درسی که از مذاکره در زمان علی (ع) نگرفتیم

غلامرضا احسنی آرانی، گروه تعاملی الف،   3970315095 ۷ نظر، ۱۶ در صف انتشار و ۱۲ تکراری یا غیرقابل انتشار
درسی که از مذاکره در زمان علی (ع) نگرفتیم

ایام شهادت امیر مومنین علی ع فرصت مناسبی برای مرور لحظات تاریخی زندگی ایشان است. امیر مومنین ع در چنین شب هایی در محراب عبادت فریاد «فزت و ربّ الکعبه» سر داد و با فرقی شکافته، به آسمان عروج کرد تا ندای آسمانی «تهدّمت و الله ارکان الهدی» رفعت مقام علی ع را فریاد زند. او با شهادت خویش نه تنها از دنیای بدون فاطمه س راحت شد، بلکه از نفاق برخی از یاران خویش و جهالت و نادانی برخی دیگر، خلاص شد. چه زیبا رهبر عزیزمان فرمود که سه دشمن در مقابل امیر مومنین ع صف آرایی کردند: «پیشوای عدالت خواهان با سه جبهه رویارو بود؛ «قاسطین» یعنی دشمنان بنیانی و مخالفان اصل حکومت او، «ناکثین» یا همان همراهان سست‌بنیاد و «مارقین» یعنی کج‌فهم‌ها و انسانهای نادانی که سران‌شان خائن بودند اما خودشان به خیال تبعیت از قرآن در مقابل قرآن مجسم یعنی امیرمومنان ایستادند.»[1] و چه زیباتر فرمود: «جبهه دشمنان و مخالفان امام راحل نیز ترکیبی از همین سه گروه بود؛ قاسطین یعنی امریکا، رژیم صهیونیستی و وابستگان داخلی آنها که با اصل جمهوری اسلامی دشمنی دارند، ناکثین یا عهدشکنان و همراهان سست‌کمربند که به علت خواسته های دنیایی در مقابل امام ایستادند و مارقین که با عدم درک موقعیت کشور و نفهمیدن جبهه بندی دشمنان، حقانیت حرکت امام را تشخیص ندادند... امروز هم همین سه گروه در مقابل میراث بزرگ امام خمینی یعنی جمهوری اسلامی صف آرایی کرده اند.»[2]

یکی از وقایعی که به خوبی جهالت و نفاق موجود در برخی از یاران علی ع را نمایان می کند، جنگ صفّین و ماجرای حَکَمیت است. پس از چند ماه جنگ و ریخته شدن خون‌هایی فراوان، مالک اشتر به چند قدمی خیمه معاویه رسید. تنها چند گام تا پیروزی و در هم پیچیدن فتنه معاویه باقی است. اما به ناگاه به دستور عمرو عاص، قرآن ها به نیزه می شود و برخی سست بنیان و جاهل، البته به سرکردگی منافقان همراه معاویه، با هجوم به امیر مومنین ع او را تهدید می کنند که یا به مالک اشتر دستور بازگشت بده یا تو را خواهیم کشت. اما این گروه چه خواسته ای دارند؟ آنان خواهان مذاکره و اتمام جنگ بدون خونریزی هستند یا به عبارت بهتر، دشمن جنگ با مسلمانان و موافق صلح اند!

در این بین، اهل شام و اهل کوفه توافق بر حَکَمیت کردند و اهل شام، عمرو عاص را حَکَم قرار دادند. اما اشعث و خوارجان آینده، بدون نظر خواهی از امیر مومنین ع بر ابوموسی اشعری به توافق رسیدند و توافق خویش را به علی ع اعلان کردند. اما روشن است که او این مرد را نخواهد پذیرفت. علی ع فرمود: «من به ابو موسی رضایت نمی دهم همو که در جنگ با من همراهی نکرد و مردم را از همراهی من بازداشت و خود فراری شد تا اینکه پس از چند ماه به او پناه دادم»[3] علی ع ابن عباس را برای حکمیت پیشنهاد داد. اما در پاسخ همین افراد منافق و جاهل شنید: «به خدا قسم تو و ابن عباس با هم تفاوتی ندارید. ما کسی را حَکَم قرار می دهیم که میانه رو باشد نه نزدیک به معاویه و نه نزدیک به تو» باز علی ع فرمود: «من مالک اشتر را حَکَم قرار دادم.» و باز شنید: «آیا به جز اشتر کس دیگری زمین را بر ما به آتش کشید؟ و آیا هم اکنون در حُکم اشتر نیستیم؟» اینجا بود که علی ع فرمود: «حال که تنها ابوموسی را قبول دارید، هر که را می خواهید بفرستید.»[4]

