گاه­‌شماری ۱۲ حیوانی از کجا آمده است؟

گروه اجتماعی الف،   3961229006 ۰ نظر، ۵ در صف انتشار و ۰ تکراری یا غیرقابل انتشار
گاه­‌شماری ۱۲ حیوانی از کجا آمده است؟

گاه­‌شماری ۱۲ حیوانی در ایران تا پیش از حمله مغول رواج نداشت.

ایسنا در یادداشتی به قلم علی صفی‌پور - پژوهشگر تاریخ و فرهنگ ایرانی نوشت:  پس از چنگیزخان، ایران به دست امیران مغول، محمود و مسعود یَلواج (از بازرگانان فرارودان و مورد اعتماد چنگیز) بود تا آنکه هلاکوخان مغول، نواده چنگیز، با لشکری گران در سال ۶۴۵ به ایران آمد و سلسله ایلخانی را تاسیس کرد. این سلسله تا بر آمدن حکومت‌های محلی مانند آل مظفر، سربداران سبزوار و... بود تا آنکه تیمور گورکانی (۷۳۶–۸۰۷ ه. مهی.) به قدرت رسید و دوباره خاطرات تلخ خونریزی‌های چنگیز را برای ایرانیان تکرار کرد.

در این دوران سیصدساله عصر مغول و تیمور، گاه‌شماری هجری مهی به عنوان گاه‌­شماری دینی و رسمی در نوشته‌­ها و گزارش‌­ها به کار می‌­رفت، در کنار آن برای زندگی روزمره ایرانیان یک‌جانشین، گاه‌­شماری خورشیدی که به کار برده می‌­شد: گاه­‌شماری جلالی (به‌جامانده از خیام، در دوران خواجه نظام­ الملک توسی و ملکشاه سلجوقی از سال ۴۷۱ هجری مهی) و گاه­‌شماری یزدگردی (به‌جامانده از دوران ساسانی و آخرین پادشاه ساسانیان) بود.

گزارشی از تاسیس گاه­‌شماری خورشیدی در دوران غازان خان مغول (بنا به گزارش تاریخ وصاف) در رجب سال ۷۰۰ یا (بنا به گزارش فصیح احمد خوافی در مجمل فصیحی، حمدالله مستوفی در نزهت القلوب و تاریخ گزیده) ۷۰۱ هجری شده است، این گاه‌­شماری که به گاه‌­شماری خانی نامبردار بود، چندان پا برجا نماند و پس از چند دهه به فراموشی سپرده شد.

اگر از گزارش­‌های پراکنده‌­ای چون وجود گاه‌­شماری جمالی از ‌امیر جمال‌الدین ‌شیخ ‌ابواسحاق‌ اینجو (زندگی‌ ۷۲۱ ـ ۷۵۸ هجری) پادشاه‌ فارس چشم‌پوشی کنیم، باید بگوییم، در کنار گاه‌­شماری هجری مهی که هم گاه­‌شماری مذهبی و اداری بود، و یا گاه­‌شماری جلالی و یزدگردی که گاه‌شماری مردمی برای شمارش روز بر پایه خورشید بود، در کنار این گاه­‌شماری­‌های نامبرده‌شده، گاه‌شماری ۱۲ حیوانی نیز به طور غیررسمی به کار می‌­رفت. گاه‌­شماری ۱۲ حیوانی که شمارش روز در آن بر شیوه خورشیدی بود و بیشتر مورد توجه مغولان قرار می­‌گرفت، در گزارش­‌های تاریخی (بویژه متونی مانند جهانگشای جوینی، جامع­التواریخ رشیدالدین فضل الله، تاریخ بناکتی، تاریخ وصاف و...) به طور چشمگیری دیده می­‌شود که از این گاه­‌شماری و نام ۱۲ حیوان آن یاد شده است.

این نکته را نیز باید یادآور شد که در میان مردم، برای حفظ جشن­‌ها و باورهای نیاکان، بویژه جشن نوروز، گاه‌­شماری جلالی به کار گرفته می­‌شد، برای نمونه شرف‌الدین علی یزدی در ظفرنامه خود و یا کمال الدین عبد الرزاق سمرقندی‌ در مطلع سعدین و مجمع بحرین، که هر دو در دوره تیمور می‌­زیستند، از ماه‌های جلالی یاد کرده‌­اند یا در سروده سعدی است که می­‌گوید:

اوّل اردیبهشت‌ماه جلالی                         بلبل گوینده بر منابر قضبان

بر گل سرخ از نم اوفتاده لاَلی                            همچو عرق بر عذار شاهد غضبان. سعدی.

