سپینو-مگنت

«روی خط چشم»؛ پیمان هوشمندزاده؛ چشمه بار سنگینی که فرو نمی‌آید!

کاوه شایسته،   3961226158
بار سنگینی که فرو نمی‌آید!

پیمان هوشمندزاده عکاس است... سال‌ها در حیطه عکاسی فعالیت می‌کند، و گاه در میان داستان‌هاش هم ردپای این هنر دیده می‌شود. هوشمند زاده در لابه‌لای روایتش لحظات ویژه‌ای را به ثبت می‌رساند

 «روی خط چشم»

نویسنده: پیمان هوشمند‌زاده

ناشر: چشمه، چاپ اول 1396

103 صفحه؛ 9000 تومان

****

آخرین کتاب پیمان هوشمند زاده، مجموعه داستانی است با عنوان «روی خط چشم» که شامل 10 داستان کوتاه می‌شود. این 10 داستان هر یک  با نام‌هایی متفاوت که همگی از حروف الفبای فارسی هستند، نام گذاری شده: «ر»، «س»، «ع»، «ب»، «ی»، «م»، «پ»، «ل»، «ن» و «ش». همگی این داستان‌ها در عین استقلال به لحاظ روایی جزئی از یک کل هستند. به عبارت دیگر تمامی داستان‌ها سلسله‌وار از پی هم می‌آیند، نقاط مشترکی دارند و همگی در بن‌مایه‌های روایی خاصی با یکدیگر متفقند. اما در عین حال تمامی این داستان‌ها را می‌توان با نگاهی مستقل و مجزا نیزمطالعه کرد.

به نظر می‌آید مهم‌ترین داستان این مجموعه که به لحاظ ماهوی هویتی مشخص به همه‌ی داستان‌ها می‌بخشد، نخستین داستان این مجموعه یعنی داستان «ر» است. این داستان، داستان سنگینی، وزن، و فروآمدن از این سنگینی است. «ر» داستان مرگ است و سبک شدن از بار هستی، آن هم به طرزی ساده، و بی هیچ حشو و اضافه‌ای. ناگزیریم برای شفاف شدن وجوه مهمی از آخرین کتاب پیمان هوشمند زاده نخستین سطور «روی خط چشم» را بخوانیم: «سنگینی مثل دق می‌ماند، مثل بختک. همه‌ی وجودت را می‌گیرد. هست ولی هیچ نشانه‌ای از خود نمی‌گذارد. نمی‌توانی بگویی چیست. نمی‌توانی بگویی چه بلایی سرت آورده. حتا نمی‌توانی باورش کنی، ولی هست. سنگینی همه جا هست، همان طور که در ما، همان طور که در اجسام.

همه‌ی اجسام پایین می‌روند. می‌روند رو به زمین. این را نمی‌شود منکر شد. یعنی اگر جسم باشند حتمن این یک قلم را دارند. چیزی مثل یک اصل، سنگینی. ولی به همین راحتی‌ها هم نیست که پوزخندی بزنیم و بگوییم: طبیعیه، خب جاذبه همه جا هست.

شخصن زیر بار این خزعبلات نمی‌روم. نمی‌گویم سنگینی و جاذبه مرتبط نیستند ولی جرم را منکر می‌شوم. سنگینی هیچ ربطی به جرم ندارد. هیچ ربطی به بزرگی و کوچکی اجسام ندارد. سنگینی یک مفهوم است. یک کلیت، کلیتی فراتر از جسمیت اجسام. مثل لذت، مثل دوستی یا یک همچین چیزهایی. چیزهایی که نمی‌شود تعریف‌شان کرد.

مادرم سنگینی زبان داشت. هیچ وقت "ر" را نمی‌گفت. به گمانم می‌توانست بگوید ولی نمی‌گفت.»

این آغاز از سه جهت، آغاز مهمی است. اول آنکه آغازِ داستانِ نخست این مجموعه است که توانسته شِمای کلی  «ر» را به شکلی فشرده و موجز ترسیم کند؛ دوم آنکه این آغاز، آغازی است بر کلیت کتاب که در نهایت شکلی یکپارچه و واحد پیدا می‌کند، و در نهایت به این دلیل که مهم‌ترین واژگان کتاب در همین سطور نوشته شده‌اند. به واژه‌های «سنگینی»، «اجسام» و «جاذبه» دقت کنید. این کلمات در کنار «صوت» مهم‌ترین واژگان مجموعه حاضرند. اگر بخواهیم برای این کتاب نقاط مهم یا گرانیگاه‌های حساسی برشمریم بی شک به این کلمات می‌رسیم.

