این نفت لعنتی

عبدالرضا طالقانی گروه اقتصادی الف،   3960726124 ۸ نظر، ۰ در صف انتشار و ۴ تکراری یا غیرقابل انتشار
این نفت لعنتی

یکصد و شانزده سال از کشف اولین مخزن نفت در ایران توسط مهندسان کمپانی دارسی می‌گذرد. در این سالها، نفت بسیاری از ساحت‌ها و ساختارهای فعال کشور را به نفع خود مضمحل کرده است.

اقتصاد خوانده‌ها حتماً با عبارت «نفرین منابع» آشنا هستند. نگاه کلاسیک تا مدتها وفور منابع طبیعی را یکی از اساسی‌ترین ارکان رشد می‌دانست، اما این اندیشه در دهه 1980 متزلزل شد. در ادامه در میانه‌های دهه 1990 میلادی، دو اقتصاددان دانشگاه هاروارد با مطالعه کمی کشورهای مختلف دنیا نشان دادند که بین رشد اقتصادی و وجود منابع خدادادی در کشورها حتی غالباً رابطه معکوس وجود دارد؛ به این معنا که معمولاً زیرساختهای و سازمان کشورهایی که از حیث منابع خدادادی ضعیف هستند، چنان شکل می‌گیرد که معمولاً از حیث رشد اقتصادی - و در نتیجه سطح رفاه – بالاتر از کشورهای غنی قرار می‌گیرند.

بسیاری از اقتصادهای تازه صنعتی‌شده شرق آسیا که طی دهه‌های گذشته بطرز اعجاب‌آوری رشد کرده‌اند از حیث منابع طبیعی در رده کشورهای فقیر جای می‌گیرند، و در نقطه مقابل بسیاری از کشورهای نفت‌خیز قرار دارند که با شبکه پیچیده و درهم‌تنیده‌ای از مشکلات و مؤلفه‌های توسعه‌نیافتگی مواجه‌اند.

در ادامه این مسئله موشکافی شده که غنای منابع چگونه این مشکلات را ایجاد می‌کند و چه تبعاتی در پی دارد؟ مهمترین مشکلاتی که در جوامع غنی از حیث منابع، بروز می‌کند بصورت خلاصه به قرار زیر است:     

1- خام‌فروشی و تبعات آن

در اغلب موارد سهولت کسب درآمد حاصل از فروش منابع خام، نیاز به رشد مولد را در ساختار یک کشور می‌میراند. به این ترتیب، الزامات و مزایای حاصل از این احساس نیاز، مانند رشد فناوری، اهتمام به آموزش کیفی نیروی متخصص، عزم ملی در تخصیص بهینه منابع، رشد بهره‌وری و عقلانیت در ساختارهای تولیدی و سایر الزامات رشد مولد در این جوامع دچار افول می‌شود.

در نتیجه آنچه معمولاً در این جوامع به چشم می‌خورد ترکیبی از ضعف فناوری، عدم رشد شاخصهای انسانی، واپس‌ماندگی در پیشرفت و صنعتی شدن، افول بهره‌وری و خلاقیت و همچنین عدم استفاده بهینه از منابع در ساختارهای تولیدی و مواردی از این دست خواهد بود.

 

2-   برهم‌ریختگی هارمونی سیاستگذاری، تصمیم‌گیری و اجرا –  بیماری تصدی‌گری دولتی

در این کشورها، بخش دولتی و عمومی سلسله‌مراتب مختلف سیاستگذاری تا اجرا را خود رأساً برعهده می‌گیرد، و بخش خصوصی دارای پیکره‌ای نحیف و بی‌رمق است؛ حال آنکه در کشورهای پیشرفته، بخش خصوصی عنان سطوح قابل توجهی از اجرا را در دست دارد و نمایندگان تشکلهای مردمی، پیگیریها و حتی سیاستگذاریها – منهای سطح حاکمیتی - را بر عهده می‌گیرد.

