پیرامون این رشته و اهمیت آن، مرکز اطلاع رسانی فلسطین گفتگویی با دکتر برهانی از اساتید آن انجام داده ایم که از نظر خوانندگان گرامی می گذرد.
آقای دکتر برهانی اگر ممکن است ابتدا خودتان را معرفی کنید و بفرمایید تحصیلات و فعالیت حضرتعالی در چه زمینه ای است؟
سید هادی برهانی هستم. عضو هیات علمی و استادیار دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران. در گروه مطالعات غرب آسیای دانشکده حضور دارم و در رشته مطالعات فلسطین اشغالی تدریس و تحقیق می نمایم. دکترای خود در مطالعات فلسطین را از مرکز اروپایی مطالعات فلسطین دانشگاه اکستر انگلستان اخذ نموده ام و تز دکترای اینجانب که زیر نظر و نظارت پروفسور ایلان پاپه انجام شد، به بررسی کتابهای درسی مورد استفاده در دانشگاههای غربی در حوزه تاریخ اسرائیل اختصاص داشت.
درباره رشته مطالعات فلسطین اشغالی یا مطالعات اسرائیل بفرمایید، چه وقت تاسیس شده و هدف از تاسیس آن چیست و در چه سطوحی تدریس می شود؟
دانشکده مطالعات جهان که با همت و ابتکار دکتر عاملی تاسیس شده است در نوع خود در کشور بی نظیر است. در این دانشکده کشورها و مناطقی که برای کشور و منافع و امنیت آن مهم می باشند به طور علمی و منظم مورد مطالعه قرار می گیرند. هدف از این مطالعات فراهم آوردن اطلاعات دقیق و دانش تخصصی از کشورهای جهان جهت استفاده نهادهای دولتی و خصوصی در ایران است.
تصویر دقیق تر از جهان، مسئولین و مردم را قادر خواهد ساخت سیاستهای دقیق تر و درستی در قبال کشورهای دیگر اتخاذ نمایند. چنین سیاستهایی میتواند منافع و امنیت کشور را تضمین نماید. رشته مطالعات فلسطین اشغالی در همین چارچوب مورد توجه قرار گرفت. نظر به اهمیت موضوع اسرائیل و نقش این کشور در ناامنی ها و اقدامات خصمانه علیه کشورهای منطقه بویژه جمهوری اسلامی ایران ضروری بود تحرکات این رژیم مورد بررسی و دقت قرار گیرد.
رژیم صهیونیستی سالها قبل مراکزی را برای مطالعه و تحقیق در مورد کشورهای منطقه از جمله کشورمان تاسیس نمود. این مراکز سهم موثری در ناکام گذاشتن تلاشهای ملتهای منطقه برای آزادی فلسطین و دفع شر صهیونیسم داشتند.
در مقابل شناخت نخبگان منطقه از اسرائیل در سطح نازلی بود. این امر توازن قدرت علمی و شناخت صحنه را به نفع اسرائیل به هم زده بود. تلاشی لازم بود تا این نقیصه بزرگ جبران شود. به همت جمعی از اساتید دانشگاه تهران بویژه دکتر شعرباف زمینه تاسیس مرکز مطالعات اسرائیل و رشته مربوطه فراهم شد. دانشکده مطالعات جهان از سال ۱۳۹۱ اقدام به جذب دانشجو در مقطع کارشناسی ارشد در این رشته نمود. این امر هر ساله تکرار شد و در سال فعلی (۱۳۹۶) پنجمین دوره از دانشجویان مطالعات فلسطین اشغالی پذیرش شدند.
درباره محتوای رشته مطالعات فلسطین اشغالی بفرمایید و این که به چه مسائل و موضوعاتی می پردازد.
در این رشته فارغ از مسائل سیاسی و اختلافی موضوع اسرائیل به طور علمی و کارشناسانه مورد بررسی قرار می گیرد و هدف اصلی آن آشنایی هرچه بیشتر با این رژیم و روندهای جاری در سیاست داخلی و خارجی اسرائیل است. ا
ین امر در چارچوب برنامه درسی مطالعات فلسطین در سایر دانشگاههای جهان و با استفاده از نظرات دانشمندان بزرگ این رشته چون ادوارد سعید، نوام چامسکی، ایلان پاپه، ولید خالدی، مارک تسلر، چارلز اسمیت و میرشایمر و دیگران صورت می گیرد. در این برنامه درسی تاریخ اسرائیل و گذشته قوم یهود و ساختارهای سیاسی، قانون گزاری و قضایی مورد توجه می باشند. فلسطین و سایر کشورهای عربی حاضر در مقاومت علیه اسرائیل نیز در این برنامه ها دیده شده اند.
آیا به مسائل روز فلسطین و اسرائیل نیز می پردازد؟
یکی از ابعاد دینامیک بودن، جذابیت و پویایی این رشته غنای آن از حیث مسائل و تحولاتی است که بلا انقطاع جریان داشته و مورد توجه رسانه ها و افکار عمومی است. این مسائل در جریان واحدهای مربوطه مورد بررسی قرار می گیرد و بحثهای مربوطه همواره بخش قابل توجهی از کلاسهای این رشته را به خود اختصاص می دهد.