داستان «ر» روایت اندوهناکی است از ارتباط پسری با مادری که فهمی متفاوت از هستی دارد. مادری با لحنی طناز، که به وقت صبحانه خوردن راوی، یوگا تمرین می‌کند و سر و ته به دنیای اطرافش نگاه می‌کند. «می‌گفت همه فکر می‌کنند که اول اجسام بوده‌اند و بعد اصوات. ولی جریان برعکس این حرف‌هاست. از هر صدایی گونه‌ای از اجسام مجسم شده شده و هر چه این صوت لطیف‌تر شده از آن گونه‌ی لطیف‌تری شکل گرفته. تا جایی که لطافت آن به جسم نمی‌آمده و به حس رسیده.» یا: «می‌گفت ما به خاطر رسیدن به چیزهایی که نیستند یا نداریم، می‌میریم. برای فرار از جاذبه یا رهایی از سنگینی آن چیزهاست که به مرگ می‌رسیم.»

در سرتاسر مجموعه داستان «روی خط چشم» عناصری که موجب رخوت راوی می‌شوند حضور مجدانه دارند. «سنگینی» در 9 داستان دیگر، هر کدام به شیوه وُ لونی دیگر نمود پیدا می‌کند. هیچ اتفاقی در این کتاب در زمره رویدادهای ویژه قرار نمی‌گیرد؛ به عبارت دیگر تمام اتفاق‌ها، اتفاق‌هایی قابل لمس و عینی‌اند. بسیاری از آن‌ها جزو معمولی‌ترین اتفاقاتی هستند که همه‌ی ما روزانه بارها و بارها آن را تجربه می‌کنیم، اما زاویه دید راوی به این مسائل رنگ تازه‌ای به این حقایق معمولی می‌بخشد. ممکن است این حوادث داستانی حتی توصیفات ساده‌ای از نان بربری، تخم مرغ، پنیر تبریز، دستمال کاغذی یا  روغن و رب باشد، همچنان که در داستان متفاوت «ی» چنین است، اما آنچه در کلیت اثر جلوه می‌کند شکل تازه‌ای از ین خرده روایت‌ها برمی‌سازد.

پیمان هوشمندزاده عکاس است... سال‌ها در حیطه عکاسی فعالیت می‌کند، و گاه در میان داستان‌هاش هم ردپای این هنر دیده می‌شود. هوشمند زاده در لابه‌لای روایتش لحظات ویژه‌ای را به ثبت می‌رساند. شاید همین ویژگی موجب شده است آثار کوتاه او مملو از لحظات کوچک و ساده‌ای باشد که نگاه ما را به خود معطوف می‌کند. «آن»‌ها یا «لحظه»‌های زیادی در نوشتار هوشمندزاده یافت می‌شود، «لحظه»هایی که از زیر چشم ما در رفته است، یا کاملا نسبت به آن بی دقت بوده‌ایم، اما وقتی در دوربین هوشمندزاده می‌بینیم‌شان، با خود می‌گوییم: «این را حتما باید ثبت کرد.»

 

الف را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید

عناوین مرتبط

وب‌گردی

بانک آیندهطاقچه

پربحث‌های امروز

  1. حذف خاتمی برای بقا به سبک حجاریان

  2. عضویت سپنتا نیکنام منتخب زرتشتی شورای شهر یزد تائید شد

  3. نامه سردار نقدی به معصومه ابتکار: قاطعانه مانع حریم شکنی‌های خانواده ستیز در ایران عزیز شوید

  4. عقب‌نشینی دوم در بازار مسکن

  5. چه کسانی می‌گفتند انرژی هسته‌ای نمی‌خواهیم؟

  6. توضیحات احسان علیخانی درباره شایعات اخیر +فیلم  

  7. سکه باز هم ۳ میلیون تومان را رد کرد + قیمت ارز

  8. مدیرعامل ثامن‌الحجج در لباس زندان

  9. مهران مدیری در دادسرای رسانه حضور یافت

  10. آذری جهرمی: فقط گوشی‌های کمتر از ۳۰۰ دلار ارز ۴۲۰۰ تومانی می‌گیرند

  11. دهقان: مفسدان اعدام شوند امید مردم افزایش می‌یابد/ اطرافیان برخی از مفسدان بر امور کشور حاکم شده‌اند

  12. سفارت ایران در هند پنج ماه است که بدون سفیر اداره می‌شود!

