سپینو-مگنت

اختصاصی الف رهبری «100هزار دلار نقد» برای ساخت چه برنامه تلویزیونی فرستادند؟

عبدالرضا طالقانی*، گروه فرهنگی الف،   3970119199 ۷ نظر، ۱۷ در صف انتشار و ۷ تکراری یا غیرقابل انتشار
رهبری «100هزار دلار نقد» برای ساخت چه برنامه تلویزیونی فرستادند؟

یک گروه تلویزیونی طی نامه‌ای به رهبری درخواست 40 میلیون تومان پول به همراه 100 هزار دلار کردند. به این درخواست با ارسال پول نقد پاسخ داده شد.

اشاره‌ | هنوز بوی باروت می‌دهد. وقتی از او می‌پرسم «چطور شد که مسئول این تیم شدید؟» بی‌درنگ می‌گوید «خیلی اتفاقی!» یعنی نه اینکه فکر کنید متخصص سینما بوده یا شخصیت اجرای قوی داشته، یا از سابقون مستندسازی جنگ در همان روزهای محاصره خونین‌شهر بوده یا در لبنان و هر جا جنگی و دفاعی بوده او همانجا سبز می‌شده؛ نه، بلکه همینطوری «اتفاقی» و «الله بختکی» مسئول شده و 21 سال در دو برهه زمانی مسئول برنامه و موسسه مانده است! در جای جای مصاحبه از پاسخ به شیطنتهای من در معماری دوگانه‌های بین او و نزدیکان سیدمرتضی لیز می‌خورد و طفره می‌رود. البته نه که از سر ترس باشد، مثلاً از صد بار سیبل کردن مرحوم هاشمی و تیم مقتدر تکنوکرات او ابایی ندارد، اما خب، آن جای دیگر حرمت نگه می‌دارد.

تمام روایت او، زوایای داستان هزار توی یک تجربه ناب انقلاب اسلامی است که ساختارهای بروکراتیک غربگرای کشور تلاش کرد مضمحل شود و رهبری یک تنه آن را تثبیت و احیا نمود. دلم نمی‌آید بیش از این توضیحی بنویسم، مصاحبه با «مهدی همایونفر» فرازهای یونیک و بی‌نظیری دارد که خودتان باید ببینید، مثل داستان اصرار و پیگیری مکرر و خیره‌کننده رهبری و 100 هزار دلاری که متعاقب قهر صدا و سیما و وزارت جهاد وقت با روایت فتح، تامین شد تا تجهیزات بخرند و باز فتح را روایت کنند. هیچ توضیحی جای بیان شیرین خود همایونفر را نمی‌گیرد؛ دعوت می‌کنم مشروح گفتگو، که به بهانه 20 فروردین سالگرد شهادت سیدمرتضی انجام شده، را مطالعه بفرمایید.

گفتگو از: عبدالرضا طالقانی؛ پژوهشگر موسسه احیاگران تمدن فاخر |  مطالب دیگر نگارنده را اینجا پی بگیرید

 * * * * * * *

همایونفر: گفتگو را از اینجا آغاز کنیم که من سال 56 دانشجو بودم و درسم بعد از انقلاب با انقلاب فرهنگی متوقف شد.

الف: کجا تحصیل می‌کردید؟ 

همایونفر: صدا و سیما؛ بعد از توقف فکر کردیم چه بکنیم چه نکنیم، انجمن اسلامی دانشکده هم بودیم، اینجا می‌رفتیم آنجا می‌رفتیم، 58 هم جهاد تشکیل شد که ما نیامدیم، و گذشت تا سال 59 با جمعی از بچه‌ها گفتیم درسمان را بصورت فشرده بخوانیم و بیاییم کار فیلمسازی انجام بدهیم. همین کار را کردیم؛ شهریور 59 که جنگ شروع شد، همین جمع رفتیم جنگ برای اینکه فیلم بسازیم؛ همان ایام  34 روز خرمشهر را آنجا بودیم.

الف: فضا چطور بود؟

همایونفر: دیدیم دنیای این شهر با تهران دو دنیای مجزاست، مثل اینکه خرمشهر بهشت بود و تهران یک شهر معمولی؛ معنویت را می‌دیدیم برایمان اینطور بود. خب یک ماه بعدتر مثلاً آبان 59 «حقیقت»های آوینی پخش می‌شد، ما هم تخصصی می‌فهمیدیم، گفتیم این کارش خوب است، برویم به او کمک کنیم. همان آبان آمدیم پیش آوینی گفتیم یک چیزهایی بلدیم، اگر به دردت می‌خورد من و مصطفی دالایی و حاج محمدباقر.

الف: در خان گزیده‌ها هم تصویر شما با آقا مرتضی هست؟

همایونفر: خان‌گزیده‌ها مال قبل از آن است، ما آن زمان نبودیم؛ شما هفت قصه از بلوچستان را می‌گویید که در سال 62 ساخته شد... ما را قبول کرد و آمدیم؛ ایشان جهادسازندگی بود؛ شروع کردیم با آوینی کار کردن؛ البته به نیت جهادسازندگی نیامدیم، دیدیدم او آدم متفاوتی است؛ ما 18 ساله بودیم و او 26 ساله؛ جذب این شخصیت شدیم؛ هرچه گفتند تلویزیون، گفتیم نه! فقط این آدم.

الف: چرا؟ چطور بود؟

همایونفر: ببینید؛ مثلاً حاج قاسم سلیمانی متفاوت است، یک عطر و بوی دیگری می‌دهد، خیلیها سردارند، اینطوری... او متفاوت بود.

الف: چه چیزش فرق می‌کرد؟

همایونفر: خیلی آدم از خود گذشته‌ای بود. ضمن اینکه چیزی که امام درباره انقلاب اسلامی می‌گفت، در بخش فیلمسازی در وجود او متبلور می‌دیدیم؛ اصلاً بعدها فهمیدیم او تحصیلکرده است. مثل مثنوی یا دیوان حافظ که عطر و بوی دیگری دارد، دنیایش فرق می‌کرد.