رشته مطالعات فلسطین اشغالی در سطح داخلی و خارجی چه کمکی می تواند به قضیه فلسطین بکند؟
مسئله فلسطین نه تنها مورد توجه افکار عمومی در ایران بلکه مسئله ای جهانی و مورد عنایت ملتهای بسیاری است. در عین حال در سطوح مختلف بدفهمی هایی نسبت به این مسئله در داخل و خارج وجود دارد که یک دلیل عمده آن فریب اذهان عمومی توسط رسانه های گروهی است که تمایلات صهیونیستی دارند و یا توسط یهودیان طرفدار اسرائیل اداره می شوند. البته تلاشهای اسرائیل برای فریب افکار عمومی به اقدامات علنی محدود نمی شود. این اقدامات یکی از عوامل موثر ناامنی و جنگ در منطقه خاورمیانه به شمار می آید.
جنگها و درگیریهایی که نفع اصلی آن به رژیم صهیونیستی می رسد، توان و ظرفیت کشورهای اسلامی برای دفاع در برابر اسرائیل را مستهلک و مضمحل می نماید. راه برون رفت از این مشکلات در شناخت دقیق اسرائیل و برنامه ها و سیاستهای آن در سطح منطقه است. یک مطالعات اسرائیل دقیق و واقع بینانه قادر است چشم انداز آینده را روشن نموده و زمینه دخالت مخرب اسرائیل در امور منطقه را محدود نماید.
با رشته های مشابه در مراکز آکادمیک خارجی و اساتید این فن ارتباط دارید؟
به دلیل تحصیل در فضای خارج از کشور و عضویت در مرکز اروپایی مطالعات فلسطین ارتباطات شخصی با اساتید و مراکز مربوطه دارم اما هنوز این ارتباطات به ارتباطی منظم و سازمانی تبدیل نشده است. در نظر است زمینه این ارتباطها با مراکز مشابه در منطقه و همچنین مراکز آموزشی و تحقیقاتی اروپایی در آینده نزدیک فراهم شود.
خصوصیات و جذابیتهای رشته مطالعات اسرائیل از نظر شما چیست؟
کارشناسان امر واقف هستند بسیاری از تحولات منطقه خاورمیانه به درگیری اعراب و اسرائیل مربوط است. بدون اطلاع کافی از این مسئله امکان شناخت دقیق تحولات خاورمیانه میسر نیست. اسرائیل از زمان تاسیس آن در ۱۹۴۸ خطری جدی برای منطقه و بویژه کشورهای حامی فلسطین و مبارزه بوده است.
در طول سالهای مبارزه با اسرائیل اغلب کشورهای مقاومت شکست خوردند و یا از فرط خستگی و یاس به سازش تن دادند. یک دلیل عمده این تحولات تسلط علمی و اطلاعاتی اسرائیل بر اعراب بوده است. البته این امر منحصر به اعراب نیست و همه کشورهای مقابل اسرائیل در معرض خطر می باشند.
دولت حاکم در اسرائیل در سالهای اخیر نوک پیکان حملات خود را متوجه جمهوری اسلامی نموده و تحولات ایران را به دقت دنبال می نماید تا حدی که نخست وزیر اسرائیل به مناسبتهای مختلف از جمله زلزله و تحولات ورزشی شخصا وارد عمل شده و پیام می فرستد. هرگونه مقابله غیرکارشناسانه با اقدامات اسرائیل میتواند نتیجه عکس داشته و سرنوشت ایران را در مسیر کشورهای دیگر قرار دهد.
رشته مطالعات اسرائیل برای دانشجویان و نخبگانی که به سرنوشت کشور علاقمند و حساس می باشند زمینه مهمی از فعالیت و تاثیر است. همچنین هماوردی های سیاسی، بین المللی، تبلیغاتی، اطلاعاتی و .. که در این حوزه میان اسرائیل و رقبای آن در جریان است از پیچیدگی زیادی برخوردار بوده و شامل تعاملات پیشرفته و سطح بالایی می باشد که در نوع خود در دنیا بی نظیر و یا کم نظیر است.
این صحنه پیچیده برای دانشجویان و اساتیدی که به فهم مسائل سیاسی و بین الملی علاقمند می باشند کلاس درس و صحنه ای فوق العاده است.
ظاهرا زبان و سبک تدریس در رشته های تحصیلی در دانشکده مطالعات جهان متفاوت است، اگر امکان دارد در این باره توضیحی بفرمایید.
فضای تحصیلی دانشکده مطالعات جهان احتمالا بین المللی ترین فضای تحصیلی در آموزش عالی کشور است. تعداد قابل توجهی از دانشجویان و اساتید این دانشکده از کشورهای دیگر و یا فارغ التحصیل کشورهای مختلف می باشند.
همچنین حجم ارتباط دانشکده با مراکز آموزشی خارجی بسیار بالاست. به طور مرتب هیاتهای دانشجویی و اساتید میان دانشکده و مراکز مربوطه در سایر کشورهای جهان مبادله می شوند. تدریس و تحقیق در هر رشته ای در چارچوب زبانی صورت می گیرد که در حوزه مطالعاتی مربوطه رسمیت و غلبه دارد.
زبان تخصصی در رشته مطالعات فلسطین عربی است. پذیرش دانشجو در رشته کارشناسی ارشد مطالعات فلسطین از طریق آزمون کارشناسی ارشد سازمان سنجش صورت می گیرد.
فارغ التحصیلات تمامی رشته های کارشناسی میتوانند در این آزمون شرکت نمایند و در صورت داشتن اطلاعات تخصصی از حوزه فلسطین و آشنایی با زبان عربی شانس آنها برای قبولی در این رشته افزایش می یابد.
دانشکده از حضور دانشجویان مستعد و پرکار و پرانگیزه که میتواند ظرفیت کشور را در زمینه شناخت اسرائیل افزایش داده و زمینه مصونیت ایران در تحولات منطقه ای و جهانی را فراهم آورد، استقبال می نماید.