اینان به دنبال ابوموسی اشعری در منطقه عُرض شامات فرستادند که برای فرار از جنگ به آنجا پناهنده شده بود. پیک به سراغ او رفت و خبر توافق بر صلح را رساند. ابوموسی گفت: « الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِینَ» و خبر حَکَم قرار دادن او را بیان کرد و ابو موسی گفت: « اِنَّا لِلَّهِ وَ اِنَّا اِلَیْهِ راجِعُونَ‏»

اما این تمام ماجرا نیست، بلکه نقطه آغاز است. امیرمومنین ع عهدنامه و پیمانی را برای حَکَمیت نوشت. در این پیمان نامه، از عمروعاص و ابوموسی پیمان گرفت که حکم آنها تنها به کتاب خدا باشد و اگر در کتاب مطلبی را نیافتند، تنها به سنت پیامبر ص حکم کنند و دو حَکَم باید از تبعیت هوای نفس و شبهات دوری کنند و بر اجتهاد خویش عمل نکرده و حکمی همراه ظلم نکنند. دو حَکَم باید در زمینی بی طرف بین اهل شام و اهل عراق به مذاکره بنشینند و همراهان این مذاکره، تنها به رضایت هر دو طرف باشد و اگر شرایط بیان نشده رعایت نشود، حکم این دو، بر هیچ کس الزام آور نیست.[5]

از اینجا به بعد ماجرای حکمیت را همه می دانند. اما آنچه دل‌ها را به درد می آورد، فریادهای خبیثی است که پس از شکست حَکَمیت به علت رعایت نکردن شروط امیر مومنین ع، بلند شد. همین موافقان صلحی که با تهدید، امیرمومنین ع را وادار به پذیرش حَکَمیت کردند و همانان که نظر علی ع در حَکَم قرار دادن ابن عباس یا مالک اشتر را نپذیرفتند، با ندای «لا حکم الا لله» به مقابله با علی ع پرداختند. نُمَیر عبسی نقل می‌کند: «علی ع از کنار رزمندگانی از قبیله هَمدان عبور می‌کرد که گروهی از آنان به سراغ وی آمدند و گفتند: «چرا با مسلمین (معاویه و لشکریانش) بدون اینکه مرتکب گناهی شده باشند، جنگ کردی؟ و چرا در امر الهی سازش کردی؟ و چرا به دنبال حکومت رفتی؟ و چرا مردان را در دین خدا حَکَم قرار دادی؟ حکم تنها برای خداست «لا حکم الا لله»»[6]

آیا جز این بود که اینان و دیگر افراد سست بنیان، حَکَمیت را به امیرمومنین ع تحمیل کردند و حتی به حَکَم مورد نظر او تن نداده و حَکَمین نیز شرایط علی ع را رعایت نکردند؟ اما چه خبیثانه، نه تنها از علی ع و امت عذرخواهی نکردند، بلکه مسئولیت مذاکرات و شکست را بر عهده امیرمومنین ع گذاردند و با شمشیرهای برهنه جنگی دیگر (نهروان) را با فریاد «لا حکم الا لله» بر او تحمیل کردند.

