سپینو-مگنت

«فلسفه در قرن جدید»؛ جان سرل؛ ترجمه‌ی محمد یوسفی؛ ققنوس همه وجوه فلسفه جان سرل

دکترعلی غزالی‌فر*،   3970201153
همه وجوه فلسفه جان سرل

این کتاب در واقع یک مجموعه مقالات است و نه یک تالیف واحد و یک‌دست. هر کدام از فصول ده‌گانه آن یک مقاله مستقل بوده که اینک جناب سرل همه آنها را در این اثر خود یک‌جا گردآورده است

س«فلسفه در قرن جدید»

نویسنده: جان سرل

مترجم: محمد یوسفی

ناشر: ققنوس، چاپ اول 1396

311 صفحه، 21000 تومان

****

 

حالا دیگر جان سرل یکی از بزرگان فلسفه تحلیلی است. همگان این فیلسوف را که در هشتاد و شش سالگی همچنان شوخ‌طبع و بازیگوش و خندان و مهربان است، می‌شناسند. حوزه نسبتا گسترده علائق او باعث شده تا طیف خوانندگان آثار او بیشتر شود. در ایران هم به‌خوبی شناخته شده است. برخی از آثار مهم او نیز ترجمه شده‌اند. اما اگر کسی بخواهد فقط یک کتاب از او مطالعه کند، این کتاب احتمالا بهترین گزینه است؛ زیرا در این اثر به‌طور مختصر و مفید مهمترین و جدیدترین نظریات خود را بازگو می‌کند. البته نام کتاب کمی گمراه‌کننده است و در واقع برگرفته از عنوان فصل اول است و لذا همه مضامین متنوع این اثر را منعکس نمی‌کند. ببینیم در این اثر به چه مباحثی پرداخته شده است.

این کتاب در واقع یک مجموعه مقالات است و نه یک تالیف واحد و یک‌دست. هر کدام از فصول ده‌گانه آن یک مقاله مستقل بوده که اینک جناب سرل همه آنها را در این اثر خود یک‌جا گردآورده است. حوزه‌های اصلی پژوهش‌های سرل عبارتند از: فلسفه ذهن، فلسفه زبان و فلسفه اجتماع. ده فصل کتاب همه این سه حوزه را پوشش می‌دهند. مقاله اول، "فلسفه در قرن جدید"، علاوه بر این‌که پیش‌بینی سرل درباره سرنوشت فلسفه در قرن بیست و یکم است، به‌نوعی درآمدی است به کل رویکرد سرل در فلسفه و لذا می‌توان آن را به عنوان مقدمه سایر مقالات نیز به شمار آورد. او با توجه به وضعیت موجود، به‌ویژه پیشرفت علوم تجربی و طبیعی، پیش‌بینی می‌کند که در قرن جدید چه بر سر فلسفه خواهد آمد و این رشته به چه سمت و سویی خواهد رفت. از نظر سرل مهمترین ویژگی فلسفه‌ورزی در این دوران آن است که دیگر شکاکیت معرفت‌شناختی را در همه حوزه‌ها پشت سر گذاشته‌ایم. از این به بعد نقطه شروع فلسفه پاسخ به اشکالات شکاکیت نیست، بلکه اتکا به دانش فراوانی است که امروزه در اختیار داریم. با وجود این همه رشد دانش و آگاهی، جدی گرفتن شکاکیت موضع نامعقول و غیر قابل قبولی است.

از نظر سرل، شکاکیت معرفتی فلسفه را زمین‌گیر کرده بود. اما امروزه با رشد قابل‌توجه علم که باعث انباشت معرفتی زیادی شده است، دیگر شکاکیت معرفت‌شناختی از مرکز توجه فلسفه خارج شده و صرفا یک مسئله حاشیه‌ای به شمار می‌آید. با رشد چشمگیر معرفت علمی امروزه فرصتی عالی و منحصربه‌فرد برای فلسفه فراهم شده که می‌توان به‌طور نظام‌مند به آن پرداخت. فلسفه دیگر از شکاکیت آغاز نمی‌کند، بلکه از دانش قابل اعتمادی که درباره واقعیت داریم شروع می‌شود. اساسی‌ترین این دانش‌ها عبارتند از: نظریه اتمی ماده، نظریه تکامل زیست‌شناسی و واقعیت‌های عرفی مثل این‌که ما انسان‌ها موجوداتی آگاه هستیم و حالات ذهنی التفاتی داریم و نیز واقعیت‌های اجتماعی به‌وجود می‌آوریم. به باور سرل، فلسفه‌ای که مبتنی بر چنین اموری باشد، نظری، جامع، نظام‌مند و کلی خواهد بود.

