آغاز سال نو با «مارمِ» در مازندران

گروه اجتماعی الف،   3970101137

مارمه از آداب قدیمی مردم مازندران در روز اول سال است که به صورت وجود دارد.

یکی اول هر ماه تبری (ماه زمینی) که به ماه مارمه موسوم است که اندک اندک از رونق افتاد تا جایی که در روستاها و آبادی‌های دور دست و کوهستان‌های دور از شهرنشینی پیر زنان و سالخوردگان چنین می‌کنند، در مجموع دوازده ماه تبری را مارمه می‌کنند و دیگری هم که روز اول سال جدید را مارمه می‌گویند.

«حسین اسلامی» مسئول پژوهشکده و کتابخانه مازندران‌شناسی و ساری‌شناسی در گفت‌وگو با ایسنا در خصوص آئین‌های مرسوم در روز نخست عید، اظهار کرد: آنچه از نوروز داریم آداب مشترک ملی  بوده و در مازندران آداب خاص دیگری نیز دیده شده است که با سایر استان‌های کشور متفاوت است.

وی ادامه داد: در روز نخست سال و نوروز نمادی از مازندران هلی تی تی است و هر شب در استان‌های دیگر نماد دیگری می‌توان داشته باشد، هلی تی تی معادل شکوفه شاخه از درخت آلوچه است.

این پژوهشگر و نویسنده خاطرنشان می‌کند: آنچه در نوروز در مازندران ویژگی خاصی دارد «مارمه» به‌عنوان سرآغاز روز است و زندگی دیگر به این باور است که در هر اتاقی گام اول باید خوش یوم باشد.

اسلامی ادامه می‌دهد: این کلمه به اشتباه است  «مادرمه» یا «مارمه» هم تلفظ می‌شود که نادرست است و کلمه صحیح آن «مارم» با کسره تلفظ می‌شود.

وی با بیان این‌که مارم به معنای کلمه مادر نیست و  حرف «ه» چسبان در مازندران با کسره تلفظ می‌شود، گفت: در زبان مازنی ما حرف «ه» چسبان نداریم.

اسلامی افزود: در مورد مارم به زور نخستین گام خوش قدم در هر منزلی پس از تحویل سال جدید می‌گویند، فردی که وارد منزل می‌شود برای نخستین گام باید خوشنام باشد.

این محقق مازندرانی تصریح کرد: در برخی مکان‌ها حیوانی مانند اسب مارم است و گام اول را به خود اختصاص می‌دهند، در ییلاقات نیز به کودکان و سالمندان خوشنام و مسئولیت مارم را می‌دهند و خوش قدمی را به عهده بچه‌های خوشرو و خوش اخلاق و مردان و زنان خوشرو و سالمند وا می‌گذارند.

وی خاطرنشان کرد: مازندرانی‌ها اعتقاد دارند پس از ورود مار می که فردی خوشنام و خوش قدم است و آن سال خوبی برای افراد و اهالی آن خانواده خواهد بود این رسم از دیرباز در میان مازندرانی‌ها مرسوم بوده است و گاه دیده شده که با استخاره گرفتن با قرآن نیز فرد مارم را برای گام نخست انتخاب می‌کنند.

«نصرالله هومند» پژوهشگر فرهنگ مردم نظر دیگری دارد: مارمه، یعنی آئین ماه در آمدن، آغاز ماه نو یا آئین نو شدن ماه(برجی)که هر ماه با نماز مخصوصی در نزدایرانیان کهن جشن گرفته می‌شد.

وی افزود: به طور کلی دو گونه مارمه داریم، یکی اول هر ماه تبری(ماه زمینی) که به ماه مارمه موسوم است و به‌ندرت اول ماه عربی(ماه آسمانی) انجام می‌گیرد که اندک اندک از رونق افتاد تا جایی که در روستاها و آبادی‌های دوردست و کوهستان‌های دور از شهرنشینی پیر زنان و سالخوردگان چنین می‌کنند، امروزه در میان میانسالان و جوانان ماه مارمه صورت نمی‌پذیرد، در مجموع دوازده ماه تبری را مارمه می‌کنند.

هومند تصریح کرد: در تشکون از روستاهای تنکابن رسم است، روز اول هر ماه به فردی که قدمش برای خانوار سازگار است اجازه می‌دهند با دسته‌ای از برگ سبز وارد خانه شود، معتقدند اگر این کار صورت پذیرد در آن ماه اتفاقات بدی متوجه آن خانواده نمی‌شود.

