معنای زنده‌بودن باید ایتالیایی زندگی کرد یا آلمانی؟

شان دورنس کلی؛ ترجمه‌ی محمد باسط،   3961226161 ۸ نظر، ۰ در صف انتشار و ۱ تکراری یا غیرقابل انتشار
باید ایتالیایی زندگی کرد یا آلمانی؟

وقتی زندگی در روالی یکنواخت و کسالت‌بار می‌افتد و عملاً به مُردگی تبدیل می‌شود، چه باید بکنیم؟ دو پاسخ برای این سوال وجود دارد: دائماً دنبال چیزهای تازه باش، یا معنای باثبات‌تر و عمیق‌تری برای همین روال پیدا کن. اما هر دو پاسخ به یک اندازه تباه‌اند. شان کِلی در رابطه‌ای که با استادش هیوبرت دریفوس داشته راه‌حل سومی را جست‌وجو می‌کند.

شان دورنس کِلی، نیویورک تایمز — چند هفته پیش، سطر جالبی در یادداشت‌های یکی از درس‌هایم پیدا کردم. نمی‌دانم از چه زمانی آنجا بوده یا چطور اصلاً وارد یادداشت‌های من شده است. یادم نمی‌آید که آن را قبلاً نوشته باشم یا حتی دیده باشم. آن سطر این بود: «هدف زندگی، از نظر پاسکال، شادکامی، صلح، یا شکوفایی نیست، بلکه زنده بودن است». به عقیده من این سطر را ممکن است معلم و دوستم، هیوبرت دریفوس، نوشته باشد. هیوبرت در ماه آوریل (۲۰۱۷) در سن ۸۷ سالگی درگذشت.

دست‌کم در بدو امر تصور اینکه هیوبرت ممکن است از درون گور با من حرف زده باشد عجیب است. ولی شاید عجیب‌تر این باشد که او از آن جایگاه بالاتر و نه چندان ایدئال که اکنون دارد بتواند به من درباره هدف احتمالی زندگی چیزی بگوید. ولی اگر می‌دانستید که طرز کار یادداشت‌های درسی من چطور است، احتمالاً این قدر ماجرا عجیب نبود.

می‌دانید که من فیلسوف فرانسویِ قرن هفدهم، بلیز پاسکال، را تدریس می‌کنم، و سنت اگزیستانسیالیستی‌ای که او منادی آن بوده است، آن‌هم از هنگامی که هیوبرت تقریباً سی سال پیش من را با آن‌ها آشنا کرد. یادداشت‌های درسی‌ای که من استفاده می‌کنم از دل همان یادداشت‌هایی درآمده که وقتی دانشجو بودم در کلاس هیوبرت برمی‌داشتم. در طول سالیان، این یادداشت‌ها، بیشتر و کامل‌تر شدند، نه فقط بر اثر چیزهایی که از دانشجویانم یاد گرفتم، بلکه همچنین و به‌ویژه بر اثر گفتگوهای مداوم و فراوانی که با هیوبرت داشتم. مسیرهای تاثیرپذیری این یادداشت‌ها آن قدر فراوان و متنوع بوده که مدت‌هاست دیگر قابل تشخیص نیستند. گاهی اوقات حتی خودم هم چیزهایی در آن‌ها پیدا می‌کنم که متعجب می‌شوم.

این جور تعجب کردن‌ها جالب‌اند، اما گاهی گیج‌کننده هم هستند. بالاخره یعنی چه که هدف زندگی زنده بودن است؟ خیلی حرف مبتذلی است، حتی این‌همان‌گویی است. اما شاید، بعد از کمی تفکر، اهمیتش آشکار شود.