هزار سال جلالی بقای عمر تو باد             شهور آن همه اردیبهشت و فروردین. سعدی. ‌

مردم گاه‌­شماری یزدگردی را به دلیل اهمال در کبیسه‌­هایش و دور افتادن از زمان واقعی، کم کم  فراموش می‌­کنند و به جای آن از گاه­‌شماری جلالی بهره می­‌بردند. گاه­‌شماری ۱۲ حیوانی در ایران تا پیش از حمله مغول به هیچ وجه رواج نداشت، در دوره پیش از مغول تنها چند دانشمند از آن در کتاب‌های خود نام برده‌­اند، از آن جمله ابوریحان بیرونی (در آثارالباقیه)، محمود کاشغری، شرف‌الدین طاهر مروَزی است. با نام‌های: تقویم «ختائی» و تقویم «اویغوری» نام برده‌­اند، چرا که پیش از این، این گاه­‌شماری را منسوب به ترکان ختایی و اویغوری می­‌دانستند. در حالی که پژوهش‌های جدید نشان می‌دهد که در بین بوداییانِ چین، ژاپن، هند و دیگر نقاط آسیای شرقی این گاه‌شماری به بودا نسبت داده می‌شود، که در این صورت این گاه‌شماری بیش از ۲۵۰۰ سال عمر دارد. داستان این ۱۲ حیوان نیز بر این بوده است که روزی بودا همه مخلوقات را فرامی‌خواند و از میان حیوانات این ۱۲حیوان فراخوان او را پاسخ می­‌دهند. از آن پس نیز بودائیان به برکت این ۱۲ حیوان، مدار هر سال را به نام یکی از آنها گذاشته است.

ابونصر فراهی نیز در آغاز سده هفتم، در نصاب الصبیان نام ماه‌های این گاه­شماری را به فارسی به نظم کشیده است(مـوش و بقر و پلنگ و خرگوش شمار...). گویا نخستین کسانی که پس از مغول از این گاه‌شماری یاد می‌کنند و کتاب مفصلی درباره آن می‌نویسد خواجه نصیر الدین توسی، و پس از او غیاث‌الدین جمشید کاشانی است.

بنا به گزارش­‌ها آغاز این گاه‌­شماری از ۱۶ برج دلو (یعنی از ۱۵ بهمن­ ماه) بوده است. البته این نکته نیز گفته می‌شود که این گاه‌­شماری ۱۲ حیوانی که در ایران پس از مغول به کار می­‌رفت، گونه ایرانی شده آن بود که آمیخته‌ای از سه گاه‌شماری جلالی و هجری مهی و ۱۲ حیوانی چینی اویغوری بود. این گاه­‌شماری به طور رسمی در زمان صفویه تا پایان دوران قاجار در کنار گاه­‌شماری هجری مهی و به جای گاه‌­شمار جلالی در مکاتبات اداری به کار گرفته می‌­شد. پس از مشروطه این گاه‌شماری به طور رسمی کنار گذاشته شد.

اما امروزه دیده می­‌شود این ارمغان چنگیزخان در میان مردم گاه گاهی به زبان می‌­آید و در کنار نامگذاری هر سال به نام یکی از ۱۲ حیوان، باورهایی با آن به مردم تلقین داده می­‌شود که هیچ مبنای علمی ندارد، و بیشتر جبنه عوام‌فریبی و سرگرمی­‌هایی دارد که ارزش فرهنگی و اجتماعی ندارد.

این که بنا بر این گاه­‌شماری فلان حیوان در آن سال چه چیزی را در سرنوشت‌مان رقم می­‌زند، یا آن سال با چه رویدادهایی روبه‌رو خواهیم شد، باورهایی این­ چنینی هیچ گاه در طول تاریخ ایران و گاه­شماری­‌های تاریخ ایران جایگاهی نداشته است. همه این باورها، ساخته و پرداخته همان سه سده، عصر مغولان، ایلخانیان و تیموریان است. گاه‌­شماری­‌های ایرانی از جنبه علمی، ریشه در عقلانیت علمی و توجه به زمان واقع فصول سال دارد و از جنبه فرهنگی، ریشه در خداباوری، شادبودن (که خود جلوه­ای از اهورایی است) دارد، در گاه‌­شماری ایرانی هیچ بدشگونی و نحسی دیده نمی‌­شود، چون عقلانیت حاکم بر این گاه­‌شماری همه روزها، همه ماه‌ها و همه سال‌ها را برابر می‌­داند، اگر تفاوتی دیده می­‌شود، بویژه در روزهای سال، آن هم برای برپایی جشن و شادی بهره برده می‌­شود که این جشن و شادی نیز با زمان واقعی پیوند خورده است.

