قاصدک24

نقش فرهنگ در پیدایش و رفع بحران منابع آب زیرزمینی

دکتر مهدی مظاهری-هیأت علمی گروه سازه‌های آبی دانشگاه تربیت مدرس،   3960914280 ۲ نظر، ۳ در صف انتشار و ۲ تکراری یا غیرقابل انتشار
نقش فرهنگ در پیدایش و رفع بحران منابع آب زیرزمینی

در سال‏های اخیر کم‏تر کسی است که سخن از «بحران آب» نشنیده باشد. امروزه رسانه‏ های عمومی بیش‏تر از هر زمانی از بحران آب صحبت می‏ کنند.

در حقیقت حدود 15 سال است که مقوله بحران آب برای کشور به یک پارادایم تبدیل شده است. آمار و ارقام حاکی از آن است که به ‏طور متوسط در 10 سال اخیر بارندگی کشور حدود 11 درصد نسبت به متوسط درازمدت کاهش داشته است. کاهش مذکور به ‏دلیل خشک‏سالی‏ها و تغییرات اقلیم صورت گرفته است. البته ممکن است که در دید اول مقدار 11 درصد کاهش، رقم چشم‏گیری به ‏نظر نرسد؛ اما باید ذکر نمود که اثر این مقدار کاهش، به‏همراه سایر عوامل (از جمله افزایش مصارف و پایین بودن بهره‏وری) در نهایت در میزان آب در دسترس، چشم‏گیر خواهد شد.

در یک دید کلی منابع آب کشور به سطحی و زیرزمینی قابل تقسیم بوده و تقریباً تمامی مصارف کشور (به‏ غیر از مصارفی که از آب‏های نامتعارف صورت می ‏گیرد)، از این دو نوع منبع تأمین می‏ گردد. بر اساس آخرین آماربرداری بیلان منابع و مصارف آب در کشور، وابستگی برداشت‏ های کشور به آب‏های سطحی و زیرزمینی به‏ ترتیب برابر 45 درصد و 55 درصد می‏ باشد که این امر اهمیت منابع آب زیرزمینی را نشان می‏ دهد. در این مقاله به بررسی «نقش فرهنگ در پیدایش و رفع بحران منابع آب زیرزمینی» پرداخته می‏ شود.

متأسفانه در حال حاضر منابع آب زیرزمینی کشور، وضعیت بسیار نامناسبی را تجربه می ‏کنند. می‏ توان گفت که این وضعیت در طول قرن اخیر و شاید هم بیش‏تر، از منظر بحرانی بودن، منحصربه ‏فرد می ‏باشد. در یک دید ساده می ‏توان گفت که منابع آب زیرزمینی از ذخایر استاتیک و دینامیک تشکیل شده است. ذخیره استاتیک طی سالیان متمادی تشکیل شده است ولی ذخیره دینامیک هر ساله به‏دلیل بارندگی‏ ها و سایر عوامل تغذیه منابع آب زیرزمینی، تشکیل می ‏شود. حال به‏زبان ساده می ‏توان گفت که اگر میزان تخلیه از میزان تغذیه پیشی گیرد، ذخیره دینامیک تمام شده و از ذخایر استاتیک منابع آب زیرزمینی کسر می‏ گردد.

در کشور از سال 1357 به‏ بعد، تقریباً هرساله میزان تخلیه از منابع آب زیرزمینی از میزان تغذیه آن‏ها بیش‏تر بوده است که این امر منجر به کاهش از ذخیره استاتیک آن‏ها شده است. کار به ‏جایی رسیده است که در حال حاضر حدود 120 میلیارد مترمکعب کسری مخزن تجمعی در ذخایر استاتیک منابع آب زیرزمینی وجود دارد. این مقدار حدود یک‏ چهارم کل ذخیره استاتیک منابع آب زیرزمینی کشور است.

بر اساس آخرین آمار، در کشور حدود 760 هزار حلقه چاه وجود دارد که حدود 420 هزار حلقه آن مجاز و حدود 340 هزار حلقه آن نیز غیرمجاز می ‏باشد. این امر بدان معناست که 45 درصد کل چاه ‏های موجود در کشور غیرمجاز هستند. متأسفانه از سال 1347 تاکنون تعداد دشت‏های ممنوعه در کشور حدود 24 برابر شده است. لازم به ‏ذکر است که در دشت‏های ممنوعه اجازه حفر چاه جدید و تخلیه اضافه داده نمی ‏شود و برداشت‏ها باید بر اساس قوانین تعیین‏ شده انجام پذیرد.