الف: کمی عقب‌تر برویم؛ اصلاً چه شد که گروه تلویزیونی جهاد تشکیل شد؟

همایونفر: قبل از ما تشکیل شده بود.

همایونفر  و مرتضی آوینی در یک قاب

الف: خب چه ربطی است بین جهادسازندگی و تلویزیون؟

همایونفر: آوینی خودش می‌گفت که این برمی‌گردد به شهریور 58. او سال 56 از دانشگاه تهران با نمرات عالی فارغ‌التحصیل شد؛ آرشیتکت شده بود. به او می‌گویند کار کن و زن بگیر و فلان، می‌گفت اصلاً دوست نداشتم کار کنم، در این نظام نمی‌توانستم کار کنم؛ بالاخره با اصرار پدرم رفتم جایی، یک مجموعه‌ای داشتند از این پیمانکاریهای بزرگ دولتی، ساختمان می‌ساختند مثلاً یک پروژه‌ای مثل مس سرچشمه، مثلاً صد هزار متر مربع؛ گفتند طراحی کن. طراحی کردم، خانه مهندسها را 60 متری دیدم و کارگرها را 120 متری! تعجب کردند و گفتند «این چطوری است؟» من گفتم «خب مهندس مجردی شب می‌آید می‌خوابد و صبح می‌رود سر کار، کارگرها زن و بچه دارند.» خلاصه انداختندم بیرون، که تو چرا نمی‌فهمی؛ حالا نه اینکه درآن مقطع خیلی مسلمان بود و فلان؛ نه، می‌گفت نمی‌فهمم.

تا اینکه انقلاب شد و اول 58 چند تا از همکلاسهای‌شان گفتند برویم یک کاری برای مردم بکنیم. رفتند درود لرستان. می‌گفت «خانه‌هایی طراحی کردیم و با کمک مردم ساختیم؛ بچه‌ها گفتند مرتضی تو که به فیلم علاقه داری دوربینی بیاور و این چیزها را ثبت کن.» این شد که آمد سراغ جهادسازندگی البته جهاد اینجوری نبود؛ به مفهوم سازمان نبود؛ در همه اداراتی که امکانش بود مثل انجمن اسلامی یا بسیج راه افتاده بود؛ الآن چطور است؟ بسیج وزارت نیرو، بسیج صدا و سیما، جهاد هم همینطور؛ در تمام کشور دفاتری راه افتاده بود. در آن سازمان بچه‌های جهادی از امکانات آن اداره استفاده می‌کردند؛ در تلویزیون هم یک دفترکی راه افتاده بود به نام جهاد تلویزیون، کارش این بود که کاری که تلویزیون می‌تواند انجام دهد را اینها جهادی انجام بدهند.

مرتضی به اینها مراجعه کرد و گفتند امکانات می‌دهیم برو فیلم بگیر بیاور؛ این مثلاً آبان 58 است. بعدکه فیلم گرفت و برگشت به او داخل تلویزیون امکانات دادند که خیلی هم پیچیده بود. نم نمک علاقه‌مند شده بود که آنجا بماند؛ هم خودش خیلی علاقه داشت و هم تشویقش کردند.

سالهای بعد درگیریهای ترکمن صحرا و حوادث فارس و سیل خوزستان به وقوع پیوست. در همان زمان کوتاه آثار ماندگاری تولید شد که الآن کسی به آنها توجه نمی‌کند؛ «6 روز در ترکمن‌صحرا» یا «خان گَزیده‌ها» را ببینید که چه حرفهایی می‌زند؛ آوینیِ مورد بحث ما در این فضا فیلمسازی‌اش را شروع کرد؛ هر جا که مسئله انقلاب بود او هم حضور داشت، بعد جنگ پیش آمد؛ جنگ البته خرداد 59 شروع شده بود.

الف: او پیش از جنگ به مناطق جنگی می‌رفت؟

همایونفر: بله؛ و شروع کرد به فیلمسازی؛ با جمعیت محدود 10 تا 15 نفره. مرتضی می‌گفت «سه نفرشان را شهریور 59 فرستادم قصرشیرین روی کوهها و اسیر شدند؛ حسین هاشمی و رضا صراطی و حمید منزوی؛» کسی به فکر جنگ به آن صورت گسترده نبود. بعدها خودشان می‌گفتند از نیمه شهریور آنجا بودند، بندگان خدا ذهنیتی هم نداشتند، می‌گفتند «هر روز درگیری بود، یک روز دیدیم یک سری نظامی آمدند داخل شهر، نگو جنگ شروع شده و عراق آمده شهر را گرفته!» و به این ترتیب اسیر شدند، اینها اولین اسرای جنگ در شهریور 59 بودند. خود آوینی آن موقع جنوب بود، امکانات فیلمبرداری‌اش در بمباران سوخت.

الف: این اسرا وقتی برمی‌گشتند، آمدند روایت فتح؟

همایونفر: بله، برگشتند. آوینی بعداز آن حادثه برمی‌گردد تهران، و باز امکانات می‌گیرد می‌رود خرمشهر که «حقیقت» در مهر 59 با نگاتیو گرفته شد. از اینجا کارش شروع شد.

الف: شما جدا از او خرمشهر بودید؟

همایونفر: بله آن زمان همدیگر را ندیدیم. ما برگشتیم و آنها هم همینطور. بعد دیدیم این گروه کار خیلی از ما بهتر کار می‌کنند، مثلاً ما با دوربین 8 می‌گرفتیم و گروه مرتضی با دوربین 16. این گذشت تا از آذر 59 با هم بودیم.

الف: از آن به بعد تمرکز روی جنگ بود؟

همایونفر: بله دیگر؛ تا 62 که جنس جنگ عوض شد، از خیبر مثلاً، یا به تعبیری از فتح خرمشهر جنس کار عوض شد. بعد از آن دوبار در سال در عملیاتها باید می‌رفتیم، که کوران جنگ بود. بقیه وقتمان صرف کارهایی مانند «هفت قصه از سیستان» و «اقتصاد صلواتی» و کارهایی از این جنس شد. 

