«روی خط چشم»؛ پیمان هوشمندزاده؛ چشمه بار سنگینی که فرو نمی‌آید!

کاوه شایسته،   3961226158
بار سنگینی که فرو نمی‌آید!

پیمان هوشمندزاده عکاس است... سال‌ها در حیطه عکاسی فعالیت می‌کند، و گاه در میان داستان‌هاش هم ردپای این هنر دیده می‌شود. هوشمند زاده در لابه‌لای روایتش لحظات ویژه‌ای را به ثبت می‌رساند

 «روی خط چشم»

نویسنده: پیمان هوشمند‌زاده

ناشر: چشمه، چاپ اول 1396

103 صفحه؛ 9000 تومان

****

آخرین کتاب پیمان هوشمند زاده، مجموعه داستانی است با عنوان «روی خط چشم» که شامل 10 داستان کوتاه می‌شود. این 10 داستان هر یک  با نام‌هایی متفاوت که همگی از حروف الفبای فارسی هستند، نام گذاری شده: «ر»، «س»، «ع»، «ب»، «ی»، «م»، «پ»، «ل»، «ن» و «ش». همگی این داستان‌ها در عین استقلال به لحاظ روایی جزئی از یک کل هستند. به عبارت دیگر تمامی داستان‌ها سلسله‌وار از پی هم می‌آیند، نقاط مشترکی دارند و همگی در بن‌مایه‌های روایی خاصی با یکدیگر متفقند. اما در عین حال تمامی این داستان‌ها را می‌توان با نگاهی مستقل و مجزا نیزمطالعه کرد.

به نظر می‌آید مهم‌ترین داستان این مجموعه که به لحاظ ماهوی هویتی مشخص به همه‌ی داستان‌ها می‌بخشد، نخستین داستان این مجموعه یعنی داستان «ر» است. این داستان، داستان سنگینی، وزن، و فروآمدن از این سنگینی است. «ر» داستان مرگ است و سبک شدن از بار هستی، آن هم به طرزی ساده، و بی هیچ حشو و اضافه‌ای. ناگزیریم برای شفاف شدن وجوه مهمی از آخرین کتاب پیمان هوشمند زاده نخستین سطور «روی خط چشم» را بخوانیم: «سنگینی مثل دق می‌ماند، مثل بختک. همه‌ی وجودت را می‌گیرد. هست ولی هیچ نشانه‌ای از خود نمی‌گذارد. نمی‌توانی بگویی چیست. نمی‌توانی بگویی چه بلایی سرت آورده. حتا نمی‌توانی باورش کنی، ولی هست. سنگینی همه جا هست، همان طور که در ما، همان طور که در اجسام.

همه‌ی اجسام پایین می‌روند. می‌روند رو به زمین. این را نمی‌شود منکر شد. یعنی اگر جسم باشند حتمن این یک قلم را دارند. چیزی مثل یک اصل، سنگینی. ولی به همین راحتی‌ها هم نیست که پوزخندی بزنیم و بگوییم: طبیعیه، خب جاذبه همه جا هست.

شخصن زیر بار این خزعبلات نمی‌روم. نمی‌گویم سنگینی و جاذبه مرتبط نیستند ولی جرم را منکر می‌شوم. سنگینی هیچ ربطی به جرم ندارد. هیچ ربطی به بزرگی و کوچکی اجسام ندارد. سنگینی یک مفهوم است. یک کلیت، کلیتی فراتر از جسمیت اجسام. مثل لذت، مثل دوستی یا یک همچین چیزهایی. چیزهایی که نمی‌شود تعریف‌شان کرد.

مادرم سنگینی زبان داشت. هیچ وقت "ر" را نمی‌گفت. به گمانم می‌توانست بگوید ولی نمی‌گفت.»

