نقش فرهنگ در پیدایش و رفع بحران منابع آب زیرزمینی

دکتر مهدی مظاهری-هیأت علمی گروه سازه‌های آبی دانشگاه تربیت مدرس،   3960914280 ۲ نظر، ۳ در صف انتشار و ۲ تکراری یا غیرقابل انتشار
نقش فرهنگ در پیدایش و رفع بحران منابع آب زیرزمینی

در سال‏های اخیر کم‏تر کسی است که سخن از «بحران آب» نشنیده باشد. امروزه رسانه‏ های عمومی بیش‏تر از هر زمانی از بحران آب صحبت می‏ کنند.

در حقیقت حدود 15 سال است که مقوله بحران آب برای کشور به یک پارادایم تبدیل شده است. آمار و ارقام حاکی از آن است که به ‏طور متوسط در 10 سال اخیر بارندگی کشور حدود 11 درصد نسبت به متوسط درازمدت کاهش داشته است. کاهش مذکور به ‏دلیل خشک‏سالی‏ها و تغییرات اقلیم صورت گرفته است. البته ممکن است که در دید اول مقدار 11 درصد کاهش، رقم چشم‏گیری به ‏نظر نرسد؛ اما باید ذکر نمود که اثر این مقدار کاهش، به‏همراه سایر عوامل (از جمله افزایش مصارف و پایین بودن بهره‏وری) در نهایت در میزان آب در دسترس، چشم‏گیر خواهد شد.

در یک دید کلی منابع آب کشور به سطحی و زیرزمینی قابل تقسیم بوده و تقریباً تمامی مصارف کشور (به‏ غیر از مصارفی که از آب‏های نامتعارف صورت می ‏گیرد)، از این دو نوع منبع تأمین می‏ گردد. بر اساس آخرین آماربرداری بیلان منابع و مصارف آب در کشور، وابستگی برداشت‏ های کشور به آب‏های سطحی و زیرزمینی به‏ ترتیب برابر 45 درصد و 55 درصد می‏ باشد که این امر اهمیت منابع آب زیرزمینی را نشان می‏ دهد. در این مقاله به بررسی «نقش فرهنگ در پیدایش و رفع بحران منابع آب زیرزمینی» پرداخته می‏ شود.

متأسفانه در حال حاضر منابع آب زیرزمینی کشور، وضعیت بسیار نامناسبی را تجربه می ‏کنند. می‏ توان گفت که این وضعیت در طول قرن اخیر و شاید هم بیش‏تر، از منظر بحرانی بودن، منحصربه ‏فرد می ‏باشد. در یک دید ساده می ‏توان گفت که منابع آب زیرزمینی از ذخایر استاتیک و دینامیک تشکیل شده است. ذخیره استاتیک طی سالیان متمادی تشکیل شده است ولی ذخیره دینامیک هر ساله به‏دلیل بارندگی‏ ها و سایر عوامل تغذیه منابع آب زیرزمینی، تشکیل می ‏شود. حال به‏زبان ساده می ‏توان گفت که اگر میزان تخلیه از میزان تغذیه پیشی گیرد، ذخیره دینامیک تمام شده و از ذخایر استاتیک منابع آب زیرزمینی کسر می‏ گردد.

در کشور از سال 1357 به‏ بعد، تقریباً هرساله میزان تخلیه از منابع آب زیرزمینی از میزان تغذیه آن‏ها بیش‏تر بوده است که این امر منجر به کاهش از ذخیره استاتیک آن‏ها شده است. کار به ‏جایی رسیده است که در حال حاضر حدود 120 میلیارد مترمکعب کسری مخزن تجمعی در ذخایر استاتیک منابع آب زیرزمینی وجود دارد. این مقدار حدود یک‏ چهارم کل ذخیره استاتیک منابع آب زیرزمینی کشور است.

بر اساس آخرین آمار، در کشور حدود 760 هزار حلقه چاه وجود دارد که حدود 420 هزار حلقه آن مجاز و حدود 340 هزار حلقه آن نیز غیرمجاز می ‏باشد. این امر بدان معناست که 45 درصد کل چاه ‏های موجود در کشور غیرمجاز هستند. متأسفانه از سال 1347 تاکنون تعداد دشت‏های ممنوعه در کشور حدود 24 برابر شده است. لازم به ‏ذکر است که در دشت‏های ممنوعه اجازه حفر چاه جدید و تخلیه اضافه داده نمی ‏شود و برداشت‏ها باید بر اساس قوانین تعیین‏ شده انجام پذیرد.