عنوان فصل دوم از هر جهت گویاست: "هستی‌شناسی اجتماعی: برخی اصول اساسی". جای گرفتن این مقاله در این قسمت نشان می‌دهد که این مسئله برای سرل چقدر مهم و باارزش است و با عنوان کتاب هم نسبت خاصی دارد. سرل تصریح می‌کند که در قرن بیست و یکم احتیاج ما به فلسفه اجتماع بیش از پیش خواهد بود. لذا در این زمینه شاهد رشد مباحث خواهیم بود. تاکنون مسائل فلسفه اجتماع غالبا ذیل فلسفه سیاسی یا علوم اجتماعی بررسی می‌شدند، اما سرل تاکید می‌کند که باید شاخه جداگانه و مستقلی به نام فلسفه اجتماع داشته باشیم. همچنین از نظر او مهمترین مسئله در این حوزه، هستی‌شناسی واقعیت‌های اجتماعی است؛ یعنی اموری همچون مالکیت، فوتبال، ازدواج، دولت، پول، سکه، ارز و آن‌چه در حوالی میدان فردوسی تهران همه ایران را آشفته می‌کند، چگونه در جهانی که واقعیت‌های بنیادی آن مولکول‌ها و اتم‌ها هستند، واقعیت پیدا کرده‌اند؟ حل شدن این مسئله، مبنا و زمینه مباحث فلسفه سیاسی و علوم اجتماعی نیز هست. همچنین هستی‌شناسی واقعیت اجتماعی  سه حوزه فلسفه سیاسی، علوم اجتماعی و فلسفه اجتماع را به هم ربط می‌دهد و قدرت تبیین آنها را نسبت به امور اجتماعی و سیاسی بیشتر و بهتر می‌کند.

فصل سوم، چهارم، پنجم، هفتم و هشتم به مسائل اصلی فلسفه ذهن اختصاص دارد که به ترتیب فصول عبارتند از: آزمون تورینگ، استدلال اتاق چینی، شباهت مغز با رایانه دیجیتال، خود از منظر فلسفه و عصب‌زیست‌شناسی، دوگانه‌انگاری. سرل از جمله فیلسوفانی است که در حوزه فلسفه ذهن توجه زیادی به یافته‌های علمی جدید دارد. اهتمام او به علم در حدی است که با دانشمندان در آزمایشگاه‌های علمی حاضر می‌شود و همکاری می‌کند. از نظر او رابطه میان ذهن و بدن از طریق همکاری میان فیلسوفان و دانشمندان قابل حل است. به همین دلیل در سراسر این مقالات به یافته‌های علمی، به‌ویژه عصب‌زیست‌شناسی و علوم شناختی، برای حل مسائل استناد می‌کند.

فصل نهم به مسئله مشهور استنتاج "باید"از"هست" می‌پردازد. اگرچه این مسئله به حوزه فلسفه اخلاق مربوط می‌شود، اما سرل در این قسمت از نظریه افعال گفتاری هم برای حل آن استفاده می‌کند و لذا پای فلسفه زبان را برای ارائه پاسخ جدیدی به وسط می‌کشد. عنوان فصل آخر، "وحدت گزاره"، نیز به‌خوبی نشان می‌دهد که با مسئله‌ای در حوزه فلسفه زبان مواجهیم. سرل در آخرین فصل تلاش می‌کند به این پرسش پاسخ دهد: چگونه کثرتی از واژه‌ها وقتی کنار هم گرد می‌آیند، یک گزاره واحد می‌سازند؟ به عبارت دیگر، چگونه کثرت واژه‌ها به وحدت گزاره منتهی می‌شود؟