برای تأیید این موضوع، مقایسه ترکیب هیئتهای اقتصادی ایرانی و اروپایی در سفرهای دو طرف در پسابرجام راهگشاست؛ ترکیب هیئت‌های اروپایی که به ایران سفر می‌کنند متشکل از یک یا دو معاون وزیر و انبوهی از نمایندگان تشکلها، اتحادیه‌ها و مدیران بخش خصوصی است، اما در مقابل در اغلب رده‌های هیئتهای ایرانی، مدیران دولتی حضور دارند، و بخش خصوصی در این دیدارها نقش کم‌رنگی ایفا می‌کند.

 

  3-  فربه بودن و لَختی زنجیره ادارات و سازمانهای وابسته به بودجه دولتی

در این کشورها طبیعتاً بخش اعظم مصرف درآمد حاصل از فروش منابع خام در انحصار دولت است؛ به همین دلیل معمولاً تصدی‌گری در بخشهای مختلف بصورت روزافزون به سمت سازمانهای عمومی هدایت می‌شود. درنتیجه سازمانهای دولتی با انبوهی از شرح وظایف مواجه‌اند و در عین حال رخوت و کندی و ناکارآمدی وجه مشترک اکثریت قریب به اتفاق این سازمانهاست.

 دکتر آزاد عمرانی، کارشناس اقتصاد کشاورزی، درخصوص این عیب - با نگاه ویژه به بخش کشاورزی – نکات مهمی را مطرح کرده است؛ وی خاطرنشان می‌کند:

»بدنه وزارتخانه یک بدنه فربه است؛ بخش اعظم بودجه کشاورزی صرف سر پا نگه داشتن خود وزراتخانه می‌شود؛ مثلاً بخش تحقیقات کشاورزی را می‌شود نام برد که دولتی است و خروجی آن با توجه به کثرت اعضاء هیئت علمی و امکانات سخت‌افزاری قابل دفاع نیست. «

این شرایط در کشورهایی که خام‌فروشی نمی‌کنند به هیچ عنوان دیده نمی‌شود؛ در این کشورها با وزارتخانه‌ها و سازمانهای دولتی چابک و کوچکی مواجه می‌شوید، که از هسته نخبگانی برنامه‌ریز و سیاست‌گذار و نهادهای نظارتی تشکیل شده‌اند.

4-   دولتمردان پرمشغله/ فاصله میان فعالان اقتصادی و سیاستگذاران

در کشورهای غنی از حیث منابع، دسترسی جامعه و بازیگران اقتصاد به یک وزیر یا مسئول دولتی، دهها بار دشوارتر از سیستم کشورهای دیگر است. عمرانی در این زمینه معتقد است:

«من شخصاً با وزرای کشاورزی بسیاری از کشورهای اروپایی و معاونان آنها برای حل مسائل بسیار جزئی ملاقات کرده‌ام؛ ولی در کشور خودمان  زیر پرچم دو تشکل مهم اتاق بازرگانی ایران، یعنی «اتحادیه ملی محصولات کشاورزی» و «انجمن ارگانیک ایران» چندین بار تلاش کردیم که با وزیر دیدار کنیم و برای مشکلات کشاورزی کشور تدبیری بیندیشیم، ولی موفق نشدیم. »

این در حالی است که فعالان اقتصادی بازیگران اصلی اجرای سیاستهایی هستند که توسط دستگاههای دولتی به تصویب می‌رسد؛ با وجود این شکاف عمیق میان سیاستگذار و فعال اقتصادی، حتی اگر فرض کنیم حتی سیاستهای مناسبی هم اتخاذ شود، عرصه اجرا با مشکلات متعددی مواجه خواهد بود. در آن سو در کشورهای پیشرفته، جلسات مدیران دولتی با فعالان اقتصادی و تشکلها، بصورت مستمر، جدی و نظام‌مند برگزار شده و مصوبات و خروجیهای این جلسات نیز با جدیت پیگیری می‌شود.

