قاصدک24

«هرس»؛ نسیم مرعشی؛ چشمه نخل‌های بی سر

حمیدرضا امیدی سرور،   3960720168

«هرس» حکایت تاثیری است که جنگ بر زندگی ساکنان خطه جنوب گذاشته است. جنگ پایان یافته اما تاثیر مخربش بر آن اقلیم و طبیعتش پابرجاست، چنان که رد آن بر ذهن و روح مردم آن دیار هنوز باقی است

«هرس»

نویسنده: نسیم مرعشی

ناشر: چشمه، چاپ اول 1396

185 صفحه، 17000 تومان

 

 

****

 

آنچه در نگاه نخست رمان «هرس» را به اثری متفاوت با اولین رمان ستایش شده‌ی نسیم مرعشی (پاییز فصل آخر سال است) بدل می‌سازد و حتی آن را از بسیاری از آثاری که توسط نویسندگان جوان این سال‌ها نوشته شده ممتاز می‌کند، بلند پروازی و اعتماد به نفسی است که در آن موج می‌زند. اعتماد به نفسی که بار روانی بازدارنده‌ای را که معمولا به آثار نویسندگان جوان، قبل از تثبیت موقعیت‌شان لطمه می‌زند، از بین برده و باعث شکوفایی توانایی‌های بالقوه این نویسنده شده است تا راه خود را پیدا کند، بی‌آنکه از داشتن مخاطب در هراس باشد و یا اینکه برای بی‌نیاز نشان دادن خود به مخاطب در دام ادا و اطوارها و دشوار‌نمایی های توخالی بیفتد.

صرف نظر از اینکه نویسنده با چه نیتی نام هرس را برای رمان خود برگزیده، ساختار روایی این رمان شباهت زیادی با خودِ «هَرس» دارد. با این فرض که نویسنده در طول روایت، با پیش رفتن رمان و هرس کردن و کنار زدن شاخ و برگ‌هایی که جلوی دید خواننده را گرفته، نهایتا ایده اصلی داستان را پیش چشمش آشکار می‌کند.

رمان «هرس» در جنوب می‌گذرد، جنوب جنگ زده‌ای که حتی سال‌ها بعد از پایان جنگ نیز آن جنوب قدیمی نشد. نسیم مرعشی اگرچه زاده تهران است اما در ارائه تصاویری زنده و تاثیرگذار از اقلیمی که طبیعت بکر آن را در اثر جنگ ویران شده است، بسیار موفق عمل می‌کند. چه در تصویر کردن نخل‌های سوخته و بی‌سری که طبیعت تخریب شده آن خطه را پیش چشم شخصیت‌های رمان نمایندگی می‌کنند، و چه با خیل از دست رفتگانی که باعث می‌شوند یکی از شخصیت‌های اصلی رمان، هنگام بی‌خوابی به جای شمردن گوسفند‌ها، خیل نزدیکانش را که در طول جنگ کشته شده اند، در ذهن خود شمارش کند! بکار بردن تمهیداتی از این دست به خوبی فضای ذهنی شخصیت‌ها و دردی را که در ذهن و قلب خود به واسطه آسیب‌های جبران ناپذیر جنگ، احساس می‌کنند، نشان می‌دهد.

مرعشی در این رمان به کهن الگوی سفر نیز نظر داشته است، سفری که هم در درون شخصیت‌ها شاهد هستیم و هم در بیرون آن‌ها. رسول به همراه پسرش سفری را آغاز کرده در جستجوی همسرش، تا او را یافته و باخود به خانه برگرداند. سالها از پایان جنگ می‌گذرد، حتی در رمان اشاراتی هم غیر مستقیم به جنگ عراق و کویت شده است. جنگی که دودش به چشم مردم جنوب هم رفته بود! جالب اینکه در این رمان این جنگ نیست که میان رسول و همسرش جدایی میاندازد، بلکه تاثیرات آن است که جسم و روح آنها را چنان رنجور کرده که در ایام پس از جنگ میان آنها جدایی افتاده است. حالا رسول در جستجوی همسرش پا به روستایی دور افتاده در جنوب می‌گذارد که همه ساکنان آن زن هستند. روستایی محصور در میان آب که برای رسیدن به آنجا باید با بلم از هور گذشت که با نی‌هایی بلند در تاریک روشنای غروب فضایی پر از وهم و هراس را می‌سازند.در طول این مسیر خاطرات گذشته در ذهن رسول مدام تداعی می‌شوند.