وی گفت: در برخی طوایف شهر آمل مرسوم است که الاغی را تزئین کرده و پس از تحویل سال برای شگون و میمنت وارد خانه‌ها می‌کنند.

این پژوهشگر فرهنگ مردم این نکته را باید متذکر شد که مردمان این شهر و حومه در اول هر ماهی(مادرمه)یعنی قدم خیر می‌گیرند، به این معنی که در اول هر ماه باستانی که بین مردم به ماه گبری مشهور است.

وی ادامه داد: یک نفر از میان فامیل به نام این که قدمش میمون است انتخاب می‌کنند و در اول صبح روز اول هر ماه باید به همه خانه‌ها و اتاق‌ها قدم بگذارد تا دیگران بتوانند بعد از او وارد حیاط و اتاق‌ها شوند.

هومند خاطرنشان کرد: شخصی که مادرمه می‌کند باید برگ سبز و قرآنی در دست داشته باشد که پس از ورود در خانه آن برگ را روی تاقچه نهاده یا به میخ در یا دیوار آویزان کنند، در همه ماه‌های قمری که به ماه آسمانی معروف است، همین عمل انجام می‌گیرد، به ویژه روز اول نوروز نیز این عمل برای یک سال اجرا می‌شود.

وی تصریح کرد: سال مارمه هم هر سال با شور و اشتیاق و شکوه هر چه تمامتر در نخستین روز عید انجام می‌پذیرد، چند روز مانده به عید و تحویل سال جدید خانواده‌ها استخاره می‌زنند چه کسی خانه و کاشانه آن‌ها را مارمه کند.
 

این پژوهشگر گفت: معمولاً کسی را انتخاب می‌کنند که اولاً دارای خصوصیات نیک انسانی از جمله راست کردار، خوشرو، خوش نام و بالاخره دارای کردار نیک، گفتار نیک و پندار نیک باشد، هم‌چنین قرعه فال به نام او بیفتد، یعنی وقتی استخاره به نام او زدند، خوب بیاید.

وی افزود: وقتی مارمه‌کننده مشخص شد، چند دقیقه مانده به تحویل سال وارد حیاط خانه می‌شود تا سینی را که در آن وسایلی چون سبزه (همیشک=گیاه همیشه سبز که معمولا داخل جنگل جایی که بیشتر صخره‌ای است می‌روید)، آیینه، قرآن کریم، چند سکه، کاسه آب و ماهی زنده یا ماهی دودی که از قبل خانم خانه آماده کرده است، بر داشته وارد خانه شود.

هومند تصریح کرد: با پای راست وارد خانه می‌شود، چون پای چپ شگون ندارد، لازم به ذکراست خانواده‌هایی که همیشک تهیه نکردند، به جای آن از برگ سبز درختی مثل نارنج یا پرتقال و …یا شکوفه‌ی درخت استفاده می‌کنند.

وی ادامه داد: داخل همه اتاق‌ها رفته، ابتدا در گوشه اتاق‌ها آب ریخته بعد یک شاخه سبز آن جا می‌گذارد، آنگاه به انبارها و آغل‌ها و مطبخ که در حیاط منزل تعبیه شده است، می‌رود و مارمه می‌کند، اگر مارمه‌کننده برای چند خانوار انتخاب شود، خانواده‌ها صبر می‌کنند تا مارمه‌کننده به نوبت همه خانه‌ها را مارمه کند.

این پژوهشگر خاطرنشان کرد: کسی که خوش قدم است هر سال برای مارمه می‌آید، اگر به‌عللی نتواند آن سال مارمه کند، فرد دیگری را به حکم استخاره انتخاب می‌کنند تا با جانشینی موقت او انجام وظیفه کند، این فرد از لباس و وسایل شخص غایب(مارمه‌کننده اصلی)مثل پیراهن، کت، کفش، زیر پیراهنی و…را برداشته، آن‌ها را با دست به جلو قرار می‌دهد و خودش پشت سر این وسایل حرکت می‌کند و در خانه‌ها مارمه انجام می‌دهد.

