نقش فرهنگ در پیدایش و رفع بحران منابع آب زیرزمینی

دکتر مهدی مظاهری-هیأت علمی گروه سازه‌های آبی دانشگاه تربیت مدرس،   3960914280 ۲ نظر، ۰ در صف انتشار و ۲ تکراری یا غیرقابل انتشار
نقش فرهنگ در پیدایش و رفع بحران منابع آب زیرزمینی

در سال‏های اخیر کم‏تر کسی است که سخن از «بحران آب» نشنیده باشد. امروزه رسانه‏ های عمومی بیش‏تر از هر زمانی از بحران آب صحبت می‏ کنند.

در حقیقت حدود 15 سال است که مقوله بحران آب برای کشور به یک پارادایم تبدیل شده است. آمار و ارقام حاکی از آن است که به ‏طور متوسط در 10 سال اخیر بارندگی کشور حدود 11 درصد نسبت به متوسط درازمدت کاهش داشته است. کاهش مذکور به ‏دلیل خشک‏سالی‏ها و تغییرات اقلیم صورت گرفته است. البته ممکن است که در دید اول مقدار 11 درصد کاهش، رقم چشم‏گیری به ‏نظر نرسد؛ اما باید ذکر نمود که اثر این مقدار کاهش، به‏همراه سایر عوامل (از جمله افزایش مصارف و پایین بودن بهره‏وری) در نهایت در میزان آب در دسترس، چشم‏گیر خواهد شد.

در یک دید کلی منابع آب کشور به سطحی و زیرزمینی قابل تقسیم بوده و تقریباً تمامی مصارف کشور (به‏ غیر از مصارفی که از آب‏های نامتعارف صورت می ‏گیرد)، از این دو نوع منبع تأمین می‏ گردد. بر اساس آخرین آماربرداری بیلان منابع و مصارف آب در کشور، وابستگی برداشت‏ های کشور به آب‏های سطحی و زیرزمینی به‏ ترتیب برابر 45 درصد و 55 درصد می‏ باشد که این امر اهمیت منابع آب زیرزمینی را نشان می‏ دهد. در این مقاله به بررسی «نقش فرهنگ در پیدایش و رفع بحران منابع آب زیرزمینی» پرداخته می‏ شود.

متأسفانه در حال حاضر منابع آب زیرزمینی کشور، وضعیت بسیار نامناسبی را تجربه می ‏کنند. می‏ توان گفت که این وضعیت در طول قرن اخیر و شاید هم بیش‏تر، از منظر بحرانی بودن، منحصربه ‏فرد می ‏باشد. در یک دید ساده می ‏توان گفت که منابع آب زیرزمینی از ذخایر استاتیک و دینامیک تشکیل شده است. ذخیره استاتیک طی سالیان متمادی تشکیل شده است ولی ذخیره دینامیک هر ساله به‏دلیل بارندگی‏ ها و سایر عوامل تغذیه منابع آب زیرزمینی، تشکیل می ‏شود. حال به‏زبان ساده می ‏توان گفت که اگر میزان تخلیه از میزان تغذیه پیشی گیرد، ذخیره دینامیک تمام شده و از ذخایر استاتیک منابع آب زیرزمینی کسر می‏ گردد.

در کشور از سال 1357 به‏ بعد، تقریباً هرساله میزان تخلیه از منابع آب زیرزمینی از میزان تغذیه آن‏ها بیش‏تر بوده است که این امر منجر به کاهش از ذخیره استاتیک آن‏ها شده است. کار به ‏جایی رسیده است که در حال حاضر حدود 120 میلیارد مترمکعب کسری مخزن تجمعی در ذخایر استاتیک منابع آب زیرزمینی وجود دارد. این مقدار حدود یک‏ چهارم کل ذخیره استاتیک منابع آب زیرزمینی کشور است.

بر اساس آخرین آمار، در کشور حدود 760 هزار حلقه چاه وجود دارد که حدود 420 هزار حلقه آن مجاز و حدود 340 هزار حلقه آن نیز غیرمجاز می ‏باشد. این امر بدان معناست که 45 درصد کل چاه ‏های موجود در کشور غیرمجاز هستند. متأسفانه از سال 1347 تاکنون تعداد دشت‏های ممنوعه در کشور حدود 24 برابر شده است. لازم به ‏ذکر است که در دشت‏های ممنوعه اجازه حفر چاه جدید و تخلیه اضافه داده نمی ‏شود و برداشت‏ها باید بر اساس قوانین تعیین‏ شده انجام پذیرد.