این تداعی خاطرات در ذهن رسول و دیگر شخصیت‌ها به شکل متداومی در جریان است، نویسنده با برگزیدن زاویه دید دانای کل، شرایطی را تدارک دیده که تا حد امکان از این ظرفیت برای روشن شدن ابعاد مختلف داستان از نگاه شخصیت‌ها استفاده کند. یک اتفاق، رد و بدل شدن یک دیالوگ و جزئیاتی از این دست، در طول داستان جرقه‌ای در ذهن شخصیت‌های اصلی رمان ( بخصوص رسول) زده و او را به گذشته می‌برد. اگرچه این رفت و برگشت‌های ذهنی، از تداوم و منطق  زمانی مشخصی پیروی نمی‌کنند، اما در نهایت پازل‌وار در ذهن مخاطب کامل شده و روایتی یک پارچه را در کلیت رمان می‌سازند.

«هرس» رمانی جنگی نیست، اما سایه نحس جنگ بر گذشته و حال زندگی آدم‌ها را در آن می‌توان احساس کرد. بیشتر رمان در فضای بعد از جنگ می‌گذرد و تنها چند صحنه کوتاه از دوران جنگ را در این رمان می‌توان یافت. اما همین صحنه‌های کوتاه چنان تاثیر‌گذار از کار در آمده‌اند که می‌توانند عمق تأثیری را که بر ذهن و روح این شخصیت‌ها گذاشته‌اند به مخاطب منتقل کنند. یکی از تاثیر‌گذارترین لحظه‌های رمان که نویسنده با پرداختی دقیق و تصاویری زنده روایت کرده، زمانی است که شرهان اولین فرزند رسول و نوال (همسر رسول) در حمله‌ای هوایی کشته می‌شود. در روزهای جنگ زمانی که نوال دومین فرزندش را باردار است، شرهان پسر کوچکش را در آغوش می‌گیرد، بعد از انفجار، نوال که جاری شدن خون را روی لباس و بدن خود احساس می‌کند، ابتدا گمان می‌برد فرزندی که در شکم دارد سقط شده، اما وقتی بخود می‌آید می‌بیند این شرهان است که در آغوش او آخرین نفس‌هایش را می‌کشد. برای یک لحظه آرزو می‌کند ای کاش فرزندی که در شکم دارد مرده باشد! جنگ چنان لحظه تلخی را می‌سازد که مادر آرزوی مردن فرزند ندیده اش را می‌کند...

«نگاه کرد به شرهان. لباس او هم سرخ بود، از وسط سینه تا روی پاها. نوال دست برد لای پاهایش. فکر کرد بچه باید افتاده باشد. کاش بچه‌اش افتاده باشد. سیاهی چشمهای شرهان سیاهی رفت. نوال گرفتش توی بغل،سرش را فشار داد توی گردن و بلند شد. سنگین و سخت از پله ها بالا فت. رفت پشت رخت خواب ها قایم شد. بوی خرمای سوخته می آمد. نوال شرهان را محکم گرفته بود توی بغلش و گوش می داد به صدای نفس هایش که تو می رفت، اما بیرون نمی آمد. با هر نفسی که تو می‌رفت، یک مشت خون سرخ می سُرید توی بغل نوال.»

سایه مرگ این شخصیت در جای جای رمان بر ذهن و روح رسول و نوال سنگینی می‌کند. حتی سال‌ها بعد هنگامی که آنها صاحب دو دختر و یک پسر دیگر نیز شده‌اند و رسول مهزیار را با خود همراه کرده تا به دیدار نوال بروند، هنگامی که با ام عقیل یکی از همسایگان قدیمی روبه‌رو می‌شوند، او ناخودآگاه رسول را ابو شرهان صدا می‌کند!

این اتفاق نقش بسزایی در فروپاشی جسمی و ذهنی نوال و همچنین رابطه او و رسول که در آن هنگام در اهواز بودند دارد. فکر اینکه ای کاش رسول آن هنگام کنارش بود، اگر رسول بود زنده می‌ماند یا می‌مرد؟ بهتر بود کودک در شکم را از دست می‌داد یا شرهان را؟ اصلا چرا باید آن‌ها را از دست می‌داد؟ پسرش، اهل خانواده، فامیل یا آشنایانشان که تعداد زیادی از آن‌ها در خرمشهر مرده بودند و او هنگام بی‌خوابی با شمارش آنها خود را سرگرم می‌کرد تا بخواب برود.