5-   رانت و فساد سیستمی

بروز بیشتر و پدیداری چشمگیر فساد سیستمی و اداری، و همچنین استفاده از رانت در بهره‌گیری از منابع، از بزرگترین مصائب اقتصادی این کشورها به شمار می‌رود. این شرایط اغلب به‌دلیل انحصار قدرت و همچنین کانالیزه شدن منابع به سمت مجاری‌ای است که نظارت کافی بر آنها اعمال نمی‌شود.

6-  ناتوان از کوچک‌سازی

در این کشورها هرگونه تلاش برای ادغام، واگذاری و خصوصی‌سازی، باز هم در مارپیچ واگذاریهای رانتی و فساد و ناکارآمدی، غوطه‌ور می‌شود – چنان که نمونه آشنای این امر را در کشور ما هم دیده‌ شده است.

7-   تکانه‌های ناشی از نوسانات این منابع

وابستگی شدید ساختارهای یک کشور به فروش منابع خام، به ضعف ساختاری و کاهش جدی شاخصهای خوداتکایی منجر می‌شود؛ از این رو هرگونه تکانه ایجاد شده در استحصال یا فروش آن ماده خام – به هر دلیل که رخ دهد – موجب آشفتگی و درهم‌ریختگی کل ساختار اقتصاد خواهد شد؛ این مسئله در مراحل بعد بر مؤلفه‌های اجتماعی تأثیر خواهد گذاشت و نهایتاً بر کل حاکمیت سیاسی مؤثر خواهد بود.

8-   اختلالهای خاص اقتصادی

بیماریها و اختلالات خاص اقتصادی در این گونه از اقتصادها به چشم می‌خورد؛ بروز پدیده‌هایی مانند رکود تورمی یا بیماری هلندی از آن جمله است.

9- پدرسالاری دولتی و نقصان حاکمیت مردم

در این جوامع معمولاً مردم و بخش خصوصی صاحب صنایع بزرگ یا سازمانهای اقتصادی معظم نیستند، و بنابراین از قدرت تأثیرگذاری و چانه‌زنی پایینی برخوردارند؛ از سوی دیگر عدم وابستگی دولت به درآمدهای مالیاتی، به‌نوعی به استغناء دولت از مردم منجر می‌شود؛ همچنین بهره‌وری و ابتکار و خلاقیت مبتکران و متخصصان - به‌دلیل حاکمیت مصرف‌زدگی - در برآوردن نیازهای اقتصادی سهمی ناچیز دارد.

این شرایط بر شکل‌گیری سندیکاها و مجامع صنفی و مردمی، و همچنین تحزب سیاسی، تأثیر منفی دارد، و اهرمهای قدرت و نظارت مردم بر حاکمیت را دچار اختلال می‌کند. این مسئله بر کل ساختار مؤلفه‌های رشد بخش خصوصی تأثیر بسیار مخربی دارد، و موجب خواهد شد دولت به‌نوعی از نقش سیاستگذار و حاکمیت به نقش متصدی متفوّق و پدرسالار تنزل یابد.

10-  تعدد دخالتهای خارجی

روشن است که دست‌اندازی به منابع کشورها، یکی از مهمترین دلایل جنگهای فراملی بوده است. همچنین سودای کنترل منابع و اثرگذاری بر آنها نیز بر جنگها و تهدیدات و التهابها و مناسبات گوناگون سیاسی میان دارندگان این منابع بسیار تأثیرگذار بوده و هست.

11-   تقاضای بالا برای مشاغل دولتی

به لحاظ فرهنگی و اجتماعی و به دلایل مختلف – مانند پایداری شغلی، استفاده از رانت، مصونیت از وجود تکانه‌های بازار متلاطم و ... – تقاضای مردم به استخدام در مراکز دولتی کشورهایی که منابع خدادادی دارند به شکل قابل توجهی بالاتر است.