عواقب بسیار ناگوار و مشکل ‏آفرینی از بحران منابع آب زیرزمینی ناشی می‏ شود، که می‏توان به موارد زیر اشاره نمود:

اول) تجدید ذخیره استاتیک منابع آب زیرزمینی سال‏های متمادی به‏ طول می‏انجامد،

دوم) از آن‏جایی‏که ذخیره استاتیک به‏ دلیل پرکردن خلل‏وفرج آبخوان تا حد زیادی متضمن بقای آن است، با از بین رفتن این ذخیره ممکن است که به ‏دلیل پدیده‏های نشست و تحکیم، منبع آب زیرزمینی برای همیشه از بین رفته و دیگر هیچ‏گاه امکان احیای آن وجود نداشته باشد. موارد بسیار زیادی از نشست‏ها و ایجاد فروچاله‏ها، در مناطق مختلف کشور وجود دارد که مؤید این موضوع است،

سوم) در بسیاری از مناطق با کاهش سطح سفره، تخلیه به آب‏های عمدتاً شور و بی‏ کیفیت تحتانی رسیده و عملاً امکان استفاده مؤثر از این آب‏ها وجود نخواهد داشت،

چهارم) در آب خوان‏های ساحلی با پایین آمدن سطح سفره و نفوذ آب شور از دریا به منبع آب زیرزمینی بقای این منبع برای مدت‏های بسیار طولانی یا حتی همیشه به خطر می‏افتد و پنجم) عواقب ناگوار اقتصادی، اجتماعی و امنیتی در مناطق مختلف کشور رخ خواهد داد.

مدیران و دست‏اندرکاران بخش آب کشور راه ‏کارهای مختلفی را برای رفع این معضل ارائه داده ‏اند. راه‏کارهای مذکور در دو دسته کلی سازه‏ای و غیرسازه‏ای قابل تقسیم ‏بندی هستند. مهم‏ترین اقدام سازه‏ای تغذیه مصنوعی منابع آب زیرزمینی می‏ باشد که عملکرد قابل توجهی نداشته است. کارشناسان آب و مسئولین امر تا حد زیادی به این امر رسیده ‏اند که راه ‏حل رفع بحران منابع آب زیرزمینی بیش از آن‏که در راه‏کارهای سازه‏ای و مهندسی باشد، در راه‏کارهای مشتمل بر «اصول اجتماعی و فرهنگی» نهفته است. به ‏عبارت دیگر بسیار مهم است که در برخورد با مقوله بحران آب و به‏ خصوص بحران منابع آب زیرزمینی، به رفتارهای انسان به ‏عنوان یک جزء از سیستم، توجه خاص داشت. واضح است که ارائه هرگونه راه‏کار یا راه‏ حل در هر قالبی بدون توجه به رفتارهای فردی و اجتماعی انسان به ‏عنوان مهم‏ترین جزء سیستم، مؤثر واقع نخواهد شد. رفتارهای فردی و اجتماعی انسان در قالب عنصر «فرهنگ» شکل خواهد گرفت. به‏ عبارت دیگر مجموعه عقاید و ارزش‏ها، آداب و رسوم، سنت‏ها و باورها که همه رفتارها و کنش‏های جوامع انسانی را در بر می‏گیرد، نه‏تنها در حل معضل منابع آب زیرزمینی، بلکه در تمام برنامه‏ریزی‏های بخش آب باید مورد توجه قرار گیرد.

در همین راستا برنامه‌ریزان و مدیران بخش آب موضوعات «اجتماعی کردن آب» و «تشکل‌های آب‌بران» را مطرح نموده‌اند که بر اساس آن‌ها مدیریت، برنامه‌ریزی و سایر موارد دشت‌ها و آب‌خوان‌ها به بهره‌برداران سپرده می‌شود. در این حالت می‌توان امید داشت که حساسیت بهره‌برداران (به‌خصوص کشاورزان) روی منابع آب زیرزمینی بیش‌تر شده و با کاهش تصدی‌گری دولت و مشارکت ذی‌نفعان در سطوح مختلف تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری، در نهایت بقاء و سلامت منابع آب زیرزمینی تضمین گردد. ولی به‌راستی تا چه حد مشارکت ذی‌نفعان در فرایندهای تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری یا به اصطلاح مدیریت مشارکتی می‌تواند در رفع بحران منابع آب زیرزمینی مؤثر واقع افتد؟ در این نوشتار سعی بر این است که موضوع مورد اشاره در قالب اثر «مبانی فرهنگی» مورد بررسی و بحث قرار گیرد.