عواقب بسیار ناگوار و مشکل ‏آفرینی از بحران منابع آب زیرزمینی ناشی می‏ شود، که می‏توان به موارد زیر اشاره نمود:

اول) تجدید ذخیره استاتیک منابع آب زیرزمینی سال‏های متمادی به‏ طول می‏انجامد،

دوم) از آن‏جایی‏که ذخیره استاتیک به‏ دلیل پرکردن خلل‏وفرج آبخوان تا حد زیادی متضمن بقای آن است، با از بین رفتن این ذخیره ممکن است که به ‏دلیل پدیده‏های نشست و تحکیم، منبع آب زیرزمینی برای همیشه از بین رفته و دیگر هیچ‏گاه امکان احیای آن وجود نداشته باشد. موارد بسیار زیادی از نشست‏ها و ایجاد فروچاله‏ها، در مناطق مختلف کشور وجود دارد که مؤید این موضوع است،

سوم) در بسیاری از مناطق با کاهش سطح سفره، تخلیه به آب‏های عمدتاً شور و بی‏ کیفیت تحتانی رسیده و عملاً امکان استفاده مؤثر از این آب‏ها وجود نخواهد داشت،

چهارم) در آب خوان‏های ساحلی با پایین آمدن سطح سفره و نفوذ آب شور از دریا به منبع آب زیرزمینی بقای این منبع برای مدت‏های بسیار طولانی یا حتی همیشه به خطر می‏افتد و پنجم) عواقب ناگوار اقتصادی، اجتماعی و امنیتی در مناطق مختلف کشور رخ خواهد داد.

مدیران و دست‏اندرکاران بخش آب کشور راه ‏کارهای مختلفی را برای رفع این معضل ارائه داده ‏اند. راه‏کارهای مذکور در دو دسته کلی سازه‏ای و غیرسازه‏ای قابل تقسیم ‏بندی هستند. مهم‏ترین اقدام سازه‏ای تغذیه مصنوعی منابع آب زیرزمینی می‏ باشد که عملکرد قابل توجهی نداشته است. کارشناسان آب و مسئولین امر تا حد زیادی به این امر رسیده ‏اند که راه ‏حل رفع بحران منابع آب زیرزمینی بیش از آن‏که در راه‏کارهای سازه‏ای و مهندسی باشد، در راه‏کارهای مشتمل بر «اصول اجتماعی و فرهنگی» نهفته است. به ‏عبارت دیگر بسیار مهم است که در برخورد با مقوله بحران آب و به‏ خصوص بحران منابع آب زیرزمینی، به رفتارهای انسان به ‏عنوان یک جزء از سیستم، توجه خاص داشت. واضح است که ارائه هرگونه راه‏کار یا راه‏ حل در هر قالبی بدون توجه به رفتارهای فردی و اجتماعی انسان به ‏عنوان مهم‏ترین جزء سیستم، مؤثر واقع نخواهد شد. رفتارهای فردی و اجتماعی انسان در قالب عنصر «فرهنگ» شکل خواهد گرفت. به‏ عبارت دیگر مجموعه عقاید و ارزش‏ها، آداب و رسوم، سنت‏ها و باورها که همه رفتارها و کنش‏های جوامع انسانی را در بر می‏گیرد، نه‏تنها در حل معضل منابع آب زیرزمینی، بلکه در تمام برنامه‏ریزی‏های بخش آب باید مورد توجه قرار گیرد.