پایان‌نامه

در پایان توجه به این نکته لازم است که موارد فوق‌الذکر را نباید قواعد اجتناب‌ناپذیر تلقی کرد. کشورهایی وجود دارند که با همین شرایط، توانسته‌اند از تبعات سوء و به تعبیری نفرین منابع احتراز کنند؛ برای مثال کشورهایی مانند شیلی و نروژ نشان داده‌اند که می‌توان کشوری غنی از حیث منابع بود و تبعات منفی ناشی از این مسئله را نیز کنترل کرد.

*پژوهشگر اقتصادی مؤسسه احیاگران تمدن فاخر

عضویت در کانال تلگرام الف

عناوین مرتبط

وب‌گردی

دیدگاه کاربران

ناشناس۱۲۴۵۹۱۱۳:۱۰:۵۱ ۱۳۹۶/۷/۲۶
این دیدگاه کاملاً اشتباه و برمبنای انداختن تقصیرات به گردن سایر مولفه هاست. اولاً چرا کشورهای نفتخیزی مانند نروژ و آمریکا با وجود این ثروت دچار افول و توسعه نیافتگی که نشده اند هیچ تازه جزو کشورهای تراز اول هستند ؟؟ حتی کشورهایی مانند عربستان و امارات و قطر هم که پیشرفت صنعتی نکرده اند در بسیاری از امور اقتصادی از ما پیشی گرفته اند . مانند تجارت ، توریسم ، و بالاخص سرمایه گذاری در خارج که درآمدهای سرشاری برایشان به ارمغان آورده و آینده بدون نفت آنها را هم تامین خواهد کرد . واقعیت اینست که نفت سرمایه ای بوده که ما میتوانستیم آن را موتور توسعه خود کنیم اما نکردیم و دیگرانی هستند که اینکار را کردند . شما کشورهای جنوب شرقی و شرق آسیا را مثال زدید در جواب باید گفت بسیاری کشورهای بدون منابع دیگر هم هستند که هیچگونه پیشرفتی نکرده اند . پس مسئله داشتن و یا نداشتن نفت و سایر منابع نیست . مسئله فقط و فقط بلند اندیشی و همت سردمداران ممالک به عنوان پدران و سکانداران آنهاست . در پایان دو مثال میزنم : 1 - مثال نفت مثال ثروت هنگفتی است که یک پدر ثروتمند برای فرزندانش به ارث میگذارد . هر کدام از آن فرزندان صاحب درایت باشند و عقلشان را به کار بگیرند نه تنها ثروت را از بین نمی برند بلکه آن را چند برابر هم خواهند کرد . و هر کدام هم که در سر عقل نداشته باشند میتوانند در یک شب آن را به باد بدهند . و برای هر دو این افراد مثال در اطرافمان زیاد هست . 2 - میگویند دانشمندی قصد مهاجرت از کشوری را داشت و در فرودگاه به طلاهای همسرش ایراد گرفته بودند که نمیتوانی اینها را از کشور خارج کنی تحت این عنوان که اینها سرمایه کشورند که میخواهی با خود ببری و آن خانم تمام طلاهای خود را جدا کرد و تحویل مامورین داد و با اشاره به سر همسرش گفت سرمایه این کشور مغزی است که در این سر قرار گرفته و دارد میرود نه این طلاها .