واضح است که اثر دو عنصر مدیران و مردم در قالب تصميم‌هاي آن‌ها بر وضعيت منابع آب زيرزميني اثرگذار است. حال از آن‌جايي‌كه اصولاً تمام تصميمات افراد از فرهنگ آنان اثر پذيرفته و در سيطره قلمرو فرهنگي آنان اخذ مي‌شود، به بياني مي‌توان گفت كه اثر اين موضوع در راه‌كارهاي ارائه شده براي رفع بحران منابع آب زيرزميني بسيار چشم‌گير و قابل توجه است.

حال با توجه به موارد مطرح شده اين سؤال مطرح مي‌گردد كه آيا با دخالت دادن ذي‌نفعان در سطوح مختلف تصميم‌سازي و تصميم‌گيري و اجراي مديريت مشاركتي، مي‌توان گام مثبتي در جهت رفع معضل منابع آب زيرزميني برداشت؟ به‌طور حتم بحث و تفحص در مورد اين موضوع، بدون توجه به زيرساخت‌هاي فرهنگي ذي‌نفعان، كه اكثراً زارعين و كشاورزان هستند، امكان‌پذير نمي‌باشد. با يك بررسي ساده به‌راحتي قابل درك است كه يكي از عوامل اصلي بحران منابع آب زيرزمينی به رفتارهای متناقض با قانون بهره‏برداران این منابع باز می‏گردد. مصادیق بارز این رفتارها حفر چاه ‏های غیرمجاز و اضافه برداشت چاه‏های مجاز می‏ باشد که در سطح بسیار گسترده در دشت‏های مختلف کشور در حال انجام است. وضعیت نامناسب اقتصادی بهره ‏برداران (عمدتاً کشاورزان) و نبود سایر گزینه‏ های اشتغال برای آنان، دلیل اصلی این رفتارهای متناقض با قانون می ‏باشد.

بسیار دور از انتظار است که بهره ‏برداران با توجه به وضعیت ذکر شده بین انگیزه‏ های اقتصادی و فرهنگی، انگیزه‏ های فرهنگی را انتخاب کنند و در جهت رفع معضل منابع آب زیرزمینی گام بردارند. زیرا علاوه ‏بر وضعیت نامناسب اقتصادی، فراهم نبودن زیرساخت‏هاي فرهنگی نیز به اين معضل دامن مي ‏زند و در نهايت سبب مي‏شود كه بهره ‏برداران بين منافع شخصي و حفظ منابع آب زيرزميني، مورد اول را انتخاب كنند. معضل عدم وجود زيرساخت‏هاي فرهنگي نه ‏تنها در مورد منابع آب زيرزميني، بلكه در بسياري از موضوعات مربوط به آب، از جمله مصارف شرب، نيز وجود دارد كه مصاديق آن بارز و متعدد است.

در يك ديد جامع‏تر، بسياري از خلأها و نابساماني‏هاي سطوح مختلف مديريتي در موضوع آب را نيز مي ‏توان به تأخرهاي فرهنگي برخي مديران اين حوزه نسبت داد. ترجيح منافع سازماني به منافع ملي، يكي از بارزترين مصاديق اين موضوع است. تعدد دستگاه‏ هاي مرتبط با موضوع آب در كشور از يك طرف و تأخرهاي فرهنگي ياد شده مديران از طرف ديگر در نهايت به حالت انفعالي دستگاه‏ها منجر شده و باعث شده كه دستگاه‌ها در سطوح مختلف به ‏صورت جزيره‏اي عمل كنند كه در نهايت به‏ وضعيت نامطلوب فعلي انجاميده است. از آن‏جايي كه سيطره آموزه‏ هاي فرهنگي افراد بر تمام عقايد، ارزش‏ها و هنجارهاي آن‏ها است، به ‏طور حتم وجود چالش‏هاي فرهنگي در «ترجيح منافع سازماني كوتاه‏ مدت به منافع ملي بلندمدت» بي‏ تأثير نيست.

رفع چالش‏ هاي فرهنگي مذكور يا به ‏عبارتي ديگر فراهم شدن زيرساخت ‏هاي فرهنگي مورد نياز علاوه ‏بر آموزش و فرهنگ ‏سازي، نيازمند زمان است. واضح است كه آموزش و فرهنگ‏ سازي در جهت نيل به مقاصد فوق ‏الذكر بايد به‏صورت نظام ‏يافته و در سنين پايين صورت گيرد تا در افراد نهادينه شده و به فرهنگ تبديل شود.