اِبَانَهُ ابْنِ اَبِی عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُطَّهَ نقل می‌کند: «ابن عباس پیش از آغاز جنگ نهروان، برای اتمام حجت به سراغ خوارج رفت و علت مخالفت و دشمنی آنان با علی ع را جویا شد. آنان گفتند: « به سه دلیل با علی ع مخالفیم. چون علی ع مردان را در دین خدا حَکَم قرار داد و کافر شد و چون جنگید و غنیمت نگرفت (جنگ جمل) و چون امیر المومنین را پس از اسم خویش در عهدنامه حَکَمیت پاک کرد.[7] امیر مومنین ع در پاسخ فرمود: خداوند در قرآن برای صید[8] و اصلاح بین زن و شوهر،[9] مردان را حَکَم قرار داده است. اما آیا توقع دارید در جنگ جمل، مادرتان عایشه را اسیر کرده و شما مانند کنیز با او رفتار می کردید؟ اگر او را مانند کنیز بدانید، کافر شدید در حالی که او مادر شماست و اگر او را مادر خود ندانید آیه قرآن را تکذیب کرده‌اید: « َ اَزْوَاجُهُ اُمَّهَاتِکُمْ»[10] در پاک کردن امیرمومنین پس از نام خویش نیز به رسول خدا ص در ماجرای صلح حدیبیه تاسی کردم. رسول خدا ص از علی ع برتر بود و با محو رسول الله از نبوت خارج نشد.»[11]

عجب ماجرای دردناک و آشنایی است

روزی گفتند: باید با مذاکره، سایه شوم جنگ را برداشت. یک روز گفتند: مذاکره محل بده بستان است نه محل بیانیه خواندن و پافشاری بر حقوق. باز گفتند: باید تحریم ها برداشته شود تا مشکل آب خوردن نیز حل شود. با هر تلاشی بود، مذاکرات را جلو بردند. مکرّرا خطوط قرمزی برای مذاکرات ترسیم شد. خطوط قرمز زیر پاگذاشته شد. مجددا برای عمل به برجام، شروطی تعیین شد. آن شروط نیز رعایت نشد. برجام با خروج آمریکا شکست خورد. اما نه تنها خبری از عذر خواهی از رهبری و ملت نبود، بلکه مذاکرات زیر نظر رهبری عنوان شد و برجام را تصمیم نظام قلمداد نمودند و نوک پیکان انتقادات را از خود به سمت رهبری تغییر دادند.

عجب شباهتی است بین مظلومیت علی ع و شرایط امروز کشور عزیزمان

***

[1] 14 خرداد 1397

[2] 14 خرداد 1397

[3] وقعه صفین ؛ النص ؛ ص499

[4] وقعه صفین ؛ النص ؛ ص500

[5] وقعه صفین ؛ النص ؛ ص504

[6] الغارات (ط - القدیمه) ؛ ج‏1 ؛ ص19

[7] به هنگام نوشتن پیمان نامه، نوشته شد: « هَذَا مَا تَقَاضَی عَلَیْهِ عَلِیٌّ اَمِیرُ الْمُوْمِنِینَ» معاویه گفت: چه بد مردی هستم اگر علی ع را به عنوان امیرمومنین قبول داشته باشم و باز با او به پیکار بپردازم. عمرو عاص به کاتب گفت: نام علی و پدرش را بنویس او تنها امیر شماست و امیر ما نیست! جدال درباره نوشتن یا ننوشتن امیرمومنین بالا گرفت که اشعث گفت: این نام را پاک کن. اینجا بود که امیر مومنین ع فرمود: یاد صلح حدیبیه افتادم که به دستور پیامبر ص نوشتم: «هَذَا مَا تَصَالَحَ عَلَیْهِ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ سُهَیْلُ بْنُ عَمْرٍو» سهیل بن عمرو گفت: نام رسول الله را پاک کن. من اگر می دانستم تو رسول خدایی با تو به پیکار بر نمی خواستم و بنویس: محمد بن عبد الله. پیامبر ص به من فرمود: علی! من رسول خدا و محمد بن عبدالله هستم و با نوشتن محمد بن عبدالله، رسالت من نابود نمی شود. پس بنویس محمد بن عبدالله ... وقعه صفین، النص، ص: 508