الف: یعنی یک جمعی در جهاد با تمرکز بر جنگ تشکیل شد؟

همایونفر: بله، همان تیمی که جنگ می‌رفتند، «بشاگرد» را هم ساختند. 64 به بعد جنگ خیلی شعله‌ور شد، کربلای 1 و کربلای 5 و ... دیگر فرصت نمی‌کردیم کار غیرجنگی بسازیم.

الف: چه شد که شما مسئول روایت فتح شدید؟

همایونفر: خیلی اتفاقی شد. ما که آمدیم، مسئول گروه آقای خاکبازان بود و آقای حیدریان که فیلمبرداری خوبی هم بود همراه او بود. یک مقداری بین بچه‌ها اختلاف پیش آمده بود.

الف: چند نفر بودید؟

همایونفر: خیلی نبودیم، ده پانزده نفر؛ یک سری بچه‌های بسیجی، یک سری از صدا و سیما و یک سری هم بچه‌های جهاد بودیم.

الف: حقوق می‌گرفتید؟

همایونفر: نه، جهاد بود دیگر، تا انتهای 59 حقوقی در کار نبود. این جمع یک مسئولی داشت، که همین آقای خاکبازان بود و یک اختلافاتی با آوینی پیدا کردند، جهاد دخالت کرد؛ گفتند آقا اختلافات سر چیست؟ گفتیم یکی می‌گوید برویم جنگ یکی می‌گوید نرویم، از این جنس اختلافات. آقای افشار را فرستادند، سردار علیرضا افشار، ایشان عضو فرهنگی در شورای مرکزی جهاد بود. ایشان گفت دعوا سر چیست؟ که رای گرفت و حل و فصل کرد. سه نفر رای آوردند: من و آوینی و حاج محمد باقر؛ گفت این سه نفر شورای مرکزی باشند. آوینی یک ماه که گذشت گفت آقای افشار ول کنید؛ بحث پول و مقام که نیست، می‌خواهیم کار کنیم، یک نفر را بگذارید، نظر این سه نفر هم این شد که ما مسئول شدیم.

تصویری از دیدار رهبری با عوامل روایت فتح در سال 1365

الف: این چه سالی بود؟

همایونفر: اول سال 1360.

 الف: از تطور مرتضی آوینی در این فاصله بگویید.

همایونفر: آوینی کسی است که با تمام وجودش به انقلاب و به تعبیر خودش به امام دل بسته است. چه چیزی بلد است؟ ظاهرا آرشیتکت است. علاقه‌مندیش چیست؟ فیلمسازی و شعر و ادبیات. چرا در شعر و ادبیات نماند؟ با اینکه از تمدن جدید خوشش نمی‌آمد اما معتقد بود با این فن فیلمسازی، باید حرفمان را به مردم بزنیم.

الف: یعنی فیلمسازی را کارآمدتر از شعر و ادبیات می‌دانست؟ 

همایونفر: بله؛ فیلمسازی را ابزار دستش می‌دانست. البته الآن شاید تصویر درستی نتوانیم از مرتضی بدهیم. ببینید، مثلاً سال 59 حجاب الزامی نشده، همه کارمندان تلویزیون، کارمندان زمان شاه هستند، نهایتاً در تمام صدا و سیمای آن موقع بسختی می‌توانستی بگویی 100 نفر به اسلام تعلق خاطر داشتند. نماز جماعت برگزار می‌شد که نمادی از بچه‌های طرفدار انقلاب بود؛ فقط 40 نفر می‌آمدند. یعنی مثلاً با بدنه وزارت نیرو یا کشاورزی خیلی فرق می‌کرد، زنها عموماً بی‌حجاب و بدحجاب بودند، در این فضا آوینی نگفت من نمی‌آیم، اینها برایش مسئله نبود. با همین صدا و سیما آمد ایستاد و کار کرد. یادم است که مباحث نظری او را کسی نمی‌فهمید؛ مثلاً یک روحانی‌ای به نام آقای کریمی بود که مسئول پخش بود، او کمی می‌فهمید. حکمتی که آوینی می‌فهمید را نمی‌دانیم از کجا آورده بود. البته قبل از انقلاب کلاسهای فلسفه و قرآن را مفصل طی کرده بود. آدم فلسفه خوانده‌ای بود، فلسفه غرب را هم خوب خوانده بود و می‌توانست شخمش بزند.

الف: از سید احمد فردید هم برای شما می‌گفت؟

همایونفر: کم. تا این اواخر، مثلاً سال 70 می‌گفت وقتی می‌گویند «اولیای خدا» می‌دانی چه کسی به ذهنم می‌آید؟ یکی آیت‌الله جوادی آملی و یکی هم رضا داروری؛ این دو را جزو اولیای الهی می‌دانست. من اینها را از خودش شنیدم. جالب است که حرفهایی که در مقالات در سال 71 می‌بینید را سال 62 هم می‌زد؛ مثلاً این حرف سال 61 یا 62 است که می‌خواهی بدانی چطور باید اسلامی عمل کنی؟ مفاتیح را بگذار جلویت آن را انجام بده؛ یعنی می‌گفت اینها دعا نیست، دستور زندگی است.

الف: به نظر می‌رسد سال 67 یا 68 این تیم یا مرتضی آوینی که می‌گویید مبانی نظری داشته دچار یک جور یاس فلسفی شدید. اینطوری بود؟

همایونفر: بله؛ این بخاطر حاکمیت قوی همفکران مرحوم آقای هاشمی بود. محمد هاشمی در تلویزیون بود، خود ایشان هم رئیس‌جمهور شد؛ مثل این بود که تیر خلاص به ما زده بودند.

الف: این فضا را توضیح بدهید، این را شنیدیم که ایشان را بایکوت کرده بودند.