عواقب بسیار ناگوار و مشکل ‏آفرینی از بحران منابع آب زیرزمینی ناشی می‏ شود، که می‏توان به موارد زیر اشاره نمود:

اول) تجدید ذخیره استاتیک منابع آب زیرزمینی سال‏های متمادی به‏ طول می‏انجامد،

دوم) از آن‏جایی‏که ذخیره استاتیک به‏ دلیل پرکردن خلل‏وفرج آبخوان تا حد زیادی متضمن بقای آن است، با از بین رفتن این ذخیره ممکن است که به ‏دلیل پدیده‏های نشست و تحکیم، منبع آب زیرزمینی برای همیشه از بین رفته و دیگر هیچ‏گاه امکان احیای آن وجود نداشته باشد. موارد بسیار زیادی از نشست‏ها و ایجاد فروچاله‏ها، در مناطق مختلف کشور وجود دارد که مؤید این موضوع است،

سوم) در بسیاری از مناطق با کاهش سطح سفره، تخلیه به آب‏های عمدتاً شور و بی‏ کیفیت تحتانی رسیده و عملاً امکان استفاده مؤثر از این آب‏ها وجود نخواهد داشت،

چهارم) در آب خوان‏های ساحلی با پایین آمدن سطح سفره و نفوذ آب شور از دریا به منبع آب زیرزمینی بقای این منبع برای مدت‏های بسیار طولانی یا حتی همیشه به خطر می‏افتد و پنجم) عواقب ناگوار اقتصادی، اجتماعی و امنیتی در مناطق مختلف کشور رخ خواهد داد.

مدیران و دست‏اندرکاران بخش آب کشور راه ‏کارهای مختلفی را برای رفع این معضل ارائه داده ‏اند. راه‏کارهای مذکور در دو دسته کلی سازه‏ای و غیرسازه‏ای قابل تقسیم ‏بندی هستند. مهم‏ترین اقدام سازه‏ای تغذیه مصنوعی منابع آب زیرزمینی می‏ باشد که عملکرد قابل توجهی نداشته است. کارشناسان آب و مسئولین امر تا حد زیادی به این امر رسیده ‏اند که راه ‏حل رفع بحران منابع آب زیرزمینی بیش از آن‏که در راه‏کارهای سازه‏ای و مهندسی باشد، در راه‏کارهای مشتمل بر «اصول اجتماعی و فرهنگی» نهفته است. به ‏عبارت دیگر بسیار مهم است که در برخورد با مقوله بحران آب و به‏ خصوص بحران منابع آب زیرزمینی، به رفتارهای انسان به ‏عنوان یک جزء از سیستم، توجه خاص داشت. واضح است که ارائه هرگونه راه‏کار یا راه‏ حل در هر قالبی بدون توجه به رفتارهای فردی و اجتماعی انسان به ‏عنوان مهم‏ترین جزء سیستم، مؤثر واقع نخواهد شد. رفتارهای فردی و اجتماعی انسان در قالب عنصر «فرهنگ» شکل خواهد گرفت. به‏ عبارت دیگر مجموعه عقاید و ارزش‏ها، آداب و رسوم، سنت‏ها و باورها که همه رفتارها و کنش‏های جوامع انسانی را در بر می‏گیرد، نه‏تنها در حل معضل منابع آب زیرزمینی، بلکه در تمام برنامه‏ریزی‏های بخش آب باید مورد توجه قرار گیرد.

در همین راستا برنامه‌ریزان و مدیران بخش آب موضوعات «اجتماعی کردن آب» و «تشکل‌های آب‌بران» را مطرح نموده‌اند که بر اساس آن‌ها مدیریت، برنامه‌ریزی و سایر موارد دشت‌ها و آب‌خوان‌ها به بهره‌برداران سپرده می‌شود. در این حالت می‌توان امید داشت که حساسیت بهره‌برداران (به‌خصوص کشاورزان) روی منابع آب زیرزمینی بیش‌تر شده و با کاهش تصدی‌گری دولت و مشارکت ذی‌نفعان در سطوح مختلف تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری، در نهایت بقاء و سلامت منابع آب زیرزمینی تضمین گردد. ولی به‌راستی تا چه حد مشارکت ذی‌نفعان در فرایندهای تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری یا به اصطلاح مدیریت مشارکتی می‌تواند در رفع بحران منابع آب زیرزمینی مؤثر واقع افتد؟ در این نوشتار سعی بر این است که موضوع مورد اشاره در قالب اثر «مبانی فرهنگی» مورد بررسی و بحث قرار گیرد.