در همین راستا برنامه‌ریزان و مدیران بخش آب موضوعات «اجتماعی کردن آب» و «تشکل‌های آب‌بران» را مطرح نموده‌اند که بر اساس آن‌ها مدیریت، برنامه‌ریزی و سایر موارد دشت‌ها و آب‌خوان‌ها به بهره‌برداران سپرده می‌شود. در این حالت می‌توان امید داشت که حساسیت بهره‌برداران (به‌خصوص کشاورزان) روی منابع آب زیرزمینی بیش‌تر شده و با کاهش تصدی‌گری دولت و مشارکت ذی‌نفعان در سطوح مختلف تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری، در نهایت بقاء و سلامت منابع آب زیرزمینی تضمین گردد. ولی به‌راستی تا چه حد مشارکت ذی‌نفعان در فرایندهای تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری یا به اصطلاح مدیریت مشارکتی می‌تواند در رفع بحران منابع آب زیرزمینی مؤثر واقع افتد؟ در این نوشتار سعی بر این است که موضوع مورد اشاره در قالب اثر «مبانی فرهنگی» مورد بررسی و بحث قرار گیرد.

واضح است که اثر دو عنصر مدیران و مردم در قالب تصميم‌هاي آن‌ها بر وضعيت منابع آب زيرزميني اثرگذار است. حال از آن‌جايي‌كه اصولاً تمام تصميمات افراد از فرهنگ آنان اثر پذيرفته و در سيطره قلمرو فرهنگي آنان اخذ مي‌شود، به بياني مي‌توان گفت كه اثر اين موضوع در راه‌كارهاي ارائه شده براي رفع بحران منابع آب زيرزميني بسيار چشم‌گير و قابل توجه است.

حال با توجه به موارد مطرح شده اين سؤال مطرح مي‌گردد كه آيا با دخالت دادن ذي‌نفعان در سطوح مختلف تصميم‌سازي و تصميم‌گيري و اجراي مديريت مشاركتي، مي‌توان گام مثبتي در جهت رفع معضل منابع آب زيرزميني برداشت؟ به‌طور حتم بحث و تفحص در مورد اين موضوع، بدون توجه به زيرساخت‌هاي فرهنگي ذي‌نفعان، كه اكثراً زارعين و كشاورزان هستند، امكان‌پذير نمي‌باشد. با يك بررسي ساده به‌راحتي قابل درك است كه يكي از عوامل اصلي بحران منابع آب زيرزمينی به رفتارهای متناقض با قانون بهره‏برداران این منابع باز می‏گردد. مصادیق بارز این رفتارها حفر چاه ‏های غیرمجاز و اضافه برداشت چاه‏های مجاز می‏ باشد که در سطح بسیار گسترده در دشت‏های مختلف کشور در حال انجام است. وضعیت نامناسب اقتصادی بهره ‏برداران (عمدتاً کشاورزان) و نبود سایر گزینه‏ های اشتغال برای آنان، دلیل اصلی این رفتارهای متناقض با قانون می ‏باشد.

بسیار دور از انتظار است که بهره ‏برداران با توجه به وضعیت ذکر شده بین انگیزه‏ های اقتصادی و فرهنگی، انگیزه‏ های فرهنگی را انتخاب کنند و در جهت رفع معضل منابع آب زیرزمینی گام بردارند. زیرا علاوه ‏بر وضعیت نامناسب اقتصادی، فراهم نبودن زیرساخت‏هاي فرهنگی نیز به اين معضل دامن مي ‏زند و در نهايت سبب مي‏شود كه بهره ‏برداران بين منافع شخصي و حفظ منابع آب زيرزميني، مورد اول را انتخاب كنند. معضل عدم وجود زيرساخت‏هاي فرهنگي نه ‏تنها در مورد منابع آب زيرزميني، بلكه در بسياري از موضوعات مربوط به آب، از جمله مصارف شرب، نيز وجود دارد كه مصاديق آن بارز و متعدد است.

در يك ديد جامع‏تر، بسياري از خلأها و نابساماني‏هاي سطوح مختلف مديريتي در موضوع آب را نيز مي ‏توان به تأخرهاي فرهنگي برخي مديران اين حوزه نسبت داد. ترجيح منافع سازماني به منافع ملي، يكي از بارزترين مصاديق اين موضوع است. تعدد دستگاه‏ هاي مرتبط با موضوع آب در كشور از يك طرف و تأخرهاي فرهنگي ياد شده مديران از طرف ديگر در نهايت به حالت انفعالي دستگاه‏ها منجر شده و باعث شده كه دستگاه‌ها در سطوح مختلف به ‏صورت جزيره‏اي عمل كنند كه در نهايت به‏ وضعيت نامطلوب فعلي انجاميده است. از آن‏جايي كه سيطره آموزه‏ هاي فرهنگي افراد بر تمام عقايد، ارزش‏ها و هنجارهاي آن‏ها است، به ‏طور حتم وجود چالش‏هاي فرهنگي در «ترجيح منافع سازماني كوتاه‏ مدت به منافع ملي بلندمدت» بي‏ تأثير نيست.