همایونفر: مرتضی آوینی می‌گفت «محمد هاشمی به من می‌گوید برنامه تو دیگر مخاطب ندارد؛» بایکوت مال 68 است؛ ببینید، مرداد 67 جنگ تمام شد؛ ما تا آبان و آذر 67 درگیر مستندهای جنگ بودیم. بعد از آن فکر می‌کردیم دیگر چیزی نیست که بسازیم. یادم هست که در همین ایام اواخر سال 67 به مرتضی گفتم «چه کنیم؟» گفت «نمی‌دانم.» من گفتم «به نظرم می‌آید که مبانی این فکرها در محرم هست؛ بیا درباره محرم کار کنیم. بیا یک روایت محرم بسازیم.» 6 ماهی کار شبانه‌روزی و جهادی کرد که «فتح خون» مال آن دوره است. فتح خون نریشن است، نه اینکه می‌خواست کتاب بنویسد، خودش نوشته «راوی»...

گفتم «اجرایی کنیم،» گفت «به فلانی بگوییم من روایت امام حسینی‌اش را بگویم او جنگش را بگوید،» همان مدلی که در جنگ انجام دادیم. قرار شد آنها بخوانند و ما هم تصویر بگیریم. 

باز دیدیم جنگ تمام شده است! گفتیم یک جای دیگری جنگ ادامه دارد: حزب‌الله لبنان که آن زمان شاید 200 نفر بودند. گفت: «باشد،» گفتم «چه کسی برود؟» گفت «شما خودت برو.» در این مقطع، امام هنوز زنده است؛ با عماد مغنیه صحبت کردیم و سید حسن و سایرین و یک تاریخچه‌ای از حزب‌الله گرفتیم که شد «نسیم حیات» که سال 68 پخش شد. 

پس در دو عرصه یکی حزب الله که صحنه نبرد واقعی بود، یکی هم محرم در این موارد محدودیتی نداشتیم؛ تا اینکه 68 امام را از دست دادیم. در این برهه همه فکر می‌کردیم پایان کار است.

در این برهه مرتضی فراق یار را نوشت. به مرتضی می‌گفتم قلمت را خیلی جاها دیدیم، اما نریشن فراق یار دیوانه کننده است. یک چیز دیگری نوشت اصلاً. تمام توان قلمش را بکار گرفت. آنجا می‌بینی که چه مبانی نظری قوی‌ای دارد. اصلاً ناامید نیست؛ می‌گوید تازه عصر امام خمینی شروع شده است. این را در آن فضا به محض اینکه امام فوت کرده نوشته است.

+ بیشتر ببینید: فرازی از متن نریشن «فراق یار»

گرد آمده اند و در برهوت میان ظاهر و باطن حیرانند. خدایا، مگر روح الله نیز می میرند؟ خدایا، او سببی بود که زمین و آسمان را به هم می پیوست. اکنون ما را بازگوی که به کجا روی آوریم؟ عقل می گوید که اکنون او بر بلندای آسمان ابدیت ایستاده است و امتداد وجود خویش را در تاریخ می نگرد، اما چشم ظاهر بین بدنی نحیف را پیچیده در میان کفنی سفید می بیند، در انتظار بازگشتن به خاک. آن تابوت شیشه ای نگینگرانقدر انگشتری زمین است، کعبه بلورین دلهای عشاق حق. و آن عمامه سیاه بر کفن سفید، نقطه ی خل گرفتاری گرفتاران عشق است.

الف: یعنی درحالی که همه فکر می‌کردند انقلاب تمام شده او نوشت که تازه شروع شده است؟

همایونفر: بله؛ بشدت عمیق، و معتقد به ظهور بود؛ باید بخوانید که ببینید آینده نزدیک را چه می‌دید. 

سه چهار ماه بعد از ارتحال امام به نظرمان رسید که در روایت فتح آخر خطیم، چون در نظام اجرایی کشور مرحوم آقای هاشمی رئیس‌جمهور شده و در صدا و سیما هم برادرش حاکم مطلق بود؛ در وزارت جهاد هم که آقا رضای فروزش وزیر شده بود. اواخر 68 به ما پیغام می‌دادند که جنگ را بگذارید کنار، مردم خسته‌اند، درباره شادی حرف بزنید.

تصویری از دیدار رهبری با عوامل روایت فتح در سال 1365

 

الف: داستان حمایت رهبری از شما چه بود؟

همایونفر: مرتضی از 62 و 63 آقای هاشمی را نماد تفکر تکنوکراتی و سمبل تفکر لیبرالیستی می‌دانست که می‌خواست اسلام را اینطور تعریف کند. در این فضا ما برای اینکه اتمام حجت شود، اوایل 69 آقای فریدزاده - مدیر وقت شبکه یک - ما را دید و گفت «چه می‌کنید؟» گفت: «من رفتم پیش آقای خامنه‌ای، ایشان سراغ گرفته که از روایت فتح چه خبر.»

فریدزاده می‌گفت: «عرض کردم جنگ تمام شده. که آقا فرمود نه، ادامه بدهید.»

گفتم «آقای فریدزاده آقا حتماً مزاح کردند. آخر چه چیزی را ادامه بدهیم در این فضا؟» ما البته داشتیم فکر می‌کردیم تاریخ جنگی بگوییم؛ ایشان می‌فرمود مستند جنگی بگویید. موضوع را به مرتضی گفتم، اما اصل را بر حجت نگذاشتیم، گفتیم شاید توصیه بوده است. همزمان پیش بعضی ها می‌رفتیم. میگفتند جنگ تمام شده و  مستند «گاو و گوسفند» بسازید.

مرتضی از اواخر 68 رفته بود «سوره» مسئول شده بود و شروع کرد مقالاتش را منتشر کند؛ ما هم مشغول بودیم؛ مثلاً شد 4 یا 5 ماه بعد، دوباره فریدزاده مرا در محوطه دید و گفت «آقا چه کردید؟» گفتم »چی؟!» گفت «مگر به شما نگفتم آقا فرموده؟» من گفتم «بله؛ ولی به ما چه؟ واقعاً آقا به ما فرمودند؟» گفت «بله، فرمودند همانهایی که روایت فتح می‌ساختند چی شدند؟»

 

الف: به فاصله کمتر از 4 ماه؟

همایونفر: بله؛ به مرتضی گفتم «آقا نظرشان روایت فتح است ها؛» گفت «جهاد که نمی‌خواهد.» گفتم «یک نامه بزنیم به آقا برای اتمام حجت.» گفت: «یعنی چی؟ مگر رهبری بیکار است؟» گفتم «اصلاً فرض کنیم به او نمی‌رسد، ولی بزنیم حالا.» گفت «خودت بزن»؛ چون فکر نمی‌کردیم جدی باشد؛ یک طرح سه صفحه‌ای زدیم؛ قلم هم قلم مرتضی نیست؛ که شنیده‌ایم شما چنین نظری دارید و این طرح را تقدیم می‌کنیم. حالا اگر فکر می‌کنید اجرایی است بفرمایید. من تقریباً 99 درصد اطمینان داشتم جوابی نخواهد داشت؛ آوینی هم همینطور، برای همین هم گفت نامه را خودت بزن، و فرستادیم...