اگر بلندترین شب باشد، آن شب را به جشن و شادی و نامش را «شب چله» می­‌گذراند و اگر روز و شب برابر شود، که با بهار همراه باشد، باز آن را جشنی باشکوه می­‌گیرند و نامش را نوروز می‌گذارند. دیگر جشن­‌های گاه‌­شماری‌­های ایرانی که ریشه­‌ای کهن دارند، عبارتند از مهرگان، تیرگان، چارشنبه‌سوری و ...

البته خوشبختانه آگاهی مردم نسبت به این ارمغان چنگیز خان بیش از پیش شده است و کم کم این زنگار مغولی را از فرهنگ اصیل خود می‌زدایند.

عضویت در کانال تلگرام الف

وب‌گردی

تجارت نیوزتجارت نیوز

پربحث‌های امروز

  1. چه کسی گفت دختر خوشگله/ نماینده مجلس: ممکن است صداگذاری شده باشد، ممکن است واقعیت داشته باشد

  2. ترفند جدید هیئت رئیسه مجلس و دولتی ها برای منتفی کردن سوال از رئیس جمهور/نشست غیررسمی بجای برگزاری جلسه رسمی و طرح سوالات

  3. نمره 5 اقتصاددان به عملکرد سیف در بانک مرکزی/ استاد تاخیر در اجرای سیاست‌های پولی و بانکی/بدون تسلط و برنامه بود/ اختیار کافی ندارد

  4. تجمع مردم در مقابل اداره ارشاد مشهد+ عکس

  5. نکته‌ای درباره غیرقابل فیلتر شدن تلگرام

  6. ایده جدید ترامپ و جان بولتون برای منطقه؛ تشکیل ارتش عربی برای مقابله با ایران و روسیه

  7. مقتدی صدر: هرگونه تجاوز به ایران را محکوم می‌کنم

  8. ارزش واقعی قیمت سکه چقدر است؟

  9. معاون مدیر کل و رییس اداره ارشاد مشهد بازداشت شدند

  10. رییس کل سابق بانک مرکزی: قیمت دلار به 10 هزار تومان می‌رسید اگر ...

  11. تحریم‌های جدید تروئیکا علیه ایران، هدیه‌ای‌ برای کاخ سفید که به مقصد نرسید

  12. تفاوت‌های دانش‌ آموزان دهه شصتی و هشتادی

  13. جلیلی: چرا غرب زمان حمله شیمیایی سردشت و حلبچه اقدامی نکرد؟

  14. یک عضو شورا: محسن هاشمی شهردار نمی‌شود

  15. چرا اسد صبح روز حمله آمریکا، با خیال راحت به دفتر کارش رفت؟

  16. ایجاد اشتغال با پرداخت وام ممکن است؟

  17. گلف‌ بازی ترامپ با آبه+ عکس

  18. بزرگداشت شهدای حمله اسرائیل به پایگاه هوایی T۴ سوریه  

  19. علت لغو ارسال جنگنده های اسرائیل به رزمایش مشترک با آمریکا چه بود؟

  20. جنجال برگزاری یک جشن در برج سلمان مشهد

  21. تداوم بارش باران در کشور/ بارش برف در ۴ استان

  22. افزایش قیمت طلا در راه است؟!

  23. بازیگری که «پایتخت ۵» را سکوی پرتاب خود می‌داند

  24. طرح تشکیل ارتش عربی و معادله جنگ در سوریه

  25. تبادل پیغام‌ کاربران بین پیام‌رسان‌های بومی اجرایی شد

پربحث‌های دیروز

  1. واعظی: برخی عادت کردند تمام تعطیلات خود را خارج از کشور بروند، خب نروند، ارز مسافرتی متعلق به کل ملت است/مردم اگر جایی با ارز بالاتر از 4200 تومان روبرو شدند اطلاع دهند

  2. جشن جنجالی باغ قلهک

  3. درخواست نمایندگان برای پیگیری صدای خلاف شئونات اسلامی یک نماینده مجلس + صوت و تصویر نامه

  4. یورو جایگزین دلار در ایران شد/ بانک مرکزی موظف شد نرخ برابری ریال در مقابل یورو را به صورت مستمر اعلام و مدیریت کند