الف را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید

عناوین مرتبط

وب‌گردی

دیدگاه کاربران

ناشناس۱۵۹۶۳۲۱۲:۵۶:۱۰ ۱۳۹۶/۹/۱۵
اولین اقدام شناسایی کشاورزان و پرداخت وام بلاعوض و تسهیلات قرض السنه جهت مکانیزه کردن کشاورزی و باغ داری.
ناشناس۱۶۰۸۵۷۲۳:۴۴:۵۴ ۱۳۹۶/۹/۱۷
شما ها دلتان خوش هست. این سیستم از پایه خراب هست.
طاقچهپارس نماد داده

پربحث‌های امروز

  1. قرار بود حکومت‌مان، رنگ و بوی علی را داشته باشد  

  2. دستور روحانی برای توقف گرانی‌های غیرمتعارف

  3. خودروسازان داخلی 93 درصد بازار را به‌صورت انحصار در اختیار دارند/وزیر می‌گوید دولت 13.5 درصد سهم دارد و به‌اندازه آن پاسخ بخواهید/ احتکار خودرو برای فروش باقیمت بالاتر است

  4. سلیمی: افشای رانت ۱۱۰ هزار میلیاردی در بازار ارز/ دلار 4200 تومانی باعث به وجود آ‌مدن ده‌ها بابک زنجانی شد

  5. مقابله با گرانی محور جلسه دو هفته بعد ستاد مبارزه با مفاسد اقتصادی/ اطلاعات سپاه دعوت شد

  6. زینب طاهری بازداشت شد/ دروغ پردازی های خانم وکیل

  7. تحقیق و تفحص از بانک مرکزی بعد از هشت ماه معطلی در کمیسیون اقتصادی مطرح شد/ اصرار سیف بر پس گرفتن

  8. سهمیه کنکور همسران و فرزندان ایثارگران تغییر کرد

  9. رفتار زننده رئیس اتحادیه خبازان زاهدان با خبرنگاری که از او پرسید چرا 20 نانوایی زاهدان به نام او و فرزندانش است  

  10. اوپک به ساز آمریکا می‌رقصد؟

  11. نتیجه بازی سعودی‌ها در زمین یمن چه می‌شود؟

  12. لزومی ندارد معاهداتی که میدانیم مشکل دارد به‌خاطر جهات مثبت تصویب کنیم/قانون در جهت رفع مشکلات طبقات ضعیف و متوسط باشد نه در خدمت صاحبان زر و زور/اشرافی‌گری بلای بزرگ کشور است

  13. وزیر بهداشت: دفترچه بیمه چک سفیدامضا نیست

  14. سلطانی‎فر:تیم ملی فوتبال از ظرفیت‎های خود برای دیدار با اسپانیا استفاده کند

  15. شفر: چرا نتوانیم اسپانیا و پرتغال را شکست دهیم؟

  16. پروانه استاندارد هشت فرآورده غذایی ابطال شد+ اسامی

  17. چرایی حضور زیاد «زنان» در فضای مجازی

  18. گزارشگر بازی ایران و اسپانیا کیست؟

  19. شیوه بازی امشب با اسپانیا لو رفت!  

  20. لندن: پاسخ ایران به خروج آمریکا از برجام، حساب‌شده بوده/شاید آنهایی که تابع تحریم‌های آمریکا باشند را جریمه کنیم

  21. بارندگی شدید در کازان قبل از بازی ایران و اسپانیا

  22. ماجرای پخش تیزر نظامی در برنامه جام جهانی چیست؟

  23. امارات مدعی حمایت تسلیحاتی ایران از انصارالله شد

  24. سفیر ایران در مادرید: در مورد بازی با اسپانیا رویاپردازی نمی‌کنیم

  25. سینماها چند بلیت برای بازی دوم ایران فروختند؟

پربحث‌های دیروز

  1. چند نکته با افرادی که در دام ترامپ گرفتار شده‌اند

  2. توضیحات سرلشکر فیروزآبادی پیرامون ویلای لواسان+سند

  3. نهاوندیان: مردم باید از آرامش و امنیت اقتصادی خودشان حراست کنند/نیاز به تصمیم گیری‌های قوی داریم و با صبوری مشکلات حل می‌شود/اگر علت گرانی کالایی مشخص نیست، نباید آن را بخریم