ناشناس۱۲۴۶۵۵۱۴:۰۸:۵۱ ۱۳۹۶/۷/۲۶
باید اقتصاد ایران وارد تجارت الکترونیک شود .
ناشناس۱۲۴۷۳۳۱۵:۰۱:۳۷ ۱۳۹۶/۷/۲۶
کاملا درسته, هر بدبختی میکشیم از این اقتصاد نفتیه, هم جلو پیشرفت رو میگیره هم فساد میاره آقایونی که تو کارن هم چسبیدن بهش ول نمیکن! به قول رهبری:من هفده هجده سال قبل به دولتی که در آن زمان سر کار بود و به مسئولان گفتم کاری کنید که ما هر وقت اراده کردیم، بتوانیم درِ چاه‌های نفت را ببندیم. آقایانِ به قول خودشان «تکنوکرات» لبخند انکار زدند که مگر می‌شود؟!
ناشناس۱۲۴۸۰۰۱۵:۵۶:۱۲ ۱۳۹۶/۷/۲۶
به نظر نویسنده محترم، اگر نفت نبود، چه کسانی و چگونه این کشور را مدیریت میکردند؟
ناشناس۱۲۵۲۹۶۱۰:۱۵:۱۷ ۱۳۹۶/۷/۲۷
وقتی این حرف را میزنید بصورت غیر مستقیم ایرانی ها را پست تر از کشورهایی که بدون نفت به جایی رسیدند فرض می کنید...
ناشناس۱۲۴۹۷۱۱۹:۴۷:۱۳ ۱۳۹۶/۷/۲۶
نفت خام را در ردیف خام فروشی قرار نمیدهند چون نفت خود مقوله دیگریست مصرف کنندگانش که حدود 90 ملیون بشگه مصرف میکنند خریدار نفت خام هستند هیچ کشوری نداریم که صاحب منابع نفت و گاز باشد و آنرا بصورت خام صادر نکنند . امریکا و نروژ مثال خوبی است .
پاکابارا۱۲۵۱۵۵۰۰:۵۱:۳۹ ۱۳۹۶/۷/۲۷
دلیل اصلی مشکل وجود نعمت خدادادی نفت و گاز نیست. دلیل اصلی دولتی شدن نفت و گاز است. باید شرکتهای ملی واقعی باشند یعنی سهامشان به همه مردمان یک کشور رایگان توزیع و دولت فقط مالیات بگیرد. نه اینکه این شرکتهای نفتی به سرمایه داران بخش خصوصی بدهند و نه بخش دولتی و نه بخش شبه دولتی، بلکه اینها بایست به مردم که صاحب حقیقی ثروتهای ملی هستند بهند. در نتیجه این شرکتها دیگر فساد و رانتخواری نبود و دولتها وابستگی بهع رانت نفت نداشتم. تا زمانی دولتها از رانت نفتی استفاده کنند و ملت از حقش از ثروت ملی محروم باشد، همین میشود که بزرگترین نعمت خدادادی را زحمت فکر کنند! نعمت نفت و گاز، برگ برنده ملتهایی مثل ایران است.
ناشناس۱۲۶۱۷۵۲۰:۳۱:۱۱ ۱۳۹۶/۷/۲۸
حالا شما که این قدر نگرانی لطفاراهکاری بده که بانکهای خارجی برای مشتریان محصولات تولیدکنندگان داخلی محصولات غیر نفتی ، گشایش اعتبار کنند.
بانک گردشگری