وی گفت: لازم به یادآوری است چند روز مانده به عید بازار همیشک آمل شلوغ می‌شود، افراد به جنگل رفته با جمع‌آوری همیشک به بازار آورده، به‌صورت دسته‌های کوچک به مردم عرضه می‌کنند و می‌فروشند.

هومند تصریح کرد: چند دقیقه به تحویل سال سرپرست خانوار به حیاط خانه رفته، تبر برداشته به طور نمادین هیزم را خرد می‌کند و بار اسب می‌کند، در برخی مکان‌ها مردان یا زنان به آغل حیوانات رفته گاو را می‌دوشند و کارهای آن جا را انجام می‌دهند، این کار را تا زمانی که سال نو نشده، ادامه می‌دهند و معتقدند آن سال، سال پر درآمد و پر خیر و برکت برای آن‌ها خواهد بود.

وی خاطرنشان کرد: تا زمانی که مارمه انجام نگرفت، یعنی عمل نو شدن ماه یا سال انجام نگیرد، کسی حق ورود به خانه را ندارد و اگر کسی از خانه خارج شود آن قدر باید بیرون از خانه بماند تا مارمه‌کننده بیاید مارمه‌اش را انجام بدهد، آنگاه بتواند وارد خانه بشود.

هومند گفت: شخص اولی که مارمه را انجام می‌دهد پیش مارمه گویند، به‌دنبال پیش مارمه شخص دیگری وارد خانه می‌شود که به مارمه معروف است.

وی یادآور شد: وقتی که مارمه انجام گرفت مارمه‌کننده(به مارمه موسوم است) با اعضای خانواده روبوسی می‌کند بعد عیدی‌اش را می‌گیرد، عیدی می‌تواند پول، پارچه، دستمال، تخم مرغ رنگ شده‌ی پخته و…باشد، به کسی که سال مارمه را انجام می‌داد سال مج هم می‌گویند.

 

عناوین مرتبط

پربحث‌های امروز

  1. صدور گواهینامه رانندگی موتور برای زنان از نگاه یک حقوق دان

  2. توضیحات بعیدی‌نژاد درباره نفتکش ایرانی گریس یک

  3. وزیر ارتباطات خبر داد: آماده سازی ابررایانه ایرانی سیمرغ

  4. پیامدهای نظامی و اقتصادی خروج نظامیان آمریکا از خاک آلمان

  5. گزارش توئیتری ظریف از یک روز پرکار؛ دیپلماسی فعال ما ادامه دارد

  6. ورود وزارت اقتصاد به ۳ پرونده گمرکی/ ابهامات پرونده ۱۷۰۰ کانیتنری شفاف شود

  7. نماینده دموکرات کنگره اظهارات نتانیاهو را دروغ توصیف کرد

  8. راه حل تبادل پایدار اطلاعات کوتاژ صادراتی در ۲ سامانه جامع گمرک و تجارت چیست؟

  9. خان‌محمدی: اگر عرب می‌رود و یک کاربلد می‌آید تغییرات را انجام دهند

  10. 12 باشگاه لیگ برتری همچنان بدهکارند!/ مجوز ثبت قرارداد کالدرون و استرا صادر می شود؟

  11. دادگاه‌های برخورد با مفاسد نشان داد جمهوری اسلامی با هیچ‌کس تعارف ندارد

  12. مرگ ۱۳ زائر حج در مکه و مدینه/ بازگشت ۴۳ زائر بیمار ایرانی از عربستان

  13. علت گرد و خاک سیستان‌ و بلوچستان چیست؟

  14. رژیم صهیونیستی شمال نوار غزه را موشک باران کرد

  15. درگیری پلیس هند با ساکنان کشمیر، چندین مجروح برجای گذاشت

  16. «در جستجوی فریده»، نماینده ایران در اسکار

  17. پیروزی ارزشمند آمیان با حضور قدوس

  18. چه کسانی از تشکیل وزارت میراث فرهنگی سود می‌برند؟

  19. آمریکا: جنگ در جبهه های متعدد

  20. نخستین جام ژاوی به عنوان مربی

  21. لوازم التحریر «باربی و اِلسا یا دارا و سارا»؟/ تولیدکنندگان دفاترمشق «شکرستان» ورشکست شدند

  22. اندر مصائب رحم اجاره‌ای

  23. آسمان زیر دید رادارهای ایرانی؛ جایی برای پنهانکاران نیست

  24. از كودتای ننگين 28 مرداد تا گریس 1

  25. دیدار اعضای انجمن دوستی ایران و کویت با ظریف

پربحث‌های دیروز

  1. بالاخره در مساله حجاب چه کنیم؟

  2. هزینه ۳ هزار میلیارد تومانی برای طراحی صندوق پژو ۲۰۶ / طراحی ۱۲۰ میلیارد تومانی سمند!