  4. سیف:کاهش تورم در ۴۰ سال اخیر بی‎سابقه است/ احتمال توقف پرداخت ازر به کالاهای غیرضرور

  5. ماجرای پرحاشیه ویلای لواسان سرلشکر فیروزآبادی

  6. توکلی: دیده بان شفافیت تا چند روز آینده در مورد ویلای فیروزآبادی موضع گیری خواهد کرد/ از اقدام عدالت طلبانه دانشجویان تشکر می‌کنم

  7. حرفهای دختر17ساله ماهشهری که جسد پسر خردسال را آتش زد

  8. آدرسی برای ترامپ توسط دلالان تحریم و تجربه ای که ایران از کره‌شمالی آموخت

  9. خطر از بیخ گوش تیم ملی عربستان گذشت/آتش گرفتن یکی از بال‌های هواپیمای سعودی‌ها+تصاویر

  10. مومن شوخ و بامزه است  

  11. ضرر ۳۴۰ میلیارد تومانی به بیت المال با اجرا نکردن قانون از سوی آخوندی

  12. آغاز تماشای خانوادگی جام جهانی در ورزشگاه آزادی با بازی ایران - اسپانیا

  13. سفر برجامی روحانی به اتریش و سوئیس/ آیا تضمین های اروپایی منجر به حفظ توافق هسته ای خواهد شد؟

  14. انتقاد وزیر دولت اصلاحات از نامه‌نگاری برای مذاکره با ترامپ

  15. روزبه چشمی غیر از جام‌جهانی دیگر چه‌چیزی را از دست داد؟

  16. زمان آغاز تحریم‌های جدید صنعت خودرو

  17. نمایندگان از پاسخ‌های آخوندی درباره افزایش بی‌رویه اجاره خانه‌ها قانع نشدند/ وزیر قولی برای تنظیم بازار مسکن نداد

  18. پیش بینی نتیجه دیدار تیم ملی فوتبال ایران و اسپانیا

  19. قانون عجیب ازدواج دختران در ژاپن

  20. خاتمی: مذاکره ‌ایران با آمریکا احمقانه است/کسانی که ‌بیانیه را امضا کردند از ‌مردم ایران عذرخواهی کنند

  21. کی‌روش در روسیه میلیاردر می‌شود!

  22. ناصر ایمانی: نامه نگاری اصلاح طلبان کاملاً در خط سیاست آمریکا است

  23. واردکنندگان ۶ هزار خودرو با ثبت سفارش غیر مجاز متخلفند یا هکرها

  24. ایران - اسپانیا/ تیم کی‌روش صدرجدول را به لاروخا نمی‌فروشد

  25. ایران تنها نماینده پیروز میان تیم‌های آسیایی و آفریقایی/مورد عجیب تیم‌های عرب زبان!

پربحث‌های هفته

  1. چند نکته با افرادی که در دام ترامپ گرفتار شده‌اند

  2. توضیحات سرلشکر فیروزآبادی پیرامون ویلای لواسان+سند

  3. توریست‌هایی که با پول بیت‌المال عازم روسیه میشوند + جدول اسامی

  4. روحانی: همه حاکمان آمریکا علیه ملت ما بوده اند و این یکی خبیث تر/ نقد را می پذیریم اما تخریب نه/ تلاطم بازار، دلیل اقتصادی ندارد

  5. از شعر امسال تا شعر پارسال/تریبون زبان مردم

  6. روحانی به گرانی‌ها واکنش نشان داد/ بررسی افزایش قیمت‌ها در هیات دولت

  7. کواکبیان: وضعیت معیشتی و اقتصادی مردم مناسب نیست/شب می‌خوابیم و صبح بلند می‌شویم و می‌بینیم قیمت‌ها تغییر کرده است/ خجالت می‌کشم بگویم از این دولت حمایت کردم

  8. تولید کجا بود؟ این روزها همه منتظرند ارز بگیرند تا کود حیوانی را هم وارد کنند

  9. جمعه عید سعید فطر است

  10. درباره مذاکره مستقیم با آمریکا / رییس جمهور چه کسانی را دیوانه نامید؟

  11. بیش از یک سوم جوانان بیکار ایرانی، درتلاش و حتی کسب مهارت برای پیدا کردن شغل نیستند

