۲۱:۵۲ ۱۳۹۷/۲/۱۶
چند نکته - دیدگاه کلان بخش آب که دست وزارت نیرو است اصلا تغییر نکرده و با این مدیران که بطور واقعی عوض نمی شوند تکان نمی خورد . - مثل بند بالا در کشاورزی هم قضیه همین و حتی شاید بدتر باشد. وزیر کشاورزی تا کنون 13 سال وزیر بوده اگر می خواست کاری کند کاری کرده بود. - دولت در بحث آب آنقدر خواب است که انگار نه انگار بحران و ورشکستگی آبی داریم . بارش 50 درصد کم شده اما کسی از دولت چندان صدایش در نمی آید و به مردم برای مصرف کمتر هشدار نمی دهند و کسی نیز تنبیه نمی شود. - قوانین مجلس با گرفتن هزینه کامل آب از مصرف کننده (چه کشاورزی و چه خانگی) خود نیز از علت های اصلی مصرف آب می باشد - قوه قضاییه و نیروی انتظامی در برخورد با متخلفین کاملا مماشات می کنند. - اشاره کوچکی به نقاط مرکزی ایران کردید. صنایع حتی اگر ایجاد شده باشند باید به سمت خلیج فارس و خصوصا دریای عمان انتقال یابند. این برای اشتغال و امنیت کشور نیز مفید است. مهاجرت نیز در دستور کار قرار گیرد. اگر قصد همگانی بوجود نیاید ورشکستگی آبی حل نخواهد شد
ناشناس۳۳۰۴۴۶۰۹:۳۷:۳۴ ۱۳۹۷/۲/۱۶
طرح ایران رود چرا در ایران اجرا نمی شه ؟ درسته زمان و هزینه ی زیادی داره ولی از هر لحاظ برای ایران خوبه این طرح در زمان پهلوی دوم مطرح شد در زمان هاشمی رفسنجانی هم مجدد بررسی شد حتی اسپانسر های خارجی هم پیدا شد غیر از منافعی که این آبراهه از لحاظ ترانزیت کالا داره شما تصور کنید گرم ترین کویر دنیا در ایران قرار داره با تبخیر آب در این کویر و ایجاد ابر بصورت طبیعی چقدر حجم بارش افزایش پیدا می کنه لطفا طرح ایران رود را در نت سرچ کنید درسته برخی از افراد ایرادات محیط زیستی به این طرح وارد کردن ولی از سومالی شدن ایران که بهتره در ضمن اینگونه طرح ها در مکانهای دیگه دنیا هم مطرح و اجرا شده و بسیار موفقیت آمیز بوده
ناشناس۳۳۰۴۵۳۰۹:۴۴:۳۷ ۱۳۹۷/۲/۱۶
پرو›ه انتقال آب به از خلیج فارس به مس سرچشمه و چادر ملو و گل گوهر چی شد ؟؟؟
ناشناس۳۳۰۴۵۶۰۹:۴۵:۴۸ ۱۳۹۷/۲/۱۶
نمیدونم طبیعت با چه زبانی باید بگه که 70 درصد ایران مناسب کشاورزی نیست . اون قسمت هایی هم هست باید محصولات کم آب مثل پسته و زعفران و گیاهان داروئی که هم اب کمی میخواد و هم ارزش اقتصادی بالایی داره کشت بشه نه هندوانه و سیب زمینی . برنج هم فقط در شمال کشور . امسال بیشتر از همیشه هندوانه تو خیابان و سطح بازار وجود داره و انگار نه انگار که بحران اب هست .
تجارت نیوز

پربحث‌های امروز

  1. مگر مدیران دولت و مسئولین چقدر حقوق می‌گیرند که حاضر نیستند اعلام عمومی شود/ حقوق وزرای دولت روحانی به نسبت گذشته سه برابر شد

  2. سيستم فاسد نيست، فسادمان سيستماتيك است

  3. رو شدن دست بی‌بی‌سی پس از مصاحبه با کارشناس روسی درباره سهم ایران از دریای خزر  