  5. چرا برای اصلاح کشور با مشکل مواجهیم؟

  6. مسئله پیچیده بحران ارزی و ناکارآمدی راه حل‌های بسیط

  7. انتقال همزمان کانال های مقامات دولتی و نهادهای عمومی از پیام رسان های خارجی به داخلی/ خروج از تلگرام

  8. حکم اعدام «بهمن ورمزیار» اجرا شد

  9. توضیحات دادستانی در خصوص آخرین وضعیت سعید مرتضوی/ در پرونده هایی که با حیثیت دستگاه قضایی مرتبط است طبق قانون عمل می کنیم/ دستورات لازم برای برای اجرای حکم به ضابطین داده شده

  10. احتمال شهردار شدن عارف و نقد یک روزنامه به اطرافیان محسن هاشمی/ ترس حجاریان از احمدی نژاد/ رهبر جدید اصلاح طلبان/ پیش بینی زیباکلام از انتخابات بعدی/ شوخی خلاف عرف نماینده مجلس دردسر شد

  11. مرتضوی نمی‌تواند فرار کند/ باید از طریق اطلاعات سپاه، ناجا و وزارت اطلاعات او را پیدا کنند

  12. نقشه شوم زن برای شوهر ثروتمندش

  13. مقابله عربستان با ایران/کابوسی که سعودی ها خود را با آن محاصره کرده اند

  14. پیش فروش سکه بازهم متوقف شد

  15. شروط ادامه فعالیت پیام‌ رسان‌های خارجی در ایران

  16. دزد فراری در سقوط از پل بزرگراه امام علی کشته شد

  17. بخشنامه دولت به همه دستگاه های دولتی و عمومی/ ظرف یک هفته هر گونه فعالیت و ارائه خدمات از طریق پیام‌رسان‌های اجتماعی داخلی انجام گیرد

  18. وزیر نیرو: خشک‌ ترین سال نیم قرن اخیر را تجربه می‌کنیم

  19. خروج جهانگیری از تلگرام

  20. میرباقری: «سلمان فارسی» پایان ۹۷ کلید می‌خورد/سریال در ۵ سال آینده قابل پخش خواهد بود

  21. روحانی: ارتش و سپاه به هر سلاحی برای دفاع نیاز داشته باشند تولید می‌کنیم/ برای تاراج دلارهای نفتی منطقه را پراز باروت نکنید

  22. شهری که می‌تواند علم سلول‌های بنیادی خاورمیانه را متحول کند 

  23. سبحانی‌فر: بنایی بر فیلتر شدن شبکه‌های اجتماعی وجود ندارد

  24. نقوی حسینی: بیش از ۷۰ درصد مراکز تولیدی کشور تعطیل هستند

  25. تفاوت موشک بالستیک با موشک کروز  

پربحث‌های هفته

  1. اقدام عجیب سیف/ رئیس کل بانک مرکزی معاون خود را با پاداش 1 میلیارد و 200 میلیونی بازنشسته می کند و بعد از یک هفته وی را به کار بازمی گرداند!

  2. حمله مشترک آمریکا، انگلیس و فرانسه به سوریه/اهدافی که در تجاوز نظامی غرب بمباران شدند/ دانفورد: موج اول حملات پایان یافت/ متیس: حملات بیشتر در دستور کار نیست+فیلم و عکس

  3. اصرار وزارتخانه ها برای افزایش ۵۰ درصدی حقوق و مزایا و موافقت جهانگیری/ بدعتی که باعث تبعیض و اعتراض کارمندان شده است

  4. مشاور ولیعهد امارات خطاب به ظریف: دیگر لبخند نخواهی زد!+عکس

  5. آخرین اخبار از تجاوز نظامی آمریکا به سوریه/ دمشق: پایگاه‌های مورد هدف از چند روز قبل تخلیه شده بودند/روسیه: فرصت صلح از بین رفت/ بیانیه ایران

  6. وزیر بهداشت: ما وزرا حقوقمان سه میلیون و حتی کمتر است/ حاضر نیستم به اسم تولید داخلی دو برابر پول به جنسی را بدهم که کیفیتش پایین‌تر است

  7. گاندی از تلگرام کوچ می‌کرد یا می‌ماند؟

  8. واعظی: برخی عادت کردند تمام تعطیلات خود را خارج از کشور بروند، خب نروند، ارز مسافرتی متعلق به کل ملت است/مردم اگر جایی با ارز بالاتر از 4200 تومان روبرو شدند اطلاع دهند