  3. کدام مسئولان برای نجات نجفی به خانه اولیای‌دم رفتند؟

  4. توپی که پزشکان به زمین مشاغل دیگر می‌اندازند

  5. اژه‌ای: ‌فردی توانسته با بهانه‌ای ‌۳۸هزار سکه خریداری کند/ عمده ذخایر طلای کشور به‌دست خودمان بر باد رفته

  6. آیا حذف پراید در شرایط فعلی شدنی است؟

  7. شیخ زکزاکی در فرودگاه نیجریه بازداشت شد

  8. تصویری معنادار از سردار سلیمانی  

  9. حقوق مزدک میرزایی در شبکه اینترنشنال  

  10. چطور کسی تخلفی به بزرگی باستی هیلز را ندید؟  

  11. فساد مالی عجیب و غریب سازمان یافته  

  12. «جوانمرد قصاب» کیست؟ + تصویر

  13. داخل شهرک باستی هیلز را ببینید  

  14. بزرگ‌ترین عملیات پهپادی یمن در خاک عربستان/ حمله پهپادها به مراکز حساس نفتی و پالایشگاه‌ها

  15. بازیگری که به شبکه «جم» پیوسته بود برمی‌گردد

  16. آیا وزارت اطلاعات شکایت از حسن عباسی را پس می‌گیرد؟ / رویکرد احترام از پشت میله‌های زندان

  17. راهزنی جدید آمریکا برای سرقت نفت ایران

  18. دولت فرصت «وزارت گردشگری» را از دست ندهد

  19. افشاگری بنگر از مرگ هادی نوروزی

  20. رو در رو شدن جنگنده‌های ایرانی و آمریکایی  

  21. واکنش آیت‌الله مقتدایی به انتقاد آیت‌الله یزدی از آملی‌لاریجانی

  22. ظریف: وامدار ایثارگران، آزادگان و شهدا هستیم/ باید فشار را از زندگی مردم برداریم

  23. واکنش‌ها به اظهارات منتسب به آیت‌الله یزدی/ سوال محمود صادقی درباره دلیل آزادی فرمانده عملیات ترور/دفاع یک اصلاح طلب از آیت‌الله مصباح یزدی

  24. سرنوشت نامعلوم ۲هزار سپرده بالای یک میلیارد تومان موسسه ثامن‌الحجج/ سپرده گذاران: پولمان را نمی دهند

  25. وزیر صنعت: قیمت کالاهای اساسی و موردنیاز به ثبات نسبی رسیده/ مرغ با نرخ مناسب در اختیار مردم قرار می‌گیرید

پربحث‌های هفته

  1. بالاخره در مساله حجاب چه کنیم؟

  2. خانواده «میترا استاد» رضایت دادند/ رهایی «نجفی» از قصاص

  3. اي كاش ظريف زودتر تحريم مي‌شد!

  4. ماجرای بی‌حجابی در مترو و حواشی آن؛ نظر مردم چیست؟

  5. تذکاری بر یک برداشت غلط از باوری درست درباره حکومت دینی

  6. پوری حسینی رئیس سابق سازمان خصوصی سازی بازداشت شد

  7. متهم ردیف اول در توزیع ارزهای بانک مرکزی فرار کرد/ پلیس دستگیر می کند اما بانک مرکزی باعث آزادی اش شد

  8. توضیحات نیروی هوایی ارتش درباره درگیری و تیراندازی مرگبار در بیشه‌کلا

  9. یک سال و نیم در ملایر به دنبال رادیولوژیست گشتیم؛ نبود/ طرح افزایش ظرفیت رشته های پزشکی باید در اولویت قرار بگیرد

  10. چرخش ظریفانه از برجام!...

  11. هزینه ۳ هزار میلیارد تومانی برای طراحی صندوق پژو ۲۰۶ / طراحی ۱۲۰ میلیارد تومانی سمند!