واضح است که اثر دو عنصر مدیران و مردم در قالب تصميم‌هاي آن‌ها بر وضعيت منابع آب زيرزميني اثرگذار است. حال از آن‌جايي‌كه اصولاً تمام تصميمات افراد از فرهنگ آنان اثر پذيرفته و در سيطره قلمرو فرهنگي آنان اخذ مي‌شود، به بياني مي‌توان گفت كه اثر اين موضوع در راه‌كارهاي ارائه شده براي رفع بحران منابع آب زيرزميني بسيار چشم‌گير و قابل توجه است.

حال با توجه به موارد مطرح شده اين سؤال مطرح مي‌گردد كه آيا با دخالت دادن ذي‌نفعان در سطوح مختلف تصميم‌سازي و تصميم‌گيري و اجراي مديريت مشاركتي، مي‌توان گام مثبتي در جهت رفع معضل منابع آب زيرزميني برداشت؟ به‌طور حتم بحث و تفحص در مورد اين موضوع، بدون توجه به زيرساخت‌هاي فرهنگي ذي‌نفعان، كه اكثراً زارعين و كشاورزان هستند، امكان‌پذير نمي‌باشد. با يك بررسي ساده به‌راحتي قابل درك است كه يكي از عوامل اصلي بحران منابع آب زيرزمينی به رفتارهای متناقض با قانون بهره‏برداران این منابع باز می‏گردد. مصادیق بارز این رفتارها حفر چاه ‏های غیرمجاز و اضافه برداشت چاه‏های مجاز می‏ باشد که در سطح بسیار گسترده در دشت‏های مختلف کشور در حال انجام است. وضعیت نامناسب اقتصادی بهره ‏برداران (عمدتاً کشاورزان) و نبود سایر گزینه‏ های اشتغال برای آنان، دلیل اصلی این رفتارهای متناقض با قانون می ‏باشد.

بسیار دور از انتظار است که بهره ‏برداران با توجه به وضعیت ذکر شده بین انگیزه‏ های اقتصادی و فرهنگی، انگیزه‏ های فرهنگی را انتخاب کنند و در جهت رفع معضل منابع آب زیرزمینی گام بردارند. زیرا علاوه ‏بر وضعیت نامناسب اقتصادی، فراهم نبودن زیرساخت‏هاي فرهنگی نیز به اين معضل دامن مي ‏زند و در نهايت سبب مي‏شود كه بهره ‏برداران بين منافع شخصي و حفظ منابع آب زيرزميني، مورد اول را انتخاب كنند. معضل عدم وجود زيرساخت‏هاي فرهنگي نه ‏تنها در مورد منابع آب زيرزميني، بلكه در بسياري از موضوعات مربوط به آب، از جمله مصارف شرب، نيز وجود دارد كه مصاديق آن بارز و متعدد است.

در يك ديد جامع‏تر، بسياري از خلأها و نابساماني‏هاي سطوح مختلف مديريتي در موضوع آب را نيز مي ‏توان به تأخرهاي فرهنگي برخي مديران اين حوزه نسبت داد. ترجيح منافع سازماني به منافع ملي، يكي از بارزترين مصاديق اين موضوع است. تعدد دستگاه‏ هاي مرتبط با موضوع آب در كشور از يك طرف و تأخرهاي فرهنگي ياد شده مديران از طرف ديگر در نهايت به حالت انفعالي دستگاه‏ها منجر شده و باعث شده كه دستگاه‌ها در سطوح مختلف به ‏صورت جزيره‏اي عمل كنند كه در نهايت به‏ وضعيت نامطلوب فعلي انجاميده است. از آن‏جايي كه سيطره آموزه‏ هاي فرهنگي افراد بر تمام عقايد، ارزش‏ها و هنجارهاي آن‏ها است، به ‏طور حتم وجود چالش‏هاي فرهنگي در «ترجيح منافع سازماني كوتاه‏ مدت به منافع ملي بلندمدت» بي‏ تأثير نيست.

