ماه آبی، حقیقت علمی یا بزرگنمایی رسانه ای؟

گروه فناوری الف،   3961102031

بسیاری از پدیده های نجومی با آب و تاب زیادی در رسانه ها بازتاب پیدا می کنند که در بسیاری موارد دستخوش شایعات و بزرگنمایی های غیر علمی قرار می گیرند . این بار ماه آبی یا Blue Moon با واقعیت های متفاوتی و با بهره گیری از نام وسوسه کننده اش در حال اشاعه است.

ماه آبی، حقیقت علمی یا بزرگنمایی رسانه ای؟

به گزارش خبرگزاری علم و فناوری هر ساله وقایع علمی بسیاری در جهان دستخوش تغییرات و شایع سازی می شوند. ماه آبی پدیده ای نام آشنا و طبیعی می باشد که مختص گاه شماری میلادی است و تنها برای افرادی کاربرد دارد که از این تقویم بهره می گیرند است. این بار مقارن شدن آن با دو رخداد ابر ماه 2018 و خسوف، آن را متفاوت تر از همیشه نموده است اما همین تفاوت نه چندان چشم گیر سبب شده است که بزرگ نمایی ها و شایعه سازی های غیر علمی این بار دامن گیر این پدیده شده و  ذهن بسیاری از مخاطبان را از واقعیت ها منحرف نماید.

پدیده ماه آبی چیست؟

ماه آبی یا Blue Moon به زمانی اطلاق می شود که دو ماه بدر در یک ماه میلادی  و یا چهار ماه بدر در یک فصل از سال روی دهد. این رخداد به طور متوسط هر 2/7 سال یک بار اتفاق می افتد و کاملا به تقویم میلادی وابسته می باشد. در سال 2018 میلادی این پدیده قدری متفاوت تر از دیگر سال ها رخ می دهد به این علت که اولین ماه بدر در 1 ژانویه  با ابر ماه سال 2018 مقارن شد و دومین بدر که مورخ 31 ژانویه خواهد بود با رخدادخسوف (ماه گرفتگی) مصادف می شود. همین امر موجب شده است تا این اتفاق قدری بیش از دیگر رخدادهای پدیده ماه آبی مورد توجه منجمان و پوشش های خبری رسانه ای قرار بگیرد. اما نکته جالب توجه اینجاست که این پدیده کاملا وابسته به تقویم میلادی بوده و در دیگر ملل که از تقویم های نظیر قمری و یا خورشیدی به عنوان تقویم رسمی کشور خود استفاده می کنند جایگاهی ندارد. اما گاه پوشش های خبری اغراق آمیز رسانه ها در ذهن عموم مردم که اطلاعات تخصصی در حیطه علم نجوم ندارند شبهاتی را به وجود می آورد.

چرا  نام "ماه آبی" یا Blue Moon به این پدیده اطلاق شده است؟

همانطور که در ابتدا نیز اشاره شد در حقیقت ماه آبی یا همان Blue Moon ارتباط مستقیمی به رخدادهای نجومی ندارد و تنها به علت اختلاف میان تقویم میلادی و قمری ، 2 ماه  بدر در یک ماه میلادی و یا 4 بدر در یک فصل سال رخ می دهد. این اختلاف به همان نکته ساده کمتر بودن تعداد روزهای ماه های قمری (29 یا 30روزه ) از ماه های 30 و 31 روزه میلادی برمی گردد و هیچ ارتباطی به رنگ ماه ندارد. "ماه آبی" نامی کاملا عامیانه است و اطلاق آن به این پدیده از سر یک اتفاق و یک ترجمه اشتباه صورت گرفت. داستان از اینجا شروع می شود که در سال 1946 مقاله ای توسط اخترشناسی به نام  جیمز هاگ پروت با عنوان یک ‌بار در ماه آبی  (Once in a Blue Moon) منتشر می شود. این مقاله برداشتی از ترجمه پیچیده سالنامه مین بود و این عبارت مفهومی کنایه ای دارد و در زبان فارسی معادل "صد سال سیاه" می باشد . گزینش چنین عنوانی در این سالنامه  به نادر بودن پدیده  اشاره داشت اما  پروت با برداشت اشتباه، نام  "ماه آبی" را به دومین ماه بدر یک ماه میلادی، اطلاق کرد، هرچند این نام ساده و بدون داشتن پشتوانه علمی است اما  از آنجایی که موجب انکار حقیقتی نمی شود، همچنان به صورت گسترده‌ مورد استفاده قرار می گیرد و سادگیش باعث جاودانگی آن به عنوان نامی عامیانه شد.