  12. ایران 1 - مراکش 0؛ پیروزی یوزها در دقیقه 93 و پایان 20 سال انتظار

  13. تصمیم گیری در خصوص بازار خودرو، مسکن، ارز و سکه در جلسه ستاد مبارزه با مفاسد اقتصادی /۵۰ نفر، ۵ درصد سکه‌های ثبت‌نامی را خریده‌اند/ هک سایت وزارت صنعت و فروش ۴ هزار خودروی وارداتی قاچاق

  14. احمد توکلی: اعتماد مردمی به سیاستمداران به حداقل خود رسیده/ سبد کالای مردم کوچک‌تر شده است

  15. نهاوندیان: مردم باید از آرامش و امنیت اقتصادی خودشان حراست کنند/نیاز به تصمیم گیری‌های قوی داریم و با صبوری مشکلات حل می‌شود/اگر علت گرانی کالایی مشخص نیست، نباید آن را بخریم

  16. آخوندی: نوسانات بازار مسکن سیاسی است

  17. درباره دادگاه صادر کننده حکم فیلتر تلگرام/ لطفا نیمه پر لیوان را هم ببینید

  18. به بهانه "شبی که ایران نخوابید" / فوتبال را ببینید آقای رئیس جمهور + فیلم

  19. اروپا می خواهد برجام را ادامه دهد، اما بدون آمریکا نمی تواند/ ایران نباید منتظر بماند

  20. قرار بود حکومت‌مان، رنگ و بوی علی را داشته باشد  

  21. محمد ثلاث قصاص شد

  22. وقتی عادل فردوسی پور احساساتی میشود !

  23. سیف:کاهش تورم در ۴۰ سال اخیر بی‎سابقه است/ احتمال توقف پرداخت ازر به کالاهای غیرضرور

  24. بی‌هنری بی بی سی /وقتی قاتل را بی گناه وقهرمان نشان می‌دهند

  25. ماجرای ویلای لواسان/ تفریح آمریکایی ها در نیشابور/ مشکل دولت روحانی از نگاه تئوریسین های اصلاح طلب/ چرا در ایران مسئولی استعفا نمی‌دهد؟

پربحث‌های هفته

  1. متن شعر مطیعی در نماز عید فطر

  2. مومن شوخ و بامزه است  

  3. غافلگیری حراست صداوسیما توسط رئیس رسانه ملی  

  4. پایداری یک کشور، تنها به سیاست و برنامه‌ریزی صحیح است  

  5. سیاست و برنامه‌ریزی نادرست، کلید فقر است  

  6. از رتبه پنج کنکورِ محمدرضا گلزار تا ماجرای داشتن بادیگارد

  7. سینماها چند بلیت برای بازی دوم ایران فروختند؟

  8. «شیار ۱۴۳» در چین اکران عمومی می‌شود

  9. تفاوت سفره ایرانی با دیگر کشورها چیست؟

  10. چرا فوتبال این همه طرفدار دارد ؟

  11. مجری مشهور زیر تیغ جراحی رفت

  12. متولیان گردشگری ایران در جام جهانی ۲۰۱۸ خواب ماندند!

  13. عسگرپور: لقب انحصارطلبی مغرضانه است؛ جزء کم‌کارانم!/نمی‌دانستم دارالشفایی چنین گرایشات سیاسی دارد

  14. شنای خلاف جهت مدارس لاکچری/ورود آسان رابطان اروپایی به حریم مدارس

  15. آخرین وضعیت جمشید مشایخی در بیمارستان

  16. هادی مرزبان: مرغ همسایه تئاتر ما غاز است/ قصص قرآن ایده‌های خوبی برای تئاتر دارد

  17. کدام کتاب ها به چاپ غیرقانونی کتاب گرفتار شدند؟

  18. اعتیاد در سینمای ایران قربانی شد

  19. لطیفی: علاقه داشتم سنت برپایی عروسی در مسجد را احیا کنم

  20. پولاد کیمیایی دومین فیلمش را می‌سازد

  21. شوک بزرگ برای یک گروه موسیقی/دو عضو مهم از گروه پالت جدا شدند

  22. شعری که علی شریعتی برای امام خمینی(ره) سرود

  23. اکثر منتقدان تئاترهای خیابانی، هنرمندان صحنه‌ای هستند/ آغاز نمایش‌های خیابانی

  24. ماجرای برخورد جالب شریعتی با یک ساواکی

  25. آخرین خبر‌ها از سریالی با بازی محمدرضا گلزار

آخرین عناوین