  9. چه کسی گفت دختر خوشگله/ نماینده مجلس: ممکن است صداگذاری شده باشد، ممکن است واقعیت داشته باشد

  10. نگرانی آمریکا از ترسناک‌ترین سلاح جهان؛ چتر حفاظتی روسیه بر فراز سوریه

  11. جشن جنجالی باغ قلهک

  12. ارز برای چه مواردی فروخته می‌‌شود؟

  13. مرتضوی کجاست؟/ لطفا او را گیر بیاورید

  14. روایت نوبخت از روند انتخاب دلار 4200 تومانی/برخی در جلسه نظرشان 4600 بود/ درامد جدید به خزانه واریز می شود/ هدف از این اقدام مدیریت عرضه و تقاضای دلار بود

  15. دلار 4200 تومان، نتیجه کاهش قیمت مصنوعی و مهندسی شده از 6000 تومان نیست بلکه نتیجه افزایش قیمت هر دلار از 3600 تومان است

  16. مرتضوی همچنان متواری است/ دادستان سابق تهران به دنبال اعمال ماده ۴۷۷ قانون آیین دادرسی کیفری است

  17. پول ملی، قوی بهتر است یا ضعیف؟

  18. مدیر پیام‌رسان سروش: بعد از فتوای‌ رهبری، به درخواست‌های امنیتی پاسخ ندادیم

  19. رقابت پیام‌رسان‌ها داخلی برای جذب افکار عمومی/ جایگزین تلگرام کدام اپلیکیشن‌ است؟

  20. درخواست نمایندگان برای پیگیری صدای خلاف شئونات اسلامی یک نماینده مجلس + صوت و تصویر نامه

  21. یورو جایگزین دلار در ایران شد/ بانک مرکزی موظف شد نرخ برابری ریال در مقابل یورو را به صورت مستمر اعلام و مدیریت کند

  22. چرا برای اصلاح کشور با مشکل مواجهیم؟

  23. چه کنیم تا ماشین های شخصی شهرهایمان را نبلعند!

  24. وزارت دفاع روسیه: فقط از پدافند ۳۰ سال پیش ساخت شوروی استفاده کردیم

  25. مسئله پیچیده بحران ارزی و ناکارآمدی راه حل‌های بسیط

پربحث‌های اخیر

  1. معاون مدیر کل و رییس اداره ارشاد مشهد بازداشت شدند

  2. جنجال برگزاری یک جشن در برج سلمان مشهد

  3. تداوم بارش باران در کشور/ بارش برف در ۴ استان

  4. بعد از وقوع تصادف چه باید کرد؟

  5. خواب خود را برای چه کسانی تعریف کنیم؟

  6. نماینده مجلس: از مرداد ماه آب شرب برای ۵ میلیون نفر در اصفهان وجود ندارد

  7. توصیه‌های هواشناسی کشاورزی برای اردیبهشت‌ماه

  8. احتمال حضور زنان در میان گزینه‌های شهرداری تهران

  9. جاده هراز یک‌طرفه می‌شود

  10. پلیس راهور: 6 محور مواصلاتی کشور مسدود است

  11. سفری که ارزان شروع، اما گران تمام می‌شود

  12. واکنش به انتشار عکس‌های خصوصی کاوه مدنی

  13. شهردار تهران به هیچ وجه نباید گرایش سیاسی داشته باشد/ ضرورت پرهیز از اقدامات سیاسی

  14. گفتگو با آرایشگر «خبرساز» زلزله‌زده سر پل ذهاب

  15. مهم‌ترین گزینه‌های شهرداری تهران/ رقابت تنگاتنگ محسن هاشمی با گزینه مشارکتی ها

  16. توضیحات ناجا درباره فیلم سیلی زدن مامور پلیس به یک تبعه افغانستانی

  17. ازدواج و همسرداری به شیوه انیشتین +عکس

پربحث‌های دیروز

  1. وزیر نیرو: خشک‌ ترین سال نیم قرن اخیر را تجربه می‌کنیم

  2. شهری که می‌تواند علم سلول‌های بنیادی خاورمیانه را متحول کند 

  3. فرانسه نیز به جنگ با تلگرام و واتس اپ می رود؟

  4. دانش‌آموزانی که سوالات امتحان را هک کردند چه شکلی تنبیه شدند؟

  5. تصویری از ۳ قلاده یوزپلنگ در پارک ملی توران

  6. آیت‌الله جوادی آملی: بین خود و خدا حسابرسی داشته باشیم

  7. درخواست محیط زیست از فدراسیون فوتبال: نظر مکتوب آدیداس درباره یوز را اعلام کنید