«هرس» حکایت تاثیری است که جنگ بر زندگی ساکنان خطه جنوب گذاشته است. جنگ پایان یافته اما تاثیر مخربش بر آن اقلیم و طبیعتش پابرجاست، چنان که رد آن بر ذهن و روح مردم آن دیار هنوز باقی است. هریک از این آدمها چیزی را در گذشته در اثر جنگ از دست داده‌اند که بدست آوردن آن ناممکن به نظر می‌رسد. پس از جنگ باوجود تلاش آدم‌ها برای بازگرداندن زندگی به روال سابق، بازگشت به گذشته با وجود آنهمه رنج و زخم که بر جان و روان این آدمها وارد شده، اگر ناممکن نباشد با دشواری بسیار همراه است. «هرس» شرح این رنج‌هاست، از نگاه نویسنده ای که اگرچه در آن روزها در سنین کودکی بوده اما با تحقیق و پژوهش و شنیدن روایت های آدمهایی که درکی بی واسطه از آن دوران داشتند رمانی جذاب، با روایتی محکم و تاثیر گذار را به خواننده عرضه کرده است.

 

عضویت در کانال تلگرام الف

عناوین مرتبط

وب‌گردی

تجارت نیوز

پربحث‌های اخیر

  1. عصاره‌ ملت یا عصاره شورای‌نگهبان/ اصلاح طلبان باید عادت کنند

  2. از کنایه محمدعلی ابطحی به برخی اعضای کابینه تا ماجرای عذرخواهی حداد عادل از کاربران فضای مجازی و حرکت عجیب گردانندگان اینستاگرام روحانی  

  3. سال 97 می تواند سال زوال مافیای کنکور باشد

  4. مقام ارشد دولتی: قیمت بنزین و گازوئیل افزایش می‌یابد/ دولت نرخ ۱۵۰۰ و ۴۰۰ تومان را تصویب کرد

  5. رییس سازمان بازرسی: افزایش قیمت خودرو تا ۱۴ میلیون تومان با چه مجوزی بوده / بی‌خود کردند گران می‌کنند

  6. معاون آب و فاضلاب: ۴۲ درصد قیمت تمام شده آب از مردم دریافت می‌شود

  7. پول‌های دولت در سال ۹۷ کجا می‌رود؟ + جدول

  8. بنزین هزار و 500، یارانه چقدر؟

  9. روحانی: دستگاه های دولتی در رفع تبعیضات ناروا پیشگام باشند

  10. به دلیل آلودگی هوا/ تمامی مدارس تهران فردا تعطیل است/ اجرای طرح زوج و فرد از درب منازل

  11. حاشیه‌های جلسه علنی مجلس   

  12. محمد قوچانی: علی لاریجانی در حل مسأله حصر در حال کمک به روحانی است

  13. حال آیت‌الله حائری شیرازی وخیم شد

  14. آیا روسیه به دنبال ائتلاف با ایالات متحده است؟

  15. مستأجران مناطق زلزله‌زده کرمانشاه، بدون کانکس و مجبور به کوچ

  16. سوال از وزیر نفت: بنزین گران شود، با خر دور کشور بگردیم؟  

  17. واکنش نماینده سازمان ملل به آلودگی هوای تهران

  18. ۸ ربیع‌الاول دیگر تعطیل نیست

  19. کنار تلفن همراه‌تان نخوابید

  20. جشن ۶۸ سالگی کیومرث پوراحمد   

  21. بلاتکلیفی ۷ ساله پرونده کلاهبرداری از هشت بانک

  22. فلاحت پیشه: دولت به‌ جای حذف یارانه مردم از هزینه‌های جاری کم کند

  23. مستاجرهای زلزله‌زده برای رفع مشکل اسکان چه کنند؟ / ایثارگران وام بدون سود می‌گیرند

  24. به دستور بن سلمان، عربستان وارد عصر هسته‌ای شد/عکس

  25. اهدای لباس مهدی طارمی به کودک هوادار پرسپولیسی مبتلا به بیماری قلبی   

پربحث‌های دیروز

  1. افزایش ۷۰ درصدی حقوق نمایندگان/ ‏میانگین حقوق یک نماینده مجلس منهای پاداش، 32میلیون تومان در ماه

  2. یارانه ۳۱ میلیون نفر طی بودجه ۹۷ حذف می‌شود/ نوبخت: آماده‌ایم افزایش مالیات، قیمت بنزین و حذف یارانه در بودجه ۹۷ را متعادل‌تر کنیم

  3. سلبریتی علیه سلبریتی/ از ماست که برماست

  4. کواکبیان: آقای روحانی چرا به وعده‌هایی که به مردم داده‌اید عمل نمی‌کنید؟/ می دانید امروز چه ناسزاهایی به ما اصلاح‌طلبان بابت حمایت از شما سر داده می شود