[8] المائده : 95 یا اَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا لا تَقْتُلُوا الصَّیْدَ وَ اَنْتُمْ حُرُمٌ وَ مَنْ قَتَلَهُ مِنْکُمْ مُتَعَمِّداً فَجَزاءٌ مِثْلُ ما قَتَلَ مِنَ النَّعَمِ یَحْکُمُ بِهِ ذَوا عَدْلٍ مِنْکُمْ هَدْیاً بالِغَ الْکَعْبَهِ اَوْ کَفَّارَهٌ طَعامُ مَساکینَ اَوْ عَدْلُ ذلِکَ صِیاماً لِیَذُوقَ وَبالَ اَمْرِهِ عَفَا اللَّهُ عَمَّا سَلَفَ وَ مَنْ عادَ فَیَنْتَقِمُ اللَّهُ مِنْهُ وَ اللَّهُ عَزیزٌ ذُو انْتِقامٍ‏

[9] النساء : 35 وَ اِنْ خِفْتُمْ شِقاقَ بَیْنِهِما فَابْعَثُوا حَکَماً مِنْ اَهْلِهِ وَ حَکَماً مِنْ اَهْلِها اِنْ یُریدا اِصْلاحاً یُوَفِّقِ اللَّهُ بَیْنَهُما اِنَّ اللَّهَ کانَ عَلیماً خَبیراً

[10] الاحزاب : 6

[11] مناقب آل ابی طالب علیهم السلام (لابن شهرآشوب) ؛ ج‏1 ؛ ص268

الف را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید

وب‌گردی

دیدگاه کاربران

ناشناس۳۷۳۶۹۳۱۵:۳۱:۱۳ ۱۳۹۷/۳/۱۵
مرد باشیم و روی پای خودمان بایستیم. آمریکا قابل اعتماد نیست. این یک شعار نیست. اروپا هم همراه آمریکاست. منطق آنها یکی است.
ناشناس۳۷۳۷۸۱۱۶:۵۱:۱۱ ۱۳۹۷/۳/۱۵
برادر من، نه ظریف ابو موسی اشعری است و نه جلیلی مالک اشتر. الان وقت این تصفیه حساب های سیاسی نیست.
محسن۳۷۳۷۹۳۱۶:۵۸:۴۵ ۱۳۹۷/۳/۱۵
خدا رو شکر که یکی حرف دل ما را زد.مدتهاست دل ما از دست اینها خون است.
ناشناس۳۷۴۳۲۵۰۲:۵۳:۵۹ ۱۳۹۷/۳/۱۶
احسنت...حرف دل ما بود که پنج ساله در گلو گیر کرده
پوری۳۷۴۶۵۷۱۲:۲۵:۱۴ ۱۳۹۷/۳/۱۶
و تاریخ تکرار می شود...
ناشناس۳۷۵۳۰۶۰۱:۱۹:۳۶ ۱۳۹۷/۳/۱۷
به همین علت امام علی توصیه به خواندن تاریخ فرموده اند
شناس۳۷۵۹۴۰۱۷:۰۳:۰۹ ۱۳۹۷/۳/۱۷
من جای شما بودم این موضوع را ازنظر سنجی خارج می کردم
تجارت نیوزطاقچهپارس نماد داده

پربحث‌های امروز

  1. سخنگوی دولت مطرح کرد: هیچ آثار منفی در شاخص‌های اقتصادی دیده نشد/عرضه بیش از ۷ میلیون قطعه سکه برای برطرف کردن عطش عده‌ای!

  2. تقدیر از دولت / یک گام به جلو برای به رسمیت شناختن مطالبه گری مردم 

  3. ژاپن با ۱۳ میلیون بیکار چه کرد؟ ماجرای کمپینی که ۷۰ سال طول کشید

  4. یادداشت حسین شریعتمداری/ چون به گَردَش نمی‌رسی برگرد! / آیا اقتصاد را نجات داده‌اید یا ده‌ها مشکل به آن افزوده‌اید؟!