این آغاز از سه جهت، آغاز مهمی است. اول آنکه آغازِ داستانِ نخست این مجموعه است که توانسته شِمای کلی  «ر» را به شکلی فشرده و موجز ترسیم کند؛ دوم آنکه این آغاز، آغازی است بر کلیت کتاب که در نهایت شکلی یکپارچه و واحد پیدا می‌کند، و در نهایت به این دلیل که مهم‌ترین واژگان کتاب در همین سطور نوشته شده‌اند. به واژه‌های «سنگینی»، «اجسام» و «جاذبه» دقت کنید. این کلمات در کنار «صوت» مهم‌ترین واژگان مجموعه حاضرند. اگر بخواهیم برای این کتاب نقاط مهم یا گرانیگاه‌های حساسی برشمریم بی شک به این کلمات می‌رسیم.

داستان «ر» روایت اندوهناکی است از ارتباط پسری با مادری که فهمی متفاوت از هستی دارد. مادری با لحنی طناز، که به وقت صبحانه خوردن راوی، یوگا تمرین می‌کند و سر و ته به دنیای اطرافش نگاه می‌کند. «می‌گفت همه فکر می‌کنند که اول اجسام بوده‌اند و بعد اصوات. ولی جریان برعکس این حرف‌هاست. از هر صدایی گونه‌ای از اجسام مجسم شده شده و هر چه این صوت لطیف‌تر شده از آن گونه‌ی لطیف‌تری شکل گرفته. تا جایی که لطافت آن به جسم نمی‌آمده و به حس رسیده.» یا: «می‌گفت ما به خاطر رسیدن به چیزهایی که نیستند یا نداریم، می‌میریم. برای فرار از جاذبه یا رهایی از سنگینی آن چیزهاست که به مرگ می‌رسیم.»

در سرتاسر مجموعه داستان «روی خط چشم» عناصری که موجب رخوت راوی می‌شوند حضور مجدانه دارند. «سنگینی» در 9 داستان دیگر، هر کدام به شیوه وُ لونی دیگر نمود پیدا می‌کند. هیچ اتفاقی در این کتاب در زمره رویدادهای ویژه قرار نمی‌گیرد؛ به عبارت دیگر تمام اتفاق‌ها، اتفاق‌هایی قابل لمس و عینی‌اند. بسیاری از آن‌ها جزو معمولی‌ترین اتفاقاتی هستند که همه‌ی ما روزانه بارها و بارها آن را تجربه می‌کنیم، اما زاویه دید راوی به این مسائل رنگ تازه‌ای به این حقایق معمولی می‌بخشد. ممکن است این حوادث داستانی حتی توصیفات ساده‌ای از نان بربری، تخم مرغ، پنیر تبریز، دستمال کاغذی یا  روغن و رب باشد، همچنان که در داستان متفاوت «ی» چنین است، اما آنچه در کلیت اثر جلوه می‌کند شکل تازه‌ای از ین خرده روایت‌ها برمی‌سازد.

پیمان هوشمندزاده عکاس است... سال‌ها در حیطه عکاسی فعالیت می‌کند، و گاه در میان داستان‌هاش هم ردپای این هنر دیده می‌شود. هوشمند زاده در لابه‌لای روایتش لحظات ویژه‌ای را به ثبت می‌رساند. شاید همین ویژگی موجب شده است آثار کوتاه او مملو از لحظات کوچک و ساده‌ای باشد که نگاه ما را به خود معطوف می‌کند. «آن»‌ها یا «لحظه»‌های زیادی در نوشتار هوشمندزاده یافت می‌شود، «لحظه»هایی که از زیر چشم ما در رفته است، یا کاملا نسبت به آن بی دقت بوده‌ایم، اما وقتی در دوربین هوشمندزاده می‌بینیم‌شان، با خود می‌گوییم: «این را حتما باید ثبت کرد.»

