کد مطلب: 67505
تاملی در یک مغلطه ی اقتصادی
تاریخ انتشار : سه شنبه ۱۷ فروردين ۱۳۸۹ ساعت ۱۱:۰۲
به عبارت زیر توجه فرمایید:«در حالی بانک مرکزی از کاهش نرخ تورم خبر می دهد که مردم کاهش قیمت ها را لمس نمیکنند...». این جمله، مبنای گزارش مفصلِ انتقادی از اوضاع اقتصادی کشور است که توسط خبرگزاری مهر منتشر شده و در بعضی پایگاه های خبری از جمله سایت تخصصی الف نیز انعکاس یافت. با تاکید بر این که وجود فشارها و تنگناهای گوناگون اقتصادی، قابل انکار نیست، تنها اشارتی به مبنای نقد خبرگزاری مذکور می شود. دو عبارت «کاهش نرخ تورم» و «کاهش قیمت ها» را ملاحظه می فرمایید؟ قرار گرفتن این دو در کنار هم یعنی برقراری رابطه ی مستقیم میان کاهش نرخ تورم و کاهش قیمت ها. روشن است که تهیه کننده ی این گزارش، یا نخواسته و یا نتوانسته مفهوم واقعی «نرخ رشد تورم» را دریافت کند.
از این رو، کاهش نرخ تورم را به منزله ی کاهش قیمت ها تلقی کرده و آنگاه به صورت تلویحی، تناقض گویی [و دروغ گویی] بانک مرکزی را به اثبات رسانده است. البته چنین دستاویزهای به ظاهر علمی، اختصاص به بعضی خبرنگاران ندارد، بلکه بارها شده که بزرگانِ مدعی نیز از آن بهره برده اند. مثلاً در مناظرات انتخاباتی، نامزدهای رقیب در نقد ادعای دولت مبنی بر روند کاهشی نرخ تورم، رو به مردم کرده و می گفتند: «مردم! دولت ادعا می کند که «تورم» کاهش می یابد؛ آیا شما «کاهش قیمت ها» را احساس می کنید؟». این، یک مغلطه ی اساسی بود که در فضای هیجانی انتخابات بسیار مورد استعمال قرار می گرفت. این از قواعد ابتدایی علم اقتصاد است که «کاهش نرخ تورم» به معنی «کاهش قیمت» نیست؛ بلکه حکایت از «کاهش روند رشد قیمت» دارد. وقتی گفته می شود تورم نسبت به سال گذشته 5 درصد کاهش یافته، به این معنی نیست که کالاها نسبت به سال گذشته 5درصد «ارزان تر» شده اند؛ بلکه بیانگر این است که سرعت افزایش قیمت، 5درصد کاهش یافته است.
به عبارت دیگر، تا وقتی تورم هست، افزایش سطح عمومی قیمت ها نیز اتفاق می افتد. چه آنگاه که نرخ تورم 25درصد بود و چه بعدها که 12درصد اعلام می شود، قطعاً افزایش قیمت وجود دارد. به نظر نمی رسد که بانک مرکزی با اعلام کاهش نرخ تورم، قصد اعلام کاهش قیمت ها را داشته باشد!بهتر است در بیان نقدهای علمی، از تاثیرپذیری هیجانی از فضای سیاسی کشور پرهیز کرده و صرفاً بر اساس قواعد علمی عمل کرد.پی نوشت: این نوشتار کوتاه، در صدد نفی مشکلات اقتصادی یا توجیه برخی تصمیمات نادرست نیست. بلکه صرفاً توجه دادن به اصل رعایت انصاف در بیان نقدها را مورد توجه قرار داده است.