به این فکر کنید که چطور ممکن است، در عمل، زندگی به مُردگی تبدیل شود. می‌دانید چطور این اتفاق می‌افتد: بیدار شو، برو سر کار، کار کن، ناهار بخور، اضافه‌کاری کن، سر راه برو کافه، بعد هم باشگاه، آخر سر هم تلویزیون ببین. تا مدتی این روال فوایدی دارد و مایه ثبات آدم می‌شود؛ راحت است چون پیش‌بینی‌پذیر است. اما خیلی زود روزها در امتدادی بی‌نهایت در پس و پیش شما کِش می‌آیند. و در نهایت شما در درون آن‌ها پژمرده می‌شوید و فرومی‌میرید. روزها تنها خالی از معنا نیستند بلکه به دلیل اصرارشان بر این بی‌معنایی بی‌رحمانه هم می‌شوند. زندگی‌ای دارید که اعلام می‌کند دیگر زنده نیست.

انسان ایتالیایی -که الگوی اصلی‌اش جاکومو کازانووا بوده- به این نتیجه می‌رسد که عنصر غایب در زندگی‌اش خودانگیختگی است: او در روال خود مرده است چون این روال همه امیال طبیعی را می‌کشد. برای دوباره زنده شدن، خودش را با شور و اشتیاق متعهد می‌کند که از امیالش پیروی کند، تا هر جا که خواستند او را ببرند. معشوقه‌های فراوانی می‌گیرد -عشق‌های مهیج و سوزان!- اما در نهایت هر کدام را به امید بعدی رها می‌کند؛ او در لحظه زندگی می‌کند بدون هر گونه توجهی به تعهداتش در گذشته یا امکان‌هایش در آینده. زندگی او از هیجانی خام به هیجانی دیگر در حرکت است. اما بالاخره منزوی، بی‌ثبات، و لگام‌گسیخته می‌شود. به کسانی که پیرامونش هستند آسیب می‌رساند. با هیچ‌کس نمی‌تواند وارد رابطه‌ای اصیل بشود، و واقعاً نمی‌داند کیست. نومید می‌شود.

انسان آلمانی رویکرد دیگری اتخاذ می‌کند. می‌خواهید اسمش را بگذاریم کانت؟ او به این نتیجه می‌رسد که مشکل زندگی‌اش نداشتن دلیل برای روال جاری‌اش است. دنبال دلیل می‌گردد. برای خودش داستانی می‌سازد، داستانی که توجیه معناداری برای زندگی روزمره‌اش فراهم بیاورد. و بعد دوباره وارد روال می‌شود، این بار مصمم به زندگی کردن با این دانش

دست‌کم دو پاسخ طبیعی، اما به یک اندازه ناقص، به این اعلام وجود دارد: دائماً دنبال چیزهای تازه باش، یا معنای باثبات‌تر و عمیق‌تری برای همین روال پیدا کن

که زندگی هر قدر هم که کسالت‌بار و کُشنده باشد، بالاخره موجّه است و بنابراین باید آن را ادامه داد. وظیفه‌اش است که این کار را بکند. اما با اینکه چراییِ کاری که می‌کند را می‌داند، نمی‌تواند از این احساس فرار کند که با انجام دادن این کار به هر حال زندگی نمی‌کند. یکنواختی دوباره خودش را تحمیل می‌کند. او نمی‌تواند از عرض‌اندامِ بی‌رحمانه پوچیِ این یکنواختی فرار کند. نومید می‌شود.

با نگاه به اینکه این پاسخ‌ها چطور در نهایت در رسیدن به مقصود خویش ناکام می‌مانند متوجه می‌شویم که واقعاً در چه جهتی هستند - می‌فهمیم به چه نوع زنده بودنی چشم دارند. زنده بودن یعنی داشتن شور و شوق کازانووا بدون انزوا، بی‌ثباتی و نومیدی‌اش، یا یقین قاطع کانت بدون یکنواختی و پوچی‌اش. در واقع، شاید بهترین چیزی که بتوانیم به آن امید ببندیم این باشد که به زنده بودن در غیابش توجه کنیم: زنده بودن آن چیزی است که وقتی یکنواختی روال جاری خودش را تحمیل می‌کند غایب است. اما آیا می‌توانیم به صورت ایجابی هم حرفی درباره اینکه زنده بودن چیست بزنیم؟