رفع چالش‏ هاي فرهنگي مذكور يا به ‏عبارتي ديگر فراهم شدن زيرساخت ‏هاي فرهنگي مورد نياز علاوه ‏بر آموزش و فرهنگ ‏سازي، نيازمند زمان است. واضح است كه آموزش و فرهنگ‏ سازي در جهت نيل به مقاصد فوق ‏الذكر بايد به‏صورت نظام ‏يافته و در سنين پايين صورت گيرد تا در افراد نهادينه شده و به فرهنگ تبديل شود.

عضویت در کانال تلگرام الف

عناوین مرتبط

وب‌گردی

دیدگاه کاربران

ناشناس۱۵۹۶۳۲۱۲:۵۶:۱۰ ۱۳۹۶/۹/۱۵
اولین اقدام شناسایی کشاورزان و پرداخت وام بلاعوض و تسهیلات قرض السنه جهت مکانیزه کردن کشاورزی و باغ داری.
ناشناس۱۶۰۸۵۷۲۳:۴۴:۵۴ ۱۳۹۶/۹/۱۷
شما ها دلتان خوش هست. این سیستم از پایه خراب هست.

نظراتی كه به تعميق و گسترش بحث كمك كنند، پس از مدت كوتاهی در معرض ملاحظه و قضاوت ديگر بينندگان قرار مي گيرد. نظرات حاوی توهين، افترا، تهمت و نيش به ديگران منتشر نمی شود.

تجارت نیوز

پربحث‌های امروز

  1. چرخش در سیاست یارانه‌ای دولت با عبور از انتخابات/ سال 95: درآمد 3 میلیون هم نمی‌تواند، ملاک حذف باشد/ آذر 96: فقط به افراد شناسایی شده یارانه می‌دهیم

  2. ۶۰۰ میلیارد عوارض خروج سال گذشته کجا هزینه شد

  3. ۷۰۰ میلیارد عوارض خروج کجا هزینه شد؟

  4. بلاتکلیفی ثبت سفارش و هدیه میلیاردی دولت به دلالان و واردکنندگان خودرو

  5. کیهان خطاب به هنرمندان: به عوارض خروج از کشور معترض شده اید که فقط 8درصد مردم با آن سروکار دارند؟

  6. ماجرای درگیری لفظی نمایندگان با عیسی کلانتری به روایت یک شاهد عینی

  7. قوه قضائیه و دو اقدام قابل ستایش

  8. پشیمانی به سبک سلبریتی‌ها

  9. روایت تکان دهنده اسارت ۴۱۰ روزه مدافع حرم ایرانی در سوریه

  10. محسن هاشمی: ترافیک تهران از داعش خطرناک‌تر است

  11. سياست ابهام و تعليق ترامپ و كنگره درباره برجام/ تهديد جديد كاخ سفيد/ واكنش ايران چه خواهد بود؟

  12. اردوغان: قدس خط قرمز ماست/ /آنها فراتر از یک کشور رفتار می کنند، درحالی که اسرائیل اصلا کشور نیست

  13. سخنگوی کاخ سفید: اگر توافق هسته‌ای اصلاح نشود، برجام متوقف خواهد شد

  14. بی‌کیفیت ترین خودروهای داخلی/ خودروسازان سوار بر بی‌کیفیت‌ها می‌تازند!

  15. فرار ۵ زن از بیمارستان

  16. محاکمه 5داعشی‌ که به پایگاه هلال احمر حمله کردند!