من آن موقع زیاد لبنان می‌رفتم؛ اواخر 69 یا اوایل 70 بود؛ داشتم می‌رفتم لبنان که دیدم یک کسی زنگ زد که من از دفتر رهبری تماس می‌گیرم، شما یک ماه پیش نامه دادی؛ رهبری جوابتان را داده‌اند و گفته‌اند طرح را چه تغییراتی بدهید. فکرش را بکنید! طرح ما را شورای طرح و برنامه شبکه نمی‌خواند؛ آن سه برگ ضمیمه را به من دادند؛ آقا با دستخط شریف خودشان حاشیه زده بودند جایی نوشته بودند این که اینطور نمی‌شود یا این درست است، این که فلان ... 5 یا 6 جا حاشیه زده بودند که یعنی بکنید.

الف: چه کسی زنگ می‌زد؟

همایونفر: آقای حجازی دفتر. گفت آقا گفتند «من به محمد هاشمی گفتم، شما تماس بگیرید». گفتم «من تماس بگیرم؟ تحویلمان نمی‌گیرد! زمان جنگش هم نمی‌شد او را دید» ولی گفتم «باشد»، یک طوری از سر لجبازی که یعنی نمی‌شود! زنگ زدم دفتر او، آن موقع دفتر رئیس واقعاً یک امپراطوری بود. گفتم «من همایونفرم، دفتر رهبری گفته منِ همایونفر، محمد هاشمی را ببینم». یک طوری پرسید «چه کاره هستی؟» گفتم «همین بگو همایونفر.» گفت «باشه، دفتر رهبری گفته؟» که یعنی خب حالا! فردایش زنگ زد که «آقای هاشمی گفته امروز بیا» معلوم بود آقا محکم گفتند. رفتم دیدم اوه عصبانی ایستاده. نگذاشت من بنشینم؛ گفت «همایونفر تویی؟ نامه چی بوده به رهبری زدی؟ تو چه کاره‌ای؟ کارمندی؟» فکر کرد کارمند سازمانم و از این طریق راهش باز است؛ گفتم «نه». گفت «به تو چه که به رهبری نامه بزنی»؟! گفتم «همینجوری» گفت «مگر نمی‌خواهی فیلم بسازی؟ برو به فریدزاده بگو.» گفتم «من نمی‌خواستم، فریدزاده خودش گفته فلان.» گفت : «برو از اینجا.» اصلاً نگذاشت حرف بزنم. 

الف: آقا به او چه گفته بودند که برآشفته بود؟ 

همایونفر: نمی‌دانم اما حتماً چیز تندی گفتند؛ رفتم پیش فریدزاده گفتم «خودت گفتی؛» او هم گفت «حالا انجام می‌دهیم و ...» می‌دانید نمی‌خواستند و نظامشان بر انجام شدن قرار نداشت. مرا فرستاد پیش یکی که گفت «ببین این حرفها باید طرح و برنامه بشود.» گفتم «من حوصله این بازیها را ندارم.» گفت «نمی‌سازی دیگر؟!» دنبال بهانه بود، گفتم «نه». او هم به فریدزاده گفت «همایونفر آمد و گفت نمی‌سازم.»

چند روز بعدش بازآقای حجازی زنگ زد؛ خیلی پیگیر؛ گفتم «رفتم پیش فلانی، شما که می‌شناسیدش، نمی‌خواهند تولید شود.» گفت «برو پیش فروزش.» با فاصله وقت گرفتم با اینکه خودش را دوست داشتم ولی چون رفته بود در تیم هاشمی نمی‌خواستم بروم.

الف: این چه زمانی بود؟

همایونفر: اوایل 70 بود. این دفعه مرتضی را هم بردم.

الف: آقای فروزش شما را می‌شناخت؟

همایونفر: بله، فرمانده جنگ جهاد بود؛ سابق بر آن از او پول می‌گرفتیم، امکانات می‌گرفتیم؛ گفتیم «آقا رضا اینطوری شده». گفت «نه آقا! الآن راه نجات مملکت دست آقای هاشمی است، اگر کاری ایشان بگوید درست است.» یعنی تلویحا  می گفت آقا حرفهای نظریه‌پردازی می‌زند و اجرا دست هاشمی است. گفتیم «الآن وظیفه شده برایمان و ما انجام می‌دهیم.» شخص وزیر جهاد گفت «خب بروید بیرون انجام بدهید.» بیرون که آمدیم مرتضی از این برخورد خیلی عصبانی بود. 

چند روز بعد تماسی با آقای  حجازی داشتیم، که اینطوری شده. گفت «چه می‌خواهید؟ به شما می‌دهیم!» نامه کتبی بزنید که چه می‌خواهید. آن موقع نوشتیم 40 میلیون تومان و 100 هزار دلار می‌خواهیم برای خرید تجهیزات. باز هم خدایی‌اش فکر می‌کردیم نمی‌دهند. باز تماس گرفت «کجایی؟» گفتم «جا ندارم.» گفت «این پولها آماده است»، 100 هزار دلار نقد آوردند! یعنی نگفتند اعتبار بانکی مثلاً. به مرتضی گفتم «دیگر حجت تمام است.» گفت «باشد» و آمد. رضا افشار هم مسئول بسیج شده بود و خیلی هم روحیه بسیجی داشت؛ گفت «بیایید جایش را ما می‌دهیم.» 71 مرتضی برگشت و اول 72 هم که شهید شد. همان 71 «شهری در آسمان» را به عنوان ادامه روایت فتح ساختیم.