قطعاً رسیدن به تعریفی کامل از این پدیده برای ما امکان‌پذیر نیست. اما به عقیده من گریزنده بودن آن دو ویژگی ممتاز دارد که می‌توانیم آن‌ها را تشخیص دهیم. اول اینکه همه سرچشمه‌های ظاهریِ زنده بودن به محض اینکه در پی آن‌ها برویم ناپدید می‌شوند؛ یعنی سرمنشاهای زنده بودن از دیده شدن طفره می‌رود. یک مثال ساده را در نظر بگیرید: عشقی که هنگام خیره شدن به صورت معشوق خود احساس می‌کنید. وقتی عاشق هستید، شما زنده‌اید؛ کل جهان ضرباهنگی معنادار دارد. طبیعی است که بخواهید آن زنده بودن را نگه دارید، کاری کنید تا همیشه دوام داشته باشد، سرچشمه‌اش را پیدا کنید. و به جز در صورت معشوقِ شما در کجا می‌تواند باشد؟ پس نگاه می‌کنید. اما حواستان باشد! اگر خیلی بادقت نگاه کنید چیزی از دست خواهد رفت.

چون هر چه عشقی که آن صورت ایجاد می‌کند عمیق‌تر باشد، و تجربه شما از آن فرد هر چه متعالی‌تر باشد، این احتمال کمتر خواهد شد که یک صورت، یک صورت جسمانی، بتواند واقعاً سرچشمه آن باشد. این پدیده به ژرف‌ترینِ رازها آغشته است، مثل آدمی که خداست یا مغزی که ذهن است. بالاخره چطور ممکن است این شیء مادی و جسمانی، که از پوست و رگ و ماهیچه و چربی ساخته شده، چطور ممکن است این ماده و چیزی که صرفاً فیزیکی است منشا آن جذبه و منتهای عشق باشد؟ البته که می‌تواند! اما هر چه بیشتر به شکل و شمایل یک صورت انسانی نگاه کنید، کمتر می‌تواند باشد. ابژه عشق، از آن جهت که ابژه عشق است، وقتی به آن نگاه می‌کنید از میان می‌رود. سرمنشا زنده بودن از دیده شدن طفره می‌رود.


ویژگی دوم نیز همین قدر رازآلود است. وقتی واقعاً احساس زنده بودن می‌کنید، به طریقی، گذشته و اکنون و آینده‌تان در کنار هم معنا پیدا می‌کند، همچون یک کل یکپارچه که همیشه وعده آن داده شده است. من گاهی اوقات واقعاً احساس زنده بودن می‌کنم، مثلاً، وقتی که به دانشجوها درس می‌دهم. وقتی خوب پیش می‌رود، وقتی با هم ارتباط برقرار می‌کنیم و درگیر می‌شویم و کلاس پر از سروصدا می‌شود، ماجرا فقط این نیست که در یک لحظه خاص با هم شریک می‌شویم. از نظر من، خاص بودن آن لحظه به این دلیل است که وعده‌های نهفته در لحظات مشابهی از کودکی و جوانی خودم را محقق می‌سازد. اعتباری است برای آنچه در گذشته رخ داده و همین طور مهیا شدن برای چیزی است که در آینده خواهد آمد. وقتی به دانشجوهایت نگاه می‌کنی، این حس که آنچه اکنون در حال رخ دادن است با آن‌ها باقی خواهد ماند، همچون خاطره‌ای در آینده زنده خواهد ماند و در لحظاتی دیگر می‌تواند آن‌ها را درگیر خود کند، لحظاتی بسیار دورتر و متفاوت‌تر از این لحظه‌ای که اکنون با هم شریک هستید، آنگاه آن لحظه با چنان نیرویی ضربان پیدا می‌کند که در هیچ صورت دیگری ممکن نیست.