رفع چالش‏ هاي فرهنگي مذكور يا به ‏عبارتي ديگر فراهم شدن زيرساخت ‏هاي فرهنگي مورد نياز علاوه ‏بر آموزش و فرهنگ ‏سازي، نيازمند زمان است. واضح است كه آموزش و فرهنگ‏ سازي در جهت نيل به مقاصد فوق ‏الذكر بايد به‏صورت نظام ‏يافته و در سنين پايين صورت گيرد تا در افراد نهادينه شده و به فرهنگ تبديل شود.

الف را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید

عناوین مرتبط

وب‌گردی

دیدگاه کاربران

ناشناس۱۵۹۶۳۲۱۲:۵۶:۱۰ ۱۳۹۶/۹/۱۵
اولین اقدام شناسایی کشاورزان و پرداخت وام بلاعوض و تسهیلات قرض السنه جهت مکانیزه کردن کشاورزی و باغ داری.
ناشناس۱۶۰۸۵۷۲۳:۴۴:۵۴ ۱۳۹۶/۹/۱۷
شما ها دلتان خوش هست. این سیستم از پایه خراب هست.
بیمه azkiتجارت نیوزصبا باتری

پربحث‌های امروز

  1. استعلام برای حفظ امانت الهی!

  2. اعتراض به سیاست‌های ضدایرانی واشنگتن سخنرانی مقام آمریکایی را مختل کرد+ فیلم

  3. بوسه‌ی رهبر انقلاب بر سر حاج قاسم سلیمانی   

  4. هشدار وزیر اطلاعات به مدعیان ولایت‌مداری

  5. «مداحی پاپ» چگونه رایج شد؟

  6. ایران خواستار محکومیت تهدید هسته ای رژیم صهیونیستی از سوی سازمان ملل شد

  7. لندن درباره سفر اتباع ایرانی-انگلیسی به ایران هشدار داد

  8. تشییع و تدفین پیکر محمد تولایی، طلبه جوان مشهدی  

  9. تشکیل کارگروه ویژه برای «فروش نفت» در دوران تحریم

  10. عراق، سفیر خود در ایران را فراخواند

  11. اسد در پیامی به پوتین: اسرائیل مسبب انهدام هواپیمای روسیه بود

  12. معاملات مسکن در شهریورماه چگونه بود؟

  13. توافق ترکیه و روسیه برای انتقال عناصر جبهه النصره از استان ادلب به عفرین سوریه

  14. توجه سایت فیفا به لیگ قهرمانان آسیا و صعود پرسپولیس به نیمه نهایی+عکس

  15. آغاز فروش الکترونیک بلیت دیدار پرسپولیس - سپیدرود

  16. ترامپ: بدترین اشتباه تاریخ آمریکا را بوش انجام داد

  17. سفر رئیس جمهوری کره جنوبی به کره شمالی‎  

  18. عزاداری روز عاشورا در بندرعباس  

  19. پمپئو: دیدار جان کری با ظریف مغایر منافع ملی آمریکاست/ ایران مانند یک «کشور عادی» رفتار کند!

  20. تل‌آویو: در واکنش به تهدیدات ایران، امنیت تاسیسات اتمی خود را ارتقا می‌دهیم

  21. مواد امتحانی کنکور دکتری ۹۸ اعلام شد/ ممنوعیت شرکت قبولی‌های ۹۷

  22. پمپئو: آماده ازسرگیری فوری مذاکرات با کره‌شمالی هستیم

  23. تصویری از بازیکن آسیب دیده برزیلی استقلال و همسرش در هیات عزاداری

  24. فولکس‌واگن از ایران خارج می‌شود

  25. سقوط یک پله‌ای ایران در تازه‌ترین رده‌بندی فیفا

پربحث‌های دیروز

  1. واقعا مالیات پزشکان چقدر است؟!

  2. بازار مسکن در نیمه دوم امسال چگونه خواهد بود؟

  3. روایت «جان کری» از خواسته طرف ایرانی در «لوزان»/ظریف با انتشار توافق موافق نبود

  4. ظریف: با تصویب FATF همه مشکلات حل نمی‌شود

  5. سقوط تیر برق بر روی دسته سینه زنی در لار/۳ کشته و مصدوم

  6. روشن:اگر قائدی و اسماعیلی ستاره هستند فاتحه فوتبال را بخوانیم/پیراهن استقلال شده اسباب بازی!