  5. انتخابات و تلاش برای انقلاب مخملی در ترکیه/ بزودی اردوغان متهم به تقلب می شود

  6. بحران در حوالی تشک/ گرگ‌های وارداتی در پوستین رژیم صهیونیستی

  7. افشاگری مدیر برنامه‌ کارلوس پویول درخصوص حاشیه‌ها  

  8. دهقان مطرح کرد؛ تدوین طرح اعاده اموال نامشروع مسئولان برای بازپس‌گیری اموال غیرقانونی و باد‌آورده/ بازپس‌گیری اموال نامشروع در صورت تصویب طرح

  9. سخنگوی کاخ سفید را از رستوران بیرون انداختند

  10. ممنوعیت رانندگی بانوان عربستانی رسما لغو شد + فیلم

  11. تهدید ترامپ بر اعمال تعرفه ۲۰ درصدی روی واردات خودروهای اروپایی

  12. توصیه‌ برترین‌های کنکور ۹۶ به داوطلبان آزمون سراسری ۹۷

  13. ۲۰۰ درصد افزایش قیمت برخی کالاهای فناوری اطلاعات

  14. رسانه‌ها به‌تنهایی نمی‌توانند امید تزریق کنند

  15. ۶ دلیل که حتی با ورزش کاهش وزن نخواهید داشت

  16. آیا دولت ائتلافی آلمان در آستانه فروپاشی است؟

  17. انتخابات ترکیه و تلاش مخالفان برای حذف اردوغان/پیروز نهایی کدام حزب خواهد بود؟

  18. چرا واردات ذرت و سویا در سیطره ۲ نفر است؟ / ضریب خودکفایی دانه‌های روغنی کاهش یافت!

  19. بیانات رهبر انقلاب درباره بلای اشرافیگری  

  20. میکروب‌ها کجاهای خانه‌تان مخفی شده‌اند؟

  21. عرفانی خبر داد؛ آخرین وضعیت شیوع تب کنگو در کشور/ بیماری که جانتان را تهدید می کند

  22. از مجلس ششم تا مجلس دهم

  23. رویای طلایی فوتبال ایران/ تاریخ سازی در سرزمین یوری گاگارین!؟

  24. رسانه‌های چینی: جنگ تجاری آمریکا نشانه وجود «توهمات پارانوئیدی» در ترامپ است

  25. آخرین عناوین روزنامه‌های اقتصادی

پربحث‌های دیروز

  1. نام ۲ نفری که ۵۹ هزار سکه خریدند چیست؟

  2. اولین اعتراضات به تلگرام طلایی / دست وزارت ارتباطات در کار است

  3. بیماری‌های اقتصاد ایران علاج دارند اما...

  4. تغییر شرکای راهبردی حکومت

  5. پاسخ نوبخت به سه ادعای عجیب/ نقش جهانگیری در چالش آتی دولت/پشت پرده مشکلات اقتصادی/ داستان خانه ولایتی/ چاپ کتابی مجازی علیه روحانی/ سیاسی‌ترین گل جام‌جهانی

  6. واکنش معاون شریعتمداری به گرانی‌ها: رسانه‌ها چرت و پرت نگویند

  7. دومین نامه نمایندگان به "روحانی" برای برکناری ۳ وزیر

  8. واردات بیش از ۱۴۰۰ قلم کالا ممنوع شد/ خودرو هم در لیست ممنوعه‌ها

  9. آشنایی با 10 خودرویی که بیشترین افت قیمت را دارند  

  10. توئیت ناشیانه وزیر خارجه آمریکا درباره ایران جنجالی شد+عکس

  11. ضرورت ترمیم کابینه/ تیم اقتصادی دولت ضعیف و ناکارآمد است

  12. قاضی سراج: دست دلالان را از بازار خودرو قطع می‌کنیم

  13. سه ماه گذشته؛ حمایت از کالای ایرانی چه شد؟/فردا که گُل‌ها خشک شدن دیر است

  14. ثبت سفارش خودرو ممنوع شد+سند

  15. منتظرید که امریکا برای‌تان کار بکند!  