از این جهت شکی نیست که هیوبرت آن سطر را درباره زنده بودن در یادداشت‌های درسی من نوشته است، چون او واقعاً ظهور و بروز پدیده‌ای بود که این سطر درباره آن است. از نظر من، کلاس‌های هیوبرت زنده‌ترین مکان روی زمین بود. آن سطر در یادداشت‌های من که حالا سه دهه بعد مورد توجهم قرار گرفته است، در واقع چیزی تک‌افتاده و جدا نبود. بر گذشته دلالت داشت و زمینه را برای خود پدیده زنده بودن مهیا می‌کرد، که کلاس‌های هیوبرت مرا با آن آشنا کرد. این سطر تحقق کل زنده بودنی است که تدریس هیوبرت در خود داشت و به ما وعده آن را می‌داد.

اما اخیراً به این فکر افتاده‌ام که شاید هیوبرت به معنایی حقیقی‌تر نیز مولف آن سطر بوده است؟ اشتباه برداشت نکنید. معتقد نیستم که او درباره زنده بودن اصلاً حرف زده است، و این فکر را به هیچ کس دیگری که می‌دانم آن را در سر داشته نیز ربط نمی‌دهم. حتی به نظر نمی‌رسد که این فکر مربوط به سایر سطور کناری‌اش در یادداشت‌ها باشد. اما باز هم مطمئنم که این سطر به نحوی از هیوبرت سرچشمه گرفته است. چون با اینکه شنیدن این حرف که هدف زندگی زنده بودن است بسیار تعجب‌آور و غیرمنتظره به نظر می‌رسد، ولی حالا می‌توانم متوجه شوم که این همان دیدگاهی است که مقتضی زندگی او بود. و بالاخره مگر نه این است که گاهی اوقات این طوری است؟ چیزهایی هست که می‌دانی باید گفته شوند، که لازم‌اند، حتی با اینکه دلیلش را هم نمی‌دانی. و بعدها در سال‌های بعد است که ضرورت و اهمیت آن حرف معلوم می‌شود. چون به آن می‌رسی، یا آن به تو می‌رسد. یا هر دو.


و مگر این یک جور دیگر از زنده بودن نیست؟ اینکه در لحظات گفتن و انجام دادن آنچه لازم به نظر می‌رسد، پُر از کلمات و کارها و تصورات می‌شویم، اما در اکثر موارد کاملاً نمی‌فهمیم که چرا لازم‌اند؟ و گاهی اوقات اشتباه می‌کنیم؛ چیزهایی را می‌گوییم یا انجام می‌دهیم که غلط هستند. اما گاهی اوقات حق با ماست، عمیقاً حق با ماست -چیزی را می‌گوییم که واقعاً و عملاً درست است- بدون اینکه بدانیم حق با ماست یا بفهمیم که چرا. و وقتی این اتفاق می‌افتد حرف‌ها و کارهای ما زندگی مستقلی برای خودشان پیدا می‌کنند: از ما می‌آیند اما از ما فراتر می‌روند، حتی به فراتر از خودشان گسترش می‌یابند.

پس اگر هیوبرت واقعاً مولف آن سطر بوده، تنها دلیلش این نیست که او آن را نوشته است. دلیلش این است که او، حتی بدون آگاهی داشتن از آن، به نحوی آن را در دل یادداشت‌های من دفن کرده بوده، سال‌ها پیش، همچون گنجی اسرارآمیز. و ناگهان پدیدار شده و زندگی یافته است. یک هدیه. هدیه‌ای از جانب او.

و حالا باز شده است.

 


پی‌نوشت‌ها:
• این مطلب در تاریخ ۲۵ دسامبر ۲۰۱۷، با عنوان «Waking Up to the Gift of Aliveness» در وب‌سایت نیویورک‌تایمز منتشر شده است و وب‌سایت ترجمان در تاریخ ۲۶ اسفند ۱۳۹۶ آن را با عنوان «باید ایتالیایی زندگی کرد یا آلمانی؟» منتشر کرده است.
•• شان دورنس کلی (Sean D. Kelly) استاد فلسفه دانشگاه هاروارد است و حوزه تخصص او مفهوم «تجربه انسانی» است. همه‌چیز می‌درخشد (All Things Shining) از جمله کتاب‌های اوست.