  4. پیشنهاد مقاصد زیبای گردشگری در تابستان ۲۰۱۸

  5. خرم‌آبادی: قمار و شرط بندی در فضای مجازی رشد داشته است

  6. درخواست روزنامه سعودی: خاندان آل ثانی را سرنگون کنید

  7. تحریم، جنگ، مذاکره

  8. آزادی مرزبان ناجا بعد از ۴۷۶ روز اسارت

  9. توصیه‌هایی برای کاهش وزن بیشتر پس از ورزش

  10. ریزش معدن طلا در ورزقان

  11. سی‌ان‌ان: بر تحریم‌های آمریکا برای مجبور کردن ایران به مذاکره حساب باز نکنید

  12. آخرین عناوین روزنامه‌های اقتصادی

  13. آخرین عناوین روزنامه‌های ورزشی

  14. آخرین عناوین روزنامه‌های سیاسی

  15. دیوید آلبرایت: می‌خواستیم بعد از ۸ سال محدودیت‌های ایران را دائمی کنیم

  16. نظر"داود هرمیداس باوند" درباره ادعای سهم ۵۰ درصدی ایران از دریای خزر

  17. حاج‌رضایی: اول ایرادها را برطرف کنید، بعد از هواداران انتظار داشته باشید

  18. رئال مادرید - اتلتیکومادرید؛ کوه یخ سیمئونه و اولین سد دوران «پسا رونالدو»

  19. آلزایمر و تاثیر چند ژن خاص

  20. ۵ نشانه کمبود پروتئین در بدن

  21. خودروسازان به دنبال آزادسازی قیمت‌ها

  22. ایران در بازار جهانی نفت چگونه باید رفتار کند؟

  23. کدام خودروها از پرداخت مابه‌التفاوت ارزی معاف می‌شوند؟

  24. ابراز همدردی ایران با دولت و ملت ایتالیا

  25. شکایت‌های «ارز مسافرتی» را کجا ببریم؟

پربحث‌های دیروز

  1. ۱۰ خریدار بزرگ سکه چه کسانی هستند + اسامی

  2. رجب صفروف کیست و آیا گفته‌های او صحت دارد؟

  3. تلاش یک مدیر دولتی برای کسب سود صدها میلیاردی از واردات سیگار مارلبرو

  4. شریعتمداری اعلام کرد: ۲۵۰ میلیارد دلار ثبت‌سفارش واردات در ۴ ماه! /‌ خروج ترامپ از برجام، گلوله برفی است؛ نه بهمن ویرانگر

  5. احتکار در همه بازارها ممنوع است به‌جز مسکن!/ وقتی وزارت راه و شهرسازی پاسخگو نیست و به تکلیف قانونی خود عمل نمی‌کند/ بی‌اعتنایی و سکوت در قبال خسارت‌های مالی به مردم و دولت

  6. هشدار توکلی به معاون رئیس‌جمهور: قانون‌شکنی در اجرای ماده ۲۹ را متوقف کنید/ دولت، ادعای شفافيت دارد ولی تكليف قانونی خود را انجام نمی‌دهد/ فساد ارکان حکومت را چون موریانه می‌خورد

  7. احمد توکلی: فرزندان همه مسئولان که رانت خوار نیستند/ پاسخ به پویش فرزندت کجاست موجب افزایش اعتماد عمومی است

  8. فساد عاملی که بنیان‌ها را سست می‌کند/ محاکمه بدون ملاحظه مفسدان؛ پادزهری قوی برای دفع توطئه‌ها و جیغ‌هایی که بلند می‌شود

  9. شما باشید دخترتان را اینگونه شوهر می‌دهید؟ + عکس

  10. عمر «ازدواج‌ سفید» در ایران چقدر است؟

  11. معاون پارلمانی رئیس‌جمهور: روحانی روزانه ۱۴ ساعت برای بسته ارزی وقت گذاشت

  12. فرزندان ربیعی کجا هستند و چه شغلی دارند؟

  13. این همه بی‌تدبیری

  14. مهاجرت از نخبگان به سطح اقشار متوسط رسید

  15. رهبر انقلاب : کار کنید نگویید نمی‌گذارند! این حرف قابل پذیرشی نیست

  16. نیمی از پزشکان تهرانی مالیات نمی دهند/ دسترسی سازمان مالیاتی به اطلاعات درآمدی پزشکان

  17. کمپین‌های مردمی در ترکیه برای حمایت از «لیر» و «پول ملی»