  16. مجوز صادر شد/ ایران و پرتغال در ورزشگاه آزادی پخش می شود

  17. قائم مقام بانک مرکزی: افزایش قیمت سکه متاثر از افزایش قیمت طلا و نرخ دلار است/ وعده کاهش قیمت سکه

  18. قیمت سکه 2 میلیون و 650 هزار تومان/قیمت سکه آتی به بیش از ۳ میلیون تومان رسید

  19. معاون سیما: ممنوعیت حضور چهره‌های پرخرج خارجی ابلاغ شده بود

  20. اولویتی مضحک برای استیضاح/آیا ربیعی باید پاسخگوی افسار گسیختگی اقتصاد باشد؟

  21. واعظی:برخی هنوزفکر می‌کنند درشرایط قبل ازتحریم آمریکا هستیم

  22. ضرغامی:‌نامه اصلاح‌طلبان تکمیل سیاست ضدبشری ترامپ است/ این نامه دلسوزی برای ملت ایران نیست

  23. ۱۸ محصول ایران خودرو گران شد+ لیست قیمت

  24. علائم نامعلوم راهنمایی و رانندگی در شهر  

  25. مادر و فرزند مهاجری که تصویرشان در دنیا معروف شد  

پربحث‌های هفته

  1. چند نکته با افرادی که در دام ترامپ گرفتار شده‌اند

  2. توضیحات سرلشکر فیروزآبادی پیرامون ویلای لواسان+سند

  3. پزشکیان:در هیچ جای دنیا پزشکان به اندازه ایران درآمد ندارند

  4. درباره مذاکره مستقیم با آمریکا / رییس جمهور چه کسانی را دیوانه نامید؟

  5. نام ۲ نفری که ۵۹ هزار سکه خریدند چیست؟

  6. قرار بود حکومت‌مان، رنگ و بوی علی را داشته باشد  

  7. تصمیم گیری در خصوص بازار خودرو، مسکن، ارز و سکه در جلسه ستاد مبارزه با مفاسد اقتصادی /۵۰ نفر، ۵ درصد سکه‌های ثبت‌نامی را خریده‌اند/ هک سایت وزارت صنعت و فروش ۴ هزار خودروی وارداتی قاچاق

  8. نهاوندیان: مردم باید از آرامش و امنیت اقتصادی خودشان حراست کنند/نیاز به تصمیم گیری‌های قوی داریم و با صبوری مشکلات حل می‌شود/اگر علت گرانی کالایی مشخص نیست، نباید آن را بخریم

  9. آزمون: اگر ناراضی هستند، بعد از جام جهانی دیگر برای تیم ملی بازی نمی‌کنم

  10. فیروزآبادی ویلای لواسان را تحویل داد

  11. زور تورم به قدرت خرید مردم می‌چربد/ چه زمانی توانایی خرید مردم بالا می‌رود؟

  12. اولین اعتراضات به تلگرام طلایی / دست وزارت ارتباطات در کار است

  13. اسپانیا به سختی برد/ یوزها جانانه جنگیدند/ویدئو چک گل ایران به ماتادورها مردود اعلام کرد/امیدها به بازی پرتغال زنده است

  14. بیماری‌های اقتصاد ایران علاج دارند اما...

  15. محمد ثلاث قصاص شد

  16. وقتی عادل فردوسی پور احساساتی میشود !

  17. سیف:کاهش تورم در ۴۰ سال اخیر بی‎سابقه است/ احتمال توقف پرداخت ازر به کالاهای غیرضرور

  18. اعلام جرم علیه مدیران ارشد پیشین و فعلی بانک مرکزی و مدیران موسسات/ بانک مرکزی به تقصیر متهم است/فرشتگان، آرمان، آرمان ایرانیان و کاسپین یکی هستند؛ حکمت تغییر نام‌ها باید معلوم شود

  19. بی‌هنری بی بی سی /وقتی قاتل را بی گناه وقهرمان نشان می‌دهند

  20. ماجرای ویلای لواسان/ تفریح آمریکایی ها در نیشابور/ مشکل دولت روحانی از نگاه تئوریسین های اصلاح طلب/ چرا در ایران مسئولی استعفا نمی‌دهد؟

  21. بازار خودرو کاملا انحصاری است/ چرا شرکت های خودروساز به آشفتگی بازار دامن زدند؟

  22. تغییر شرکای راهبردی حکومت

  23. ماجرای پرحاشیه ویلای لواسان سرلشکر فیروزآبادی

  24. ضرورت تشکیل اتاق فرماندهی برای اقتصاد

  25. چگونه کُره فقیر ۵۰ ساله کشور "برند"ها شد؟/ ۱۸ امتیاز ویژه به تولید

آخرین عناوین