مسائلی که سرل در این کتاب به آنها پرداخته متعلق به سنت فلسفه تحلیلی هستند، اما در فصل ششم، "توهم پدیدارشناختی"، وارد چالش با یکی از مهم‌ترین و بنیادی‌ترین حوزه‌های فلسفه قاره‌ای می‌شود؛ پدیدارشناسی. سرل کتابی دارد با عنوان "قصدیت: جستاری در فلسفه ذهن". این کتاب درباره حیث التفاتی است که یکی از مهمترین و محوری‌ترین موضوعات جریان پدیدارشناسی هم هست. دیدگاه سرل درباره این موضوع مناقشات زیادی را برانگیخت، ازجمله اصحاب پدیدارشناسی، همانند هیوبرت دریفوس (1929-2017)، به دیدگاه او تاختند. آنها دیدگاه سرل را هوسرلی و از نوع هوسرل متقدم می‌دانند و از این منظر او را نقد کرده‌اند. ولی سرل نه‌تنها خود را هوسرلی نمی‌داند، بلکه با آن موضع کاملا مخالف است و در این مقاله همه این موارد را نشان می‌دهد. البته او در ضمن پاسخ به آن انتقادها، به‌طور کلی، به جریان پدیدارشناسی نیز اشکال وارد می‌سازد و آن را دچار مشکلات لاینحل و اساسی می‌داند.

هر کدام از فصول کتاب را می‌توان به‌طور مستقل خواند، اما بی‌ربط به یکدیگر نیستند. به‌ویژه، پیشنهاد می‌شود که ابتدا فصل اول مطالعه شود که به منزله زمینه و درآمدی برای همه مباحث فصول بعدی است و چگونگی مواجهه سرل با مسائل فلسفی را نشان می‌دهد. و نکته آخر این‌که مترجم ترجمه خوب، دقیق، روان و پاکیزه‌ای انجام داده و بدین وسیله از زحمت خواننده کاسته و بر لذت مطالعه او افزوده است.

 

*دکترای فلسفه

 

الف را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید

عناوین مرتبط

وب‌گردی

بانک آیندهطاقچه

پربحث‌های امروز

  1. عروسی لاکچری پسر آقای سفیر ایران با مدل ایرانی +عکس

  2. کریمی قدوسی در گفتگو با الف: دوتابعیتی‌ها چه چیزی را تکذیب می‌کنند/ فرشچی دو تابعیتی است/ معاون وزارت بهداشت هم تابعیت فرانسه داشت

  3. روحانی: آقای ترامپ با دم شیر بازی نکن/ سخن گفتن با آمریکا معنایی جز تسلیم و پایان دستاوردها ندارد/ تنگه‌های زیادی داریم؛هرمز فقط یکی از آنهاست/ انبار کالاهای اساسی ما از همیشه بیشتر است

  4. ازدواج موقت، راهی که داریم اما استفاده نمی کنیم

  5. واکنش‌ها به صحبت‌های احسان علیخانی در مورد دریافت تسهیلات از ثامن‌الحجج/ «پیشنهاد راه‌اندازی کمپین» و «شخصیت رشیدپورِ قاتل اهلی در حالا خورشید»

  6. توکلی: ژن خوب عامل تخصیص ارز نیست/ دولت در اختلالات اخیر بازار ارز مقصر بود/ ارز امانتی در دست بانک مرکزی بود که برخی در آن خیانت کردند

  7. چطور "پراید" مشتری دارد؛ "مرغ" ندارد؟!