 الف: چه شد بعد از جنگ آن روایت فتح تکرار نشد؟

همایونفر: به نظر من آنچه که آوینی راه انداخت باز همان روایت فتح بود، ولی خب فقط 6 قسمت بود، آوینی فرصت نکرد بسازد.

الف: بعدش چطور؟

دیگر آوینی نبود. یک نظریه‌پرداز که دنیا را می‌بیند و می‌داند چه باید کرد. ما این سر و آن سر زدیم، اما دیگر هر چه کردیم نشد، یا آنچه رهبری می‌خواست نشد. مرتضی اسلام و غرب را خوب می‌شناخت؛ بنابراین حرفهایی که می‌زد ماندگار می‌شد. واقعاً در سطح آوینی نظریه‌پرداز نمی‌شناسیم.

الف: چرا هر کسی از ظن و زعم خودش یک تفسیری از آوینی دارد؟ به نظر می‌رسد از روزی که شهید شد همه او را مصادره کردند.

همایونفر: واقعاً مرتضی متعلق به انقلاب اسلامی و نماد انقلاب اسلامی است؛ البته هنرمند بزرگی هم هست، ولی فیلسوف بزرگی است؛ حق‌اش این است که آقا تشییع جنازه‌اش بیایند. 

درباره خیلیها را که فکر می‌کنیم نظریه‌پرداز یا ادیبند نظر مساعدی نداشت. واقعاً یک محک غریبی بود، عیار آدمها را خوب می‌شناخت. اسمها را مایل نیستم ذکر کنم. او در حوزه هنری هم ماندگار نشد؛ اسفند 71 نامه تندی به مسئول حوزه هنری فرستاد و از آنجا هم استعفا داد.

مهدی همایونفر، فروردین 97

الف: هرگز شد شما یا ایشان برای هزینه‌های جاری و روزمره به مشکل بخورید؟

همایونفر: بله؛ ایشان تا روز آخر خانه نداشت، ماشین نداشت، اساساً دنبال این چیزها نبود، با خودش حل کرده بود؛ روزی که که گفتند از جهاد درآمد؛ زمان شهادتش خانه پدرش زندگی می‌کرد و یک جیپ زهوار در رفته حوزه دستش بود.

الف: الآن در عرصه‌های مختلف مثل او را می‌شناسید؟

همایونفر: حقیقتاً نه.

الف: بابت فرصتی که گذاشتید از شما ممنونم.

همایونفر: بنده هم از شما تشکر می‌کنم.

الف را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید

عناوین مرتبط

۲۰ فروردین ۱۳۹۷رهبر انقلاب: از مشتری‌های همیشگی روایت فتح بودم
۲۰ فروردین ۱۳۹۷فیلمی از لحظه شهادت سید شهیدان اهل قلم سید مرتضی آوینی  
۲۷ اسفند ۱۳۹۶آقای وزیر! یک سوزن به خود بزنید، یک جوالدوز به معلمان
۲۳ اسفند ۱۳۹۶"عفاف و کرامت" زن شرقی، یا "بردگی جنسی" زن غربی؟
۱۹ اسفند ۱۳۹۶اختصاصی | مراجع تقلید درباره «وظیفه حکومت در حجاب» چه می‌گویند؟
۱۵ اسفند ۱۳۹۶جادوی پول و بانک - 16 | «الگوهای اسلامی اصلاح بانک» به درد نخورند؟
۱۴ اسفند ۱۳۹۶رونمایی از "قصه دلبری" تازه ترین اثر روایت فتح
۸ اسفند ۱۳۹۶خیابان انقلابِ چهل ساله؛ حاشیه‌نویسی بر مسئله حجاب
۶ اسفند ۱۳۹۶عضو فرهنگستان علوم پزشکی: مطابق آمارهای جهانی، قوه قضائیه در دفاع از نخبگان کولاک کرده؛ متعجبم خود دستگاه قضا این موفقیت بزرگ را اعلام نمی‌کند
۲ اسفند ۱۳۹۶تشک کشتی، چالش جدید ایران با اسرائیل
۲۸ بهمن ۱۳۹۶جادوی پول و بانک - 15 | بر «بانکداری بدون ربا» فاتحه‌، مع الاخلاص و الصلوات
۲۱ بهمن ۱۳۹۶انقلاب 400 ساله؛ نگاهی آینده‌پژوهانه به انقلاب اسلامی

وب‌گردی

دیدگاه کاربران

ناشناس۲۹۶۵۰۱۱۱:۰۶:۴۱ ۱۳۹۷/۱/۲۰
روحش شاد شهید اهل قلم شهید آوینی
ناشناس۲۹۷۴۴۱۱۷:۵۲:۵۷ ۱۳۹۷/۱/۲۰
سید شهیدان اهل قلم
ستاره۲۹۷۱۷۷۱۵:۳۱:۴۸ ۱۳۹۷/۱/۲۰
ایشان شهید بزرگی بودند
ناشناس۲۹۷۳۵۹۱۷:۱۸:۱۴ ۱۳۹۷/۱/۲۰
درودبرمردعمل ورزم واندیشه.(سیداهل قلم.که یکتابودوهمطرازی نداشت).روحش شادوماندگار
باوندی۲۹۷۳۹۲۱۷:۳۰:۳۷ ۱۳۹۷/۱/۲۰
در زمانه ای که اهل قلم یا به فکر نانند یا نام ،یاد این اسطوره را گرامی می داریم روحش شاد
حیدری۲۹۷۶۳۷۲۰:۰۰:۰۷ ۱۳۹۷/۱/۲۰
ممنون از مطلب خوبتان، تا آخر خوندم و لذت بردم.
سید۲۹۷۷۵۴۲۱:۵۳:۰۱ ۱۳۹۷/۱/۲۰
حساب کردم در سال 70 دلار 142 تومان بوده که 100 هزار دلار میشده 14میلیون و دویست هزار تومان . برای این گفتم که یه وقت بعضی ها قیمت دلار را 6000 تومنی حساب نکنند
بانک آیندهطاقچه