  12. نفتکش ایرانی در جبل الطارق با وجود مخالفت آمریکا آزاد شد

  13. برنامه ایران در جنگ با آمریکا؛ غرق کردن ناو هواپیمابر با موشک‌های کوتاه برد فتح مبین

  14. فرصت جدید جلب احترام جهاني برای نیروی دریایی ايران

  15. قائم‌مقام شبکه سه: شاملو ضدیت آشکار با دین دارد/ شجریان هم جرأت نمی‌کند به شاملو اعتراض کند

  16. رئیس سازمان حج‌: ادعای برادر شهید رکن‌آبادی دروغ محض است

  17. دولت هند ضرب‌الاجل دو ساعته‌ به شیخ زکزاکی داد

  18. اما و اگرهای تحریم ظریف

  19. اتاق رو به کعبه شبی ۳۰۰ میلیون تومان!

  20. دریاسالار آمریکایی: ایران در جنگ نامتقارن قابلیتی قوی و استثنائی دارد

  21. اتمام حجت نیروی انتظامی با سلبریتی‌های بدحجاب

  22. حضور رژیم صهیونیستی در ائتلاف دریایی علیه ایران بازی با آتش است

  23. آزار و اذیت زن جوان توسط ۴ نفر

  24. برنج ایرانی به‌نسبت پارسال 100 درصد گران شد

  25. رتبه های برتر کنکور ، مدارس خاص و شاخص بی عدالتی آموزشی

پربحث‌های اخیر

  1. اژه‌ای: ‌فردی توانسته با بهانه‌ای ‌۳۸هزار سکه خریداری کند/ عمده ذخایر طلای کشور به‌دست خودمان بر باد رفته

  2. کاهش ترافیک تهران پس از حذف زوج یا فرد + نمودار

  3. پاسخ شهرداری تهران به پلیس راهور

  4. صدور گواهینامه رانندگی موتور برای زنان از نگاه یک حقوق دان

  5. مرگ ۱۳ زائر حج در مکه و مدینه/ بازگشت ۴۳ زائر بیمار ایرانی از عربستان

  6. علت گرد و خاک سیستان‌ و بلوچستان چیست؟

  7. اندر مصائب رحم اجاره‌ای

  8. آغاز اجرای طرح ملی گفتگوی خانواده در کشور

  9. اعلام نتایج آزمون استخدامی ۸ دستگاه اجرایی

  10. بررسی حادثه تیراندازی درمحمودآباد درکمیسیون امنیت ملی

  11. توضیحات مشاور شهردار تهران درباره برنامه‌های «شادستان»

  12. استفاده از واژه‌های عاشقانه تاثیری در تداوم زندگی مشترک دارد؟

  13. فضای مجازی ، ضرورت آینده نگری

  14. دستگیری اعضای باند رمالی با 40 میلیارد کلاه‌برداری

  15. کشف 4900 قوطی مشروبات الکلی از یک شناور در خلیج فارس

  16. شرایط سفر اربعین اعلام شد

  17. رد طرح تعطیلی روزهای پنج‌شنبه در کمیسیون اجتماعی

  18. نفرپنجم کنکور: موسسات آموزشی به دنبال منافع خود هستند

  19. معاینه و درمان رایگان کودکان بد سرپرست توسط جمعی از پزشکان

  20. جولای «گرم‌ترین» ماه زمین

پربحث‌های دیروز

  1. توپی که پزشکان به زمین مشاغل دیگر می‌اندازند

  2. اژه‌ای: ‌فردی توانسته با بهانه‌ای ‌۳۸هزار سکه خریداری کند/ عمده ذخایر طلای کشور به‌دست خودمان بر باد رفته

  3. کاهش ترافیک تهران پس از حذف زوج یا فرد + نمودار

  4. معاون رئیس جمهور: اینکه دولت بتواند برای جوانانی که ازدواج می‌کنند مسکن مهیا کند، نگاه آرمانی است

  5. پاسخ شهرداری تهران به پلیس راهور

  6. پزشکان ۵ روز تا نصب کارتخوان مهلت دارند

  7. آغاز اجرای طرح ملی گفتگوی خانواده در کشور

  8. اعلام نتایج آزمون استخدامی ۸ دستگاه اجرایی

  9. بررسی حادثه تیراندازی درمحمودآباد درکمیسیون امنیت ملی

  10. توضیحات مشاور شهردار تهران درباره برنامه‌های «شادستان»