  8. جزئیاتی جدید از توزیع رانت در واردات خودرو؛ حمایت ویژه «وزیر صنعت» از یک واردکننده + سند

  9. پورابراهیمی: عدم تمکین مجدد دولت درباره افزایش حقوق کارکنان با اعتراضات گسترده مواجه شده است

  10. سازمان هواپیمایی: هواپیما مجاز است با ایراد پرواز کند

  11. چند سوال جدی درباره سینمای کمدی امروز

  12. مذاکره ایران با اروپایی ها، بازگشت تحریم ها و سرانجام برجام/دولت باید سیاست چند جانبه‌ در پیش بگیرد

  13. عارف: همه ما باید پلی برای جوان شدن مدیریت اجرایی خسته کشور باشیم/ کشورداری سلیقه‌ای مانع پیشرفت شده است

  14. سازمان بهشت‌زهرا: به هر شهروند تهرانی یک قبر رایگان می‌دهیم

  15. آیت‌الله خاتمی: بالارفتن قیمت‌ها تحلیل اقتصادی ندارد بلکه منشأ روانی دارد/ هرکس دل مردم را خالی کند، کار دشمن را انجام داده است

  16. سکه بازهم رکورد زد/ قیمت حال حاضر؛ ۳ میلیون و ۲۴۵ هزار تومان

  17. لاریجانی: دشمنان به دنبال ایجاد فضای ریاضتی برای اقتصاد ایران هستند/ در دوره بسیار حساس از تاریخ انقلاب قرار داریم

  18. ادامه تغییر ساعت کار کارمندان تا ۱۰ روز دیگر

  19. پوری‎حسینی: حتی یک مورد فساد در سازمان خصوصی‎سازی نداریم

  20. آذری جهرمی: منتظر اقدام دادستانی برای رفع فیلتر توییتر هستیم/ باید از مسئول فیلترینگ قول گرفت که اینستاگرام فیلتر نشود

  21. گران‌ترین و ارزان‌ترین ‎بنزین در کدام کشورهاست  

  22. نام پنچ مدیر سازمان محیط زیست در لیست 100 نفره 2 تابعیتی ها/جاسوسی از اسکله ها و ترددهای سپاه

  23. توضیحات «وزیر صنعت» درباره تخلفات ثبت سفارش خودرو

  24. مستند جنجالی «خیلی محرمانه» منتشر شد

  25. رئیس شورای شهر: جمعیت تهران به ۲۰ میلیون نفر می‌رسد

پربحث‌های دیروز

  1. حذف خاتمی برای بقا به سبک حجاریان

  2. توضیحات احسان علیخانی درباره شایعات اخیر +فیلم  

  3. لطفا قوي نباش آقاي مديري!  

  4. عضویت سپنتا نیکنام منتخب زرتشتی شورای شهر یزد تائید شد

  5. نامه سردار نقدی به معصومه ابتکار: قاطعانه مانع حریم شکنی‌های خانواده ستیز در ایران عزیز شوید

  6. عقب‌نشینی دوم در بازار مسکن

  7. سکه باز هم ۳ میلیون تومان را رد کرد + قیمت ارز

  8. مهران مدیری در دادسرای رسانه حضور یافت

  9. چه کسانی مانع بازگشت بازیگر "جم" به ایران هستند؟ + عکس

  10. چه کسانی می‌گفتند انرژی هسته‌ای نمی‌خواهیم؟

  11. حضور خبرساز یک زن در وزارت خارجه/ شاه کلید ترمیم کابینه از نظر اصلاح طلبان/ تشابه دولت روحانی با احمدی نژاد/ آیا محسن هاشمی و آذری جهرمی نامزد انتخابات ریاست جمهوری 1400 می شوند؟

  12. کوهی دیگر موشی دیگر زائید؛ شورای سنجش و پذیرش دانشجو شق القمر کرد!!!

  13. سفارت ایران در هند پنج ماه است که بدون سفیر اداره می‌شود!

  14. تصاویر بازگشت سپنتا نیکنام به شورای اسلامی شهر یزد  

  15. توزیع ارز مسافرتی فعلا ادامه دارد/اعلام تصمیم قطعی در روزچهارشنبه

  16. ترمیم کابینه، سناریوی تَکراری برای لاپوشانی فاجعه تَکراری

  17. مدیرعامل ثامن‌الحجج در لباس زندان

  18. شهادت ۱۱ بسیجی در درگیری با گروه‌های تروریستی در مریوان + اسامی شهدا

  19. آذری جهرمی: فقط گوشی‌های کمتر از ۳۰۰ دلار ارز ۴۲۰۰ تومانی می‌گیرند

  20. حسن روحانی روز سه شنبه با مردم صحبت خواهد کرد

  21. دهقان: مفسدان اعدام شوند امید مردم افزایش می‌یابد/ اطرافیان برخی از مفسدان بر امور کشور حاکم شده‌اند