  7. جزئیات پرونده تخلف فروش آنلاین سکه/ مالباختگان ثامن منتظر باشند

  8. چالش اجرای قانون ممنوعیت بکارگیری بازنشستگان

  9. آمریکا رو به سوی یک «توفان کامل» روان است

  10. پیکر طلبه مشهدی در مشهد تشییع شد

  11. آیفون ۱۰ اس مکس؛ سنگین‌ترین آیفون

  12. ذوالقدر: در اجرای قانون منع بکارگیری بازنشستگان باید شفاف و قاطع عمل کرد

  13. آئین مشعل گردانی در دولت آباد تهران  

  14. توئیت جدید ظریف درباره عاشورا+عکس

  15. زنگنه در نشست اوپک شرکت نمی‌کند

  16. «مسکو» هواپیماهای رژیم صهیونیستی در حریم هوایی سوریه را سرنگون کند

  17. عباس(ع)، جوانمردی که امان‌نامه را نپذیرفت

  18. رشد اقتصادی به 1.7 درصد کاهش یافت

  19. ۸ کتاب عاشورایی که باید خواند

  20. آخرین اشتباه قذافی چه بود؟

  21. طوفان در استان گلستان/ شکسته‌شدن درختان و تیرهای برق در گرگان+ تصاویر

  22. 4 تیم نهایی لیگ قهرمانان آسیا مشخص شدند+برنامه مسابقات

  23. تامین مالی پروژه‌های نیمه‌تمام با ابزار صندوق سرمایه‌گذاری پروژه

  24. بیش از پنج میلیون کودک یمنی در معرض قحطی هستند

  25. حمله یک خودرو به عزاداران حسینی در لندن+عکس

پربحث‌های هفته

  1. راهپیمایی افراد برهنه در خیابان بعد از پیروزی!/ عبور از مرز‌های بی‌حیایی؛ عریان‌گری در فوتبال!+ عکس

  2. یک پیشنهاد برای حل معضل پرداخت سکه به عنوان مهریه

  3. فشارهای اقتصادی، دولت بی انگیزه و رسالت نخبگان در قبال مردم

  4. جایگاه vip سید احمد خمینی در مراسم عزاداری؛ نظر شما در مورد این عکس چیست؟ + واکنش نتیجه امام به تصاویر  

  5. سوءاستفاده میلیاردی شرکتهای بیمه از جیب مردم / وقتی چشم عدالت کور می‌شود!

  6. در 400 سال اخیر ایران به اندازه کنونی مقتدر نبوده/سعودی در آستانه فروپاشی است نه ایران/آمریکایی‌ها به محمدرضا می‌گفتند شاه چمدانی!

  7. نباید به «سید احمد خمینی» ایراد گرفت! مشکل جای دیگر است

  8. کینه ضدانقلاب از عزاداری‌های محرم+ عکس

  9. واقعا مالیات پزشکان چقدر است؟!

  10. توهین طراح جلد همشهری جوان به مقدسات و امام حسین (ع)

  11. آقای جهانگیری مدیران بی انگیزه را چه کسی برکنار کند؟!

  12. عوامل خارجی یا داخلی؛ کدام یک در بی‌ثباتی‌های ارزی موثرتر بود؟

  13. ۲۱ کشته در آتش‌سوزی تصادف اتوبوس و تانکر سوخت در جاده نطنز/ اجساد ۱۹ نفر از اتوبوس خارج شده/ اعلام اسامی مجروحان + تصاویر و فیلم

  14. آدرس غلط برای گرانی‌ها و افشای مسئولیت گریزی‌های رندانه/ ریشه‌های اصلی بحران های کنونی اقتصاد ایران چیست؟

  15. من یک معلم آمریکایی هستم!  

  16. چرا دولت قادر به کاهش قیمت دلار نیست؟

  17. طرح جدید نمایندگان مجلس برای لغو ممنوعیت واردات خودرو + جزئیات

  18. حمله ماموران آل سعود به «تکایا» و «خیمه‌های عاشورایی» در قطیف +عکس و فیلم

  19. اطلاعیه دولت درباره هزینه سفر روحانی به نیویورک

  20. خواننده معروف ممنوع الکار شد

  21. با این میوه، ۳ روزه ۳ کیلو لاغر شوید!