  5. عصاره‌ ملت یا عصاره شورای‌نگهبان/ اصلاح طلبان باید عادت کنند

  6. جزئیات انیمیشن مضحک سعودی ها علیه ایران+ تصاویر

  7. انتظار مردم از بیت امام (ره)/ چه کسی چراغ اول را روشن خواهد کرد؟

  8. سوال از خودروسازان: چند سال مهلت بدهیم تا خودروی با کیفیت تولید کنید؟

  9. ولی‌عهد فسادستیز! مالک گران‌ترین خانه جهان است +عکس

  10. معضلی به نام کسری دخل و خرج دولت: اشکال از «دخل» است یا «خرج»؟

  11. از کنایه محمدعلی ابطحی به برخی اعضای کابینه تا ماجرای عذرخواهی حداد عادل از کاربران فضای مجازی و حرکت عجیب گردانندگان اینستاگرام روحانی  

  12. سال 97 می تواند سال زوال مافیای کنکور باشد

  13. واکنش دیبر ستاد تنظیم بازار به افزایش قیمت ها: مردم فعلاً گرانی را تحمل کنند/ ما امیدواریم که وضع بازار بدتر از این نشود

  14. وزیر نیرو: تاکنون تصمیمی برای گرانی آب و برق گرفته نشده است

  15. مقام ارشد دولتی: قیمت بنزین و گازوئیل افزایش می‌یابد/ دولت نرخ ۱۵۰۰ و ۴۰۰ تومان را تصویب کرد

  16. رییس سازمان بازرسی: افزایش قیمت خودرو تا ۱۴ میلیون تومان با چه مجوزی بوده / بی‌خود کردند گران می‌کنند

  17. نمودار/ کاهش ارزش ریال در برابر دلار از سال ۱۳۵۵ تا ۱۳۹۵

  18. خطر ایجاد شوک تورمی/ مجلس مخالف افزایش قیمت بنزین به۱۵۰۰ تومان است

  19. پرداخت یارانه ۷ ساله شد/ واریز287 هزار میلیارد تومان یارانه به حساب ایرانی ها

  20. معاون آب و فاضلاب: ۴۲ درصد قیمت تمام شده آب از مردم دریافت می‌شود

  21. پول‌های دولت در سال ۹۷ کجا می‌رود؟ + جدول

  22. بنزین هزار و 500، یارانه چقدر؟

  23. روحانی: دستگاه های دولتی در رفع تبعیضات ناروا پیشگام باشند

  24. به دلیل آلودگی هوا/ تمامی مدارس تهران فردا تعطیل است/ اجرای طرح زوج و فرد از درب منازل

  25. حاشیه‌های جلسه علنی مجلس   

پربحث‌های هفته

  1. مشاور رییس برنامه و بودجه در واکنش به انتقادات از افزایش ۳ برابری عوارض خروج از کشور: پول ندارید، سفر خارجی نروید

  2. نوبخت: با قیمت کنونی بنزین نمی توانیم به سقف برسیم/ قیمت بنزین می تواند به بالاتر از ۱۵۰۰ تومان هم برسد

  3. نوبخت: رییس جمهوری از افزایش نرخ ارز بسیار مکدر است/ قسم می خورم ماهی حدود هشت میلیون و 700 هزار تومان حقوق می گیرم/ قیمت کنونی بنزین 1200 ارزان تر از فوب خلیج فارس است

  4. آقای رئیسی شما خوش شانس بودید!

  5. جهانگیری: نباید رئیس‌جمهور جدید فکر کند هرچه رئیس‌جمهور قبلی کرده غلط است/ یک بازنشسته را نمی‌بینید که از حقوق خود راضی باشد/ قدرت خرید و درآمد آحاد جامعه کاهش پیدا کرده

  6. زمزمه بنزين 1500 توماني از دی ماه

  7. روایت نوبخت از سازوکار شناسایی سه گروه یارانه بگیر/یارانه کسانی که اعلام نیاز کنند حذف نمی‌شود/فعلاً افزایش قیمت حامل‌‌های انرژی قطعی نیست/ برگشت منابع حاصل از اصلاح قیمت‌ها به مردم

  8. واکنش واعظی به افزایش عوارض خروج از کشور: درآمد افزایش عوارض برای اقشار کم درآمد هزینه می‌شود