پربحث‌های امروز

  1. حذف خاتمی برای بقا به سبک حجاریان

  2. عضویت سپنتا نیکنام منتخب زرتشتی شورای شهر یزد تائید شد

  3. نامه سردار نقدی به معصومه ابتکار: قاطعانه مانع حریم شکنی‌های خانواده ستیز در ایران عزیز شوید

  4. عقب‌نشینی دوم در بازار مسکن

  5. چه کسانی می‌گفتند انرژی هسته‌ای نمی‌خواهیم؟

  6. توضیحات احسان علیخانی درباره شایعات اخیر +فیلم  

  7. سکه باز هم ۳ میلیون تومان را رد کرد + قیمت ارز

  8. مدیرعامل ثامن‌الحجج در لباس زندان

  9. مهران مدیری در دادسرای رسانه حضور یافت

  10. آذری جهرمی: فقط گوشی‌های کمتر از ۳۰۰ دلار ارز ۴۲۰۰ تومانی می‌گیرند

  11. دهقان: مفسدان اعدام شوند امید مردم افزایش می‌یابد/ اطرافیان برخی از مفسدان بر امور کشور حاکم شده‌اند

  12. سفارت ایران در هند پنج ماه است که بدون سفیر اداره می‌شود!

  13. ابطحی: کریمی‌قدوسی بر اساس سند، دو تابعیتی بودن "پروین فرشچی" را تایید کرده است

  14. کوهی دیگر موشی دیگر زائید؛ شورای سنجش و پذیرش دانشجو شق القمر کرد!!!

  15. افزایش نقدینگی، بازار سکه و مدیریت دولت/ 85‌درصد سپرده‌‌ بانک‌ها در اختیار چند درصد سپرده‌گذاران است؟

  16. توضیحات پزشکیان در مورد دستگیری یک متهم موسسه «ثامن الحجج»

  17. ترمیم کابینه، سناریوی تَکراری برای لاپوشانی فاجعه تَکراری

  18. لطفا قوي نباش آقاي مديري!  

  19. حضور خبرساز یک زن در وزارت خارجه/ شاه کلید ترمیم کابینه از نظر اصلاح طلبان/ تشابه دولت روحانی با احمدی نژاد/ آیا محسن هاشمی و آذری جهرمی نامزد انتخابات ریاست جمهوری 1400 می شوند؟

  20. چه کسانی مانع بازگشت بازیگر "جم" به ایران هستند؟ + عکس

  21. شهادت ۱۱ بسیجی در درگیری با گروه‌های تروریستی در مریوان + اسامی شهدا

  22. آیین سنتی «نورگون»  

  23. جزئیات حمله تروریست‌های ضدانقلاب به پاسگاه حمزه سیدالشهدا نیروی زمینی سپاه؛ شهادت ۱۰ نفر + انفجار زاغه مهمات

  24. برنامه فعالانه ضد تحریم در ۹۰ یا ۱۲۰ روز + بخش دوم برنامه

  25. کاشت چمن در تهران ممنوع شد

پربحث‌های دیروز

  1. رانت ارز مسافرتی به زودی پایان می‌‌یابد؟/ تعیین ارز مسافرتی براساس نرخ بازار ثانویه

  2. آدرس غلط به مردم ندهید/ مشکل اقتصادی را چه کسی باید حل کند؟

  3. صنعت برق کشور و چند نکته

  4. متکی در نامه‌ای خطاب به سیف: حتی یک ریال وام در ۴۰ سال گذشته از هیچ بانکی نگرفته‌ام/در بانک مرکزی چه خبر است؟

  5. بازخوانی نامه‌ی محسن رضایی به روحانی و انتقاد از وضعیت اقتصادی+عکس

  6. وزارت کار، پیرترین وزارت اقتصادی/ میانگین سن مدیران وزارتخانه‌های اقتصادی چقدر است؟

  7. انگلیس هم کم‎آب شد/ شستن خودرو با شلنگ ۱۰۰۰ پوند جریمه دارد

  8. خاتمی: فساد، خوره هر نظامی است؛ باید با مفسدان اقتصادی شدیدا برخورد کرد/ با آمریکا تا زمانی که آدم نشود ارتباطی نخواهیم داشت

  9. فتاح: باید تعریف جدیدی درباره «خط فقر» داشته باشیم

  10. جزییات برنامه ۵ میلیون دلاری کی‌روش برای آماده‌سازی تا جام ملت‌ها

  11. معاون کرباسیان اعلام کرد: دولت در حال تدوین طرح بسته‌های امنیت غذایی با توجه تحریم‌‌ها است

  12. ظریف: بسته پیشنهادی اروپا رضایت بخش نبود/ فروش نفت در برابر کالا مطرح نیست

  13. نه‌ وزارت‌بهداشت به شفافیت/ واردات 18 میلیون یورویی خودرو؛ دانستن حق مردم نیست!

  14. با بالا گرفتن تنش‌های جنگ تجاری؛ یوآن چین سقوط کرد/ سهام آسیایی لرزید

  15. علم‌الهدی: مفسد اقتصادی ستون پنجم دشمن است/30 میلیون دلار به فردی داده شده تا میوه خارجی وارد شود

  16. ربیعی: توجه به تولید تنها راه عبور از مشکلات اقتصادی است/ هنوز هم به برجام افتخار می‌کنم

  17. مرکل: روابط با آمریکا حیاتی است

  18. فومنی در نامه‌ به روحانی: آقای رئیس‌جمهور با مردم صادق باشید

  19. قاضی عسکر: نمی‌توان با یک مشکل در روابط سیاسی حج را تعطیل کرد/ برکات حج، حتی برای آن‌ها که حاجی نمی‌شوند

  20. برنامه‌های تولید و اشتغال دولت در سال ۹۷ اعلام شد

  21. غلامی: در حال حاضر تاریخ مشخصی برای بازدید بازرسان آژانس از دانشگاه شهید بهشتی تعیین نشده است