 

عضویت در کانال تلگرام الف

عناوین مرتبط

وب‌گردی

تجارت نیوزتجارت نیوز

پربحث‌های اخیر

  1. هشدار جهانگیری به احمدی‌نژاد: حد خودتان را بدانید / پای نظام و رهبری ایستاده‌ایم/ بازی آمریکا را با سیاست ارزی جدید به شکست می‌کشانیم

  2. یک خطا و صد فرصت طلبی

  3. سیاست جدید بانک مرکزی/ ارز مسافرتی ۵۴۰۰ تومانی/ فقط یورو پرداخت می شود

  4. درباره تصویر منتشر شده از تعجب وزیر ارتباطات/ اختلاف 1.8 میلیونی اشتغال ناشی از خستگی رئیس جمهور بود؟

  5. تعجب جالب جهرمی در واکنش به اظهارات روحانی  

  6. کنایه ارزی روحانی به ترکان

  7. رییس جمهور : چقدر ما گزینش می کنیم، سیم جین می کنیم، از غسل و ابا و اجداد می پرسیم، اما یک کلمه نمی پرسیم که آیا تو متعهد هستی که به مردم خدمت کنی؟  

  8. کلانتری استعفای کاوه مدنی را پذیرفت

  9. رشد ۲۶ درصدی قیمت مسکن در تهران + نمودار

  10. پاسخ عجیب کلانتری به نامه معاون فراری: به دلیل وجود تنگ‌نظری‌ها به‌ناچار استعفای شما را پذیرفتم!/ چند سوال از رئیس محیط زیست

  11. واکنش نوبخت به افزایش محرمانه حقوق کارمندان آموزش و پرورش و نابرابری در پرداخت‌ها

  12. اظهارات کریمی قدوسی از درآمد ۳۰ هزار میلیارد تومانی دولت از افزایش قیمت ارز

  13. رهبر کره‌شمالی: نمی‌خواهم صدام یا قذافی دیگری باشم

  14. ۶ محصول داخلی سودآور برای دلالان خودرو

  15. اردکانیان: ۳۳۴ شهر در معرض تنش آبی قرار دارند

  16. آمادگی پیام رسان‌های داخلی برای صیانت از نام کانال‌های تلگرامی

  17. زندان‎ های مخوف جیش‌ الاسلام در غوطه‌ شرقی + فیلم

  18. طرح آموزش و پرورش برای جایگزینی زبان روسی با انگلیسی  

  19. برخورد گشت کنترل نامحسوس با جولان خودرو های لوکس در پایتخت  

  20. تعطیلی قمارخانه آنلاین توسط پلیس فتا

  21. بلیت مترو از امروز گران شد

  22. تداوم کابوس حقوق‌های نجومی / چرا دولت از شفافیت گریزان است

  23. هر کدام از پیام‌رسان‌های داخلی چه تعداد کاربر دارند؟  

  24. معرفی گزینه‌های پنج گانه برای شهرداری تهران

  25. دستگیری سارقان خودپرداز‌های تهران   

پربحث‌های دیروز

  1. بحران آب در ایران/سد زاینده‌رود تا پایان تیر ماه خشک می‌شود

  2. «روسی» زبان دوم مدارس شود

  3. واکنش علم الهدی به نحوه برخورد اخیر گشت ارشاد: ناجا نباید با خطای یک مامور زیر سوال برود؛ آن هم بابت مقابله با یک منکر شرعی/ واکنش به اتفاقات جنجالی در برج سلمان مشهد

  4. توضیح رییس دفتر رییس جمهور درباره اظهارات جنجالی اخیرش/ سفر حق مردم است و تعداد آن هم به همچنین

  5. احمد توکلی: تاسیس سامانه ثبت حقوق برای دولت مشقتی جز رسوایی مدیران فاسد ندارد

  6. لحظه ناباورانه ای که کروکودیل بعد از گرفتن غزال انجام می دهد  

  7. جانشین فرمانده سپاه: شمال و غرب اسرائیل در تقاطع‌ آتش است/ دست‌ها روی ماشه و موشک‌ها آماده‌اند زیبنده برخی نیست که مانند دشمنان با ما برخورد کنند

  8. طنز بی قانون با روحانی و وزرا  

  9. رایزنی اروپا با آمریکا برای ماندن در برجام/ هشدار ایران درباره پیامدهای خروج یک جانبه واشنگتن از توافق/ چالش تحریم بدلیل ضرب‌الاجل ترامپ افزایش یافته