  17. استاندار تهران:یک میلیون و ۲۰۰ هزار نفر از جمعیت تهران در بافت فرسوده ساکن هستند

  18. محسن هاشمی: ترافیک تهران از داعش خطرناک‌تر است/دولت به تعهدات خود عمل نکرد

  19. ایرانیان سال آینده چقدر جریمه رانندگی می‌دهند؟

  20. نگهداری هواپیمای ایران ایر در حیاط خانه یک تهرانی  

  21. رضایتمندی شغلی در ایران چقدر است؟

  22. واکنش معاون حجتی به ادعاهای عیسی کلانتری: به این حرف‌ها توجه نکنید

  23. تمایل زنان و مردان ایرانی به بچه‌دارشدن چگونه است؟

  24. رشیدپور : جان من 30ثانیه چیزی را گران نکنید تا ما بریم و برگردیم  

  25. تصادف زنجیره ای در کرمان؛ 9 کشته و 15 زخمی

پربحث‌های دیروز

  1. مشاور رییس برنامه و بودجه در واکنش به انتقادات از افزایش ۳ برابری عوارض خروج از کشور: پول ندارید، سفر خارجی نروید

  2. نوبخت: با قیمت کنونی بنزین نمی توانیم به سقف برسیم/ قیمت بنزین می تواند به بالاتر از ۱۵۰۰ تومان هم برسد

  3. زمزمه بنزين 1500 توماني از دی ماه

  4. تاوانی که باید برای سفر بپردازیم/ حکایت ما و ثبت نام خودرو/ با نخبگان چنین نکنید

  5. چک سفید امضای دولت برای افزایش قیمت بنزین/ زنگنه گرانی را تکذیب نکرد: افزایش قیمت بنزین در بودجه دیده شده

  6. عکس / مالیات یا عوارض خروج از کشور در برخی کشورها

  7. واکنش سید حسن خمینی به انتقادها از بودجه موسسه امام: نقدها پديده‌ای مبارک است/ امثال من را نيز از خطا و خطر مصون می‌دارد

  8. خداحافظی رضا صادقی با حسن روحانی  

  9. حق‌شناس: مردم انتظار ساخت پل و بزرگراه نداشته باشند؛ پول نداریم

  10. روحانی زمان انتخابات: قطع یارانه شایعه ستادهای انتخاباتی رقیب است  

  11. تصادف اتوبوس دانش آموزان اردوی راهیان نور/6 نفر فوت کرده‌ان/ مصدومیت 36 دانش آموز+تصاویر

  12. رئیس کل بانک مرکزی: قیمت ۴۲۰۰ تومانی دلار در بازار آزاد واقعی نیست و تعدیل می شود

  13. مناظره زنبیلیون و سوت بلبلیون

  14. ترامپ: تاریخ به ما آموخته است که اگر توان دفاعی خود را تضعیف کنید، تجاوز و تهاجم را به سوی خود دعوت کرده‌اید

  15. پرونده تفحص از صندوق ذخیره فرهنگیان بسته شد/ برآورد تخلفات ۱۵هزار میلیاردی/ ارسال گزارش به هیأت رئیسه

  16. توالت ایستاده در مرکز خرید لاکچری تهران  

  17. چرا زنان توریست خارجی آرایش نمی‌کنند  

  18. یک جایزه و چند پرسش بی پاسخ

  19. پیشنهاد شریعتمداری: انصارالله یمن نفتکش‌های ائتلاف عربستان در خیلج عدن را بزند

  20. نسبت اصلاح طلبان با اخلاق، عدالت و آزادي!

  21. واکنش علی نیکزاد به سخنان جدید روحانی علیه مسکن مهر: امورات دولت روحانی با وصولی وام مسکن مهر می‌گذرد

  22. مگر هنوز جنگ است؟

  23. جهانگیری با ظاهری متفاوت  

  24. چه کسانی سال آینده یارانه می‌گیرند؟

  25. نماینده مجلس: ۳۱ نفری که بانک دی را غارت کردند در اختلاس بانک سرمایه هم شرکت داشتند

پربحث‌های هفته

  1. افزایش عجیب عوارض خروج از کشور/ سفر اول 220 هزار تومان، سفر دوم 330 و سفرهای بعدی 440 هزار تومان

  2. مشاور رییس برنامه و بودجه در واکنش به انتقادات از افزایش ۳ برابری عوارض خروج از کشور: پول ندارید، سفر خارجی نروید

  3. نوبخت: با قیمت کنونی بنزین نمی توانیم به سقف برسیم/ قیمت بنزین می تواند به بالاتر از ۱۵۰۰ تومان هم برسد