  22. حکم حبس رئیس جمهور سابق کره جنوبی به 32 سال افزایش یافت

  23. بیانیه ۴ پیام‌رسان ایرانی سروش، گپ، ایتا و بیسفون/ادامه فعالیت هاتگرام و طلاگرام تعیین تکلیف شود

  24. دختری که ملکه جوشکاری نام گرفت   

  25. پیش‌بینی «سوروس» درباره کناره‌ رفتن «ترامپ» از قدرت

پربحث‌های هفته

  1. اعتراضات مردم عراق و توطئه علیه ایران

  2. معلمان درباره حذفیات فیش حقوقی چه می‌گویند؟

  3. رانت ارز مسافرتی به زودی پایان می‌‌یابد؟/ تعیین ارز مسافرتی براساس نرخ بازار ثانویه

  4. آدرس غلط به مردم ندهید/ مشکل اقتصادی را چه کسی باید حل کند؟

  5. هر دم از این باغ بری می‌رسد

  6. «مریم رجوی» به دام کلاه سفیدها افتاد

  7. توکلی: «سیف» باید عزل شود/ تخصیص ارز به شرکت ۲۶ روزه، خیانت در امانت است

  8. واکنش شدید اللحن واعظی به درخواست برخی اصلاح‌طلبان برای استعفای روحانی

  9. صنعت برق کشور و چند نکته

  10. دریافت‌های میلیاردی دو مجری تلویزیون از موسسه ثامن‌الحجج

  11. یکی از بزرگترین بدهکاران بانکی دستگیر شد

  12. بازار نفت ایران و تاثیر سفر ولایتی به مسکو

  13. اولویت‌‌ها در جنگ اقتصادی/ مقابله مدبرانه و هوشمندانه با کارزار اقتصادی دشمن چگونه است؟

  14. روحانی: شرایط امروز فرصتی برای تولیدکنندگان داخلی است/ افرادی داریم که دلالی کرده و به قانون بی‌توجهی می‌کنند/ در داخل خود آمریکا نیز مشکلاتی وجود دارد

  15. حذف خاتمی برای بقا به سبک حجاریان

  16. ۲ وارد کننده خودرو رسما درخواست «رانت» کرده‎اند + سند

  17. آخوندی: در شرایط اقتصادی بسیار سختی هستیم

  18. اولتیماتوم دادستان کل کشور به سیف: ظرف ۴۸ ساعت باید لیست کامل گیرندگان ارز دولتی تحویل داده شود/ ۱۴ هزار نفر ارز ۴۲۰۰ تومانی گرفته و چپه کردند/ بابک زنجانی اعدام خواهد شد

  19. نحوه زندگی روحانی در پاستور/ نظر ناطق نوری درباره مذاکره با ترامپ/ زمزمه تقویت پروژه عبور اصلاح طلبان/سوال کیهان از علی مطهری/ جهانگیری خواهان تغییر کدام اعضای کابینه است؟

  20. نظر علی مطهری در مورد پخش تصاویر رئیس‌جمهور کرواسی در فینال/ حس مادرانه بود

  21. گزارش رئیس جمهور به مردم درباره پرونده تخلف خودروهای وارداتی/ دولت فساد‌ستیزی را از خود آغاز می‌کند/درخواست از رئیس قوه قضاییه برای رسیدگی فوری و مجازات متخلفان و بازگشت سودهای نامشروع

  22. واکنش منوچهر متکی و "ح.ص" به موضوع وام گرفتن از موسسه ثامن الحجج

  23. زندگی دوگانه «لاکچری‌»های انقلابی؛ حزب‌اللهی‌های «برندپوش»

  24. انحصار، آفت بازار وکالت

  25. شامی‌های سوراخ‌دار و معصومیتی که از دست رفت پاسخ خواهر «مسیح علی‌نژاد» به آخرین پست وی

پربحث‌های هفته

  1. هر دم از این باغ بری می‌رسد

  2. دریافت‌های میلیاردی دو مجری تلویزیون از موسسه ثامن‌الحجج

  3. نظر علی مطهری در مورد پخش تصاویر رئیس‌جمهور کرواسی در فینال/ حس مادرانه بود

  4. زندگی دوگانه «لاکچری‌»های انقلابی؛ حزب‌اللهی‌های «برندپوش»

  5. واکنش بهاره افشاری به دریافت هدیه میلیاردی از شهرداری

  6. توضیحات احسان علیخانی درباره شایعات اخیر +فیلم  

  7. حادثه ناگوار برای بهاره رهنما +عکس

  8. مهران مدیری در دادسرای رسانه حضور یافت

  9. لطفا قوي نباش آقاي مديري!  

  10. چه کسانی مانع بازگشت بازیگر "جم" به ایران هستند؟ + عکس

  11. جزئیات تازه از اقدامات «س.ح»؛ زورگیری، تعرض و اخاذی شاهکارهای آقای خواننده پاپ+عکس

  12. آیت‌الله مرتضی تهرانی دار فانی را وداع گفت

  13. حادثه برای بهاره رهنما در صحنه نمایش+عکس

  14. صداوسیما برای پخش «بیراهه» تذکر گرفت

  15. اگر کسی بتواند حق کسی را بپردازد و تعلل ورزد، گناه باج‌گیر برایش نوشته می‌شود  

  16. علیرضا فغانی ممنوع‌التصویر نیست

  17. انواع اجل و معانی آن را بشناسید/ مرگ یک لحظه جلو و عقب می شود؟

  18. کنایه رشید پور به حسام الدین آشنا / کاش عضو شورای نظارت بر بانک مرکزی بودین! +فیلم  

  19. به بهانه‌ی سفر ۱۰ ساله‌ی "خسرو شکیبایی"

  20. علت و زمان خلق جهنم چه بود؟

  21. آخرین وضعیت سلامتی سپند امیرسلیمانی

  22. «احسان علیخانی» امروز به «حالا خورشید» می‌رود

  23. جزئیات جدید از فیلم «ما همه با هم هستیم» کمال تبریزی + تصاویر

  24. روزگار غریب «فرزند هرات»؛ واکنش‌ها به یک خبر تلخ ادامه دارد

  25. صادق زیباکلام امسال بازنشسته می شود

آخرین عناوین