عضویت در کانال تلگرام الف

وب‌گردی

دیدگاه کاربران

ناشناس۲۷۸۸۳۲۰۹:۳۵:۵۱ ۱۳۹۶/۱۲/۲۷
بدون آخرت، زندگی به پوچی منتهی می شود مثل همین نویسنده
ناشناس۲۷۸۸۷۰۱۰:۰۱:۴۵ ۱۳۹۶/۱۲/۲۷
شما که آخرت داری به چی رسیدی؟
ناشناس۲۷۸۹۶۰۱۱:۱۹:۴۰ ۱۳۹۶/۱۲/۲۷
آخرت اسمش روشه، یعنی تو آخرت بهش میرسه. شما به دنیات بچسب
ناشناس۲۷۹۲۳۸۱۴:۳۳:۳۲ ۱۳۹۶/۱۲/۲۷
دنبال چیزی که شما نمیفهمی و دنبالش هم نیستی
ناشناس۲۷۹۴۶۰۱۸:۲۵:۰۱ ۱۳۹۶/۱۲/۲۷
تو دوره ای زندگی میکنیم که با هیچ دوره ای از زندگی بشر نمیشه مقایسه کرد همه چی عوض شده افکار اداب پوشش تکنولوژی تفریحاتمون همه چی مادی شده مسخره کردن دیگران تو تلویزیون یا شبکه های اجتماعی و سبب خنده شدن دیگه زشت نیست یا عدم تعهد به وظیفه همسری و تمایل به زنهای دیگه یا تغییر پوشش الان فیلمهای ۵۰ سال پیش اروپائیها رو ببینید پوشیده تر از خیلی از زنان ایرانی هستند اون سادگی که قبلا بود خیلی بهتر بود
ناشناس۲۷۸۹۲۳۱۰:۴۳:۴۰ ۱۳۹۶/۱۲/۲۷
ما که خسرالدنیا والاخر ه. هستیم با این مدل زندگی که داریم
ناشناس۲۷۹۰۱۳۱۱:۵۶:۱۵ ۱۳۹۶/۱۲/۲۷
اینکه به چی رسیده رو بعد مرگ میفهمی.
ناشناس۲۷۹۵۶۴۲۱:۰۶:۴۵ ۱۳۹۶/۱۲/۲۷
مهم نیست هرکدام اجازه بدهند مردم میلیونی مهاجرات میکنند تشکر که ما را یاد ارزوهایمان انداختی
تجارت نیوزتجارت نیوز

پربحث‌های امروز

  1. دفاع جانانه خانم دکتر ایرانی از نام خلیج فارس در امارات+تشکر ظریف از پزشک ایرانی +عکس

  2. هشدار جهانگیری به احمدی‌نژاد: حد خودتان را بدانید / پای نظام و رهبری ایستاده‌ایم/ بازی آمریکا را با سیاست ارزی جدید به شکست می‌کشانیم

  3. یک خطا و صد فرصت طلبی

  4. انتقادات روحانی از وضعیت کشور: اگر رفتارمان با مردم از سال ۵۸ بدتر شده یعنی انقلاب مسیرش غلط است/ تک نرخی شدن ارز، تودهنی برای آمریکا در 22 اردیبهشت بود/ از سیستم فعلی ارز راضی نیستم

  5. واکنش کیهان به فیلم برخورد مامور زن گشت ارشاد با یک دختر

  6. التهاب بازار ارز، اجناس را 50 درصد گران کرد/ وزیر اقتصاد باید پاسخگو باشد

  7. سیاست جدید بانک مرکزی/ ارز مسافرتی ۵۴۰۰ تومانی/ فقط یورو پرداخت می شود

  8. درباره تصویر منتشر شده از تعجب وزیر ارتباطات هنگام ارائه آمار اشتغال از سوی رئیس جمهور/ اختلاف 1.8 میلیونی اشتغال ناشی از خستگی رئیس جمهور بود؟

  9. تعجب جالب جهرمی در واکنش به اظهارات روحانی  

  10. هدیه روحانی به سپاه در روز ارتش!