  22. ابطحی: کریمی‌قدوسی بر اساس سند، دو تابعیتی بودن "پروین فرشچی" را تایید کرده است

  23. افزایش نقدینگی، بازار سکه و مدیریت دولت/ 85‌درصد سپرده‌‌ بانک‌ها در اختیار چند درصد سپرده‌گذاران است؟

  24. توضیحات پزشکیان در مورد دستگیری یک متهم موسسه «ثامن الحجج»

  25. جزئیات حمله تروریست‌های ضدانقلاب به پاسگاه حمزه سیدالشهدا نیروی زمینی سپاه؛ شهادت ۱۰ نفر + انفجار زاغه مهمات

پربحث‌های هفته

  1. عروسی لاکچری پسر آقای سفیر ایران با مدل ایرانی +عکس

  2. آدرس غلط به مردم ندهید/ مشکل اقتصادی را چه کسی باید حل کند؟

  3. اعتراضات مردم عراق و توطئه علیه ایران

  4. کریمی قدوسی در گفتگو با الف: دوتابعیتی‌ها چه چیزی را تکذیب می‌کنند/ فرشچی دو تابعیتی است/ معاون وزارت بهداشت هم تابعیت فرانسه داشت

  5. معلمان درباره حذفیات فیش حقوقی چه می‌گویند؟

  6. رانت ارز مسافرتی به زودی پایان می‌‌یابد؟/ تعیین ارز مسافرتی براساس نرخ بازار ثانویه

  7. «مریم رجوی» به دام کلاه سفیدها افتاد

  8. حذف خاتمی برای بقا به سبک حجاریان

  9. واکنش شدید اللحن واعظی به درخواست برخی اصلاح‌طلبان برای استعفای روحانی

  10. صنعت برق کشور و چند نکته

  11. دریافت‌های میلیاردی دو مجری تلویزیون از موسسه ثامن‌الحجج

  12. یکی از بزرگترین بدهکاران بانکی دستگیر شد

  13. اولویت‌‌ها در جنگ اقتصادی/ مقابله مدبرانه و هوشمندانه با کارزار اقتصادی دشمن چگونه است؟

  14. روحانی: آقای ترامپ با دم شیر بازی نکن/ سخن گفتن با آمریکا معنایی جز تسلیم و پایان دستاوردها ندارد/ تنگه‌های زیادی داریم؛هرمز فقط یکی از آنهاست/ انبار کالاهای اساسی ما از همیشه بیشتر است

  15. ۲ وارد کننده خودرو رسما درخواست «رانت» کرده‎اند + سند

  16. آخوندی: در شرایط اقتصادی بسیار سختی هستیم

  17. اولتیماتوم دادستان کل کشور به سیف: ظرف ۴۸ ساعت باید لیست کامل گیرندگان ارز دولتی تحویل داده شود/ ۱۴ هزار نفر ارز ۴۲۰۰ تومانی گرفته و چپه کردند/ بابک زنجانی اعدام خواهد شد

  18. نحوه زندگی روحانی در پاستور/ نظر ناطق نوری درباره مذاکره با ترامپ/ زمزمه تقویت پروژه عبور اصلاح طلبان/سوال کیهان از علی مطهری/ جهانگیری خواهان تغییر کدام اعضای کابینه است؟

  19. نظر علی مطهری در مورد پخش تصاویر رئیس‌جمهور کرواسی در فینال/ حس مادرانه بود

  20. توضیحات احسان علیخانی درباره شایعات اخیر +فیلم  

  21. ازدواج موقت، راهی که داریم اما استفاده نمی کنیم

  22. واکنش منوچهر متکی و "ح.ص" به موضوع وام گرفتن از موسسه ثامن الحجج

  23. زندگی دوگانه «لاکچری‌»های انقلابی؛ حزب‌اللهی‌های «برندپوش»

  24. لطفا قوي نباش آقاي مديري!  

  25. انحصار، آفت بازار وکالت

آخرین عناوین