  10. کاهش دوباره حجم آب دریاچه ارومیه

  11. واکنش عارف به ویدئوی برخورد گشت ارشاد

  12. پاسخ ظریف در واکنش به خروج ترامپ از برجام: در برجام و بیرون برجام انتخاب‌های گسترده‌ای داریم/ اقدام ایران و واکنش بین‌المللی برای آمریکا ناخوشایند خواهد بود

  13. وقتی که همسر شهید حججی روز پاسدار را به شوهرش تبریک گفت+عکس

  14. ناتالی پورتمن رژیم صهیونیستی را بایکوت کرد

  15. مردم فکر می‌کنند 1000 نفر در ساختمان یک پیام‌رسان ایرانی نشسته‌اند تا پیام‌هایشان را بخوانند!  

  16. کاریکاتور/واکنشی به احتمال شهردار شدن عارف  

  17. ۵ ساله شدن هنرستان‌ها و تحصیل در دوره کاردانی پیوسته از سال ۹۸

  18. حق الزحمه بالای مشاوران املاک برای رهن و اجاره

  19. معاملات مسکن سقوط کرد

  20. انجام موفقیت‌آمیز عمل پیوند مچ دست کودک ۷ ساله آبادانی

  21. استعفای بی‌سروصدای قائم‌مقام آخوندی/خداحافظی مرد شماره یک قرارداد خرید هواپیماها

  22. پوتین به زودی سوار این لیموزین خواهد شد +تصاویر

  23. جمله نامتعارف پخش شده از تریبون مجلس، صداگذاری نبوده است

  24. 10 وزیر در راه مجلس/53 سوال 43 نماینده از وزرا

  25. هند، پیشتاز رشد اقتصادی در جهان + اینفوگرافیک

پربحث‌های هفته

  1. واکنش‌ها به انتشار فیلمی از نحوه برخورد مامور زن گشت ارشاد با یک دختر/ دستور وزیر کشور/ پلیس: این رفتار مورد تایید ما نیست

  2. اقدام عجیب سیف/ رئیس کل بانک مرکزی معاون خود را با پاداش 1 میلیارد و 200 میلیونی بازنشسته می کند و بعد از یک هفته وی را به کار بازمی گرداند!

  3. حمله مشترک آمریکا، انگلیس و فرانسه به سوریه/اهدافی که در تجاوز نظامی غرب بمباران شدند/ دانفورد: موج اول حملات پایان یافت/ متیس: حملات بیشتر در دستور کار نیست+فیلم و عکس

  4. دفاع جانانه خانم دکتر ایرانی از نام خلیج فارس در امارات+تشکر ظریف از پزشک ایرانی +عکس

  5. چه کسی گفت دختر خوشگله/ نماینده مجلس: ممکن است صداگذاری شده باشد، ممکن است واقعیت داشته باشد

  6. آخرین اخبار از تجاوز نظامی آمریکا به سوریه/ دمشق: پایگاه‌های مورد هدف از چند روز قبل تخلیه شده بودند/روسیه: فرصت صلح از بین رفت/ بیانیه ایران

  7. واعظی: برخی عادت کردند تمام تعطیلات خود را خارج از کشور بروند، خب نروند، ارز مسافرتی متعلق به کل ملت است/مردم اگر جایی با ارز بالاتر از 4200 تومان روبرو شدند اطلاع دهند

  8. بحران آب در ایران/سد زاینده‌رود تا پایان تیر ماه خشک می‌شود

  9. هشدار جهانگیری به احمدی‌نژاد: حد خودتان را بدانید / پای نظام و رهبری ایستاده‌ایم/ بازی آمریکا را با سیاست ارزی جدید به شکست می‌کشانیم

  10. درخواست نمایندگان برای پیگیری صدای خلاف شئونات اسلامی یک نماینده مجلس + صوت و تصویر نامه