  11. عکسی که سروصدای زیادی در فضای مجازی به پا کرد/ماجرای حذف مفاهیم ارزشی از کتاب فارسی چه بود؟ 

  12. کنایه ارزی روحانی به ترکان

  13. رییس جمهور : چقدر ما گزینش می کنیم، سیم جین می کنیم، از غسل و ابا و اجداد می پرسیم، اما یک کلمه نمی پرسیم که آیا تو متعهد هستی که به مردم خدمت کنی؟  

  14. کلانتری استعفای کاوه مدنی را پذیرفت

  15. رشد ۲۶ درصدی قیمت مسکن در تهران + نمودار

  16. وزیر کار: مهمترین دلیل تعطیلی کارخانه ها معیوب بودن چرخه فروش است

  17. پاسخ عجیب کلانتری به نامه معاون فراری: به دلیل وجود تنگ‌نظری‌ها به‌ناچار استعفای شما را پذیرفتم!/ چند سوال از رئیس محیط زیست

  18. واکنش نوبخت به افزایش محرمانه حقوق کارمندان آموزش و پرورش و نابرابری در پرداخت‌ها

  19. اظهارات کریمی قدوسی از درآمد ۳۰ هزار میلیارد تومانی دولت از افزایش قیمت ارز

  20. واکنش رانندگان به دور ریختن زباله توسط سرنشینان یک خودرو در لهستان  

  21. رهبر کره‌شمالی: نمی‌خواهم صدام یا قذافی دیگری باشم

  22. ۶ محصول داخلی سودآور برای دلالان خودرو

  23. اردکانیان: ۳۳۴ شهر در معرض تنش آبی قرار دارند

  24. آمادگی پیام رسان‌های داخلی برای صیانت از نام کانال‌های تلگرامی

  25. زندان‎ های مخوف جیش‌ الاسلام در غوطه‌ شرقی + فیلم

پربحث‌های دیروز

  1. بحران آب در ایران/سد زاینده‌رود تا پایان تیر ماه خشک می‌شود

  2. «روسی» زبان دوم مدارس شود

  3. واکنش علم الهدی به نحوه برخورد اخیر گشت ارشاد: ناجا نباید با خطای یک مامور زیر سوال برود؛ آن هم بابت مقابله با یک منکر شرعی/ واکنش به اتفاقات جنجالی در برج سلمان مشهد

  4. توضیح رییس دفتر رییس جمهور درباره اظهارات جنجالی اخیرش/ سفر حق مردم است و تعداد آن هم به همچنین

  5. احمد توکلی: تاسیس سامانه ثبت حقوق برای دولت مشقتی جز رسوایی مدیران فاسد ندارد

  6. لحظه ناباورانه ای که کروکودیل بعد از گرفتن غزال انجام می دهد  

  7. جانشین فرمانده سپاه: شمال و غرب اسرائیل در تقاطع‌ آتش است/ دست‌ها روی ماشه و موشک‌ها آماده‌اند زیبنده برخی نیست که مانند دشمنان با ما برخورد کنند

  8. طنز بی قانون با روحانی و وزرا  

  9. رایزنی اروپا با آمریکا برای ماندن در برجام/ هشدار ایران درباره پیامدهای خروج یک جانبه واشنگتن از توافق/ چالش تحریم بدلیل ضرب‌الاجل ترامپ افزایش یافته