آیا ماه می تواند حقیقتا به رنگ آبی دیده شود؟

بله، این امکان وجود دارد که حقیتا ماه به رنگ آبی دیده شود. این پدیده بسیار نادر است و هیچ رخداد نجومی مسبب آن نمی شود بلکه برخی از اتفاقات در جو کره زمین و افزایش ناگهانی برخی عناصر موجب تغییر ظاهری رنگ ماه  می شود. به عنوان مثال فوران آتش فشانی و ذرات معلق موجود در جو که که تنها اجازه عبور و انتشار نور آبی را می دهند می توانند چنین پدیده نادری را رقم بزنند. از نمونه های چنین رخدادی می توان به فوران آتشفشان کراکاتوآ در اندونزی در سال 1883 اشاره کرد که باعث شد تا مدت ها رنگ ماه به آبی تغییر پیدا کند. وجود ذرات غبار ناشی از آتش‌سوزی جنگل‌های آلبرتا در کانادا نیز در سال 1950 عامل تغییر رنگ چهره ماه شد، اما همه موارد باعث این می شود که ما به عنوان ناظر زمینی رنگ انعکاسی سطح ماه را به صورت آبی رنگ ببینیم و اگر از جو خارج شویم همچنان رنگ ماه همان نقره ای دوست داشتنی است.

تصویر زیر یک عکس از ماه بدر می باشد که توسط نرم افزار های گرافیکی دستکاری شده است و به رنگ آبی در آمده است و از این قسم تصاویر با اخبار مرتبط با عنوان ماه آبی منتشر می شوند که هیچگونه سندیت علمی ندارند.

دروغ های اینچنین بزرگ را باور نکنیم:

مطمئنا ماه آبی آخرین خبر علمی دستکاری شده امسال نیست و نخواهد بود. اکثر ما با اخبار دیگری نظیر ابر ماه و یا مقابله جنجالی مریخ که منجر به حضور دو ماه در آسمان خواهد شد نیز بارها مواجه شده ایم.

توصیه می شود هرگاه خبری به دستتان رسید که به نظر غیرواقعی می آید به سایت های رسمی مراجع معتبر رجوع کرده و یا از افراد متخصص و آگاه از صحت و سقم آن مطلع شوید و به اخباری که در شبکه های مجازی به صورت غیر واقعی و خیلی اعجاب آور منتشر می شوند توجهی نکنید.

عناوین مرتبط

پربحث‌های دیروز

  1. ایران و «توافق ترامپ» که قاسم سلیمانی به آن اشاره کرده بود

  2. حسابرسی نهادهای تحت پوشش دفتر رهبری و زیرمجموعه های آنها / نظر محمد قوچانی درباره برنامه‌های شبکه افق/ تعیین جایزه برای قتل ترامپ از تریبون مجلس

  3. معاون فرمانده کل سپاه: در حمله به عین الاسد ۱۳۴ نفر کشته و ۲۴۵ نفر زخمی شده‌اند

  4. نامه خصوصی محسن هاشمی به فتاح درباره آیت‌الله هاشمی و ماجرای کاخ مرمر

  5. جایزه ۳ میلیون دلاری برای سر ترامپ

  6. چرا آمریکایی‌ها تلفات حمله موشکی به پایگاه عین الاسد را اعلام نمی‌کنند؟ + عکس

  7. کدام آقازاده‌ها در زندان هستند؟ + تصاویر

  8. روایت اقتصاددان مشهور آمریکایی از لاف‌زنی‌ها درباره موفقیت اقتصادی ترامپ

  9. رئیسی: مردم از رشوه و روابط ناسالم اداری گله‌مند هستند/ نباید اقتصادمان را شرطی کنیم که دیگران تصمیم بگیرند

  10. امسال کارکنان چقدر عیدی می‌گیرند؟ + جدول

  11. پایان خونین عشق پسر ۲۳ ساله به زن مطلقه

  12. یادداشت منتشر نشده از شهید سپهبد حاج قاسم سلیمانی

  13. سردار سلیمانی با بالگرد به کدام شهر تحت محاصره رفت و محاصره را شکست؟!