  4. زمزمه بنزين 1500 توماني از دی ماه

  5. روایت نوبخت از سازوکار شناسایی سه گروه یارانه بگیر/یارانه کسانی که اعلام نیاز کنند حذف نمی‌شود/فعلاً افزایش قیمت حامل‌‌های انرژی قطعی نیست/ برگشت منابع حاصل از اصلاح قیمت‌ها به مردم

  6. صادقی؛ فساد؛ سکوت

  7. واکنش واعظی به افزایش عوارض خروج از کشور: درآمد افزایش عوارض برای اقشار کم درآمد هزینه می‌شود

  8. از فروش هویج آمریکایی ۹۰هزار تومانی و تمشک‌ 480 هزار تومان تا اجناس سوپرلاکچری در فروشگاه شهرداری +عکس

  9. در لایحه بودجه ۹۷ افزایش حقوق کارکنان ۱۰ درصد در نظر گرفته شد

  10. درباره سه برابر شدن عوارض خروج از کشور؛ برای دریافت عوارض نوع سفر مدنظر قرار بگیرد/ دولت همه مسافران را به یک چشم نگاه نکند/ وعده احیای گردشگری شعار بود

  11. تاوانی که باید برای سفر بپردازیم/ حکایت ما و ثبت نام خودرو/ با نخبگان چنین نکنید

  12. چک سفید امضای دولت برای افزایش قیمت بنزین/ زنگنه گرانی را تکذیب نکرد: افزایش قیمت بنزین در بودجه دیده شده

  13. باور کنید اینجا تهران است  

  14. وعده وزیر اقتصاد/ دلار ارزان می شود

  15. عکس / مالیات یا عوارض خروج از کشور در برخی کشورها

  16. واکنش سید حسن خمینی به انتقادها از بودجه موسسه امام: نقدها پديده‌ای مبارک است/ امثال من را نيز از خطا و خطر مصون می‌دارد

  17. خداحافظی رضا صادقی با حسن روحانی  

  18. جزئیات لایحه بودجه‌۹۷/ از حذف گسترده یارانه بگیر، افزایش قیمت آب و قیمت خرید سربازی تا افزایش 10درصدی حقوق و بودجه عمرانی و اشتغال

  19. وامهای کلان آقازاده ها و مقامات باعث ورشکستگی موسسات مالی- اعتباری شد

  20. توافق ۵عضو کابینه برای افزایش تعرفه خودرو/ سقف تعرفه ۱۵۰درصد می‌شود

  21. رفتار تبعیض‎آمیز عراقی‎ها با تجار ایرانی در مقایسه با عربستان و ترکیه

  22. دلار رکورد سال را شکست/ هر دلار ۴۲۲۰ تومان/ بازاری که بر خلاف اظهارات سیف به آرامش نمی رسد+جدول

  23. اینفوگرافی؛ نهادها و موسسات وابسته به چهره‌های مذهبی و سیاسی چه سهمی از بودجه ۱۳۹۷دارند؟

  24. گزارش روحانی از بودجه ۱۱۹۴ تریلیونی سال ۹۷: حذف بخشی از یارانه بگیرها/ دنبال اصلاح قیمت‌ها هستیم/ انتقاد از تصویب ردیف های دریافت بودجه توسط دو برادر یا پسرعمو!/ ریشه مسکن مهر غلط بود

  25. اخبار سرکاری سود سهام عدالت و بازی با اعصاب مردم

پربحث‌های امروز

  1. پشیمانی به سبک سلبریتی‌ها

  2. واکنش حمید فرخ نژاد به افزایش عوارض خروج از کشور + عکس

  3. طراحی پرتره شهید حججی در حوزه هنری رونمایی شد + تصاویر  

  4. اولین تیزر فصل سوم شهرزاد  

  5. تصاویر مفهومی از تهران در یک گالری

  6. جهان در انتظار محبوب‌ ترین فیلم علمی تخیلی/ جنگ ستارگان هشت جمعه اکران می‌شود + عکس

  7. زمان عرضه فصل سوم شهرزاد

  8. کارگردان‌هایی که اسم فیلم را کپی کردند

  9. کمک ۵ میلیارد تومانی مساجد تهران به زلزله‌زدگان/ ارسال بیش از ۱۰۰ کانکس به کرمانشاه