  11. وزیر بهداشت: ما وزرا حقوقمان سه میلیون و حتی کمتر است/ حاضر نیستم به اسم تولید داخلی دو برابر پول به جنسی را بدهم که کیفیتش پایین‌تر است

  12. گاندی از تلگرام کوچ می‌کرد یا می‌ماند؟

  13. یک خطا و صد فرصت طلبی

  14. جشن جنجالی باغ قلهک

  15. «روسی» زبان دوم مدارس شود

  16. مسئله پیچیده بحران ارزی و ناکارآمدی راه حل‌های بسیط

  17. انتقادات روحانی از وضعیت کشور: اگر رفتارمان با مردم از سال ۵۸ بدتر شده یعنی انقلاب مسیرش غلط است/ تک نرخی شدن ارز، تودهنی برای آمریکا در 22 اردیبهشت بود/ از سیستم فعلی ارز راضی نیستم

  18. یورو جایگزین دلار در ایران شد/ بانک مرکزی موظف شد نرخ برابری ریال در مقابل یورو را به صورت مستمر اعلام و مدیریت کند

  19. واکنش علم الهدی به نحوه برخورد اخیر گشت ارشاد: ناجا نباید با خطای یک مامور زیر سوال برود؛ آن هم بابت مقابله با یک منکر شرعی/ واکنش به اتفاقات جنجالی در برج سلمان مشهد

  20. توضیح رییس دفتر رییس جمهور درباره اظهارات جنجالی اخیرش/ سفر حق مردم است و تعداد آن هم به همچنین

  21. احمد توکلی: تاسیس سامانه ثبت حقوق برای دولت مشقتی جز رسوایی مدیران فاسد ندارد

  22. پیشنهاد ایران به روسیه: زبان یکدیگر را در مدارس به عنوان زبان دوم آموزش دهیم

  23. انتشار کلیپ مرکز خرید مشهد که با واکنش دادستان مشهد روبه رو شد  

  24. ارز برای چه مواردی فروخته می‌‌شود؟

  25. مرتضوی کجاست؟/ لطفا او را گیر بیاورید

پربحث‌های دیروز

    پربحث‌های هفته

    1. بشنوید: داستانِ خوکِ حاکم و انقلابیون محکوم

    2. انتشار چاپ سوم «لم‌یزرع» در کمتر از یک سال

    3. کتاب محمود دولت‌آبادی پس از ۱۰ سال مجوز گرفت

    4. دو سال زندگی در آمریکا به یک آلمانی چه چیزهایی آموخت؟

    5. انصراف نشر قطره از نمایشگاه بین‌المللی کتاب با هدف حمایت از موجودیت کتابفروشی‌ها

    6. کمونیسم رفت، ولی ما ماندیم...

    7. همه وجوه فلسفه جان سرل

    8. برگزاری نشست حکمت و دبیر سیاقی

    9. سلسله کارگاه‌های «با هم کتاب بخوانیم» برگزار می‌شود

    10. حرف حساب مارکسیسم چیست؟

    11. همه سروها را بباید خمید که در پای آن سروبالا روند

    12. رمان «نفر هفتم» از سوی انتشارات نیستان منتشر شد

    13. چیزهایی هست که مزه می‌دهد

    14. کتاب بی متن/ 193

    15. ‍ اگر چنین شود کاری شده است کارستان

    16. پیام محمدمهدی شهریاری به مناسبت درگذشت دکتر غلامحسین صدری افشار

    17. راه و رسم پهلوانی

    18. بیدارماندن تا دو نصفه‌شب ایرادی ندارد

    19. پندهایی برای آسمانی شدن

    20. بزرگداشت سعدی در انجمن مفاخر فرهنگی

    21. نشست «شاهنامه‌نگاری در دوره قاجار» برگزار می‌شود

    22. پاتوق کتاب و باشگاه کتابخوانی در کتابخانه فجر برپا می‌شود

    23. سه عنوان کتاب جدید در نشر چشمه

    24. متقاضیان بن کارت دانشجویی نمایشگاه کتاب بخوانند

    25. زندگی به مثابه حرفه

    آخرین عناوین