روح الله رشیدی
از این رو، کاهش نرخ تورم را به منزله ی کاهش قیمت ها تلقی کرده و آنگاه به صورت تلویحی، تناقض گویی [و دروغ گویی] بانک مرکزی را به اثبات رسانده است. البته چنین دستاویزهای به ظاهر علمی، اختصاص به بعضی خبرنگاران ندارد، بلکه بارها شده که بزرگانِ مدعی نیز از آن بهره برده اند. مثلاً در مناظرات انتخاباتی، نامزدهای رقیب در نقد ادعای دولت مبنی بر روند کاهشی نرخ تورم، رو به مردم کرده و می گفتند: «مردم! دولت ادعا می کند که «تورم» کاهش می یابد؛ آیا شما «کاهش قیمت ها» را احساس می کنید؟». این، یک مغلطه ی اساسی بود که در فضای هیجانی انتخابات بسیار مورد استعمال قرار می گرفت. این از قواعد ابتدایی علم اقتصاد است که «کاهش نرخ تورم» به معنی «کاهش قیمت» نیست؛ بلکه حکایت از «کاهش روند رشد قیمت» دارد. وقتی گفته می شود تورم نسبت به سال گذشته 5 درصد کاهش یافته، به این معنی نیست که کالاها نسبت به سال گذشته 5درصد «ارزان تر» شده اند؛ بلکه بیانگر این است که سرعت افزایش قیمت، 5درصد کاهش یافته است.
به عبارت دیگر، تا وقتی تورم هست، افزایش سطح عمومی قیمت ها نیز اتفاق می افتد. چه آنگاه که نرخ تورم 25درصد بود و چه بعدها که 12درصد اعلام می شود، قطعاً افزایش قیمت وجود دارد. به نظر نمی رسد که بانک مرکزی با اعلام کاهش نرخ تورم، قصد اعلام کاهش قیمت ها را داشته باشد!بهتر است در بیان نقدهای علمی، از تاثیرپذیری هیجانی از فضای سیاسی کشور پرهیز کرده و صرفاً بر اساس قواعد علمی عمل کرد.پی نوشت: این نوشتار کوتاه، در صدد نفی مشکلات اقتصادی یا توجیه برخی تصمیمات نادرست نیست. بلکه صرفاً توجه دادن به اصل رعایت انصاف در بیان نقدها را مورد توجه قرار داده است.
روح الله رشیدی
نظراتی كه به تعميق و گسترش بحث كمك كنند، پس از مدت كوتاهی در معرض ملاحظه و قضاوت ديگر بينندگان قرار مي گيرد. نظرات حاوی توهين، افترا، تهمت و نيش به ديگران منتشر نمی شود.
۱۳۸۹-۰۱-۱۸ ۲۱:۴۴:۲۹
من البته گزارش مفصل اقتصادی را نخواندهام که قضاوت کنم این اشتباه لپی بوده یا همانطور که اینجا ادعا کردید «مبنای» آن مقاله بر این جمله اشتباه قرار گرفته بوده است.
اما میخواستم اشتباه لپی نویسنده را گوشزد کنم که:
تهیه کننده ی این گزارش، یا نخواسته و یا نتوانسته مفهوم واقعی «نرخ رشد تورم» را دریافت کند.
در اینجا خود از عبارت «نرخ رشد تورم» استفاده کرده اند که به معنی «سرعت افزایش تورم» یا «سرعت سرعت افزایش قیمت» است که مدنظر نویسنده نیست و یک اشتباه لپی محسوب میشود. (302511)
اما میخواستم اشتباه لپی نویسنده را گوشزد کنم که:
تهیه کننده ی این گزارش، یا نخواسته و یا نتوانسته مفهوم واقعی «نرخ رشد تورم» را دریافت کند.
در اینجا خود از عبارت «نرخ رشد تورم» استفاده کرده اند که به معنی «سرعت افزایش تورم» یا «سرعت سرعت افزایش قیمت» است که مدنظر نویسنده نیست و یک اشتباه لپی محسوب میشود. (302511)
حسین
۱۳۸۹-۰۱-۱۹ ۰۲:۱۶:۴۸
ممنون. به نکتۀ جالبی اشاره کردید.
بعضی سیاسیون مملکت عادت کردن که خودشون رو بزنن به اون راه... اما:
خبرگزاری مهر، وابسته به سازمان تبلیغات اسلامی، تغذیه کننده از بودجۀ بیت المال، شما چرا؟ «خلاف گوئی» چرا؟ (302579)
بعضی سیاسیون مملکت عادت کردن که خودشون رو بزنن به اون راه... اما:
خبرگزاری مهر، وابسته به سازمان تبلیغات اسلامی، تغذیه کننده از بودجۀ بیت المال، شما چرا؟ «خلاف گوئی» چرا؟ (302579)