  10. کاهش دوباره حجم آب دریاچه ارومیه

  11. واکنش عارف به ویدئوی برخورد گشت ارشاد

  12. پاسخ ظریف در واکنش به خروج ترامپ از برجام: در برجام و بیرون برجام انتخاب‌های گسترده‌ای داریم/ اقدام ایران و واکنش بین‌المللی برای آمریکا ناخوشایند خواهد بود

  13. وقتی که همسر شهید حججی روز پاسدار را به شوهرش تبریک گفت+عکس

  14. ناتالی پورتمن رژیم صهیونیستی را بایکوت کرد

  15. مردم فکر می‌کنند 1000 نفر در ساختمان یک پیام‌رسان ایرانی نشسته‌اند تا پیام‌هایشان را بخوانند!  

  16. کاریکاتور/واکنشی به احتمال شهردار شدن عارف  

  17. ۵ ساله شدن هنرستان‌ها و تحصیل در دوره کاردانی پیوسته از سال ۹۸

  18. حق الزحمه بالای مشاوران املاک برای رهن و اجاره

  19. معاملات مسکن سقوط کرد

  20. انجام موفقیت‌آمیز عمل پیوند مچ دست کودک ۷ ساله آبادانی

  21. استعفای بی‌سروصدای قائم‌مقام آخوندی/خداحافظی مرد شماره یک قرارداد خرید هواپیماها

  22. پوتین به زودی سوار این لیموزین خواهد شد +تصاویر

  23. جمله نامتعارف پخش شده از تریبون مجلس، صداگذاری نبوده است

  24. 10 وزیر در راه مجلس/53 سوال 43 نماینده از وزرا

  25. هند، پیشتاز رشد اقتصادی در جهان + اینفوگرافیک

پربحث‌های هفته

  1. واکنش‌ها به انتشار فیلمی از نحوه برخورد مامور زن گشت ارشاد با یک دختر/ دستور وزیر کشور/ پلیس: این رفتار مورد تایید ما نیست

  2. اقدام عجیب سیف/ رئیس کل بانک مرکزی معاون خود را با پاداش 1 میلیارد و 200 میلیونی بازنشسته می کند و بعد از یک هفته وی را به کار بازمی گرداند!

  3. حمله مشترک آمریکا، انگلیس و فرانسه به سوریه/اهدافی که در تجاوز نظامی غرب بمباران شدند/ دانفورد: موج اول حملات پایان یافت/ متیس: حملات بیشتر در دستور کار نیست+فیلم و عکس

  4. دفاع جانانه خانم دکتر ایرانی از نام خلیج فارس در امارات+تشکر ظریف از پزشک ایرانی +عکس

  5. چه کسی گفت دختر خوشگله/ نماینده مجلس: ممکن است صداگذاری شده باشد، ممکن است واقعیت داشته باشد

  6. آخرین اخبار از تجاوز نظامی آمریکا به سوریه/ دمشق: پایگاه‌های مورد هدف از چند روز قبل تخلیه شده بودند/روسیه: فرصت صلح از بین رفت/ بیانیه ایران

  7. واعظی: برخی عادت کردند تمام تعطیلات خود را خارج از کشور بروند، خب نروند، ارز مسافرتی متعلق به کل ملت است/مردم اگر جایی با ارز بالاتر از 4200 تومان روبرو شدند اطلاع دهند

  8. بحران آب در ایران/سد زاینده‌رود تا پایان تیر ماه خشک می‌شود

  9. هشدار جهانگیری به احمدی‌نژاد: حد خودتان را بدانید / پای نظام و رهبری ایستاده‌ایم/ بازی آمریکا را با سیاست ارزی جدید به شکست می‌کشانیم

  10. درخواست نمایندگان برای پیگیری صدای خلاف شئونات اسلامی یک نماینده مجلس + صوت و تصویر نامه

  11. وزیر بهداشت: ما وزرا حقوقمان سه میلیون و حتی کمتر است/ حاضر نیستم به اسم تولید داخلی دو برابر پول به جنسی را بدهم که کیفیتش پایین‌تر است