  11. استفاده از واژه‌های عاشقانه تاثیری در تداوم زندگی مشترک دارد؟

  12. فضای مجازی ، ضرورت آینده نگری

  13. دستگیری اعضای باند رمالی با 40 میلیارد کلاه‌برداری

  14. کشف 4900 قوطی مشروبات الکلی از یک شناور در خلیج فارس

  15. شرایط سفر اربعین اعلام شد

  16. رد طرح تعطیلی روزهای پنج‌شنبه در کمیسیون اجتماعی

  17. نفرپنجم کنکور: موسسات آموزشی به دنبال منافع خود هستند

  18. معاینه و درمان رایگان کودکان بد سرپرست توسط جمعی از پزشکان

  19. جولای «گرم‌ترین» ماه زمین

  20. پاسخ حناچی به رئیس پلیس راهور ناجا

  21. امشب آخرین مهلت انتخاب رشته کنکور ۹۸

  22. دستور ویژه رئیس قوه قضائیه برای مبارزه با فساد در کردستان

  23. سفرهای تابستانی به اوج خود رسید

  24. معافیت‌های مالیاتی در چه مواردی شامل پزشکان می‌شود؟

  25. چرا مصرف «شیشه» افزایش پیدا کرده؟

پربحث‌های هفته

  1. ماجرای بی‌حجابی در مترو و حواشی آن؛ نظر مردم چیست؟

  2. متهم ردیف اول در توزیع ارزهای بانک مرکزی فرار کرد/ پلیس دستگیر می کند اما بانک مرکزی باعث آزادی اش شد

  3. توضیحات نیروی هوایی ارتش درباره درگیری و تیراندازی مرگبار در بیشه‌کلا

  4. یک سال و نیم در ملایر به دنبال رادیولوژیست گشتیم؛ نبود/ طرح افزایش ظرفیت رشته های پزشکی باید در اولویت قرار بگیرد

  5. رئیس سازمان حج‌: ادعای برادر شهید رکن‌آبادی دروغ محض است

  6. اتمام حجت نیروی انتظامی با سلبریتی‌های بدحجاب

  7. رتبه های برتر کنکور ، مدارس خاص و شاخص بی عدالتی آموزشی

  8. توپی که پزشکان به زمین مشاغل دیگر می‌اندازند

  9. واکنش قاضی‌عسکر به ادعای «رکن‌آبادی»

  10. وعده دوباره پلیس برای توقف شماره گذاری خودروی پراید/ آیا این بار هم پیروزی از آن خودروسازان خواهد بود؟

  11. اژه‌ای: ‌فردی توانسته با بهانه‌ای ‌۳۸هزار سکه خریداری کند/ عمده ذخایر طلای کشور به‌دست خودمان بر باد رفته

  12. غلامی: صرفا به خاطر صندلی خالی دکتری، نمی‌توان دانشجوی فاقد صلاحیت علمی پذیرش کرد

  13. سیر نزولی مهاجرت نفرات‌ برتر کنکور و المپیادهای علمی از کشور

  14. خروجی رتبه‌های برتر کنکور چه پیامی دارد؟

  15. «درد»های طرحی که قرار بود «درمان» کند...

  16. قوه قضائیه خود را زیر ذره‌بین می‌برد

  17. اما و اگرهای مخالفت 80 هزار دانشجو با افزایش ظرفیت‌ رشته‌های پزشکی

  18. گم شدن یک ایستگاه مترو در پایتخت + جزییات

  19. پدر طبیعت ایران درگذشت

  20. نامه ۷۹ تشکل دانشجویی به رئیسی: قوه قضائیه انحصار بازار وکالت را بشکند

  21. سخنگوی قوه قضائیه: نمی‌دانیم سالار آقاخان کجاست/ دادگاه سیف در حال برگزاری است

  22. حجت‌الله علم‌الهدی، رئیس جدید پژوهشگاه قوه قضائیه را بهتر بشناسید

  23. عضو مجمع تشخیص: کاهش جمعیت، فقر خانواده‌ها را رقم خواهد زد

  24. نامه 72 بسیج دانشجویی دانشگاههای کشور به رییسی /حق مردم در دسترسی به خدمات حقوقی و وکیل را تسهیل کنید

  25. ماجرای گردشگر آلمانی که در مازندران کتک خورد چه بود؟

آخرین عناوین