  14. خیز دوباره قیمت، وام جدید مسکن را خنثی کرد

  15. اعتراض مردم مسلح آمریکا به قانون کنترل اسلحه

  16. پشت‌پرده آشوب‌های عراق چیست؟ تلاش گسترده آمریکایی‌ها برای جلوگیری از برگزاری تظاهرات سرنوشت‌ساز چهارم بهمن ماه + نقشه میدانی و عکس

  17. انتشار دومین گزارش مقدماتی بررسی سانحه هواپیمای اوکراینی + جزییات پرواز و جدیدترین یافته‌ها

پربحث‌های هفته

  1. نامه ۲۴ اقتصاددان به رئیس‌جمهور: با این ۱۰راهکار، بدون کمک خارجی اقتصادایران را نجات دهید

  2. محسن تنابنده: پس از «پایتخت ۶» دیگر با تلویزیون کار نخواهم کرد!

  3. تظاهرات دانشجویان و گسست های اجتماعی و سیاسی

  4. از مذاکره به بهانه «سایه جنگ» تا مذاکره به دلیل «شرایط جنگی»...

  5. عذرخواهی خانمی که صحبت‌هایش جنجال به پا کرد

  6. آیا مدیرعامل فراری نیسان، کپی ژاپنی محمود رضا خاوری است؟!

  7. آقای روحانی! از این حرفها چه باید بفهمیم؟ 

  8. آیا جهان، ایران را در نقطه اتخاذ «تصمیم بزرگ» قرار خواهد داد؟

  9. پاسخ شهاب حسینی به هجمه‌ها: منتقد اتفاقات تلخ هستم/ در فیلم‌ با بودجه دولتی بازی می‌کنید اما از فجر انصراف می‌دهید؟

  10. ایران و «توافق ترامپ» که قاسم سلیمانی به آن اشاره کرده بود

  11. واکنش کدخدایی به انتقاد روحانی از ردصلاحیت‌ها/ نظر علی مطهری درباره تجمعات روزهای اخیر/ آمریکا می‌خواهد سقوط هواپیما را بهانه تحریم جدید قرار دهد؟

  12. «بلد نبودن» یا «نخواستن»؛ آقای روحانی، مسئله این است!

  13. انتقاد توکلی از اقدام عجیب وزارت نفت برای تاسیس مجتمع اداری عظیم

  14. شهاب حسینی: انصراف از جشنواره فجر دامن‌زدن به افتراق‌هاست/پشت احساسات پاک مردم قایم نشویم

  15. دیدار سردار حاجی زاده با خانواده شهیده فاطمه محمودی

  16. حسابرسی نهادهای تحت پوشش دفتر رهبری و زیرمجموعه های آنها / نظر محمد قوچانی درباره برنامه‌های شبکه افق/ تعیین جایزه برای قتل ترامپ از تریبون مجلس

  17. ماجرای مخالفت رئیس صداوسیما با درخواست عجیب روحانی/ اعمال فشار حداکثری دولت به علی‌عسکری

  18. ماجرای کاخ مرمر که مرحوم هاشمی رفسنجانی در آن مستقر بودند

  19. معاون فرمانده کل سپاه: در حمله به عین الاسد ۱۳۴ نفر کشته و ۲۴۵ نفر زخمی شده‌اند

  20. "شیر" را از سبد غذایی حذف نکنید/ تکذیب ادعاهای یک کارشناس

  21. از منشور سازمان ملل تا تار سبیل نداشته جان کری!

  22. اوضاع را شیر تو شیر نکنیم!..

  23. تیم‌های ایرانی از حضور در لیگ قهرمانان آسیا انصراف دادند

  24. نامه خصوصی محسن هاشمی به فتاح درباره آیت‌الله هاشمی و ماجرای کاخ مرمر

  25. وقتی ترامپ خودش را حرامزاده توصیف می‌کند

آخرین عناوین