  18. نقشه راه رهبری برای مقابله با توطئه ترامپ

  19. نوبخت: پیش بینی‌های واقع بینانه در بودجه ۹۸ خواهیم داشت

  20. ساخت برنامه با سلبریتی‌ها، سیاست مدیران جوان تلویزیون

  21. واکنش «قاضی‌پور» به کمپین فرزندت کجاست؛ پسرم چوپان است

  22. انتظار کاهشی معامله‌گران در بازار ارز/ معاملات فردایی رونق گرفت

  23. عضو فراکسیون امید: تصمیم داریم به هر شکلی که هست لاریجانی را از ریاست مجلس برداریم/ دولت و مجلس، مقصر به هم ریختگی اقتصاد کشور و بازار سکه و ارز هستند

  24. خفاش تهران اعدام می‌شود

  25. مصباحی‌مقدم: نباید در چنین شرایطی زیر پای دولت را خالی کرد

پربحث‌های هفته

  1. نقدی بر نظر دکتر احمد توکلی در باره تأثیر قطعی 30 درصدی سابقه تحصیلی در کنکور 98

  2. ۱۰ خریدار بزرگ سکه چه کسانی هستند + اسامی

  3. آیت‌الله‌ علم‌الهدی: دلار 3 هزار تومانی را 10هزار تومان کردید، باز هم می‌خواهید مذاکره کنید؟/ اروپا می‌خواهد همان کار آمریکا را انجام دهد

  4. محمود صادقی می‌داند یا نمی‌داند؟

  5. روایت مسعود پزشکیان از زندگی شخصی و فرزندانش / برادرزاده‌ها و خواهرزاده‌های من بعضا بیکار هستند

  6. آیا ایران با مذاکره دوباره موافقت می‌کند و اجازه می دهد توافقی جدید امضا شود؟

  7. محمود صادقی: آیا ترکمنچای دیگری در راه است؟

  8. یک بعدازظهر تابستانی با نماینده جوان پیشنهاد دهنده بیانیه ضد ایرانی در تورنتو

  9. روایت پزشکیان از زندگی شخصی و فرزندانش + عکس

  10. ظریف: ناامیدی امروز مردم نتیجه سیاه نمایی منتقدان برجام است/ تضمین‌های حفظ برجام را می‌گیریم

  11. واعظی: باید دلیلی داشته باشد تا روحانی از مردم عذرخواهی کند

  12. سهم ۵۰ درصدی ایران از دریای خزر، پروپاگاندا یا واقعیت؟

  13. آن زن فاسد را می‌بینند و این زنان مجاهد را نه + تصاویر

  14. رجب صفروف کیست و آیا گفته‌های او صحت دارد؟

  15. رهبر انقلاب: در حال حاضر مذاکره با آمریکا ممنوع است/ برخی خطوط قرمز در برجام رعایت نشد/ آحاد مردم مشکلات معیشتی را احساس می‌کنند و یک بخشی از مردم واقعاً زیر فشارند

  16. رهبر معظم انقلاب: هیچ‌کس هیچ غلطی نمی‌تواند بکند؛ این را به همه بگویید

  17. توضیحات پزشکیان درباره دخترش + واکنش پورابراهیمی

  18. رای مجلس به استیضاح وزیر کار/ خداحافظی ربیعی از دولت

  19. رهبر انقلاب اسلامی در پاسخ به نامه 12 ماده ای رئیس قوه قضائیه: مجازات مفسدان اقتصادی سریع و عادلانه انجام گیرد/ در مورد اتقان احکام دادگاه ها دقت لازم را توصیه فرمائید

  20. "سفر خانوادگی" ۲۳ نماینده مجلس به مشهد برای بررسی یک طرح

  21. نهاوندیان: دولت حتما اقتصاد را مدیریت می‌کند/ بازار ارز به سمت تعادل حرکت می کند/نقدینگی در چهار سال گذشته دو برابر شد

  22. ژن‌های خوب بدون کنکور پزشک می‌شوند!+فیلم

  23. ظریف: فرزندانم در تهران سکونت دارند/ پسر و دخترم استخدام هیچ جای دولتی نیستند

  24. عارف: شاهد دفن اخلاق در جریان استیضاح ربیعی در مجلس بودیم

  25. تبعیت از آمریکا و دودی که به چشم العبادی می‌رود

آخرین عناوین