  13. ابطحی: کریمی‌قدوسی بر اساس سند، دو تابعیتی بودن "پروین فرشچی" را تایید کرده است

  14. کوهی دیگر موشی دیگر زائید؛ شورای سنجش و پذیرش دانشجو شق القمر کرد!!!

  15. افزایش نقدینگی، بازار سکه و مدیریت دولت/ 85‌درصد سپرده‌‌ بانک‌ها در اختیار چند درصد سپرده‌گذاران است؟

  16. توضیحات پزشکیان در مورد دستگیری یک متهم موسسه «ثامن الحجج»

  17. ترمیم کابینه، سناریوی تَکراری برای لاپوشانی فاجعه تَکراری

  18. لطفا قوي نباش آقاي مديري!  

  19. حضور خبرساز یک زن در وزارت خارجه/ شاه کلید ترمیم کابینه از نظر اصلاح طلبان/ تشابه دولت روحانی با احمدی نژاد/ آیا محسن هاشمی و آذری جهرمی نامزد انتخابات ریاست جمهوری 1400 می شوند؟

  20. چه کسانی مانع بازگشت بازیگر "جم" به ایران هستند؟ + عکس

  21. شهادت ۱۱ بسیجی در درگیری با گروه‌های تروریستی در مریوان + اسامی شهدا

  22. آیین سنتی «نورگون»  

  23. جزئیات حمله تروریست‌های ضدانقلاب به پاسگاه حمزه سیدالشهدا نیروی زمینی سپاه؛ شهادت ۱۰ نفر + انفجار زاغه مهمات

  24. برنامه فعالانه ضد تحریم در ۹۰ یا ۱۲۰ روز + بخش دوم برنامه

  25. کاشت چمن در تهران ممنوع شد

پربحث‌های دیروز

  1. رانت ارز مسافرتی به زودی پایان می‌‌یابد؟/ تعیین ارز مسافرتی براساس نرخ بازار ثانویه

  2. آدرس غلط به مردم ندهید/ مشکل اقتصادی را چه کسی باید حل کند؟

  3. صنعت برق کشور و چند نکته

  4. متکی در نامه‌ای خطاب به سیف: حتی یک ریال وام در ۴۰ سال گذشته از هیچ بانکی نگرفته‌ام/در بانک مرکزی چه خبر است؟

  5. بازخوانی نامه‌ی محسن رضایی به روحانی و انتقاد از وضعیت اقتصادی+عکس

  6. وزارت کار، پیرترین وزارت اقتصادی/ میانگین سن مدیران وزارتخانه‌های اقتصادی چقدر است؟

  7. انگلیس هم کم‎آب شد/ شستن خودرو با شلنگ ۱۰۰۰ پوند جریمه دارد

  8. خاتمی: فساد، خوره هر نظامی است؛ باید با مفسدان اقتصادی شدیدا برخورد کرد/ با آمریکا تا زمانی که آدم نشود ارتباطی نخواهیم داشت

  9. فتاح: باید تعریف جدیدی درباره «خط فقر» داشته باشیم

  10. جزییات برنامه ۵ میلیون دلاری کی‌روش برای آماده‌سازی تا جام ملت‌ها

  11. معاون کرباسیان اعلام کرد: دولت در حال تدوین طرح بسته‌های امنیت غذایی با توجه تحریم‌‌ها است

  12. ظریف: بسته پیشنهادی اروپا رضایت بخش نبود/ فروش نفت در برابر کالا مطرح نیست

  13. نه‌ وزارت‌بهداشت به شفافیت/ واردات 18 میلیون یورویی خودرو؛ دانستن حق مردم نیست!