  8. واعظی در جمع خبرنگاران:ایستادگی روحانی برای جلوگیری از فیلتر تلگرام بی‌اساس است

  9. سگ آزار فومنی تحت پیگرد قضایی قرار گرفت

  10. ارتقاء سامانه جامع خدمات مشتریان همراه اول

  11. معافیت مالیاتی فعالیت‌های فرهنگی هنری و مطبوعاتی

  12. نامه‌ بطحایی به جهانگیری: بازنشستگی۳۷۰ هزار نفر فعالیت آموزش‌وپرورش را تهدید می‌کند

  13. خرید و فروش چک پول تقلبی با نصف قیمت

  14. ضرغامی فعالیت رسانه‌ای خود در تلگرام را تعطیل کرد / کوچ به پیام رسان‌های داخلی

  15. فیلم رئیس‌جمهور دروغ بود؟ به چشمها هم نمی‌توان اعتماد کرد!

  16. افراط در ظاهر گرایی و میل به زیبا دیده شدن / نگاهی به موج عمل زیبایی در ایران

  17. اجرای طرح ترافیک از ۱۵ اردیبهشت

  18. واگذاری ۱۰۳ هکتار املاک به صورت رایگان به مردم خراسان رضوی

  19. موافقت ضمنی عارف با شهردار شدن

  20. هدیه ویژه باشگاه لیورپول به زلزله زدگان کرمانشاه

  21. دلخوش نباشیم؛ کاهش ۴۴ درصدی بارندگی ها نسبت به پارسال

  22. نرخ‌های جدید بلیت مترو از شنبه + جدول

  23. ورود سامانه بارشی جدید به کشور/ تهران بارانی می‌شود

  24. بازگشت هوای آلوده به تهران

  25. وضعیت جاده‌های مسدود کشور

پربحث‌های هفته

  1. چه کنیم تا ماشین های شخصی شهرهایمان را نبلعند!

  2. وزارت دفاع روسیه: فقط از پدافند ۳۰ سال پیش ساخت شوروی استفاده کردیم

  3. چالش شورای شهر تهران برای انتخاب جایگزین نجفی/ انتخاب شهردار نمایش تفرقه اصلاح طلبان؟

  4. پیام رسان سروش ۵ میلیونی شد/ تشکیل 817 هزار کانال تا امروز

  5. در دفاع از اقدام ارزشمند شورای شهر تهران

  6. پرطرفدارترین شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌های جهان کدام است؟  

  7. اوضاع بغرنج طلاق در تهران؛ یک طلاق به ازای هر ۲.۳ ازدواج/ ایران در انتظار ۳۰ میلیون پیرمرد و پیرزن

  8. توضیح یک خبر از قول دبیر شورای عالی فضای مجازی/ مسدود نشدن تلگرام برداشتی اشتباه است

  9. درخواست مهاجرت ۱.۵ میلیون ایرانی به استرالیا و کانادا

  10. انتخاب سرپرست شهرداری تهران و بازی فرصت طلبانه با ماجرای املاک نجومی

  11. وزیر نیرو: خشک‌ ترین سال نیم قرن اخیر را تجربه می‌کنیم

  12. شهری که می‌تواند علم سلول‌های بنیادی خاورمیانه را متحول کند 

  13. جزییات تردد رایگان ساکنان محدوده طرح ترافیک ۹۷

  14. درخواست کمیسیون آموزش مجلس از روحانی درباره لغو آزمون‌های مدارس خاص

  15. تهرانِ گران

  16. معاون مدیر کل و رییس اداره ارشاد مشهد بازداشت شدند

  17. فرانسه نیز به جنگ با تلگرام و واتس اپ می رود؟

  18. جایگزین کاوه مدنی در سازمان محیط زیست معرفی شد

  19. انتخاب گزینه‌های شهرداری پشت درهای بسته

  20. دریافت خلافی خودرو ساده‌تر از همیشه، فقط با یک تماس! 

  21. بارش شدید برف در ارتفاعات رامسر + تصاویر

  22. اعلام اسامی گزینه‌‌های شهرداری تهران

  23. جزییات جلسه اعضای شورای شهر با نمایندگان مجلس

  24. جزئیات شارژ حساب شهروندی در طرح ترافیک جدید

  25. چه‌ کسی شهردار تهران می‌شود؟

آخرین عناوین