  22. زیباکلام: استیضاح وزرا حرکتی پوپولیستی و عوام‌فریبانه مجلس است

  23. وزیر صنعت: یکی از عوامل افزایش قیمت خودرو این بود که بعضی فکر کردند خودرو یک کالای سرمایه‌ای است

  24. پیام روحانی برای جانباختگان حادثه تصادف کاشان: تکرار این حوادث جبران‌ناپذیر جاده‌ای، نشان از ضعف‌های مدیریتی دارد

  25. چگونه می‌توان ترامپ را در زمینه تحریم‌ها خلع سلاح کرد؟

پربحث‌های دیروز

  1. عباس(ع)، جوانمردی که امان‌نامه را نپذیرفت

  2. پزشکی که خود را وقف روضه امام حسین(ع) کرده است

  3. مردم خوزستان چگونه برای امام حسین(ع) عزاداری می‌کنند؟

  4. مادران در عزاداری‌های سنتی کردستان در ایام محرم چه نقشی دارند؟

  5. سنت‌های مذهبی همدان در ماه محرم

  6. برای تابلوهای تهمینه میلانی طیفِ قیمت پیشنهاد دادم

  7. سوگواری ایرانیان ریشه در فرهنگ باستانی ایران دارد

  8. ماجرای کشف خمره ساسانیان در بازار اصفهان چه بود؟

  9. مستندهای عاشورایی کارگردانان مطرح سینمای ایران؛ از تقوایی تا میرکریمی

  10. آثار زیارت امام حسین(ع) چیست؟

  11. تقابل حق و باطل؛ روش نوین نفوذ بر باورهای جوانان

  12. در روز نهم محرم چه اتفاقاتی به وقوع پیوست؟

  13. تشریح انحرافاتی که در عزاداری امام حسین(ع) باب شده است

  14. ۱۶۰ روز قیام، ۱۴۰۰ سال پیروزی

  15. عزاداری در قاب فیروزه + عکس

  16. اعمال شب و روز عاشورا/ ثواب بی‌توجهی به امور دنیایی در روز عاشورا

  17. نگاهی به آیین‌های عزاداری حسینی در گیلان+فیلم

  18. فلسفه عزای حسینی و عده‌ای که از آگاهی مردم واهمه دارند

پربحث‌های هفته

  1. خواننده معروف ممنوع الکار شد

  2. آقای سازور غلط می‌کند فقط مداحی کند/ جمله جالب محمود کریمی درباره حاج منصور

  3. از افراط تا تفریط در مجالس عزاداری/ به دنبال اخلاق باشیم

  4. تورنتو بار دیگر در عاشورای ۲۰۱۸ رنگ و بوی حسین(ع) را می گیرد/تلاش ضد انقلاب برای آشوب در عاشورای حسینی

  5. یک بانوی مداح پاسخ می‌دهد/کسی با دفترچه و بلندگو مداح نمی‌شود/ انتقاد از خیابان‌گردی خانم‌ها در محرم

  6. معرفی فیلم برای اسکار؛ هیاهوی بسیار برای هیچ

  7. حضور بازیگران سینما و تلویزیون در هیئت طاهری  

  8. مداح اهل بیت پاسخ داد؛ چرا ترک‌ها عاشق حضرت عباس‌اند؟

  9. انتقاد روزنامه «جوان» از انتخاب «بدون تاریخ، بدون امضا» به عنوان نماینده ایران در اسکار

  10. این پیرمردهای دوست داشتنی! 

  11. مدیرکل دفتر موسیقی: محمد معتمدی مطلقا ممنوع الکار نیست

  12. مراسم تشییع حسین عرفانی  

  13. «مداحی پاپ» چگونه رایج شد؟

  14. عباس(ع)، جوانمردی که امان‌نامه را نپذیرفت

  15. بازسازی حرم مطهر امامین عسکریین (ع) با سنگ‌های ایرانی + تصاویر

  16. چه کنیم که جز یارانِ شهید امام حسین‌(ع) باشیم؟+عکس

  17. شایعه ممنوع‌الفعالیتی محمد معتمدی چگونه شکل گرفت

  18. دستخط منتشر نشده از استاد شهریار + عکس

  19. تهمینه میلانی شکایت کرد

  20. جایزه‌ای برای سر یک سرباز گمنام

  21. گریم متفاوت آقای بازیگر + عکس  

  22. گپ و گفت منتشر نشده با حسین عرفانی/ جذابترین دوبله عرفانی به روایت خودش + عکس  

  23. فرزند امام موسی صدر از میثم مطیعی تقدیر کرد

  24. تعزیه و نگهبانی موسیقی ایران/ نقش «حر» در گوشه «عراق»

  25. پرتیراژترین روزنامه‌های جهان را بشناسید + جدول

آخرین عناوین