  14. با بالا گرفتن تنش‌های جنگ تجاری؛ یوآن چین سقوط کرد/ سهام آسیایی لرزید

  15. علم‌الهدی: مفسد اقتصادی ستون پنجم دشمن است/30 میلیون دلار به فردی داده شده تا میوه خارجی وارد شود

  16. ربیعی: توجه به تولید تنها راه عبور از مشکلات اقتصادی است/ هنوز هم به برجام افتخار می‌کنم

  17. مرکل: روابط با آمریکا حیاتی است

  18. فومنی در نامه‌ به روحانی: آقای رئیس‌جمهور با مردم صادق باشید

  19. قاضی عسکر: نمی‌توان با یک مشکل در روابط سیاسی حج را تعطیل کرد/ برکات حج، حتی برای آن‌ها که حاجی نمی‌شوند

  20. برنامه‌های تولید و اشتغال دولت در سال ۹۷ اعلام شد

  21. غلامی: در حال حاضر تاریخ مشخصی برای بازدید بازرسان آژانس از دانشگاه شهید بهشتی تعیین نشده است

  22. حکم حبس رئیس جمهور سابق کره جنوبی به 32 سال افزایش یافت

  23. بیانیه ۴ پیام‌رسان ایرانی سروش، گپ، ایتا و بیسفون/ادامه فعالیت هاتگرام و طلاگرام تعیین تکلیف شود

  24. دختری که ملکه جوشکاری نام گرفت   

  25. پیش‌بینی «سوروس» درباره کناره‌ رفتن «ترامپ» از قدرت

پربحث‌های هفته

  1. اعتراضات مردم عراق و توطئه علیه ایران

  2. معلمان درباره حذفیات فیش حقوقی چه می‌گویند؟

  3. رانت ارز مسافرتی به زودی پایان می‌‌یابد؟/ تعیین ارز مسافرتی براساس نرخ بازار ثانویه

  4. آدرس غلط به مردم ندهید/ مشکل اقتصادی را چه کسی باید حل کند؟

  5. هر دم از این باغ بری می‌رسد

  6. «مریم رجوی» به دام کلاه سفیدها افتاد

  7. توکلی: «سیف» باید عزل شود/ تخصیص ارز به شرکت ۲۶ روزه، خیانت در امانت است

  8. واکنش شدید اللحن واعظی به درخواست برخی اصلاح‌طلبان برای استعفای روحانی

  9. صنعت برق کشور و چند نکته

  10. دریافت‌های میلیاردی دو مجری تلویزیون از موسسه ثامن‌الحجج

  11. یکی از بزرگترین بدهکاران بانکی دستگیر شد

  12. بازار نفت ایران و تاثیر سفر ولایتی به مسکو

  13. اولویت‌‌ها در جنگ اقتصادی/ مقابله مدبرانه و هوشمندانه با کارزار اقتصادی دشمن چگونه است؟

  14. روحانی: شرایط امروز فرصتی برای تولیدکنندگان داخلی است/ افرادی داریم که دلالی کرده و به قانون بی‌توجهی می‌کنند/ در داخل خود آمریکا نیز مشکلاتی وجود دارد

  15. حذف خاتمی برای بقا به سبک حجاریان

  16. ۲ وارد کننده خودرو رسما درخواست «رانت» کرده‎اند + سند

  17. آخوندی: در شرایط اقتصادی بسیار سختی هستیم

  18. اولتیماتوم دادستان کل کشور به سیف: ظرف ۴۸ ساعت باید لیست کامل گیرندگان ارز دولتی تحویل داده شود/ ۱۴ هزار نفر ارز ۴۲۰۰ تومانی گرفته و چپه کردند/ بابک زنجانی اعدام خواهد شد

  19. نحوه زندگی روحانی در پاستور/ نظر ناطق نوری درباره مذاکره با ترامپ/ زمزمه تقویت پروژه عبور اصلاح طلبان/سوال کیهان از علی مطهری/ جهانگیری خواهان تغییر کدام اعضای کابینه است؟

  20. نظر علی مطهری در مورد پخش تصاویر رئیس‌جمهور کرواسی در فینال/ حس مادرانه بود

  21. گزارش رئیس جمهور به مردم درباره پرونده تخلف خودروهای وارداتی/ دولت فساد‌ستیزی را از خود آغاز می‌کند/درخواست از رئیس قوه قضاییه برای رسیدگی فوری و مجازات متخلفان و بازگشت سودهای نامشروع

  22. واکنش منوچهر متکی و "ح.ص" به موضوع وام گرفتن از موسسه ثامن الحجج

  23. زندگی دوگانه «لاکچری‌»های انقلابی؛ حزب‌اللهی‌های «برندپوش»

  24. انحصار، آفت بازار وکالت

  25. شامی‌های سوراخ‌دار و معصومیتی که از دست رفت پاسخ خواهر «مسیح علی‌نژاد» به آخرین پست وی

آخرین عناوین