  10. آیت‌الله مکارم شیرازی: فضای مجازی ابزار انتشار دروغ و تهمت شده است

  11. دورهمی مهران مدیری باعث شد بیکار شوم

  12. بازسازی مقبره پروین اعتصامی

  13. رکوردار پولسازترین کنسرت‌های سال کدام ستاره‌ها هستند

  14. آثار پیکاسو، وارهول، شاگال و.. در لندن چکش می خورد + عکس

  15. مهدى كرم پور رودررو با محمود گبرلو در "شب هاى شفاهى"

  16. جزئیاتی از دیدار خانواده شهدای صابرین با رهبر انقلاب+ تصاویر

  17. تصنیفی برای تولد شاملو + صوت

  18. کدام سریال ها به نوروز ۹۷ می‌رسند + عکس

  19. همایون شجریان برگزیده جشن خانه موسیقی/ عکس

  20. بازیگرانی که روحانی شدند

  21. فارسی در چین؛ از حیات ۲۶۰۰ ساله تا ورود اسلام بر بال‌های یک زبان

  22. عکس/ جمله تکان‌ دهنده بالای پیکر شهید مهدی کروبی

  23. وعده شام در یک کنسرت پاپ

  24. نقش نگین عیسی(ع) چه بود؟

  25. حدیث قدسی: اگر بندگانِ گناهکارم بدانند که چقدر مشتاق توبه و بازگشت آنان هستم، از شدت شوق می‌مُردند.  

پربحث‌های هفته

  1. دانشگاهها و پدیده‌ای به نام «متخصص بی‌سواد»

  2. از عوارض خروج از کشور تا پزشکانی با صدها میلیون درآمد و چانه زنی برای گرفتن پول از بوریس جانسون

  3. از واکنش ها به افزایش سه برابری نرخ عوارض خروج از کشور تا انتقادها نسبت به وضعیت نابسامان زلزله زدگان کرمانشاه  

  4. نوبخت: افزایش عوارض خروج، "مشارکت عمومی" است!

  5. نقدی بر نظام آموزشی/ "فلسفه‌خوانی" ما و "عمق‌یابی ماهیت علوم" در غرب

  6. ساری گلین ایرانی کیست؟

  7. یک جایزه و چند پرسش بی پاسخ

  8. از حواشی حضور محسنی اژه ای در دانشگاه شریف تا هزینه هر جلسه هیئت دولت و انتقاد تند عباس عبدی از نوبخت

  9. مقایسه "حاج قاسم" و دیگران در مواجهه با" بدحجابی"

  10. پشیمانی به سبک سلبریتی‌ها

  11. چرا حتما باید «اشنوگل» را ببینیم؟

  12. حذف کنکور در دستور کار وزارت علوم

  13. بازیگر ایرانی که ۷۰ ساله شد، ولی باور نخواهید کرد  

  14. نقش فرهنگ در پیدایش و رفع بحران منابع آب زیرزمینی

  15. ایرانیان چند ساعت تلویزیون نگاه می‌کنند؟

  16. نخستین کنسرت گروه پاپ غربی در تهران پس از ۳۹ سال  

  17. مهران رجبی: خیلی‌ها می‌گویند نیستی!/ کنایه رجبی به «ح. ف» فیلمفارسی‌ساز معروف

  18. مدیرکل صدای استانهای صدا و سیما: ۷۵ میلیون نفر مخاطب رسانه ملی هستند

  19. ده نمکی: نمی شود سینمای ما در شوخی جنسی آزاد و برای پرداختن به مسائلی مثل آقازاده ها و ژن خوب بسته باشد

  20. چوگانِ ایرانی و کمانچه ثبت جهانی شدند

  21. واکنش حمید فرخ نژاد به افزایش عوارض خروج از کشور + عکس

  22. طراحی پرتره شهید حججی در حوزه هنری رونمایی شد + تصاویر  

  23. اولین تیزر فصل سوم شهرزاد  

  24. تصاویر مفهومی از تهران در یک گالری

  25. جهان در انتظار محبوب‌ ترین فیلم علمی تخیلی/ جنگ ستارگان هشت جمعه اکران می‌شود + عکس

آخرین عناوین