  12. گاندی از تلگرام کوچ می‌کرد یا می‌ماند؟

  13. یک خطا و صد فرصت طلبی

  14. جشن جنجالی باغ قلهک

  15. «روسی» زبان دوم مدارس شود

  16. مسئله پیچیده بحران ارزی و ناکارآمدی راه حل‌های بسیط

  17. انتقادات روحانی از وضعیت کشور: اگر رفتارمان با مردم از سال ۵۸ بدتر شده یعنی انقلاب مسیرش غلط است/ تک نرخی شدن ارز، تودهنی برای آمریکا در 22 اردیبهشت بود/ از سیستم فعلی ارز راضی نیستم

  18. یورو جایگزین دلار در ایران شد/ بانک مرکزی موظف شد نرخ برابری ریال در مقابل یورو را به صورت مستمر اعلام و مدیریت کند

  19. واکنش علم الهدی به نحوه برخورد اخیر گشت ارشاد: ناجا نباید با خطای یک مامور زیر سوال برود؛ آن هم بابت مقابله با یک منکر شرعی/ واکنش به اتفاقات جنجالی در برج سلمان مشهد

  20. توضیح رییس دفتر رییس جمهور درباره اظهارات جنجالی اخیرش/ سفر حق مردم است و تعداد آن هم به همچنین

  21. احمد توکلی: تاسیس سامانه ثبت حقوق برای دولت مشقتی جز رسوایی مدیران فاسد ندارد

  22. پیشنهاد ایران به روسیه: زبان یکدیگر را در مدارس به عنوان زبان دوم آموزش دهیم

  23. انتشار کلیپ مرکز خرید مشهد که با واکنش دادستان مشهد روبه رو شد  

  24. ارز برای چه مواردی فروخته می‌‌شود؟

  25. مرتضوی کجاست؟/ لطفا او را گیر بیاورید

پربحث‌های دیروز

    پربحث‌های هفته

    1. بشنوید: داستانِ خوکِ حاکم و انقلابیون محکوم

    2. انتشار چاپ سوم «لم‌یزرع» در کمتر از یک سال

    3. کتاب محمود دولت‌آبادی پس از ۱۰ سال مجوز گرفت

    4. دو سال زندگی در آمریکا به یک آلمانی چه چیزهایی آموخت؟

    5. انصراف نشر قطره از نمایشگاه بین‌المللی کتاب با هدف حمایت از موجودیت کتابفروشی‌ها

    6. کمونیسم رفت، ولی ما ماندیم...

    7. همه وجوه فلسفه جان سرل

    8. برگزاری نشست حکمت و دبیر سیاقی

    9. سلسله کارگاه‌های «با هم کتاب بخوانیم» برگزار می‌شود

    10. حرف حساب مارکسیسم چیست؟

    11. همه سروها را بباید خمید که در پای آن سروبالا روند

    12. رمان «نفر هفتم» از سوی انتشارات نیستان منتشر شد

    13. چیزهایی هست که مزه می‌دهد

    14. کتاب بی متن/ 193

    15. ‍ اگر چنین شود کاری شده است کارستان

    16. پیام محمدمهدی شهریاری به مناسبت درگذشت دکتر غلامحسین صدری افشار

    17. راه و رسم پهلوانی

    18. بیدارماندن تا دو نصفه‌شب ایرادی ندارد

    19. پندهایی برای آسمانی شدن

    20. بزرگداشت سعدی در انجمن مفاخر فرهنگی

    21. نشست «شاهنامه‌نگاری در دوره قاجار» برگزار می‌شود

    22. پاتوق کتاب و باشگاه کتابخوانی در کتابخانه فجر برپا می‌شود

    23. سه عنوان کتاب جدید در نشر چشمه

    24. متقاضیان بن کارت دانشجویی نمایشگاه کتاب بخوانند

    25. زندگی به مثابه حرفه

    آخرین عناوین