پربحث‌های امروز

  1. زلزله مهیب دلهای مردم، روی گسلهای دردناک اظهارات سیاسیون

  2. چگونه "زلزله" را بی‌خطر پشت سر بگذاریم؟

  3. پیشنهاد ویژه وزیر ورزش که مهدوی‌کیا ردش کرد!

  4. کشته شدن 100 عضور الشباب در حمله هوایی آمریکا در سومالی

  5. تصادف زنجیره ای مرگبار در محور اهواز - رامشیر   

  6. مرگ یک روستایی به دلیل رعد و برق

  7. اولین رستوران زیرآبی اروپا در نروژ  

  8. محدودیت‌های ترافیکی آخرهفته جاده‌ها

  9. ترمز این رفتار غلط را بکشید

  10. تولید مسکن یک سوم تقاضا + قیمت

  11. سازمان ملل: کردستان عراق «لغو همه‌پرسی» را به‌رسمیت بشناسد

  12. گفت‌وگوی تلفنی پوتین با سران سعودی و مصر درباره سوریه

  13. انصارالله: باید از تجربه مشترک هم‌پیمانان سوریه استفاده کرد

  14. مركل در بن بست، اروپا در يأس

  15. سازمان ملل: ائتلاف سعودی مانع از ارسال کمک‌های بشردوستانه به یمن می‌شود

  16. زن و شوهر افغانی، راننده های مسافرکش را می ربودند

  17. اعتراف تلخ بعد از رهایی از قصاص/ از پدرم پول خواستم نداد؛او را با کلنگ کشتم

  18. راه های پیشگیری از پوکی استخوان را بشناسید

  19. قیمت رهن آپارتمانهای زیر 100متر در نقاط مختلف تهران + جدول

  20. تاثیر میزان ویتامین D بر درمان ناباروری

  21. کواکبیان: کشورهای عربی با طناب پوسیده عربستان ته چاه نروند

  22. همراه شدن اروپا با ترامپ چقدر محتمل است؟

  23. بازداشت 100 مظنون به سرقت در منطقه زلزله زده سرپل‌ذهاب

  24. تعطیلی بی منطق 8 ربیع‌الاول را از تقویم حذف کنید

  25. نجات معجزه آسای 6 نفر از مجروحان زلزله کرمانشاه + عکس

پربحث‌های دیروز

  1. دقیقا کجایی؟

  2. تصمیم گیری ۲۳ نماینده مجلس برای دریافت حقوق نجومی و مادام العمر خود و سایر مقامات

  3. نامه سردار سلیمانی به رهبر انقلاب: به عنوان سرباز مکلف شده از جانب حضرتعالی پایان داعش را اعلام می‌کنم/ آمار خسارت‌ 500 میلیارد دلار است/ 6 هزار نفر به نام اسلام خود را منفجر کردند

  4. سعد حریری: اگر روسیه نبود بشار اسد سقوط می‌کرد

  5. نامه احمد توکلی به وزیر نفت: اجرای قرارداد غیرقانونی فروش گاز به شرکت نروژی ایرانی را متوقف کنید / چرا گاز طبیعی را نصف قیمت فروش به ترکیه تعیین کرده اید؟

  6. پاسخ رهبر انقلاب اسلامی به نامه سردار سرلشکر حاج قاسم سلیمانی درباره پایان سیطره شجره خبیثه داعش

  7. عزل شهردار ناحیه دو منطقه یک شهرداری تهران بابت قطع درختان خیابان ولیعصر/ شرکت نگین خودرو مقصر بود

  8. اعلام جزئیات کمک‌های نقدی به خانواده‌های مناطق آسیب‌دیده زلزله کرمانشاه

  9. بنز 3 میلیارد تومانی در تهران + عکس  

  10. نوبخت: انتقاد به مسکن مهر سرپل ذهاب به پیمانکار است نه به دولت قبل

  11. بقایی باز هم به دادگاه نرفت

  12. پاداش خوب برای پلیس بد!

  13. جزئیات تعرفه‌های جدید اینترنت +جدول

  14. کنکور چگونه نظام آموزش‌وپرورش کشور را به بحران کشاند؟

  15. عکس/ جشن تولد کودک زلزله‌زده در چادر هلال‌احمر

  16. اشمید: امکان مذاکره مجدد وجود ندارد/ تحریم‌ها باید برداشته می‌شد و این قابل بازگشت نیست

  17. آنچه در مناطق زلزله زده دیدم

  18. رقم دقیق کمک یانگوم به زلزله‌زدگان غرب ایران

  19. نامه نمایندگان مجلس به رهبر انقلاب، ملت ایران و سایر کشورهای اسلامی درپی پایان داعش

  20. چرا سکه گران شد؟

  21. کمک‌رسانی ارتش به مردم زلزله‌زده   

  22. حمایت عجیب منشا از دروازه‌بان مغضوب هواداران+ عکس

  23. بودجه سرّی!