  9. درباره سه برابر شدن عوارض خروج از کشور؛ برای دریافت عوارض نوع سفر مدنظر قرار بگیرد/ دولت همه مسافران را به یک چشم نگاه نکند/ وعده احیای گردشگری شعار بود

  10. افزایش ۷۰ درصدی حقوق نمایندگان/ ‏میانگین حقوق یک نماینده مجلس منهای پاداش، 32میلیون تومان در ماه

  11. ادعاهای خطرناک و جدید نیکی هیلی علیه ایران/ موشک شلیک شده به ریاض موشک «قیام» بود و نشان ایرانی داشت/ این موشک، وحشتناک است وحشتناک است+واکنش ایران

  12. چرخش در سیاست یارانه‌ای دولت با عبور از انتخابات/ سال 95: درآمد 3 میلیون هم نمی‌تواند، ملاک حذف باشد/ آذر 96: فقط به افراد شناسایی شده یارانه می‌دهیم

  13. تاوانی که باید برای سفر بپردازیم/ حکایت ما و ثبت نام خودرو/ با نخبگان چنین نکنید

  14. چک سفید امضای دولت برای افزایش قیمت بنزین/ زنگنه گرانی را تکذیب نکرد: افزایش قیمت بنزین در بودجه دیده شده

  15. واکنش سید حسن خمینی به انتقادها از بودجه موسسه امام: نقدها پديده‌ای مبارک است/ امثال من را نيز از خطا و خطر مصون می‌دارد

  16. صادق زیباکلام: نارضایتی از روحانی در بین مردم خیلی پررنگ است/ رئیس‌جمهور بسیار متکبرانه عمل می‌کند

  17. عکس / مالیات یا عوارض خروج از کشور در برخی کشورها

  18. خداحافظی رضا صادقی با حسن روحانی  

  19. بلاتکلیفی ثبت سفارش و هدیه میلیاردی دولت به دلالان و واردکنندگان خودرو

  20. قیمت واقعی بنزین!

  21. یارانه ۳۱ میلیون نفر طی بودجه ۹۷ حذف می‌شود/ نوبخت: آماده‌ایم افزایش مالیات، قیمت بنزین و حذف یارانه در بودجه ۹۷ را متعادل‌تر کنیم

  22. مدیرعامل ایران خودرو: خودرو امروز نیازمند حمایت است

  23. حق‌شناس: مردم انتظار ساخت پل و بزرگراه نداشته باشند؛ پول نداریم

  24. وزیر راه: نباید بار دیگر طرحی مثل مسکن مهر داشته باشیم / ۹ تا ۱۰ میلیون نفر در بدترین وضعیت زندگی می‌کنند

  25. از عوارض خروج از کشور تا پزشکانی با صدها میلیون درآمد و چانه زنی برای گرفتن پول از بوریس جانسون

پربحث‌های هفته

  1. جنایت در آشپزخانه

  2. رانندگی‌های وحشیانه

  3. کتابی برای آنها که می‌خواهند شاعر باشند

  4. گزارش نشست نقد و بررسی کتاب «عروسی چاه»

  5. گزارش گاردین از بحران کتاب‌خوانی

  6. فراخوان جشنواره ادبی «چهل چراغ» در دو بخش داستان کوتاه و شعر

  7. فرانسه، سرزمین پناهندگی؟

  8. ایمان در دوراهی شکنجه و شک!

  9. نقش فرهنگی خاندان‌ها در جامعه قدیم

  10. ماهیت پارادوکسیکال مد در دنیای مدرن

  11. آغاز گفتگوی هگل با فیلسوفان مسلمان

  12. چگونه کاری می‌کنم که دست از تشویش و نگرانی بردارید و کتاب بهتر را پیدا کنید !

  13. کتاب بی متن/ 148

  14. گزارش نشست نقد و بررسی مجموعه داستان «عمیق»

  15. نشست معرفی و بررسی کتاب «عروسی چاه»

  16. دانشگاه متهم اصلی سرقت علمی است

  17. حماسه نادرشاه افشار

  18. وظیفه‌شناسی بخش خصوصی در غیاب ارگان‌های پژوهشی

  19. آنچه یک آمریکایی در استانبول آموخت

  20. داستان‌هایی درباره «هویت»

  21. کتاب بی متن/ 147

  22. چنین کنند بزرگان

  23. جامعه‌شناسی بازاندیشانه در پرتو مدرنیته‌ی متأخر

  24. برگزاری دوره «اسرائیل شر مطلق؛ بررسی نقش امام موسی صدر در مقاومت»

  25. پدران، پسران و غرب در ترکیۀ اورهان پاموک

آخرین عناوین