  24. بنز 3 میلیارد تومانی در تهران   

  25. سفیر ایران در فرانسه: توافق هسته‌ای، نه امکان اضافه شدن دارد و نه کاستن/ با همه گروه‌ها در لبنان تماس داریم

پربحث‌های هفته

  1. درخواست کشف معمار اقتصادی برای نجات کشور از بحران‌های مبتلابه

  2. دولت نتوانست فاینانسور بیابد/ایرباس هواپیماهای ایران را حراج کرد

  3. پاسخ نیکزاد به جهانگیری/ پرداختن به تسویه‌حساب سیاسی دور از جوانمردی است

  4. سیف: کمبود ارز نداریم/امسال افزایش قیمت دلار نظم مناسب‌تری داشته است

  5. دقیقا کجایی؟

  6. توضيحات وحید حقانیان پیرامون اظهاراتش در مورد معاون اول رئیس جمهور

  7. هدف یاران احمدی‌نژاد از زنبیل به دست گرفتن و تحصن در حرم حضرت عبدالعظیم

  8. تصمیم گیری ۲۳ نماینده مجلس برای دریافت حقوق نجومی و مادام العمر خود و سایر مقامات

  9. توئیت جالب عبدلله‌رمضان‌زاده سخنگوی دولت اصلاحات خطاب به وزیر مسکن  

  10. هشدار توکلی درباره فعالیت رانتی یک شرکت خصوصی در تدوین بودجه عملیاتی برای دستگاه‌ها

  11. نامه سردار سلیمانی به رهبر انقلاب: به عنوان سرباز مکلف شده از جانب حضرتعالی پایان داعش را اعلام می‌کنم/ آمار خسارت‌ 500 میلیارد دلار است/ 6 هزار نفر به نام اسلام خود را منفجر کردند

  12. هیچ سازه‌ای توان مقاومت برابر زلزله اخیر را ندارد/ قدرت ۸ بمب اتم

  13. بازی سیاسی جدید یاران احمدی نژاد؛ بقایی بجای دادگاه به حرم عبدالعظیم حسنی رفت /بست نشینی بقایی، علی اکبر جوانفکر و حبیب الله جزء خراسانی در حرم

  14. اينجا كرمانشاه، روز ششم زلزله/ سلام ما را به وزیر مسکن برسانید!

  15. بدرقه بقایی و جوانفکر توسط احمدی نژاد پیش از بست نشینی  

  16. سقوط اخلاق در زلزله سیاست

  17. مدیران امروز مدیران عرصه ی عرض تسلیت

  18. سیاه نمایی علیه یکی از خدمات نظام

  19. ویرگول نجومی!

  20. زلزله کرمانشاه و فاجعه ای به نام ساختمان های نوساز

  21. رقصنده با زلزله

  22. گفت وگو با سرتیپی که مغز زن50ساله را در بیمارستان صحرایی عمل کرد

  23. بدون مشخصات زلزله،تخریب مسکن مهر را قضاوت نکنید

  24. قالیباف: منکر تخلفات شهرداری نیستم/ تعطیلی خط هفت مترو کار سیاسی است

  25. قیمت‌ احتمالی انواع نان از اول آذر (+جدول)

پربحث‌های دیروز

  1. دقیقا کجایی؟

  2. تصمیم گیری ۲۳ نماینده مجلس برای دریافت حقوق نجومی و مادام العمر خود و سایر مقامات

  3. نامه احمد توکلی به وزیر نفت: اجرای قرارداد غیرقانونی فروش گاز به شرکت نروژی ایرانی را متوقف کنید / چرا گاز طبیعی را نصف قیمت فروش به ترکیه تعیین کرده اید؟

  4. بنز 3 میلیارد تومانی در تهران + عکس  

  5. اشمید: امکان مذاکره مجدد وجود ندارد/ تحریم‌ها باید برداشته می‌شد و این قابل بازگشت نیست

  6. چرا سکه گران شد؟

  7. بودجه سرّی!

  8. وام 110 میلیونی مسکن 17 میلیون اوراق می خواهد

  9. ورود آیفون X توسط مسافران ممنوع اعلام شد

  10. هزینه وام مسکن چقدرتمام می شود؟

  11. کمک ۲۰ میلیون یورویی اتحادیه اروپا به ایران

  12. دلیل زنگنه برای ارزان فروشی: مشتری نداریم و باید گاز کشور را به خواستگارهای کور و کچل بدهیم

  13. افزایش قیمت نان در تهران به هفته بعد موکول شد

  14. وزیر نیرو: کمیت و کیفیت مصارف آب مشخص نیست/ کشاورزی مصرف‌کننده ۹۰ درصد آب ایران

  15. بنگاه‌های کوچک قربانیان تصمیمات کلان

  16. چند درصد بازار افغانستان دست ایران است؟

  17. چک الکترونیکی صادر می‌شود

  18. دلار ارزان شد/ سکه در سایه حباب ماند + جدول

  19. قیمت آپارتمان نوساز در مناطق مختلف تهران + جدول

  20. آخرین وضعیت ثبت سفارش واردات خودرو

  21. «چهارمین همایش سالانه اقتصاد مقاومتی» در بهمن ماه برگزار می شود

  22. قیمت نان از فردا افزایش می‌یابد

  23. تهیه نقشه ایمنی راه‌های کشور

  24. ضعف نظارت بر بانکها/ بانک مرکزی قدرت کافی ندارد

  25. جلسه ماهانه دیده بان شفافیت و عدالت عصر امروز برگزار می شود

پربحث‌های هفته

  1. درخواست کشف معمار اقتصادی برای نجات کشور از بحران‌های مبتلابه

  2. دولت نتوانست فاینانسور بیابد/ایرباس هواپیماهای ایران را حراج کرد

  3. سیف: کمبود ارز نداریم/امسال افزایش قیمت دلار نظم مناسب‌تری داشته است

  4. دقیقا کجایی؟

  5. تصمیم گیری ۲۳ نماینده مجلس برای دریافت حقوق نجومی و مادام العمر خود و سایر مقامات

  6. هشدار توکلی درباره فعالیت رانتی یک شرکت خصوصی در تدوین بودجه عملیاتی برای دستگاه‌ها

  7. هیچ سازه‌ای توان مقاومت برابر زلزله اخیر را ندارد/ قدرت ۸ بمب اتم

  8. ویرگول نجومی!

  9. بدون مشخصات زلزله،تخریب مسکن مهر را قضاوت نکنید

  10. قیمت‌ احتمالی انواع نان از اول آذر (+جدول)

  11. نامه احمد توکلی به وزیر نفت: اجرای قرارداد غیرقانونی فروش گاز به شرکت نروژی ایرانی را متوقف کنید / چرا گاز طبیعی را نصف قیمت فروش به ترکیه تعیین کرده اید؟

  12. مشوق های مالیاتی برای کمک فعالان اقتصادی به زلزله زدگان

  13. آمار عجیب یارانه‌بگیران

  14. زلزله کرمانشاه و سال اقتصاد مقاومتی

  15. دولتمردان فکر می‌کنند، مشکلی وجود ندارد/ الفاظ و آمارهای قشنگی در بودجه نوشته می شود/ دستاورد دولت در کاهش تورم درخطر است

  16. بنز 3 میلیارد تومانی در تهران + عکس  

  17. اشمید: امکان مذاکره مجدد وجود ندارد/ تحریم‌ها باید برداشته می‌شد و این قابل بازگشت نیست

  18. چرا سکه گران شد؟

  19. بودجه سرّی!

  20. وام 110 میلیونی مسکن 17 میلیون اوراق می خواهد

  21. فشار آمریکا به مشتریان نفت ایران/ کره خرید نفت از ایران را کاهش داد

  22. تذکر سازمان اداری و استخدامی کشور به وزارت نفت + عکس

  23. تولید مسکن یک سوم تقاضا + قیمت

  24. قیمت رهن آپارتمانهای زیر 100متر در نقاط مختلف تهران + جدول

  25. تاثیر گرانی نان بر اقشار کم‌درآمد

آخرین عناوین